- 6 hours ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:17Müzik
00:19Adalet Defteri'nden merhaba sevgili izleyenler.
00:21Bir programla daha karşınızdayız.
00:23Bu haftaki konumuz aslında şu an herkesin konuştuğu bir konu.
00:27O da çerçeve yasa. Kürt sorunu çözümü ve demokratikleşme sürecinin kökü, kök yasası olacak olan bu yasa.
00:34Biz programı çektiğimizde bu yasada ya dair bilgi notları kamuoyuyla paylaşılıyordu.
00:39Yayınlandığında umut ediyorum ki yasanın çerçevesine, maddelerine daha çok hakim olacağız.
00:45Ama bu programda biraz daha aslında bu yasanın yapım sürecine kimler dahil oldu, nasıl tartışıldı, buna dair eleştiriler nelerdi?
00:53Biraz bunları da dikkate almak istiyoruz, bunları konuşmak istiyoruz.
00:56Konuğumda hem hukukçu hem de İlke TV Genel Yeni Yönetmeni Sevda Çetin Kaya.
01:00Hoş geldiniz.
01:01Hoş bulduk.
01:02Şimdi herkesin meraklı beklediği bir yasadan bahsediyoruz.
01:05Ve çok uzun bir süreçti.
01:06Yani süreçinin kendisi artık bir buçuk yılı da geride bıraktı.
01:09İkinci yıla doğru gidiyor.
01:10Ekim'de ikinci yıl olacak çünkü.
01:12Ve ilk aşamadan itibaren bu yasa hep beklenen bir noktaydı.
01:17Ve işte bir buçuk yıl sonra ilk meclise gelme aşamasında.
01:23Ama bu sürece dair yasanın ne olduğu, ne olacağı, kimleri kapsayacağı, kimlerin imza vereceği o kadar fazla tartışıldı ki buna
01:29rağmen bir maddelerden de haberdar olunamadı.
01:33Sızdırılan, olması istenen, bunların üzerine konuştuk sadece.
01:36Bir genel olarak sorarsak bu yasanın yapım süreci nasıl geçti?
01:40Yani yasanın yapım süreci aslında bir buçuk yılın nasıl geçtiğiyle çok bağlantılı.
01:46Aslında fotoğraf aynı fotoğraf diyebilirim.
01:50Şöyle ki yani bu bir buçuk yılda da hani çünkü şimdi bir çatışmanın çözümünden söz ediyorsak ve bu çatışmanın çözülmesiyle
02:00bir meselenin demokratik olarak çözümü ve bir barıştan söz ediyorsak iki taraf var.
02:06Şimdi biz yani gazeteciler olarak da takip ediyoruz ve ettiğimiz kadarıyla.
02:13Şimdi o çözümün iki tarafı aynı zamanda çatışan taraflar.
02:17Onların meseleye bakışı en başından beri farklı.
02:21Yani temel sorun aslında oradan.
02:23Yani bu çatışmayı çözmek konusunda bir adım atıldı ve bir mutabakat var artık bu böyle gidemez.
02:30Yani bu çatışmalı dönemin geride bırakılması lazım.
02:32Ama taraflardan biri bunu daha konjoktürel bakarken diğer taraf adını da koyalım.
02:39Kürt siyaseti, Kürt tarafı, Kürt hareketi buna çok daha hani kökten çözüm, demokratikleşme,
02:49Kürt halkının doğuştan gelen haklarının tanınması,
02:53bugüne kadar ki o bütün hani varlığı, kimliği, reddeden o bütün zihniyetin dönüşmesi ve bunun da
03:01Cumhuriyet'in de dönüşmesi ve demokratikleşmesi diye bakarken diğer taraf yani devlet tarafı ise bunu
03:07en başından beri bir terör meselesi.
03:11Bu terörlerin ortadan kalkması işte kardeşliği arttırır.
03:15Yani onun barış tarifi böyle.
03:16Ama iki tarafın da aslında farklı sahiklerle diyeyim ya da farklı bakış açılarıyla da olsa bir masada buluştuğu
03:25ve bu da hayırlı bir şey, buluştuğu bir süreci izliyoruz biz.
03:30Şimdi bu iki farklı vizyon mu diyeyim, iki farklı bakış açısı olunca o tabii ki tabii böyle olur.
03:38Yani bütün dünyada da böyle olmuş.
