- 12 hours ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:00:07Редактор субтитров А.Семкин
00:00:36Корректор А.Кулакова
00:01:00Корректор А.Кулакова
00:01:30Корректор А.Кулакова
00:02:08Корректор А.Кулакова
00:02:42Корректор А.Кулакова
00:02:47Корректор А.Кулакова
00:03:15Корректор А.Кулакова
00:03:33Корректор А.Кулакова
00:03:55Корректор А.Кулакова
00:04:04Корректор А.Кулакова
00:04:17Корректор А.Кулакова
00:04:27Корректор А.Кулакова
00:04:33Ne düşünüyorsunuz yasa hakkında?
00:05:03Şimdi
00:05:05Bu bakımdan
00:05:07Bütün beklentiyi bir yasaya
00:05:09Bu çerçeve yasaya yüklemek
00:05:11Çok doğru olmayacaktır.
00:05:13Ancak bununla beraber
00:05:15Yani makul bir beklenti içerisinde de
00:05:19Yasada eksik bulduğumuz
00:05:21Tartışmalı bulduğumuz
00:05:23Yönler var.
00:05:24Biraz güvenlik eksenli
00:05:27Hazırlık olduğunu düşünüyoruz
00:05:29Biz hukukçular cephesinden
00:05:31Ancak bu yönüyle yine de
00:05:33Atılacak ilk adım açısından
00:05:35Önemli adımları da
00:05:38Önemli değişiklikleri de içeriyor
00:05:39Ve sürece bir resmiyet kazandırması
00:05:42Bakımından da biz
00:05:43Çok önemli buluyoruz bir yasa tasarısı
00:05:46Çıkmasını
00:05:47Evet şimdi
00:05:50Tabi bugün
00:05:52Hareket yönetiminde açıklaması vardı
00:05:54Özellikle
00:05:56Aslında bu yasa çok da
00:05:58Amacına ulaşmadı
00:05:59Diyordu
00:06:01Şimdi özellikle
00:06:03Altının çizdiği
00:06:04Aslında Kürt halkının kadınlarının da
00:06:08En çok eleştiri noktalardan biri
00:06:09Kürt halk önderi abla hocalarının statüsünün
00:06:12Tanımlanmamış olması
00:06:13Hem bu konuda
00:06:15Yani siz birebir de takip ettiğiniz
00:06:17Ahim yasaları
00:06:19Umut hakkını uygulanması gibi
00:06:21Konular da vardı
00:06:22Aslında zaten normalde
00:06:24Bu yasadan önce de
00:06:25Uygulanması gerekiyordu
00:06:26Ama olmadı
00:06:27Şimdi bunun olmaması
00:06:29Bir hukukiyen bu yasayı
00:06:30Nasıl bir noktada tutuyor
00:06:32O konuda düşüncenizi
00:06:33Almak istiyorum
00:06:34Ve bunun için ne yapılmalı
00:06:37Yani yarın mecliste
00:06:38Görüşmeye başlanacak
00:06:39Bu değişiklik
00:06:42Mümkün olur mu acaba?
00:06:45Şimdi zaten
00:06:46Umut hakkı tartışması
00:06:48Biz hep dile getiriyorduk
00:06:49Umut hakkıyla ilgili
00:06:50Düzenleme
00:06:50Herhangi bir demokratik
00:06:52Barış sürecine
00:06:53İhtiyaç duymayan
00:06:54Türkiye'nin zaten
00:06:55Taraf olduğu
00:06:56Uluslararası Sözleşmeler
00:06:57Gereği
00:06:57Uygulaması gereken
00:06:59Yasasında değişiklik
00:07:00Yapması gereken
00:07:01Bir konuydu
00:07:01Umut hakkı meselesi
00:07:03Ve yine bu
00:07:04Umut hakkı tartışmasını
00:07:05Yürüttüğümüzde
00:07:06Her zaman dile getirdiğimiz şey
00:07:08Aslında Sayın
00:07:09Abdullah Hocalan'ın
00:07:10Yargılamasından önce
00:07:11Ve Sayın Abdullah Hocalan'ın
00:07:12İdam cezası
00:07:13Almasından önce
00:07:14Türkiye'de
00:07:15Ağırlaştırılmış
00:07:15Möbet cezasının
00:07:17Ölünceye kadar
00:07:18Hapis cezasının
00:07:19Ne yürürlükte
00:07:20Ne de fiiliyatta
00:07:21Uygulanmadığını
00:07:22Ve bu cezanın
00:07:23Getirilme
00:07:23Yasalara
00:07:25Getirilme sürecinin
00:07:25Doğrudan
00:07:26Sayın Abdullah Hocalan'ın
00:07:27Yargılamasıyla
00:07:29Gelecekteki fiziki
00:07:30Özgürlüğü'yle
00:07:30Alakalı olduğunu
00:07:31Ve buna kastedildiğini
00:07:32Hem Avrupa Konseyi
00:07:34Bakanlar Komitesine
00:07:35Hem de
00:07:35Kendimizi ifade ettiğimiz
00:07:37Bu konuda ifade ettiğimiz
00:07:38Her alanda
00:07:38Bunu teşhir ederek
00:07:39Dile getiriyorduk
00:07:40Dolayısıyla devletin
00:07:41Bu iradesi
00:07:42Devam ediyor
00:07:42Aslında
00:07:43Sayın Abdullah Hocalan'ın
00:07:44Fiziki özgürlüğüne
00:07:47Dönüp kastığı
00:07:48Devam ediyor
00:07:48Zaten
00:07:50Ağırlaştırılmış
00:07:50Mövet Hapis Cezası
00:07:522005 yasa
00:07:53Türk Ceza Kanunu'na
00:07:552005 yılında
00:07:56Ceza yasalarına girdi
00:07:572005 yılından
00:07:59Önce de
00:07:59Geçici bir yasayla
00:08:002002 yılında
00:08:01Mecliste onaylandı
00:08:02Ve Sayın Abdullah Hocalan'ın
00:08:03İdam cezası
00:08:04Ağırlaştırılmış
00:08:05Mövet Hapis Cezası'na
00:08:06Çevirilmişti
00:08:07Aslında
00:08:07Aynı yere geri döndük
00:08:11Ağırlaştırılmış
00:08:11Mövet Hapis Cezası
00:08:12Bakımından
00:08:13Ama yine de
00:08:14Bu yasa bunu içermese
00:08:15Dahi
00:08:16Eğer Türkiye
00:08:17Şu an
00:08:18Süreci devam eden
00:08:19Umut Hakkı dosyaları
00:08:20Bakımından
00:08:21Yasasına
00:08:21Değişikliğe giderse
00:08:23Bu Sayın
00:08:23Abdullah Hocalan'ı
00:08:39İstisna
00:08:40Bırakılması mümkün değil aslında
00:08:42Eee
00:08:43Şimdi bu konuda
00:08:44Özellikle
00:08:45Eee
00:08:46Şahsi özel yasa çıkmaz
00:08:47Çıkaramayız
00:08:48Gibi
00:08:49Başından itibaren
00:08:50İktidarın böyle bir yaklaşımı vardı
00:08:52Ve
00:08:53Bu buna da yansıdı
00:08:54Yani bu yasaya
00:08:55Çerçeve yasaya da yansıdı
00:08:56Eee
00:08:57Fakat bunu
00:08:57En iyi
00:08:58Siz hukukçular biliyorsunuz
00:09:00Türkiye'de
00:09:01Yani adına şahsi yasa densin demesin
00:09:03Ama
00:09:04Eee
00:09:05Yasa çıkıyor
00:09:05Yani aslında bu
00:09:07Önümüzdeki günlerde
00:09:08Eee
00:09:10Özellikle hani bir sürecin
00:09:12Daha da ileriye taşınması açısından
00:09:14Çıkarma koşulları var mıdır?
00:09:17Şimdi zaten
00:09:18Mesele
00:09:19Eee
00:09:20Şahsi yasa meselesi
00:09:21Şahsi niyet
00:09:22Hükümete ait aslında
00:09:24Burada Sayın Hocalan'ın dönük bir
00:09:25Eee
00:09:26Özel bir niyet var
00:09:27Eee
00:09:28Ama biz şunu ifade ediyoruz her seferinde
00:09:30Eee
00:09:31Eee
00:09:31Evet ağırlaştırmış mı?
00:09:32Eee
00:09:32Evet hapis cezası
00:09:33Sayın Abdullah Hocalan'a kastedilerek
00:09:35Türk yasalarına
00:09:36Türk ceza yasalarına girdi
00:09:37Ancak bugün
00:09:38Aee
00:09:39İşkence
00:09:40Birleşmiş Milletler işkence
00:09:41Karşı komitenin
00:09:42Rakamlarına göre
00:09:43Dört bini aşkın ağırlaştırılmış müebbet hükümlüsü var.
00:09:46Dolayısıyla ağırlaştırılmış müebete ilişkin yapılacak
00:09:49Hiçbir düzenleme
00:09:51Şahsi bir düzenleme değil.
00:09:53Binlerce mahpusa etkileyen bir düzenleme.
00:09:56Siz bu düzenlemede istisnaya gidiyorsanız devlet olarak
00:09:59Sizin bir kişiye ya da bir gruba karşı sizin şahsi bir niyetiniz ve kastınız var aslında.
00:10:06Biz burada istisna bırakılmadan
00:10:08Umut hakkına ilişkin düzenleme yapılmasını öneriyoruz.
00:10:13Zaten umut hakkına ilişkin düzenleme yapılması da otomatik tahliye anlamına gelmiyor.
00:10:18Devletin sürekli Avrupa konseyi bakanlar komitesinde de
00:10:23Birleşmiş Milletler işkenceye karşı komiteye de verdiği savunmada sürekli bu suçu işleyenlerin tehlikelilik durumu gibi bir argümanı var.
00:10:30Zaten hiçbir komite hiçbir yapı ağırlaştırmış müebbet hapiş cezasında otomatik tahliyeyi öngörmüyor.
00:10:37Devletin yine orada bir takdir marjı ve gözlem kurulu gibi ya da bir değerlendirme mekanizması gibi bir yetkisi var.
00:10:44Ancak devlet burada başından bir istisna koyarak aslında kendi şahsiniyetini ortaya koyuyor.
00:10:49Bizim talep ettiğimiz düzenleme binlerce mahpusu etkileyen bir umut hakkı düzenlemesi.
00:10:54Evet eleştirilen bir önemli kısmı da özellikle mevcut oluşan maddelere dönük de var.
00:11:01Bir, mesela şu merak konusu neden 2005 öncesi tutsaklar için bir uygulama söz konusu değil?
00:11:11Neden? Yani siz bir hukukçu olarak nasıl düşünüyorsunuz bunu?
00:11:15Yani 2005 öncesinin nasıl bir farkı var?
00:11:19Şimdi yani tabii ki devletin niyetini ölçemeyiz yani en azından ben o yetkinlikte bir kişi değilim.
00:11:28Ancak 2005 yılında Türk Ceza Kanunu ve Ceza İnfaz Yasası değişti.
00:11:342005 yılından önce aslında verilen idam cezaları var ve o idam cezaları ağırlaştırmış müebbet hapis cezasına çevrildi.
00:11:412005 yılından sonra ise ağırlaştırmış müebbet hapis cezası doğrudan yeni ceza kanununa göre zaten ilgili maddeler doğrultusunda veriliyordu.
00:11:51Yani bir noktada orada iyi bir inceleme yapmak gerekiyor.
00:11:57Yasa değişikliği sonrası hangi maddelerden özellikle terörle mücadele kanunu kapsamında yargılananlar hangi maddelerden hüküm giyiyordu?
00:12:05Yasa geçmeden önce hangi maddelerden hüküm giyiliyordu?
00:12:08Mesela böyle bir ayrıma gittiğimizde aslında daha detaylı çıkarabiliriz.
00:12:14Yine mesela kasten öldürme kapsam dışı bırakıldı.
00:12:17Mesela şunu söyleyebilirim ben.
00:12:19Sur Cisre döneminde sokağa çıkma yasaklarında alıkolunan gençlerin çoğu sadece 302'den ceza almadı.
00:12:26302 ağırlaştırmış müebbeti düzenleyen ceza olarak ağırlaştırmış müebbeti devletin birliğine karşı suçlar.
00:12:32Sadece 302'den almadılar.
00:12:34Aynı zamanda kasten öldürmeden de ceza aldılar.
00:12:37Şimdi bu konuda derin ve detaylı bir çalışma yürütmek gerekiyor aslında.
00:12:432005 yılının milat olmasının bence en büyük sebebi ceza yasasının değiştiği sene olması.
00:12:49Ve özellikle terörle mücadele kanunu kapsamında kişilerin artık ceza aldığı sevk maddelerinin farklılaşması.
00:12:59Bu noktada bir çalışma yapılabilir aslında.
00:13:01Ama tabii ki en büyük kasıt 2005 öncesiyle ilgili Sayın Abdullah Öcalan'ı doğrudan etkileyecek bir düzenleme olması.
00:13:37Evet şimdi bu çok önemli.
00:13:39Şimdi aslında dikkat çektiğimiz bir konu vardı.
00:13:41Şimdi mevcut durumuyla Türkiye'de yasalarda bir değişiklik yok.
00:13:47Yani bu çerçeve yasa sürecin önünü açma amacıyla eksiklikleriyle beraber yapılmış bir yasa ya da yapılacak bir yasa.
00:13:56Henüz tamamlanmadı henüz yasalaşmadı.
00:13:59Eee fakat buna rağmen eski yasalar sürüyor.
00:14:03Eee mesela işte bir maddesi şunu diyor.
00:14:06Diyor ki işte eee bazı cezalar işte beş yılda on beş yıldan az olanlar için beş yıl erteleme on beş
00:14:14yıldan fazla olanlar için on yıl erteleme bir.
00:14:17Mesela ve bunlar ileride suça karışırsa tekrar infazsız yapılacak.
00:14:23İşte buradaki suç kavramı ne?
00:14:25Mesela siz ne çıkarıyorsunuz?
00:14:27Bu suça karışmak ne olacak?
00:14:29Özellikle Türkiye'de mevcut yasalar yürürlükteyken ne olacak?
00:14:34Ya da hangileri olacak?
00:14:37Yani orada muğlaklık var kesin bir muğlaklık var.
00:14:40Bunu uygulamada görebiliriz.
00:14:42Yani örneğin PKK, KCK ve bağlantılı örgütler diyor.
00:14:45YPG ve YPJ bu kapsamda sayılacak mı?
00:14:48Ya da Türkiye solundan bazı yapılar eee burada eee sayılacak mı?
00:14:55Eee yani mesela buna dair bir belirlilik yok.
00:14:58Zaten hukuktaki temel ilkeler aslında burada çiğnenmiş oluyor.
00:15:01Belirlilik ilkesi yani bir yasanın uygulamasının önceden öngörülebilir olması gerekiyor.
00:15:05Burada öngörülebilir eee olduğunu iddia edemeyiz maalesef.
00:15:09Eee ve yine bir diğer yani aslında aslında ağırlaştırılmış muhabbet meselesinde de eee ve diğer konularda da eee eee hukuken
00:15:18meseleyi kangrenleştiren yasa terörle mücadele kanunudur Türkiye'de.
00:15:22Eee öncelikle bu çerçeve yasa eee eee ne kadar kıymetli olursa olsun ve yürürlüğe de girse eee öncelikle çerçeve yasadan
00:15:30sonra terörle mücadele kanunu ya lav edilmesi ya da kökten bir değişikliğe gidilmesi gerekiyor.
00:15:35Eee terörle mücadele kanunu eee Türk mevzuatında yer aldığı sürece bu konuda özellikle belirlilik ilkesi önceden öngörülebilirlik konusunda her her
00:15:45uygulamada biz sorun yaşarız ve bu yasanın uygulamasında da sorun yaşarız.
00:15:50Şu anda neyin örgüt faaliyeti çerçevesinde değerlendirileceği neyin değerlendirilmeyeceği ya da devam eden soruşturmalar diyor örneğin birçok soruşturmanın beraate gidebileceğini
00:16:00eee düşünüyoruz bazı devam eden soruşturmaların henüz ceza almayan kişilerin beraat edebilecek kişilerin denetim sürecine tabi tutulması ve sürekli yargılama
00:16:10tehdidiyle karşı karşıya kalması da adil değil.
00:16:12Buralar muğlak kalmış bunu uygulamada göreceğiz ve devam eden düzenlemelerde göreceğiz.
00:16:17O yüzden de süreci sahiplenerek daha köklü değişiklik yapan eee daha köklü değişiklik içeren yasaların çıkması için bir mücadele yürütmemiz
00:16:27gerekiyor bizim de siyasetçilerle birlikte hukukçılar olarak.
00:16:30Eee şimdi şey de eee özellikle hani geri dönüş üzerinden gerilanın geri dönüşü ya da yurt dışından eee göç edenlerin
00:16:39geri dönüşü siyasetçilerin geri dönüşü gibi eee bir eee çerçeve de konuyor eee yasada.
00:16:46Ancak mesela özellikle geril açısından eee şimdi Türkiye'deki mevcut siyasi atmosferi de dikkate aldığımızda şimdi bu altı aylık gibi bir
00:16:55süre bu süreci altı ay içerisinde toplumsal olarak ne kadar bir ilerleme sağlanacak ki eee gelen gelirle gerçekten bunun can
00:17:04güvenliği, yaşam hakkı ya da hakları kimlik hakkı gibi bunlar nasıl korunacak?
00:17:09Bunlar da çok yasada belirtilmiyor ya da yine bunun içinde bir uygulama beklentisi mi olmalı yoksa bunların da yasada belli
00:17:17şeye kavuşturulması mı gerekiyor?
00:17:20Yani öncelikle zaten bir tespit ve teyit mekanizması olarak Milli Güvenlik Kurulu, MGK belirlenmiş.
00:17:27Zaten bu güvenlik yani eee tek başına MGK'nın burada belirleyici olmasını biz doğru bulmuyoruz, adil de bulmuyoruz.
00:17:34Bu sadece güvenlik eksenli bir yaklaşım. Kaldı ki PKK bu süreç başladığından beri attığı bütün adımları hükümete göre hatta legal
00:17:43siyasi partilere göre çok daha şeffaf ilerleten bir tutum izledi.
00:17:48Dolayısıyla yani PKK'nın silah bıraktığına dair tespit ve teyit mekanizmasının sadece MGK olması aslında zaten burada büyük bir sorun.
00:17:55Ancak biz bu noktada devletin ve tarafların bir mutabakatının olduğunu umut ediyoruz.
00:18:01Özellikle bu sürecin uzun sürmemesi açısından.
00:18:04Öncelikle burada bir belirli süre yok yani ne zaman bu yasa yürürlüğe girecek burada böyle MGK'ya bağlı bir durum
00:18:10var.
00:18:10Yasa yürürlüğe girdikten sonra altı ay içerisinde başvuru yapma zorunluluğu var.
00:18:16Evet dediğiniz gibi yani bu büyük bir sorun yani toplumsal ayağı açısından hepimizin kendine dönük bir öz eleştiri vermesi gerekiyor.
00:18:25Fiilen sürdürülen bu iki yıllık süreçte bu meselenin toplumsal ayağının örülmesi noktasında bütün siyasi partiler eksik kaldı aslında.
00:18:33Yani DEM Parti kendi seçmeniyle çok sayıda halk toplantıları yaptı.
00:18:38Zaten Kürt halkı yıllardır barış mücadelesi veren bir halk olarak buna hazırdı.
00:18:43DEM Parti kendi seçmeniyle bunu yaptı ancak diğer örneğin diğer devrimci siyasi yapılar ya da muhalif sosyal demokrat yapılar yani
00:18:51süreci destekledikleri halde aslında toplumsal ayağı örme noktasında çok eksik kaldılar.
00:18:56Kendi seçmenlerini buna hazırlama konusunda çok eksik kaldılar ki sosyal medyadan gördüğümüz kadarıyla da aslında Türk toplumunda cidden yükselmiş bir
00:19:04ırkçılık söz konusu.
00:19:05Gözle görülür düzeyde bir ırkçılık söz konusu.
00:19:09O yüzden toplumsal ayağının örgütlenmesi konusunda herkesin kendine dönüp bir öz eleştiri vermesi gerekiyor.
00:19:14Ancak gerilanın dönüş süreci ve bunun nasıl entegre edileceği yani entegre edileceği derken kişilerden bahsetmiyorum.
00:19:22Zaten devrimci bir mücadele vermiş insanlardan bahsediyoruz.
00:19:25Ancak bir şekilde yasanın ya da hukuki statünün ve devamında sürdürülecek sürecin nasıl sürdürüleceğine dair bir yasa gerekiyor gerçekten ve
00:19:38bir takım yapısal hazırlıklar da gerekiyor.
00:19:41Bunun için önümüzde dünya örnekleri de var aslında.
00:19:44Hem iyi hem de kötü yönleriyle ders alabileceğimiz örneğin Kolombiya örneği var.
00:19:49Yine İrlanda ve İspanya'nın örnekleri var.
00:19:52Aslında buna dönük hazırlıkların yapılması ve yeni bir yasanın da hazırlanması gerekiyor.
00:20:01Yani yaşam haklarının korunması, kimlik haklarının korunması yani bir devletin bizzat kanun altına alması gereken konulardan bahsettiniz.
00:20:13Şimdi özellikle altını çizdiniz dikkatle şekliniz.
00:20:18Şimdi bu bütün denetim mekanizması, teyit tespih sürecinin tümü bahsettiğiniz gibi aslında güvenlik bürokrasi ve MGK üzerinden yürütülecek.