03:40Taraflar her şeyde mutabık kalarak ve meseleye aynı bakarak oturmazlar ki tam tersi baktıkları için çatışıyorlardır.
03:48Ama sonra artık o çatışma ve savaş sürdürülemez olur ve bir barış ihtiyacı, barış mutabakatı yani fikren buna ihtiyaç olduğunda
03:56mutabık kalınır ve masaya oturuyor.
03:58Yani her yerde de böyledir.
04:00Şimdi bu süreç işte nasıl böyle buralarda pürüzlü ve sancılıysa, yani şunu demek istiyorum.
04:05Devletin, Türkiye, Cumhuriyetin ve iktidarın Kürt meselesine ya da Kürt halkının taleplerine ve onun varlığına ilişkin zihniyetteki dönüşümü ne kadar
04:19zorsa
04:19şimdi çerçeve yasada o kadar zor oldu, zor yaşandı.
04:24Bunu bir anlamıyla da doğal buluyorum.
04:27İşte bütün bu süreç böyle yaşanınca çerçeve yasa ne?
04:31Aslında belki biraz orada bir kafa karışıklığı da olduğunu düşünüyorum ama bu kafa karışıklığı toplumdan kaynaklanmıyor yani.
04:37Bu siyaset yapıcılardan kaynaklanıyor.
04:40Çerçeve yasa Kürt meselesinin çözüm yasası değil.
04:43Yani önce biz bir çatışma çözümünden söz ediyoruz.
04:46Çünkü bir silahlı örgüt vardı, o silahlı örgüt silahlı mücadeleden feshetti, silahları bıraktığını ve ben artık mücadeleme başka türlü...
04:55Yani ben bu meselenin, ben Kürt tarafı olarak meselemden ve davamdan vazgeçmiyorum ama bu davayı çözmek için artık başka demokratik
05:04siyaseti kullanacağım dedi.
05:05Bununla ilgili de hani yaşananları biliyoruz zaten.
05:10Şimdi böyle olunca bir kere ortada münfesih yani kendini feshetmiş, silahlarını da bırakmış ve ben artık başka türlü bir siyaset
05:19yapacağım diyen koca bir örgütün bir sürü üyeleri var.
05:23Yani dünyada da böyle hani deniyor silahsızlanma, terhis ve reentegrasyon.
05:26Çerçeve yasa bunun yasası.
05:29Çünkü orada artık silahlarını bırakmış ve ben artık hani Türkiye'nin hani bu topluma dahil olacağım ve bu toplumda sözümü,
05:39talebimi demokratik yollarla dile getireceğim diyen o örgütün elemanlarını ya da örgütün neyse tamamını diyelim.
05:49Hukuki bir statüye ihtiyacı var.
05:51Bu çerçeve yasa onun yasası yani barış yasası değil henüz.
05:54Burada belki de karışıklık şundan da çıkıyor olabilir mi?
05:57Yani tabii ki örgüt varsa örgütün üyeleri vardır, yöneticileri vardır.
06:01Ama Türkiye'de terörle mücadele kanunu öyle bir kullanıldı ki.
06:06Silah da olmayan, silah da örgütün üyeleri olmayanlar.
06:10Evet yani üye olmayı da geçelim hani sempati de olmasına gerek yok.
06:13Ya da herhangi bir yazıyla bile örgüt propagandası ya da örgüt yeliğiyle yargı,
06:19çok alakasız siyasetten insanların da örgüt üyeliğiyle yani PKK üyeliğiyle yargılandığını gördük.
06:25Belki de beklentinin bu kadar hani PKK'den çıkıp da, artık kendisini feshetmiş örgütten çıkıp da başka yerlerden oluşması bir sebep
06:35de bu mu?
06:35Çünkü neden? Çünkü Kürt meselesi hani en az 100 yıllık ama son 50 yıllık çatışmalı da döneme bakarsan,
06:43hukukun yani Kürtler için ya da diyelim Kürt siyaseti için ya da Kürt siyasetinin etrafında onunla beraber dayanışma gösterenler için
06:54bir istisna hukuku oluşturuldu çünkü.
06:56Ebeveynler de yok artık yani dayanışmanı da düşsün.
06:59Evet, evet. Şimdi öyle olunca yani şöyle bir şey hani o tırnak içinde kullanalım.
07:07Terör tehdidi ve her türlü muhalif ve itirazı hani o istisna koku dediğimiz şey yok.