00:20:29Bunlar da Cumhurbaşkanlığı denetiminde olacak.
00:20:31Peki sivil komisyonlar, sivil toplum örgütleri ya da siyahatet nasıl müdahil olacak?
00:20:38Nasıl müdahil olmalı?
00:20:40Yani neden bunları böyle konuşuyoruz?
00:20:43Çünkü bu da henüz yasallaşmamış bir durum ve eleştiriler en çok da bunun üzerinden geliyor.
00:20:49Yani denetimin sadece yani diğer bahsedilen konular dışında MGK'ye bırakılması bu da eleştiri konularından biriydi.
00:20:56Bu hukuki olarak değiştirilebilecek bir nokta mı?
00:21:00Örneğin yarın mecliste konuşulduğu zaman gündeme alınabilecek bir konumu ya da hukukçular buna nasıl müdahil olabilir?
00:21:11Şimdi tespit ve teyit mekanizması MGK olarak açık ve net belirtilmiş.
00:21:16Yine koordinasyon kurulunun sınırları çok net çizilmiş.
00:21:20Yürütmeden oluşuyor, bakanlıklardan oluşuyor ve MGK ve MİT temsilciliğinden oluşuyor.
00:21:27Ancak bir de mecliste izleme komisyonu var yasada.
00:21:30İzleme komisyonunun keskin sınırları çizilmiş değil.
00:21:33Meclis izleme komisyonunu kurduğunda sivil toplum örgütlerini, insan hakları örgütlerini, hukukçuları dahil edebilir aslında.
00:21:40Bu imkan hala elimizde var.
00:21:42Ancak mecliste izleme komisyonu kurulduğunda eğer bu imkan sağlanmazsa,
00:21:47sivil toplum örgütü herhangi bir yetki, resmi yetki beklemeden barış süreçlerine ilişkin kendi komisyonlarını, kendi yapılarını kurabilir.
00:21:56Aslında çeşitli denemeler var zaten.
00:21:58Bu süreç başladığından beri birçok sivil toplum örgütü çeşitli konferanslarla, çeşitli çalışma yapılarıyla bir araya gelerek süreci desteklemeye, inşa etmeye
00:22:10çalıştı.
00:22:11Ancak bunun resmiyete büründürülmesi elbette yapılan çalışmaları güçlendirecektir.
00:22:15Bu noktada da meclis izleme komisyonunda aslında meclisten böyle bir beklentimiz var diyebilirim hukukçlar olarak.
00:22:22Çünkü izleme komisyonunun kimlerden oluşacağına dair keskin bir sınır çizilmiş değil yasada.
00:22:29İzleme komisyonunun kurulma aşamasında hem tüm siyasi partilerin hem de insan hakları örgütlerinin dahiliyeti kıymetli olacaktır.
00:22:36Yani insan hakları örgütlerinin bu sürecin içerisinde kesinlikle yer alması gerekiyor.
00:22:39Sivil bir göz olarak ve insan hakları perspektifi açısından.
00:22:43Evet son olarak şeyi sormak istiyorum.
00:22:46Şimdi tabii ki hukuki boyutuyla yarından sonra bazı şeyler belki daha çok netleşmiş olacak.
00:22:53Ama siz aynı zaman Türkiye'deki siyaset de çok yakından takip ediyorsunuz.
00:22:57Çünkü neredeyse Türkiye'deki siyasetin önemli bir kısmında yargının da bir etkisi var.
00:23:03Yani bu önümüzdeki dönem belki bu açıdan da çok önem taşıyor.
00:23:10Yargı baskısı siyaset üzerinden nasıl kalkacak ve toplum ne yapmalı önümüzdeki dönem?
00:23:18Yani yanlış hatırlamıyorsam Avrupa Konseyi'nde yargı tacizi tabiri ilk Türk Devleti için kullanılmıştı.
00:23:26Yani Türk Devleti'nin mevcut pratiği aslında muhaliflere, Kürt siyasetine, devrimci yapılara yargı taciziyle yıllardır sürdürülüyor.
00:23:36Bu 90'larda başka bir formda bir baskı süreci vardı.
00:23:40AKP iktidariyle aslında bu yargı tacizi bir şekilde yıllarca katlandı.
00:23:47En ufak bir muhalefet emaresi dahi yargı taciziyle karşı karşıya kaldı.
00:23:53Bu pratiği ortadan kaldırmak sadece Kürt hareketinin sorumluluğu değil aslında.
00:23:58Devrimci yapıların, sosyal demokrat yapıların da bu sürecin içerisinde üzerine düşeni yapması gerekiyor.
00:24:05Yani Türkiye'nin demokratikleşmesi sadece Kürt siyasetinin, Kürt hareketinin siyaset alanı bulması değil.
00:24:11Aynı zamanda diğer muhalif yapıların da siyaset alanı bulması ihtiyacını içeriyor.
00:24:17Ve dolayısıyla bu mücadele sadece Kürt halkının omzuna bırakılacak, Kürt siyasi partilerin omzuna bırakılacak bir mücadele değil.
00:24:25Ve bu kısa vadeli bir mücadele de değil maalesef.
00:24:29AKP'nin yıllardır inşa ettiği kendisini yargı diyoruz ama artık tek belirleyenin AKP iktidarı olduğu bir dönem yaşıyoruz biz.
00:24:38Yargı da AKP iktidarına göre şekillenen bir yargı.
00:24:42Tek belirleyen AKP iktidarı.
00:24:44Dolayısıyla bu tek belirleyenin değiştirilmesi ve diğer bütün yapıların onarılması, yargı, yürütme, diğer yapıların onarılması için birlikte toplumsal alanda ciddi
00:24:58bir mücadele yürütmek gerekiyor.
00:24:59Ve bu konuda yeni partide dahil diğer bütün siyasi partilere ciddi bir sorumluluk düşüyor.
00:25:07Rengi Nevrül çok çok teşekkür ediyorum programımıza katılıp değerlendirdiğiniz için.
00:25:13Ben teşekkür ederim. İyi yayınlar diliyorum size.
00:25:16Teşekkür ediyorum. İyi akşamlar diliyorum.
00:25:18Evet sevgili izleyenler özellikle bu iki boyutu gerçekten hem çok merak konusu hem de muğlaklıklar.
00:25:26O merakı da artı eleştirilerin de tam odak noktasına.
00:25:30Şimdi bir köşe yazımız var. Aslında köşe yazımızın bir kısmı var.
00:25:36İlke TV Genel Yayın Yönetmeni Sevda Çetinkaya, HDP eski genel, eş genel başkanı Figen Yüksekdağ'la görüşmüştü ve bunu köşesinden
00:25:46paylaşmıştı.
00:25:48Biz Figen Yüksekdağ'ın özellikle bu konuya süreci ilişkin, çerçeve yasaya ilişkin değerlendirme kısımlarını aldık.
00:25:56Bunu ekrandan size getiriyoruz.
00:26:00Tahliye beklentim var mı sorunuzu? Belki şöyle cevap verebilirim.
00:26:03Bizler zaten haksız ve hukuksuz yere içerideyiz.
00:26:06Siyasi faaliyetlerimizden yargılandık ve ceza aldık.
00:26:09Benim hakkımda da Selahattin Demirtaş hakkında da ayım kararları var.
00:26:13Çerçeve yasaya gerek yok ki bizim özgürlüğümüz için.
00:26:16Ama bu çerçeve yasanın benim de Selahattin Bey'in de haksız yere cezaevinde tutulan siyasi mahpusların tahliyesinden çok daha büyük
00:26:23ve tarihi bir anlamı var.
00:26:24Adı çerçeve ama dar bir çerçeve. Kim istemez bunun daha geniş, daha kapsayıcı olmasını.
00:26:30Dün geçti elime metinle okuduğumda yine güvenlik kaygısıyla yazılmış bir metinle karşı karşıyayım dedim.
00:26:36Suç ve ceza kavramlarının içinden barışa yol arayan bir metin.
00:26:40Asla unutulmaması gereken bir şey var ama.
00:26:42Kürt meselesi Türkiye'de ilk kez doğrudan bir yasal düzenlemenin konusu haline geldi.
00:26:47Tarihi bir eşik bu.
00:26:491921 Anayasası belgeleri ve o dönem Kürtleri inkar etmeyen anlayışın terk edilmesinden,
00:26:55100 yıl sonra bugün Kürtleri hukuk için almanın yolunu açacak bir yasal bir düzenlemeyi konuşuyoruz.
00:27:01Bunun arkasında çok büyük, çok zahmetli ve çok bedeller ödenmiş bir mücadele var.
00:27:05Gelinen bu aşama kendiliğinden ortaya çıkmadı.
00:27:07Sol ve sosyalist hareketlerin elbette eleştiri hakkı var ama sosyalist bir iddianız varsa eleştirdiğiniz kadar bu sürece müdahil olmalı,
00:27:15sorumluluk almalı çaba göstermelisiniz.
00:27:18Büyük dönüşümler sadece eleştirerek değil mücadeleye katılarak mümkün olur.
00:27:22Çerçeve yasa teklifinde de barış sürecinde de en başından beri yaşanan ne kadar eksik varsa,
00:27:28bu demokratik siyasetin eksiğidir, hepimizin eksiğidir, mücadelenin eksiğidir.
00:27:32Kimse bu kadar zahmetli ve değerli bir mücadelenin ardından yüksek açacak bir rahatlığın içine girmemeli,
00:27:38sürecin eksikliklerini söylemek kadar onu ilerletecek sorumluluğu üstlenmek de gerekiyor.
00:27:44Evet bu bir başlangıç ama hızla onu bir başlangıç olmaktan çıkarmak,
00:27:48daha kapsamlı demokratik ve hukuki düzenlemelerle tamamlamak gerekir.
00:27:52Demokratik siyaset ve sol sosyalist hareketler her şeye rağmen çözümsüzlüğü değil, çözümü savunmalı.
00:27:57Demokrasi cephesini zayıflatmayı değil, her adımda ve her eşekte onu nasıl güçlendirebileceğimizin yollarını aramalıyız.
00:28:04Son 10 yıldır demokratik muhalefet gibi örgütlü kadın hareketi de savunmada daha fazla şey kaybetmemek için direniyor.
00:28:11Barış kadınlarsız olmaz ama tıpkı demokratik ve sosyalist siyaset gibi kadın hareketi de,
00:28:17hani miting ya da yürüyüşler yaptığımızda kortejlerin hemen yanındayız diyen,
00:28:21ama içeri girmeyen kocaman bir kitle vardır ya,
00:28:24onları içeri davet edecek, hatta davetle yetinmeyip tutup elinden içeri alacak yolları bulmalı.
00:28:31Barışın toplumsallaşması dilimize pelesenk olmuş ama bunun yolu yerelde kadınlarla, emekçilerle, ezilenlerle buluşmayı başarmaktan geçiyor.
00:28:40Mapuzluk insanın zamanından çalınması bir çeşit zaman hırsızlığı,
00:28:44hayat zaman demek çalınan zamanını telafi etmek istiyor insan.
00:28:53Evet, Yüksekdağ oldukça önemli tespitlerde bulunmuştu eleştiri beklentilerle beraber.
00:28:59Tabii çerçevesi de oldukça genişti ve çerçeve yasayı da dar buluyordu.
00:29:03Yani çerçeve, yasanın çerçevesi dar diyordu.
00:29:07Şimdi gazeteci Kibriye Evren'le konuşacağız sevgili izleyenler.
00:29:10Kibriye Evren aynı zamanda sahi de çok yakından takip ediyor.
00:29:14Kibriye Evren hoş geldin programımıza.
00:29:17Hoş bulduk, iyi yayınlar.
00:29:20Sesimi alabiliyor musun acaba?
00:29:25Sesiniz geliyor, hoş bulduk.
00:29:29Kibriye Evren sesimi alabiliyor musun?
00:29:38Evet, sesimi alabiliyor musun acaba?
00:29:41Sesim geliyor.
00:29:43Sesim geliyor mu?
00:29:45Evet.
00:29:46Evet, sesini alıyorum, hoş geldin programımıza.
00:29:49Hoş bulduk, iyi yayınlar.
00:30:19Teşekkür ederim.
00:30:21Sesimizin uzun süredir, yaklaşık bir buçuk yıllık, iki yıllık süredir beklediği bir yasaydı.
00:30:26Yani belki kısmen hatırlatma ihtiyacı var.
00:30:33Yani bu yasa nasıl oluştu, hangi aşamalardan geçti.
00:30:37Çünkü herkesin gerçekten beklediği bir yasaydı, yani toplumsal bütün kesimlerin sağcısından liberaline, solcusundan devrimcisine kadar herkesin beklediği bir yasaydı bu
00:30:55yasa.
00:30:55Çünkü yüzyıllık bir yüzyıllık bir yasa, yüzyıllık bir yasa, yüzyıllık bir yasa, yasaydı?
00:31:03Продолжение следует...
00:31:43Продолжение следует...
00:32:07Продолжение следует...
00:32:10Редактор субтитров А.Семкин.
00:32:40Редактор субтитров А.Семкин
00:33:16Редактор субтитров А.Семкин
00:33:19Редактор субтитров А.Семкин
00:33:20Корректор субтитров А.Семкин
00:33:29Корректор субтитров А.Семкин
00:33:38Корректор А.Егорова
00:33:42Субтитры сделал DimaTorzok
00:34:10Субтитры сделал DimaTorzok
00:34:40Субтитры сделал DimaTorzok
00:34:45Субтитры сделал DimaTorzok
00:35:16Субтитры сделал DimaTorzok
00:35:24Субтитры сделал DimaTorzok
00:35:28ДimaTorzok
00:36:00ДimaTorzok
00:36:01ДimaTorzok
00:36:02ДimaTorzok
00:36:05ДimaTorzok
00:36:05ДimaTorzok
00:36:06ДimaTorzok
00:36:19ДimaTorzok
00:36:45ДimaTorzok
00:36:50ДimaTorzok
00:36:53ДimaTorzok
00:36:57ДimaTorzok
00:37:09ДimaTorzok
00:37:10ДimaTorzok
00:37:14ДimaTorzok
00:37:23ДambойTorzok
00:37:39Дмитрий
00:37:40Ну так, что сейчас, 4.800 мая,
00:37:47пока это камень на арктуру мучает чеза,
00:37:51они были прямо в тушушку.
00:37:54И как бы этой тушушке,
00:37:57это очень спасибо,
00:38:04205 ошибочные действия.
00:38:35История.
00:38:36или в том числе предоставленного кремения,
00:39:04Субтитры создавал DimaTorzok
00:39:34Субтитры создавал DimaTorzok
00:40:07Субтитры создавал DimaTorzok
00:40:33Субтитры создавал DimaTorzok
00:40:44Субтитры создавал DimaTorzok
00:40:54Субтитры создавал DimaTorzok
00:40:57Субтитры создавал DimaTorzok
00:41:05Субтитры создавал DimaTorzok
00:41:07Субтитры создавал DimaTorzok
00:41:10Субтитры создавал DimaTorzok
00:41:21Субтитры создавал DimaTorzok
00:41:24Субтитры создавал DimaTorzok
00:41:36Субтитры создавал DimaTorzok
00:41:41Субтитры создавал DimaTorzok
00:41:52Субтитры создавал DimaTorzok
00:41:59Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:03Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:12Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:14Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:15Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:16Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:16Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:18Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:18Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:19Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:20Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:23Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:26Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:29Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:36Субтитры создавал DimaTorzok
00:42:40Yani 100 yıl sonra inkar edilen Kürtlerin bugün meclis gündeminde yani hem siyasi partiler tarafından bu yasanın kimi faşist partileri
00:42:54içinden çıkardığımızda geniş siyasal kesiminin bunu kabul etmesi,
00:42:59yeni meclisin adalet komisyonuna getirip orada tartışılması ve nihayetinde bugün de 100 yıl sonra mecliste bu yasanın geçmesi tüm eleştirilere
00:43:13rağmen aslında tarihi bir adım.
00:43:15Büyük bir başarı Kürt halkının, devrimcilerin, solcuların, sosyalistlerin, kadınların, gençlerin yani yıllardır Türkiye'nin demokratikleşmesi için emek harcayan, bedel veren,
00:43:30çalışan, örgütlenen kesimin bir başarısı.
00:43:33Ama en fazla da hakkını teslim etmek gerekir ki Kürt halk önderi Abdullah Öcalan'ın yoğun çabalarıyla, yoğun emekleri sonucu
00:43:44gelişen bir yasa.
00:43:46Dolayısıyla tabii ki birçok eksikliği olmasına rağmen bu bir başlangıç olması açısından bütün toplumsal kesimlere, başta kadınlar olmak üzere bütün
00:43:56toplumsal kesimlere çok büyük işler düşüyor.
00:43:59Yani bu bir yasa, bunun adımının gelmesi lazım yani demokratikleşmenin sağlanması lazım ve en nihayetinde bunun bir anayasa olarak Türkiye'de
00:44:11özellikle demokratikleşmenin önüne açılması, örgütlenmenin önüne açılması,
00:44:18Kürt halkının kültürel, sosyal, siyasal haklarının tanınması açısından bu önemli bir çerçeve yasa olarak görülmesi gerekiyor ki bu konuda da
00:44:30gerçekten değerlendirmeler bu noktada böyle.
00:44:33Yani bu bir başlangıç, tarihi bir başlangıç.
00:44:36İnkardan, imhadan, soykırımdan tanınma noktasına gelen bir halk, bedel veren bir halk.
00:44:43Ama tabii ki bu yeter mi?
00:44:45Yani demokratikleşmeyi, ifade özgürlüğü gibi temel konuların süreç içerisinde artık aşama olarak geçmesi gerekiyor.
00:44:55Yine mesela toplumun beklentilerinden biri, Kürt halk önderi Sayın Abdullah Öcalan'la görüşmelerinin, yani tüm toplumsal kesimleri, gazetecilerin, yazarların, aydınların,
00:45:10siyasetçilerin,
00:45:11yani Sayın Öcalan'ın özgür çalışma koşullarının sağlanması gerektiği ve bu koşullar oluşturulduğunda, sağlandığında zaten Türkiye'de demokratikleşmenin önünde açılacağını,
00:45:24bu noktada Sayın Öcalan'a gerçekten çok ciddi bir güven ve beklenti var yani bu noktada.
00:45:29Ama toplum şunu da aslında biraz farkında, kendilerinin de bu süreçte aktif görev ve rol almaları gerektiğini,
00:45:39bu sürecin temel örgütleyicilerinin aslında, yani bir demokratikleşmenin önünde açılacaksa, demokratik eylemlerle bunun önünde açılacağı,
00:45:47kendi kurumsallaşmalarını toplumun kendisinin yaratacağı, yani devletten beklemeden, devletten istemeden,
00:45:55kendi taleplerini, kendilerini oluşturacağı ama en önemlisi de aslında gençliğin, kadının ve bütün toplumsal kesimlerin,
00:46:03aydınlarının, yazarlarının bu sürecin temel yürütücü olmaları gerektiği ve bu sürece inanmayanlara,
00:46:09bu sürece karşı kaygı duyanlara karşı da toplumun herkesini örgütlemesi gerektiği yüzünden şeyler, beklentiler var.
00:46:17Dolayısıyla tabii ki önemli bir başlangıç ama tabii ki bu yetmez.
00:46:25Dolayısıyla bu konuda beklentiler daha fazla, özellikle ifade özgürlüğünün sağlanması gerektiği yönünde.
00:46:32Yani biz şunu çok yıllarca gördük, kadın kurumları kapatıldı, Kürtlerin bütün örgütlenme hakları elinden alındı,
00:46:39kendisini ifade eden, yani kendi kimliğini, dilini, kültürünü isteyen, örgütlenme hakkını isteyen Kürt halkı kadınları, devrimciler, demokratlar tutuklandılar, cezaevlerine kondular.
00:46:52Dolayısıyla cezaevlerindekilerin bir an evvel çıkmasın, dağdakilerin, mesela diyelim ki böyle bir yasa var ve bir kök yasa.
00:47:02Gerçekten mesela dağdan gelenler gerile geldiğinde burada kendisini örgütlenebilecek mi, rahat siyaset yapabilecek mi, toplumla bütünleşebilecek mi, yoksa hemen gelip
00:47:14tutuklanacak mı?
00:47:15Mesela bu kaygılar önemli.
00:47:16Dolayısıyla çerçeve yasağı önemli bir yasa, önemli bir giriş, bütün eksikliğine rağmen ama bu sürecin arkadan peyderpey gelmesi lazım.
00:47:27Yani demokratikleşmenin bir an evvel sağlanarak dönüşlerle beraber bu süreçin daha da hızlanması gerektiği beklentisi de var tabii toplumda.
00:47:41Evet, şimdi özellikle yani altını sen de çizdin.
00:47:47Barış anneleriyle Cumartesi annelerinin açıklamaları vardı.
00:47:52Özellikle hakikat komisyonları kurulsun diye.
00:47:56Bu konuda nasıl bir yaklaşım söz konusu, neler düşünüyorlar?
00:48:01Yani takip ediyorsun, yani bu paralel bir süreçte mi başlamalı?
00:48:07Bu tür şeyler, işte komisyonlar, adalet, yüzleşme, hakikat gibi komisyonlar.
00:48:14Biliyorsun iki bin on üç, iki bin on beş süreçinde böyle bir komisyon vardı.
00:48:18Ancak şimdi süreç daha farklı bir şekilde işliyor.
00:48:21Böyle zaman olarak nasıl beklentileri var acaba?