07:13Her türlü muhalif itiraz sesinin ya da kalkışın, itirazın diyeyim demokrasinin kılıcı gibi başında sallanan şey işte o terör bağlantısı
07:26oldu.
07:27Ya da terörle mücadele kanunu işte iddia sedildi.
07:30Herkes onun içine sokuldu.
07:32Bu zaten işte burada onlardan da karışıyor.
07:35Çünkü ortada çok büyük bir demokrasi sorunu da var.
07:38Yani Kürt meselesinin demokratik çözümüyle beraber memlekette çok büyük bir demokrasi sorunu var.
07:45Çünkü memleket çok uzun zamandır istisna hukukuyla yönetiliyor.
07:49Üstelik bu istisna hukuku önce hani Doğu illerinden yani Kürt illerinden başlayarak işte son yıllarda yaşıyoruz.
07:58İşte 19 Mart'tan bu yana da görmüştün.
08:00Bütün memleket satkına yayılmış bir şey oldu.
08:04İşte burada onlar burada iç içe giriyor doğru.
08:06Çünkü şimdi sadece silahlı örgüt mensupları yok.
08:12Siyasetçiler, gazeteciler, akademisyenler, cezaevleri dolu ve bu ceza tehdidi nedeniyle ya da işte ceza alacakları nedeniyle ya da çeşitli nedenlerle
08:24yurt dışına çıkmış siyasetçiler var, akademisyenler var, gazeteciler var.
08:31Bunların hepsini ilgilendiren bir mevzu oldu bu.
08:34İşte o yüzden de çerçeve yasa biraz daha kapsamı böyle geniş tartışılıyor.
08:41Bu da anlaşılır bir şey.
08:43Onu hatırlatman çok iyi oldu.
08:44Şimdi işte zaten işte o terör meselesi bu kadar genişletildiği için kavram ve kapsamı ve bu kadar hani her muhalife,
08:54her itiraz edene sadece hakkını arayan, ben varım diyen kimliğini, tarihini, dilini isteyen Kürtlere değil, bütün itiraz edenlere de uygulanan
09:06bir şey olduğu için.
09:06Şimdi hepsini ilgilendiren bir mevzu oldu bu.
09:10Anladığımız kadarıyla yani bunun işte üç ayağı olacak bu çerçeve yasanın.
09:14Çünkü demin anlatmaya çalıştığımız gibi hani bunların hepsini ilgilendiriyor ya bu terör, terör örgütü üyeliği meselesi ya da terörle iltisaklı
09:23olmak.
09:23Bunlara dair bu çıkacak çerçeve yasadaki hukuki düzenleme öncelikle tabii ki hani silahla, silahla bırakmış silahlı örgüt mensuplarını hani genel
09:38tanımlamayla dağdan gelecekleri.
09:40İkincisi cezaevindeki politik tutukluları.
09:45Üçüncüsü de işte sürgündeki yine siyasetçi akademisyen, yine politik nedenlerle yani.
09:51Bunların bir kısmının ama tamamının değil orada biraz kategorizasyon var.
09:57Sanıyorum müzakere de ve şey de burada tartışma ve mücadele de bu kategorizasyon yüzünden oldu.
10:06Çünkü Dem Parti ve Kürt siyasi hareketi bunun daha geniş kapsamlı olması ve bu hani kategorilere ayrılmaması hani eğer hani
10:16barışa gidecekse gidecekse değil gidecek diyorlar zaten geri dönüşü yok.
10:21Böyle olmasın ama iktidar tarafı hep daha bunu daha kapsamını darlaştıran bir yerde duruyor ve onu zorluyor ya.
10:29Yani bütün pürüzlerin buradan çıktığını düşünüyorum.
10:31E zümre.
10:32Şimdi anladığımız kadarıyla ya dünya örneklerinde de öyle silah bırakanların işte hukuki statüsü ne olur cezaları erteleniyor ya da kısmi
10:43bir süre getiriliyor.
10:44İşte o denetim mekanizması deniyor.
10:47Onlar siyaset yasağı uygulanmıyor.
10:51Bir kısmına bir kısmıysen daha ağır suçlar denenler için daha farklı bir kategori uygulanıyor.
10:58Onlar hemen hani hemen serbest kalmıyorlar ya da hemen siyasete katılamıyorlar gibi bir şeyle karşı karşıyayız gibi görünüyor.
11:07Yani işte sen de takip ettin sabah da takip ettik.