00:48:26Şimdi tabii yani iki bin on dört, iki bin on beş süreciyle bugünkü süreç arasında gerçekten çok ciddi farklar var.
00:48:33Yani onu belirtmek lazım.
00:48:35Şimdi adalet, yüzleşme ve hakikat komisyonları o dönem hemen kuruldu ve ilerledi.
00:48:42Şimdi bu dönem biraz daha farklı tabii.
00:48:46Şimdi burada 52 Mürk Savaş'ta biraz önce belirttiğim gibi bunun en büyük etkileri özellikle kadınlar yaşadılar.
00:48:54Yani bir taraftan evlatlarını kaybettiler, bir taraftan aslında çok ciddi asimilasyon politikaları yürütüldü.
00:49:01Kadınlar katledildi.
00:49:03Çok ciddi ekonomik sorunlar yaşadılar.
00:49:06Dolayısıyla şimdi çıkan çerçeve yasa da biz yani en azından kadınlara dair, kadınların içerisinde olduğu yani komisyonun içerisinde tabii ki
00:49:20meclis mesela Sen Öcalan'ın yanına giden komisyonun içerisinde de den partiden kadınlar vardı.
00:49:26Şu an bu çalışmalar yürütülürken de kadınlar var.
00:49:29Ama toplum kendisini buna nasıl dair edecek, siyaset yapan sivil toplum örgütleri, yine cumartesi anneleri, barış anneleri, teca veya farklı
00:49:40toplumsal kesimdeki kadınlar kendisini burada nasıl ifade edecekler?
00:49:44Kendi sözlerini burada nasıl söyleyecekler?
00:49:47Çünkü toplumun yarısını kadın oluşturuyorsa, bu savaştan kadın etkilendiyse, bu savaşın en büyük ceremesini kadınlar çektiyse, bir ekonomik kriz olarak
00:49:59yansıtıysa, kadınların söz söyleme, bu yasanın içerisinde kendilerini tarif etme, bu yasanın içerisinde kadınların istediğinin ne olması gerektiğine dair de
00:50:09sözlerinin olması gerekiyor.
00:50:11Fakat biz mevcut haliyle gördüğümüzde burada kadına en azından çok fazla rol verilmemiş.
00:50:21Ama bu çok önemli mi?
00:50:23Bir taraftan önemli.
00:50:24Ama diğer taraftan aslında sivil toplum örgütlerinin, kadın kurumlarının kendisini,
00:50:30yani hem adalet, hem yüzleşme, hem hakikat komisyonları olarak bir araya gelip, kendilerini bu süreçin içerisine dair etmeleri, bu süreçte
00:50:40kendilerini örgütlemeleri,
00:50:42kadının taleplerini sunmaları.
00:50:45Mesela bu noktada geçtiğimiz günlerde teca aslında önemli bir çalışma yaptı.
00:50:50Hem hukukçuları, hem sivil toplum örgütlerindeki kadınları, yani bu çatışma çözüm süreçlerini çalışmış, bunun üzerine emek harcamış kadınları, kadın kurumlarını
00:51:04bir araya getirdi ve gerçekten çok ciddi bir çalışma yaptı.
00:51:06Birkaç gün süren bir çalışma yaptı.
00:51:09O çalışmada da gördüğümüz gibi bu süreçler kadınsız olmaz.
00:51:12Dolayısıyla kadınların da kendisinin içerisinde bulduğu bu tür komisyonları oluşturarak, hem önerileriyle, hem eylemleriyle, hem de bu süreçte kadınların nasıl
00:51:27rol alması gerektiği,
00:51:29devletin bu süreçte ne yapması gerektiği noktasında kadınlar da kendi çalışmalarına yavaş yavaş başladılar.
00:51:37Bu noktada çalışmalar var, tartışmalar var.
00:51:40Dolayısıyla aslında paralel yürüyecek bir süreç.
00:51:42Yani dışarıdan sivil toplum örgütlerinin bu sürece dahil olarak, yani adalet nasıl bir adalet, barış nasıl bir barış, barışı oluştururken,
00:51:55adaleti sağlarken kullanacağımız bir, kullanacağımız argüman,
00:51:59bunun uslubu, yol ve yöntemi nasıl olacak, kadınlar bu sürece nasıl dahil olacaklar, kadınlar kendi deneyimlerini nasıl paylaşacaklar,
00:52:09bu noktada sürecin ilerleyebilmesi için nasıl daha fazla aktifli olayını çatlar, tartışmaları var.
00:52:17Yine gerçekten yüzleşmek önemli.
00:52:21Yani devletin, mesela devlet mesleği sadece bir güvenlik meselesine indirgede ama,
00:52:26yani burada yüzleşme, işte biraz önce söylediğimiz çocuklarını kaybeden,
00:52:31hala yüzlerce binlerce faili meçhul cinayet var, hala çocukların kemiklerini bulamayanlar var,
00:52:38binlerce köy yakıldı, kadınlar sürgün edildi, ciddi asimilasyon ve yok saymaya bırakıldı.
00:52:47Dolayısıyla çok derin yaralar var, bu yaralarla devlet ve toplum nasıl yüzleşecek,
00:52:53toplumu bu noktada nasıl birbiriyle buluşur hale getireceğiz,
00:52:58hakikatin ortaya çıkarılabilmesi için kadınların hakikatin yolunu nasıl izlemeleri gerektiği gibi aslında yelpaze oldukça geniş.
00:53:07Yani bunun hem bu kutsal boyutu var, hem psikolojik boyutu var, hem sosyal boyutu var, hem siyasal boyutu var.
00:53:13Dolayısıyla aslında çok geniş bir çalışma alanı ve imkanı oluşturuyor bu yasa çerçeve.
00:53:20Dolayısıyla kadınların da aslında buna ilişkin hazırlıkları var.
00:53:24Ama tabii sadece öneri sunma veya bu çerçeve yasaya öneri sunma değil,
00:53:32bunun aktif sürdürücüleri olarak da çalışmaları yürütüyorlar ve yürütecekler kadınlar bu konuda oldukça kararlılarda.
00:53:40Çünkü en fazla bu süreçten etkilenen kadınlar oldu.
00:53:44Yani biz şunu her zaman diyoruz, savaşta en fazla etkilenen kadın,
00:53:47Kürt kadını, bunun çok daha fazla etkilendi.
00:53:51Örgütlenme hakkı elinden aldı, kurumları kapatıldı.
00:53:55Dolayısıyla buna ilişkin çok ciddi hazırlıkları var kadınların, bunu söyleyebiliriz aslında.
00:54:01Evet, Kibriye Evren, ben aslında kadınlar nasıl hazırlanıyor diye soracaktım.
00:54:06Sorumun cevabını aldım.
00:54:08Çok çok teşekkür ediyorum programa katıldığın için.
00:54:12Ben teşekkür ederim, iyi yayınlar.
00:54:15Teşekkürler, iyi akşamlar.
00:54:17Evet, sevgili izleyenler, bu konu oldukça önemli.
00:54:22Özellikle halktan, sahadan gelen tepkileri takip etmek baştan oldukça önemli.
00:54:30Kibriye Evren de bize bunları aktardı.
00:54:33Tabii ki bu da daha çok önümüzdeki dönem gündemimizde olacak konular.
00:54:38Çünkü esas talep demokratikleşme talebi.
00:54:41Yani eleştiri de bunun üzerine kurulu, eksiklik de bunun üzerine kurulu, Türkiye'nin de ihtiyacı bu.
00:54:48Kürt sorunu çözümünün de esas ihtiyacı bu.
00:54:50Bu demokratikleşimde çünkü çok bu sağlanmadığı sürece aslında bütün yürütülen çokça çalışmalar tam da amacına uygun olmamış olacak.
00:55:00Eleştirilerin ana merkezini bu oluşturuyor.
00:55:03Şimdi bir köşe yasamız daha var.
00:55:06Samer Koordinatörü Yüksel Genç'in Müşünay'a verdiği röportajın bir kısmını ekranlarımıza getiriyoruz.
00:55:15Bu ilk yasa metni dünya örneklerinden gördüğümüz çatışma çözümlere ait çerçeve yasalarla uyumlu ve onları güçlendiren bir yerden yol almıyor.
00:55:23Çünkü benzer deneyimlerdeki çerçeve yasaların o da silahsızlandırma değildir.
00:55:28Silahın bir daha kullanılmasını önlemektir.
00:55:31Önlemeyi sağlayan kök meselenin çözümle ilişkin içerik tartışmasıdır.
00:55:35Demokratikleşme, özgürlük alanlarının genişletilmesine, ortak yurttaşlığın kurulmasına dair içerikler taşıyor olması, göndermeler yapıyor olmasıdır.
00:55:43Ancak mevcut yasa bunu taşımıyor.
00:55:45Bu bağlamıyla baktığımızda Kürt meselesinin çözümüne dair bir çerçeve yasa değil, silahsızlanma sürecinin ya da silah bırakılma aşamasından sonraki yasalar
00:55:53hayata geçişin kısmı bir düzenlemesiyle karşı karşıyayız.
00:55:57Burada sürecin yürütücüsü, yöneticisi ya da müzakere ortağı aktörü olanların koşullarının eşitlenmesi ya da adil kılınması çok önemli.
00:56:05Tarafların tanınması, sürecin isminin tam olarak tariflenmesi, aktörlerinin tariflenmesi, aktörlerin tariflenmek dışında güvenceye alınması gibi meseleler, çerçeve yasadaki tekniki olmazsa
00:56:16olmaz koşullardır.
00:56:17Bu yasa metnine baktığımızda şöyle bir şey geçiyor.
00:56:20Süreç için çalışanların yasal olarak güvenceye alınacağına dair, herhangi bir kovuşturmaya dair olmayacağına dair bazı ifadeler geçmekle beraber bu sürecin
00:56:28baş müzakerecisinin statüsünün tariflenmemiş olması, çerçevesinin yasal olarak kayıt edilmemiş olması bir problem.
00:56:35AKP yetkililerinin ve MHP lideri Bahçeli'nin açıklamaları oldu.
00:56:39Bu açıklamalar bize de facto bazı uygulamaların olacağını söylüyor ama 40 yıllık bir çatışma halinden ve yine 100 yıl aşkın
00:56:46bir Kürt meselesinin çözümünden bahsediyoruz.
00:56:48Bu kadar ağır problem ve bu kadar ağır süreçlerin çözümünde aktörlerden birine dönük de facto pozisyonların süreci karşılamakta eksik kalacağını
00:56:56ve problem yaratacağını bilmek gerekiyor.
00:56:58Örneğin silahların bırakılıp gelmesini istedikleri kesimler Sayın Öcalan çağrıda bulunmadığı sürece yasaya rağmen gelmeyebilir.
00:57:06Sayın Öcalan hangi sıfatla bu çağrıyı yapacak?
00:57:08Bir süreç işliyor.