11:11Yani işte bir 15 yıl var ama onlar hükümlüler için anladığımız kadarıyla 15 yıla kadar olanlar için işte şöyle 2
11:18yıl 15 yıl için 3 yıl.
11:20Ama hükümlü olmayanlar için yani soruşturma ve kovuşturması devam eden bir şekilde bundan muzdarip olan yani bu meseleden.
11:33Yargı limbozunda kalanlar.
11:34Evet yani gerçekten teşekkür ederim.
11:37Onlar içinse hani bir erteleme gibi bir formül bulunmuş gibi görünüyor.
11:43Ertelemenin hani hukukçu olarak anladığımı söyleyeyim.
11:45Erteleme de şöyle bir şey demek.
11:47Ertelendiğinde aslında o hüküm verilmemiş gibi olur.
11:51Yani herhangi bir tutuklama ya da adli kontrol tedbiri de söz konusu olmaz.
11:55Yani denetimli serbestlikten biraz farklı olur.
11:58Sanıyorum öyle iki kategori gibi bir şey.
12:00Ve o süreç bittikten sonra da herhangi bir sicilye işlemeye...
12:03Evet hükümün açıklanmasının yeri bırakılması gibi.
12:06Yani hüküm yokmuş gibi oluyor ya o süre içinde.
12:10Sanıyorum işte şey istisna dışındakiler için istisna da işte ağır suçlar, silah kullanmış olmak,
12:18yani insan hayatına kastetmek falan gibi hani böyle ağır ve de ağırlaştırılmış müebbetler dışındakilere bir erteleme gelecek ve o erteleme
12:27de siyaset yapmalarının önünü açacak ve siyaset yasağına dahil olmayacaklar gibi anlıyoruz.
12:33Şimdi yani şeffaflık konusuna geleceğim ama ondan önce böyle ufak bir cümle bir soru sormak istiyorum.
12:39Çünkü önümüzdeki haftaya yani 15 günde olacak olan bir konu değil ama söz konusu barış süreçleri olduğunda dünyadaki örneklerde herhalde
12:47akıllarda en çok kalanlardan bir tanesi de hayırlı cumaydı.
12:50Hani İngiltere ile İr'e arasında yapılan anlaşma sonrası o cezaevlerinden çıkış ve hala daha hani o görüntüde yani sürekli
12:59paylaşılıyor.
13:00Şuralarda El Cezire, çok Ceyir Ceyir bununla ilgili videolar hazırlıyor.
13:04Ben de şaşırarak izliyorum aslında hani neden şu süreçte diye daha gazlı üzerinden yapıyorlar.
13:09Ama çok akılda kalan görüntüler yani hayırlı cumaya dair bir de onlar bizdeki düşük yoğunluktaki olmayan artık böyle çok sıcak
13:19bir çatışmanın ardından gelen bir süreçti hayırlı cuma süreci.
13:22Evet öyle bir farkı var.
13:23Ki hani müzakereler sürerken eylemler, saldırılar her şey sürüyordu.
13:27Bombalamalar oluyordu.
13:28Evet hani böyle bir zaman dilimiydi.
13:30O zaman işte hapishanelerin boşaldığını gördük.
13:33Hani ben usaktım ama hani televizyonunu izledik.
13:37Ya da sonradan izledik.
13:40Türkiye'de biz böyle bir şahit olacak mıyız?
13:42Çünkü çok fazla siyasi mahpustan bahsediyoruz artık.
13:46Çok fazla yani epeyce bir sayıya tekabül edecek gibi görünüyor.
13:50Yani şu çerçeve yasanın kapsamı dahi yani istenen idealden uzak olsa bile sanıyorum üzerinde mutabık kalınan hani o kategorize etse
13:59bile
14:00sanıyorum cezaevlerinden epey bir sayıda mahpus, tutuklu, dışarı çıkabilecek.
14:10Yani çeşitli işte böyle binleri aşan birkaç binle ifade edilen sayılar söyleniyor.
14:16Ama Elif şeyden emin değilim çünkü iktidarın en başından beri öyle bir sendromu var.
14:24Hani bir haber yaşandıktan sonra sürekli hani böyle bu meseleyi işte bir zafer ya da hani kazandık bir taraf için
14:36yani.
14:36Aslında Kürt siyasi hareketi beni takip edebildiğim kadarıyla hiçbir zaman bunu böyle hani kazandık yendik gibi bakmayıp
14:44hani hakikaten daha olgun bir yerden bir barış meselesi ve bir barış arayışı gibi bakarken
14:51iktidar bunu hani sürekli böyle karşı tarafın da hanesine bir tane daha tik atmayalım, bir tane daha artı yazmayalım kaygısıyla
14:59bakıyor gibi görünüyor.
15:00O yüzden özellikle hani iktidar tarafından siyasetçilerin sıklıkla açıklamalarında
15:07hani işte böyle bir şey olmayacak, toplu olmayacak, toplu gelmeler olmayacak, öyle görüntüler olmayacak duyuyoruz.
15:13Ama hayat bu.
15:15Yani belki bunu, belki bununla ilgili kaygıları o kadar yüksek olabilir ki
15:20çünkü sonuçta savcılıklar bu şeyleri, kararları verecekler.
15:24Yani şöyle olabilir diye düşünüyorum.
15:26Bir mevcut soruşturma ve kovuşturması devam edenler yani hükümlü olmayanlarınkini kendi savcısı, kendi mahkemesi karar verecek.
15:34Bu yasa çıkınca bakacak yasaya sen uygunsun, hani salıverme.
15:38Onları böyle toplu yapmayabilirler.
15:41Çünkü böyle bir görüntü istemiyorlar anlaşıldığı kadarıyla.
15:46Ama hayat bu yani hani nasıl olacak göreceğiz.
15:51Göreceğiz ama ben Kürt siyasi hareketinde de hani durumun hassasiyetini gözeten bir şey olabileceğini düşünüyorum.
16:01Yani bunu böyle karşı tarafı diyelim, iki taraf var yani, böyle acite edecek oradan ya da bu süreç karşıtlarını diyeyim,
16:11sadece iktidarı değil, süreç karşıtlarını acite edecek şeyleri pek de yapmayabilirler diye düşünüyorum.
16:21Ama hiç önemli değil.
16:23Ya ben bir barış gazetecisi olarak şöyle bakıyorum.
16:25Yani ben sonuca bakıyorum ve insanların hayatında neyi değiştireceğine bakıyorum.
16:30O yüzden yani uzun yıllardır bu nedenlerle cezaevinde kalmış insanların serbest kalması,
16:39yurt dışında sürgün olanların dönmesi, işte o dağdan hani gelenlerin buraya gelmesi ve hayata karışmasının önünü açacak bu çerçeve yasa
16:56öyle görünüyor.
16:57Hani genişliğini bilemeyiz.
16:59Bunun çok büyük bir tarihi bir şey olduğunu düşünüyorum yani öyle görüyorum ve çok önemli bir dönüşümün başlangıcı olabilir.
17:09Ama şöyle de bakmıyorum, hani böyle bu bir sihirli değnek değil yani.
17:13Bu oldu ve o her şey çok güllük bir liste alınacak değil.
17:17Çünkü neden?
17:18Mesela işte onların Eylül'de ele alınacağı söyleniyor.
17:22Mesela terörle mücadele yasası değişmeden ve o terör meselesindeki o kavram, hukuki kavram, suç tanımı değişmeden herkes yine aynı risk
17:31altındadır yani.
17:32Biraz da bu yasının yapım sürecini ne sormak istiyorum.
17:36Çünkü en çok tartışılan konuların bir tanesi şeffaflık konusuydu.
17:39Daha sürecin ilk başından itibaren ki keza hani ilk yapılan açıklamalar bu en sıkışmanın ardından 1 Ekim 2024.
17:4624 en sıkışmanın ardından şey başlamıştı yani bu süreç meclisle yürüyecek, bu süreç şeffaf yürümeli.
17:55Bunu devlet partisi de bu şekilde konuştu, CHP de böyle konuştu, o zaman CHP'si de bu şekilde konuştu.
18:02Hatta MHP bile böyle konuştu yani AKP dışında herkes böyle konuştu diyelim.
18:05Ama bu süreçte en çok dile getirilen eleştirilerden bir tanesi şeffaflık konusuydu.
18:12O kadar ki hani baktığımızda hani şu programı çektiğimizde yasa meclise geldi, meclis başkanlığına sunmak üzere.
18:19Öyle bir zaman dilimi de çekiyoruz yani öyle bir saatte çekiyoruz programı.
18:23Daha bugün milletvekilleri yasa maddelerini görmeye başladılar.