00:57:09Sürecin bir yasası oluştu ve sürecin koordinasyonlarını tarifliyorsunuz.
00:57:13Ama bir müzakere yürüttüğünüz örgütün lideri pozisyondaki aktörle bir statü tariflemiyorsunuz.
00:57:19Bu bir sorun.
00:57:19Bu soruna rağmen Sayın Öcalan sürecin yürütücüsü olarak çağrıda bulunur mu?
00:57:23Bulunur.
00:57:24Ama belli ki silahların bırakılması tek aşamada gerçekleşmeyecek.
00:57:27Teyit tespit süreçlerinin işlemesi, Kürt ve Türk halkları içerisinde bazı kesimlerin ikna edilmesi gibi durumlarda Sayın Öcalan'ın pozisyonu, çağrısı,
00:57:36talebe hatta katılımı çok kıymetli, çok etkili, çok yol açıcı olacak.
00:57:39Bütün bunları yapabilme sıfatının resmi olarak da tanınması gerekir.
00:57:43İktidar defakto bir uygulamadan bahsediyor.
00:57:45Şimdi defakto görünen bu pozisyonun ilerleyen süreçte yasal statü kavuşması sürecin ciddiyeti açısından da gerekiyor.
00:57:52Cumhuriyet kurulduğundan bu yana baskı isyan bastırma döngüsüne hapsolmuş sürekli güvenlikçi paradigmanın bir parçası kılanmış Kürt meselesinde bir ilk yaşanıyor.
00:58:01İlk kez geçiş kanunuyla beraber güvenlik paradigmasının izlerini taşısa da güvenlikten siyasal ve demokratik mekanizmalara bir sisteme doğru köprü kurulduğunu
00:58:11söylemek gerekiyor.
00:58:12Yasa Türkiye'deki demokratikleşme ve yeni çoğulcu ortak toplumu birlikte eşit yurttaşlık üzerinden inşa etme sistemine kapı aralayan, köprüleri güçlendiren bir
00:58:21içeriğe sahip.
00:58:22Elbette ceza hukuku bağlamları içerisine sıkıştırılmış olması, güvenlik bürokrasisinin merkeze oturtulmuş olması bu sürecin en önemli zaaflarından biri.
00:58:30Çünkü Kürt meselesi silaha dair bir mesele olmaktan çok siyasal, kültürel, ekonomik bir mesele.
00:58:36Sosyal bir mesele, demokratik bir mesele.
00:58:38Dolayısıyla çözüm güvenlik bürokrasisi değil, siyasal merkez temsil alanları olmalı.
00:58:43İlgili yasa bunların da ilerleyen dönemde aşabileceğimiz bir aralık bırakmış.
00:58:47Bu geçiş sürecinden barışın sağlanabilmesinin en önemli yönlerinden biri toplumun bundan sonra sürecin öznesi ve sahibi olarak sürece dahil olması,
00:58:55mekanizmaları geliştirerek toplumsal olarak güçlenebilmesi.
00:59:08Evet sevgili izleyenler, Yüksel Genç'in değerlendirmesi böyleydi verdiği röportajdan.
00:59:15Şimdi gazeteci, yazar Sara Aktaş'la konuşacağız.
00:59:21Bugün hareket yönetiminin açıklaması vardı.
00:59:24Hem de kendi düşüncelerini de bu konuda almak istiyorum.
00:59:27Sara Aktaş, hoş geldin programımıza.
00:59:29Merhabalar, iyi yayınlar.
00:59:32Teşekkür ederim.
00:59:34Şimdi şeyi biraz önce gazeteci Kibriye Uğur'unla konuşmuştuk.
00:59:39Özellikle sahada tepkiler nasıl, neyi eleştiriler var?
00:59:44Neyi eksik buluyorlar aslında, neyi bekliyorlar?
00:59:47Yani eksik bulmak eleştirinin biraz daha içini bu biçimiyle doldurdu.
00:59:52Çünkü 100 yıllık bir sorun olduğunu.
00:59:54Dolayısıyla bir yana bu yine cezada özellikle uygulamada kategorik yaklaşımda eleştiri merkezlerinden biri.
01:00:03Tabii talepler de var.
01:00:04Sen ne düşünüyorsun, nasıl buldun, neler söyleyebilirsin hem eksiklikler kapsam boyutuyla aslında nasıl olmalıydı ya da nasıl tamamlanmadı?
01:00:18Evet, yani birkaç gündür gerçekten bu konuda çok yoğun bir tartışma süreci var, değerlendirme süreci var.
01:00:26Haklı olarak insanlar hem edindikleri umudu hem de duydukları kaygıları paylaşıyorlar ve bunun tartışması yürütülüyor.
01:00:35Hakikaten öncelikle şunu ifade etmek gerekiyor, yani 100 yıllık bir Kürt sorunun çözümünü kapsayan bir yasa çerçevesiyle karşı karşıya değiliz.
01:00:49Yani bunun öncelikle belirtilmesi gerekiyor.
01:00:52Fakat çatışmalı süreçten, savaş ortamından işte demokratik siyasete geçişte bir kapı aralanması durumu da söz konusudur.
01:01:02Yani bu gerçekten bütün açıklığıyla ortada olan bir durum, yani bir başlangıç oluyor aynı zamanda.
01:01:09Bu kapının gerçekten açılıp açılmayacağı ya da ne kadar açılacağı ise daha çok bu çerçeve yasanın ben uygulandığı süreç içerisinde
01:01:19daha net açığa çıkacağını düşünüyorum.
01:01:21Çünkü mevcut haliyle bunu kapsayacak bir çözüm yasası, bir çözüm çerçevesi olarak değil.
01:01:31Belki bu sürece gidişte bir adım, bir işte kapı aralama, bir umut ışığının belirmesi olarak görüyorum durumu.
01:01:39Yani bu dolayısıyla bu yasa, yani çerçeve yasa ne gerçekten küçümsenecek, sıradanlaştırılacak bir düzeyde ele alınmalı,
01:01:50ne de yani işte yüz yıllık sorunun çözümünü kapsayan bir sonuç yasa olarak ele alınmalı diye düşünüyorum.
01:01:57Yani bu aradaki dengenin çok iyi tutturulması, yani bu kapsamın çok iyi anlaşılması gerekiyor diye düşünüyorum.
01:02:05Ya bu açıdan tabii ki bu noktaya kolay da gelinmedi.
01:02:08Yani düşünülürse eğer aslında uzun yıllardır gerçekten Kürt hareketi, başta reberapı olmak üzere gerçekten çok büyük bir ısrar,
01:02:21barışta ısrar, demokratik çözümde ısrar ve bunun içinde büyük bedeller ödeme durumu söz konusu.
01:02:28Son bir buçuk yılda da bildiğiniz gibi Şubat çağrısından sonra, geçen iki Şubat çağrısından sonra da çok ciddi adımlar atıldı.
01:02:36Fakat bütün bu adımlara rağmen çok belirgin, hukiki diyebileceğimiz, yani hukiki kapsamı içine alacak somut bir adım atılamamıştı devlet cephesinden.
01:02:48Yani bu yasanın bence en önemli anlamlarından biri, bu anlamda ilk kez bu bir buçuk yıllık süreç içerisinde Kürt Özgürlük
01:02:58Hareketi'nin,
01:02:59reberapının öncülüğünde attığı adımlara hukiki diyebileceğimiz, kapsam itibariyle hukiki diyebileceğimiz ilk yanıtı olması açısından çok önemli diye düşünüyorum.
01:03:10Elbette bu yeterli bir yanıt mı? Değil. Çünkü bu noktaya gelininceye kadar da, yani biz, evet Orta Doğu'daki siyasal dengelerin,
01:03:20güncel siyasal konjüktürün etkisi çok fazla oldu bu sürecin gelişmesinde.
01:03:24Fakat bunun ötesinde Kürt Özgürlük Hareketi'nin, Kürt halkının, reberapının gerçekten binlerce insanın canı, kanı pahasına geliştirdiği bir mücadelenin sonucu
01:03:35olarak aslında aynı zamanda bu noktaya gelindi.
01:03:38Çünkü çok büyük bedeller ödenildi, çok büyük bir mücadele verildi, çok büyük direnişler gösterildi.
01:03:44İnsanlar tecrit koşullarının, yani böylesi bir barış sürecine gidilebilecek kapıyı aralamak için,
01:03:50tecrit koşullarının ortadan kalkması için canını ateşe verdi, bedenini ateşe verdi.
01:03:56Yani binlerce insan açlık grevlerine girdi.
01:03:59Yani bunun dışında halkın, Kürt halkının çok büyük bir direnişi oldu.
01:04:04Her alanda Kürt halkının gerilladan tutan işte halkın her kesimine kadar, kadınların da öncülüğünde gerçekten çok büyük direnişler, mücadeleler verile
01:04:14verile böylesi bir aşamaya gelindi.
01:04:17Yani bu açıdan tabii ki bunu küçümsememek gerekiyor, sıradıştırmamak gerekiyor.
01:04:22Fakat kesinlikle bir çözüm ve bir sonuç olarak da görmemek gerekiyor.
01:04:27Yani bu anlamda da tabii ki çok ciddi eksiklikleri olan, yani tamamlanması gereken, belki uygulamada, belki bundan sonraki süreçte adımlarla
01:04:38giderilmesi gereken temel bazı eksiklikler var.
01:04:42Yani ben bu noktada özellikle en genel anlamda üç noktaya vurgu yapmak istiyorum diğer boyutlara geçmeden önce.
01:04:49Birincisi, yüzyıllık bir Kürt sorunun, Kürt özgürlük sorunun, Kürt halkının yaşamsal problemlerinin, varlık sorunlarının, kültürel sorunlarının, siyasal sorunlarının,
01:05:05yani bu yasa çerçevesinde aslında tanımlanmadan, Kürt sorunu tanımlanmadan, bunun nedenleri, hangi dinamiklerin üzerinden böyle bir sorunun geliştiği tanımlanmadan,
01:05:18bunu bir işte silahsızlandırmadan bahsetmek ve silahsızlandırma pozisyonunda ele almak gerçekten ciddi bir eksiklik oluyor.
01:05:29Yani sonuçlara indirgen bir yasa oluyor.
01:05:31Yani sorunu, sorunun kökenini ortadan kaldırmaya dönük değil de, sorunun sonucu itibariyle ortaya çıkan işte silahlı mücadele boyutuyla bir silahsızlandırma
01:05:43endeksi, indirgemeci bir çerçeve var.
01:05:47Yasanın genel işte basına yansıdığı kadarıyla ve bizim de okuduğumuz, takip ettiğimiz kadarıyla böyle bir çerçeve var.
01:05:54Tabii ki bu giderilmesi gereken temel noktalardan biri.
01:05:58İkincisi kullanılan dil, yani barış sürecine gidecek bir küçük büyük yasa çerçevesinin kapsamı ne olursa olsun,
01:06:08böylesi bir dil savaş ortamının, savaş döneminin kavramlarıyla kurulamaz yani.