18:28Bu süreçlerinden kaynaklarını düşünüyorum tamamen.
18:29Mesela ben Kürt tarafının şeffaf olmasını yani izleyebildiğimiz kadarıyla açıklamalarından yani öyle özel bir tutum olduğunu yani bunu gizli saklı
18:38yürütülsün diye bir tutum olduğunu düşünüyorum.
18:40Peki neden sence?
18:41Ya çünkü iktidar bir yandan bu çatışmanın çözülmesi ve Kürtlerle barışı bir ihtiyaç olarak görürken ama siyasetin kendi ajandası da
18:54var.
18:55Yani siyaset nedir?
18:57Siyaset seçimlerdir, iktidar demektir, o iktidarın devamı demektir.
19:02Yani böyle ajandaları ve gündemleri var.
19:05Bunların içinde bütün bunları da tartan ve o anlamda aslında hesap kitap yapan taraftır yani iktidar.
19:13Doğası gereği de öyledir yani.
19:15Bütün bu refleksler, bu kaygıların bunların, bunlara neden olduğunu düşünüyorum ben.
19:22Ya bunun mutlaka bu kamuoyunda da karşılığı olmuştur.
19:25Yani şimdi süreçle ilgili çok ayrı görüşler var.
19:29Hani işte destek oranları %70 civarında aslında açıklanıyor.
19:31Hani bir süre aşamada ama yine de %30 az bir rakam değil bu anlamda.
19:39Şeffaflığın bu etkisi ne oldu?
19:41Hem şeffaflık hem de siyaset, iktidar çok yakın zamana kadar açık bir tutum almadı Elif.
19:47Çünkü mesela biraz İngiltere ve İra örneğine de bakmıştım.
19:50Onların biraz o dönemki medyasını da gazetelerini de inceledim.
19:54Ya toplum, halk siyasetçilere bakıyor.
19:56Onların diline bakıyor.
19:58Onların restine, mimiğine bakıyor.
19:59Ve onlar değişirse, yani barıştan yana değişirse, barış dilini, barış restini, mimiğini ve bu konudaki tutumunu açık ifade ederse toplumsal
20:11rıza ve o toplumsal güven o kadar hızlı değişiyor ki.
20:16Ama bizim bu bir buçuk yılda bakarsan, bak daha yeni cumhurbaşkanının daha net, açık ifadelerini gördük.
20:24O zamana kadar hep Bahçeli öndeydi.
20:27Ama Bahçeli bu iktidarın küçük ortağı.
20:30Büyük ortak ve cumhurbaşkanı olan.
20:32Şimdi mesela Bahçeli bugün ne demiş?
20:34Bugün demiş onu değil mi?
20:35Yani niye siz son iki grup toplantısında hani hiç süreçle ilgili konuşmuyorsunuz?
20:40E demiş ben hani devlet adabı biliyorum.
20:42Ben söyleyeceğimi söyledim.
20:44Artık hani cumhurbaşkanı ve şeyler, bakanlar hani bunu yürütüyorlar.
20:49Ben öyle geleceğim ama bu daha yeni.
20:51Böyle yani çok bununla bağlantılı olduğunu düşünüyorum.
20:55Ve mesela bu çerçeve yasadan sonra eğer iktidar ve cumhurbaşkanı ve o siyaset ve o siyasetçiler
21:05daha açık barışçıl yani barıştan yana, çözümden yana ve hani Kürtlerin hakkını da teslim ederek varlığına dair o tanıma.
21:17Çünkü çatışma çözümle barıştaki en birinci şey tarafların birbirini tanıması ve saygı göstermesi.
21:24Bu konudaki dil, rest, mimik ne kadar değişirse bak o toplumsal hani anketler bir de o zaman yapılacaktır.
21:32Nasıl değişecek?
21:33Yani tüm dünyada da böyle olmuş.
21:35Şimdi bu nedenle henüz hala o yüzde otuz varsa çünkü bu ülkeyi yönetenlerin ve bu müzakereyi siyaseten yürütenlerin
21:49barışla ilgili tavır, tutum ve dili hep çok imtinalıydı.
21:54Bu imtinal ne kadar değişirse ben toplumsal bakışın ve halkın hani güven ve şeyinin de o oranda değişeceğini düşünüyorum.
22:03Hızlıca hem de.
22:04Peki hani iktidarın dili barış söylemine döner mi diye de sorayım.