01:06:15Hani bir barış çerçevesi, bir barış adımı, bir barış ya da toplumsal işte bütünleşme diyelim,
01:06:22işte ismine her ne dersek diyelim, barış olarak barış kapsamında ele alabileceğimiz bir metin, bir yasa çerçevesi kesinlikle savaş döneminin
01:06:33kavramlarıyla,
01:06:34uslubuyla, diliyle kurulamaz.
01:06:36Mesela bu anlamda işte terör, etkisizleştirme, teslim alma, tasfiye etme gibi kavramsallaştırmalar elbette bu halkta bir tepki yaratır,
01:06:47elbette insanlarda kaygı ve kuşku yaratır, aynı zamanda soru işaretlerine yol açar.
01:06:53Bu anlamda barışın diline uygun, gerçekten bu sürecin ruhuna uygun bir dilin çok hızlıca oluşturulması,
01:07:01yani bu noktada gerçekten herkesin kendi üzerine düşen rolü oynaması gerekiyor.
01:07:06Üçüncüsü bu yasa çerçevesinde ortaya çıkan temel eksikliklerden biri kapsamın çok dar ele alınması, dar tutulması diyebiliriz.
01:07:17Çünkü suça karışmış örgüt mensupları demek sorunu gerçekten yüzyıllık karmaşık sorunu ifade eden, ihtiyaca cevap eden bir durum değildir.
01:07:27Yani hani suça karışan kim, karışmayan kim, örgüt mensubu kim, olmayan kim, yani bu anlamda neredeyse yüzyıllık, ikiyüzyıllık bir sorunu,
01:07:38yine sadece Kürt Özgürlük Hareketi'nin yakın dönem mücadelesi bile göz önünde bulundurulduğunda,
01:07:46neredeyse yarım asırlık bir mücadelenin kapsamını, biz karmaşık gerçekliğini,
01:07:52sadece böylesi tanımlamalarla, böyle dar bir kapsama indirgeyerek gerçekten ifade etmek elbette insanlarda soru işareti yaratıyor, hepimizde kaygıları yaratıyor.
01:08:04Diğer bir boyut ise yine dördüncü bir sorunsallık alanı diyeyim,
01:08:10ise demokratik siyasetin güvencesinin zayıflığı, yani bu yasa çerçevesinde çok bariz olarak yansıyan yönlerden biridir diye düşünüyorum.
01:08:20İnsanların dönmesine bir şekliyle, eksik ya da fazla, işte mevcut haliyle, ki bu hukukçuların işi günlerdir tartışılıyor zaten az buçuk,
01:08:31herkes, yani hukukçular bunu tartışıyor, siyasetçiler tartışıyor, yani bu anlamda belli bir çerçeve var.
01:08:39Yani insanların bir şekliyle dönmesine izin verip, ancak insanlar döndükten sonra da,
01:08:44onların işte özgürce düşüncelerini ifade edebilme, siyaset yapabilme, toplumsal anlamda rolünü oynayabilme, konuşabilme, düşünebilme
01:08:57imkanlarını kısıtlayıp, bunları da işte yeniden tutuklanma riski, yeniden işte ceza riski, yeniden farklı cezai uygulamalarla ifade etmek,
01:09:11gerçekten böylesi bir süreçte, böylesi tarihsel bir süreçte, yani bu yasa çerçevesi açısından soru işareti yaratan ve kaygılara yol açan
01:09:23temel noktalardan biri.
01:09:24Yine bir başka boyut, bana göre en temel noktalardan biri.
01:09:29Şimdi bu yüz yıllık sorun diyoruz, aynı zamanda işte neredeyse yarım asırdır verilen bir mücadele var ve bu mücadelede kadınlar
01:09:38inanılmaz düzeyde hem mağdur,
01:09:40hem de barış mücadelesinin de aynı zamanda, yani bu sorunun çözümünün de aynı zamanda öznesi, öncüsü olarak rol oynadı.
01:09:50Fakat bu yasa çerçevesinde gerçekten kadına dair bir şey yok, özgün bir şey yok yani.
01:09:55Yani bir dil de yok.
01:09:56Çünkü kadınların çeşitli biçimlerde hem bu sürecin yaşadıkları, yani bu sürecin hem mağdurları, hem sonuçlarını en ağır bir süreçte yaşayan,
01:10:09biçimde yaşayan, çok yönlü bir biçimde yaşayan, çoğulu bir biçimde yaşayan,
01:10:13hem de aynı zamanda bu sürece gelinirken bu mücadeleye öncülük eden kadınların,
01:10:19yani en azından mevcut sorunları da gözünde bulundurularak bu yasa çerçevesi içerisinde özgün bir değerlendirilmesinin de olması gerekirdi diye düşünüyorum.
01:10:30Yani dolayısıyla yasanın...
01:10:33Evet, şimdi tabii belirttiğin konular oldukça önemli ve aslında daha önce konuklar da eleştiri noktalarına benzer ortaklıkları var bu konuda
01:10:43belirttiğim konularla.
01:10:45Çok temel eleştiri konularından biri de Kürt Halk Önder Abdullah Öcalan'ın staksinin netleşmemesi.
01:10:51Şimdi bugün hareket yönetiminin açıklaması vardı.
01:10:54Açıklamanın esaslı bunun üzerine oturtulmuştu.
01:10:57Yani eğer süreç işleyecekse tabii ki yasanın, yasa maksadını tam, yani yasa çıkış maksadını tam karşılamamıştır.
01:11:07Tespide vardı.
01:11:09Ama ancak şöyle çok ciddi bir tespitte vardı.
01:11:12Yani değerlendirme vardı.
01:11:14Yasa Reberapo tarafından yürütülür ve yönetilirse uygulanabilir.
01:11:20Aksi halde uygulanamaz diye bir değerlendirme de vardı.
01:11:24Ne demek istersin bu konuda?
01:11:26Bu çünkü çok ciddi bir değerlendirme ve aslında başından itibaren Kürt Hareketi'nin temel öne aldığı, aslında bütün sürecin gelişmesi
01:11:36konusunda da öne aldığı bir konuydu.
01:11:39Evet, tam da aslında yasa çerçevesine dönük eksiklikler noktasında, eleştiriler noktasında tam da geldiğim nokta ve önemli üzerinde durması gereken
01:11:50boyut.
01:11:51Aslında sorduğumuz bu son soru oldu.
01:11:53Gerçekten bu sürece gelinirken aslında kurucu rol oynayan, öncü kurucu rol oynayan Reberapo'nun yasa çerçevesi içerisinde nasıl bir statüye
01:12:04sahip olacağı, nasıl bir rol oynayacağının yasa çerçevesinde net bir şekilde ele alınmaması,
01:12:10hem Kürt halkının hem Kürt Özgürlük Hareketi'nin öncülerinin, militanlarının, kadrolarının, yani halkımızın hepsinin ortak kaygısı ve ortak eleştirisi diye
01:12:23düşünüyorum.
01:12:24Çünkü bu noktada yani Reberapo'nun konumunu biz herhangi bir çerçeveye indirgeme ya da herhangi bir işte sadece işte umut
01:12:38etme, sadece işte bunu söylemde bırakılabilecek bir boyutta kabul etmek,
01:12:46aynı zamanda bu sürecin büyük oranda yani büyük bir eksiğiyle başlaması anlamına gelir.
01:12:53Çünkü bu sürecin esas kurucu gücü, esas kurucu öznesi Reberapo'dur yani.
01:13:00Hani bu anlamda tabii ki daha önceki işte süreçte tartışmalarda özellikle Devlet Bahçeli'nin söylemlerinde işte sürecin siyasi politik koordinatörlüğü
01:13:12anlamında dile getirilenler olduğu işte fiili olarak aslında bu rolü zaten yürüten
01:13:18esas özne, esas kurucu özne, kurucu rol Reberapo'dadır.
01:13:26Fakat neden ısrarla yasa çerçevesi dışında bırakılıyor?
01:13:30Yani tabii ki bu durum çok büyük bir aciliyetle düzeltilmesi gereken ve resmi anlamda gerçekten bu statünün ne olacağı tanımlanması
01:13:43gereken bir boyut olarak en temel sorunlardan biri olarak önümüzde duruyor.
01:13:48Yani bunun çok temel bazı nedenleri de var.
01:13:51Neden ısrarla böyle bir talep var?
01:13:54Kürt Özgürlük Hareketi tarafından, Kürt halkı tarafından bu talep ediliyor.
01:13:58Çünkü her şeyden önce yani bu noktada önümüzdeki dönemin gerçekten sağlıklı yürütülebilmesi.
01:14:06Yani bu noktaya gelinceye kadar ki bütün adımlar Reberapo'nun öncülüğünde gerçekleşti.
01:14:11Onun emeğiyle gerçekleştirdi.
01:14:13Onun barışa olan inancı ve ısrarıyla gerçekleşti.
01:14:17Ve Kürt halkı başta olmak üzere PKK'nin bütün alanlardaki örgütlü yapısı yani hareketin bütün mekanizmaları aslında Reberapo'nun öncülüğüyle
01:14:34onun perspektifleri doğrultusunda bu sürece katılım yaptı.
01:14:38Bu sürece inancını belirtti.
01:14:40Yani böyle bir durumda gerçekten bu sürecin yürütülüp yürütülemeyeceği, bu sürecin işte bu yasa çerçevesinin de uygulamada hayata nasıl geçirileceği
01:14:53ya da diyelim en basit bir uygulama hataları oluştuğunda buna müdahale edecek bir gücün olması gerekiyor.
01:14:59Yani hani bunun için bile olsa Reberapo'nun bu noktada statüsünün belli olması gerekiyor.
01:15:05Yine öbür taraftan yani böyle bir süreci yürütmek için gerçekten işte hem Kürt Özgürlük Hareketi'nin hareket yönetimiyle, kadrolarıyla, mekanizmalarıyla
01:15:18sürekli iletişim halinde olması gerekiyor.
01:15:20Artı çok farklı kesimlerle yani işte sivil toplum kuruluşlarıyla, sanatçı aydın kesimlerle, akademisyenlerle sürekli iletişim halinde olması gerekiyor.
01:15:36Yani Kürt Hareketi'nin işte kanaat önderleriyle, çeşitli Kürt toplumunun kanaat önderleriyle, çeşitli kesimlerle iletişim halinde olması gerekiyor.
01:15:47Yani bütün bunları yürütebilmenin gerçekten bir koordinatörlükten bahsedilecekse bunları yürütebilmenin de aynı zamanda bu sürecin başarıya gitmesinin güvencesi, temel güvencesi
01:15:59aslında bir yerde Reberapu'dur yani.