22:08Çünkü hani bu sürecin başına itibari senin başta söylediğin gibi sürecin adını koyarken,
22:13süreçten bahsederken AKP tarafında asla kullanılmayan tek sözcük barıştı.
22:19Hani bu değişir mi mesela?
22:22Hiç bilmiyorum ama değişmez de diyemiyorum.
22:26Çünkü örneğin İngiltere'de yani Kuzey İran İra'da da öyle olmuş.
22:31Yani başta mesela siyasetçiler çok sertler orada da.
22:34Ama hani ilerledikçe ilerledikçe bir süre sonra onların dili mesela hiç değişmez denildiği anda değiştiğinin örnekleri var.
22:43Keza Güney Afrika'da öyle.
22:45O yüzden mesela asla değişmez diyemem.
22:49Biraz böyle hani gelişmeler karşılıklı hani toplumsal olarak da nasıl bir karşılığı olacak.
22:58Vallahi konjoktür falan hepsi etkileyecektir.
23:02Yani seçimler bile etkileyecektir.
23:05Ama asla değişmez de diyemem değişebilir deyelim.
23:08Göreceğiz.
23:09Bu da bir de yani son olarak aslında süreçte eksik bırakılanları yani bu yasa yapımına kadar gelen süreçte eksik bırakılanları
23:16sormak istiyorum.
23:17Çünkü şimdi ilk meclis komisyonu kuruldu.
23:19Bu çok önemli bir adımdı.
23:20Çünkü işte tüm süreç bir öncekinden farklı olarak meclis ayağıyla yürütülecek dendi.
23:25Ve bunun altı çizildi.
23:27Birbirinin komisyon kuruldu.
23:29Komisyon dinleme sürecini hepimiz heyecanla izledik.
23:31Hani özellikle kadınların anlattığı çok önemliydi ki herhalde komisyonun tek kavgada o esnada çıktı.
23:36Yani kavga dediğim gerilimden bahsediyorum tabii ki.
23:40Şimdi bu aşamaya kadar geldiğimizde yani artık meclise sunulmuş bir taslaktan bahsettiğimiz süreçte ya da işte şu an program taslaktan
23:52bahsettiğimizde.
23:54Neden eksik bırakıldı?
23:56Bilhassa kadınlar açısından soruyorum.
23:57Çünkü kadınların temsiliyeti yok tabii.
24:00Mesela ilk o meclis komisyonu kurulurken de kadınlar aslında bunu ifade ettiler.
24:06Ben de mesela ilk aklıma gelenlerden biri oydu.
24:08Yani mecliste kadın temsiliyeti ne kadar olacak diye.
24:11Yani mesela orada çok zayıf tabii ki.
24:14Yani hala siyaseti erkekler belirliyor.
24:17Erkekler siyaseti belirliyorsa bu barış siyasetinde, barış sürecinde hala erkek agimiyeti var.
24:23Ama kadınlar, kadın hareketi, Kürt siyasal hareketindeki kadınlar ve örgütlü kadınlar ve kadın siyasetçilerin çok ciddi ve güçlü ve önemli
24:36bir ısrarı var bu konuda.
24:38Ama henüz bu karşılığını bulmuş değil.
24:40Ben şimdi tam da çerçeve yasadan sonra bunu merak ediyorum ve bunu izleyeceğim ve izlemek istiyorum.
24:46Çünkü işte çok belli böyle yekün sayıda kadın, işte cezaevinden çıkacak kadın siyasetçi, yurt dışından gelecek, işte silahlarını bırakıp gelen
24:58ama onlar siyaset yapmak istediklerini söylüyorlar.
25:02Sözleri var onların.
25:03Onlar bu toplumun içinde yer alacaklar.
25:07Mesela o zaman aslında biz şimdi bugüne kadar hep onlar adına konuşuldu ya.
25:12Yani biz de işte gazeteciler anlamaya çalışıyoruz.
25:15En fazla mikrofon tutabildiklerimizi tuttuk.
25:18Herkesi de tutamadık biliyorsun.
25:19Tutamayız yani.
25:21Mesela kendi sözlerini söyleyebileceklerse eğer, yani bu iklim ve ortam oluşacaksa bunun çok kıymetli olduğunu düşünüyorum.
25:29Çünkü bu hikayenin aktörleri belki bu yasayla, işte o hani siyaset yasağa kalkar, serbest kalırlar, dönerler, kendi hikayelerini, kendi hakikatlerini
25:44anlatabilecekler ve kendi sözlerini kurabilecekler ve bunu yapacak kadınların sayısı artacak.
25:50Belki bu süreçten sonra bunun bu süreci, bu süreci etkileyebilecek, bu süreci dönüştürebilecek bir dinamik olabilir diye düşünüyorum.
26:01Hayırlı olur.
26:02Son, buna bağlı son sorumu soracağım.
26:04Buna biraz daha bağlantılı aslında.
26:06O da şundan ötürü.
26:07Şu ana kadar hep yasayı bekledik.
26:09Yasayı konuştuk.
26:10Bundan sonra da yasa maddelerini konuşacağız.
26:12Sonra da yasanın uygulanmasını konuşacağız.
26:14Evet, hani işin hukuki boyutu, hani bu sürecin bu şekilde, bu ayakta ilerleyecek.
26:18Eminim ki, hani bu ne kadar uygulanıp uygulanmadığını da konuşacağız ama, bir yandan da her zaman konuşulan barışın toplumsallaşması konusu
26:26var.
26:26Yasa yapıldıktan ve uygulanmaya başlamadıktan sonra ya da uygulandıktan sonra, hani farz edelim ki gerçekten de yasa hakkaniyetli bir şekilde
26:35uygulandı.
26:37Peki, sonrasında atılması gereken adım ne?
26:39Ya sonra hızlıca bir kere, birkaç ayağı olacaktır bunu.
26:45Bir kere hızlıca Eylül ile beraber, hani o değişmesi gereken yasalar var ya, hani temizlenmesi gereken yol denilen, işte demokratikleştirilmesi
26:55gereken, hızlıca onların yapılması lazım.
26:57İçeride, hani sembol isimler var ya, hani herkesin, o güveni de arttıracak.
27:03Söyleyelim işte, Figen Yüksekdağ, Demirtaş, Leyla Güven, hani Ayşegül, hani aklıma gelenler, unuttuklarım beni başlasın.
27:10Yani böyle politik olarak tutuklu olanlar, hasta mahpuslar, işte kayyumlar, mesela bunlarla ilgili hızlıca bir farklı bir şey ortaya çıktığında,
27:23bu barışın toplumsallaşmasına da yani zihniyet olarak, duygu olarak çok bir katkısı, yani çok fark yaratacağını düşünüyorum.
27:31Ama herhalde hem siyasetçiler, hem de diyelim barış emekçileri, herhalde bu süreci, örneğin çerçeve yasa çıktıktan sonra Eylül'e kadar,
27:44sanıyorum hani toplumsallaşması demek, halkla buluşmak, anlatmak demektir yani diye düşünüyorum.
27:51Hani bilmiyorum daha iyi, mucizevi yollar varsa, bulsak, bulsalar iyi olur.
27:55Herhalde bunu anlatmalılar ama ben anlatmanın yeterli olmadığını, hani şöyle bir şey, çok sevdiğim bir cümle var, hani hakikat barışı
28:05kurmaya yetmez yani, hani haklı olmak da yetmez.
28:09O yüzden sadece söz de yetmez.
28:11O demin dediğim dönüşümlerin ve pratik uygulamaların görülmesiyle beraber o barışın toplumsallaşmasının da güçleneceğini düşünüyorum.
28:23Ama tabii bu sonuçta hani örgütlü olanların hani ve bu iddiası olanların ne kadar hani halkla buluşarak, hani bunu anlatmalarıyla
28:36da ilgili ama sadece sözle olmaz.
28:40Yani o güveni ve bu barışın herkesin hayatında neleri değiştirebileceğini somut olarak görmeleri gerek.
28:49Ben olsam ben de görmek isterim.
28:51İstiyorum.
28:51Teşekkür ederim.
28:52Ben teşekkür ederim Elif.
28:54Sağ olun.
28:55Sevgili izleyenler, bir bölüm daha sonuna geldik.
28:58Bu konuyu konuşmaya devam edeceğiz.
28:59Çünkü tüm bu çerçeve yasa, bu sürecin kendisi Türkiye'de ve aslında hepimiz için sadece Türkiye için de sınırlı değil, her
29:07bu ülkeyle ilgili, bu topraklarla ilgili dert taşıyan herkes için önemli, can alıcı bir konu.
29:13Biz de bunu ekranlarına getirmeye devam edeceğiz.
29:16Şimdilik hoşçakalın.
Comments