01:16:01Hani bunları yürütebilmesi için resmi bir statünün oluşması, bunları yürütebilmesi için bu tanımın da rolünün de resmi olarak yasa yani
01:16:13bu hukuki çerçevede de tanımlanıp ortaya konulmasının çok önemli olduğunu düşünüyorum.
01:16:18Elbette hareket yönetimi de bu noktada ortaya koyuyor eleştirisine, temel kaygısını burada ortaya koyuyor.
01:16:25Yani bu yasanın işte önümüzdeki dönemde hem maksadını tam karşılamasa da denilmesinin nedeni, hem işte yürütülüp yürütülemeyeceğinin biraz Reberapu'nun
01:16:41öncülüğüne bağlı olduğu meselesi,
01:16:43biraz aslında temel mekanizma biraz buraya dayandığı için bu çerçevedeki kaygılar ve bunlarla getiriliyor diyebiliriz.
01:16:51Şimdi bir konuda özellikle yani bir çağrı da vardı aslında eksikliklerin tamamlanmasına dönük.
01:17:00Bu yasa ancak barış dili esas alınırsa, yeni çıkartılacak demokratik yasalarca beslenirse pratikleşebilir, uygulanabilir.
01:17:10Sen de altını özellikle dil boyutuyla çizmiştin.
01:17:13Şimdi bu oldukça önemli bir konuda.
01:17:16Fakat dil konusunu şöyle de sormak istiyorum.
01:17:19Yani bu hem yasal boyutuyla dil ama bir de medyanın, işte şu anda siyasetçilerin, aslında bir bütün anlar o toplumsal
01:17:29bütünleşme önündeki engel bir dil de var.
01:17:32Dolayısıyla bu yasayla başlaması önem taşır.
01:17:36Bu nasıl olabilir ya da yakın zamanda beklemek mümkün mü?
01:17:41Evet aslında yasa çerçevesinin yani hem barış dilinin hem de demokratik yasalarla tamamlanması ve bunun için gerekli tedbirlerin alınması,
01:17:51bunun için gerekli mekanizmaların devreye girmesi, bunun için gerekli mekanizmaların işletilmesi gerçekten hayati bir rolde.
01:17:58Çünkü bugüne kadar ki bütün barış çapalarında gördüğümüz temel sorunlardan biri, özellikle medyanın yani belki bu konuda gerçekten Kürt özgür
01:18:09basıncılığının ötesindeki medyanın diyelim.
01:18:12Çünkü bu konuda çok ciddi emeği geçti Kürt basınının bu konudaki sorumlu ve duyarlı yaklaşımları.
01:18:19Fakat genel anlamda Türkiye'de, Türkiye cephesinde medyanın hem sosyal medyanın hem basın ve televizyon dili,
01:18:29işte katılımcılarından tutalım bu işte bir bütün olarak basının kullandığı dil hakikaten barışa hizmet eden,
01:18:39barışı kuran, barışın ihtiyacını, zorunluluğunu hissettiren bir dilden ziyade
01:18:44daha provokatif, daha kışkırtıcı, daha işte bölen parçalayan bir yerden, daha inansızlığı geliştiren bir yerden,
01:18:52daha kışkırtıcı bir yerden bir dil kullanmak gerçekten en büyük zararı, en büyük tehlikeleri
01:19:01bugüne kadar ki süreçte hem bu yakın dönem barış çabalarında hem daha önceki süreçteki barış çabalarında
01:19:08çok büyük bir tehlike olarak hep önümüzde durdu, hep görülen, somut olarak görülen bir şeydi.
01:19:14Yani bu anlamda tabii ki bu dönemde özellikle bir bütün olarak Türkiye basınının, medyasının
01:19:22bu konuda çok çok hayati bir rol olduğunu düşünüyorum.
01:19:25Yani bir kere yasa, barış döneminin yasaları savaş döneminin diliyle oluşturulmamalı,
01:19:31savaş döneminin işte basın diliyle barış döneminin basın dili gerçekten birbirinden tamamen ayrıdır
01:19:40ve bunun ihtiyacı tarihsel sorumluluğuyla hareket edilmesi gerekiyor
01:19:45ve bu noktada ben devlet mekanizmalarının da yasaların da buna göre rolünü oynaması gerektiğini,
01:19:51bunun idari adli tedbirlerinin de alınması gerektiğini düşünüyorum.
01:19:55Yani bunun zorunlu ve zaruriyetinin hissedilmesi gerektiğini düşünüyorum.
01:20:00Yani bununla birlikte elbette bu sadece işte basın diliyle de alakalı değil.
01:20:06Yani burada temel sorun gerçekten zihniyetin dönüşmesi sorunu.
01:20:10Yani zihinlerin barışa inancın gerçekten barışın gerçek amacına hizmet edecek tarzda
01:20:17dönüştürme noktasında bir bütün bir rol oynaması gerekiyor.
01:20:21Yani bu çok belirleyici bir şey.
01:20:23Bu noktada özellikle devletin bu çerçeve yasanın dışında da özellikle bu sürecin
01:20:29bazı temel noktalarda tamamlanması gerekiyor.
01:20:32Yani dil olarak mesela konuşmamın başında ifade etmiştim.
01:20:35Belki işte savaş döneminin kavramları kullanılmamalıydı bu yasada dedim.
01:20:40Ama aynı şey bundan sonraki süreç için çok daha bariz ve çok daha hayati bir rol taşıyor.
01:20:45Örneğin bazı savaş döneminin o şiddetli kirli savaşın yürütüldüğü dönemdeki bazı düzenlemelerin
01:20:52ortadan kaldırılması gerekiyor.
01:20:54Terörle mücadele yasası acilen ele alınmalı bana göre.
01:20:58Yani bununla birlikte işte kavram sistemi acilen ortadan kaldırılmalı.
01:21:02Yani bununla birlikte işte insanların özellikle Kürt basını üzerinde en basitinden oluşturulan
01:21:12o yargı kıskacının acilen ortadan kaldırılması gerekiyor.
01:21:16Yani bütün bunlar gerçekten savaş döneminin dili, savaş döneminin yasaları, savaş döneminin
01:21:22zihniyetiyle oluşturulmuş bir savaş çarkı diyelim.
01:21:27Yani böyle bir dönemde elbette bu dilin komple değişmesi lazım.
01:21:31Yani bu sadece işte bazı kavramlar üzerinden de değil.
01:21:35Yani biraz mekanizmalarında savaş döneminin mekanizmaları değil de barış döneminin
01:21:40mekanizmaları hayata geçirilmeli.
01:21:42Yani bunun için bu yasla çevesinin nasıl uygulanacağı çok önemli derken biraz bu
01:21:48boyutları da kastediyoruz elbette.
01:21:51Yani bu açıdan yerel demokrasinin güçlendirilmesi gerekiyor mesele yani.
01:21:56İnsanların gerçekten özgürce konuşabileceği demokratik mekanizmaların oluşturulması
01:22:01gerekiyor mesela yani.
01:22:03Hani bütün bunlar işte barış dilini oluşturacak, barış zihniyetini oluşturacak, zeminini
01:22:09oluşturacak, barış döneminin dilini oluşturacak aynı zamanda.
01:22:14Hem yasal mekanizmalar hem işte toplumsal mekanizmalar hem işte bir bütün olarak
01:22:21diyelim basın ve benzeri birçok alanı kapsayacak mekanizmalar olarak düşünmek gerekiyor ki
01:22:28en önemli boyutlardan biri bunun altını özellikle çizmek istiyorum.
01:22:31Çok ağır bir dönemden çıkıldı.
01:22:34Yani yarım yüzyıllık, yarım asırlık çok ağır bir süreçten geçirdi.
01:22:38Yani acilen bence gerçekten toplumsal bir barışın toplumsal, zihinsel, ruhsal bir barışın
01:22:45gerçekleşebilmesi, toplumsal bir bütünleşmenin gerçekten gerçekleşebilmesi için bir kere
01:22:51hakikatlerle yüzleşme komisyonlarının çok acilen oluşturulması gerekiyor.
01:22:55Yani barış dilinin, barış döneminin koşullarının yaratılmasının en temel mekanizmalarından
01:23:01birisi budur diye düşünüyorum.
01:23:03Yani bir yüzleşme ve toplumsal onarım mekanizması diyebiliriz.
01:23:08Toplumsal onarım mekanizmalarının hayata geçirilmesi gerekiyor.
01:23:12Yani bunun için de işte bu yasaların bir bütün hayata geçirilip sonuçlanıncaya kadar
01:23:19beklemek gerçekten çok akil karı değil.
01:23:23Yani tam da bu noktada başlaması gereken bir süreç diye düşünüyorum.
01:23:28Şimdi süremi çok az kaldı fakat bir soru daha var.
01:23:32Böyle birkaç cümleyle değerlendirme almak istiyorum.
01:23:37Biliyorsun bu süreç aynı zamanda geri dönüş sadece gelir açısından planlanan bir konu değil.
01:23:45Yurt dışına çıkışlar, siyasetçiler zorunlu göç aslında öyle diyeyim.
01:23:51Zorunlu olarak göç etmiş özellikle yurt dışına göç etmiş kesimlerin hepsi için de geçerli.
01:23:57Geçerli yani en az artık bu tırnak içerisinde bu yaptırım noktası ya da suç ve ceza noktasındaki bu kapsama girenler
01:24:07için böyle bir şey.
01:24:08Şimdi özellikle göçü düşündüğümüz zaman, yurt dışı göçünü düşündüğümüz zaman bu neye tekabül eder?
01:24:18Gerçekten buradaki özellikle yurt dışındaki göç etmiş insanlara mevcut bu yasa ne kadar hitap etti?
01:24:27Çok kısa birkaç cümleyle.
01:24:29Evet yani yarım asırlık bir sorunun yarattığı en ağır sorunlardan biri gerçekten zorunlu göç meselesi.
01:24:37Bu çok tekniki ya da ihtimallere dayalı bir çağrı olarak ele alınmaması gerekiyor.
01:24:42Her şeyden önce bunu belirtmek gerekiyor.
01:24:44Çünkü yüz binlerce insan kendi ülkesinden, toprağından, evinden, ailesinden kopmak zorunda kaldı.
01:24:52Yaşamlar parçalandı.
01:24:54Bunun duygusal, manevi boyutları var.
01:24:57Bunun maddi boyutları var.
01:24:59Bunun fiziksel boyutları var.
01:25:01Yani çok yönlü sonuçları var.
01:25:02İnsanların hem ruhsal hem düşünsel hem fiziksel dünyasında yarattığı çok ağır etkiler var.
01:25:09Şimdi bu noktada elbette bu çağrılar önemli.
01:25:13Yani böyle bir kapının aralanması önemli.
01:25:16Başta da belirttik.
01:25:17Fakat sadece dönüş çağrısı, ihtimallere dayalı bir dönüş çağrısı kesinlikle bu sorunlara karşılık verecek, buna cevap verecek bir çerçeve ortaya
01:25:28koymuyor.
01:25:29Çünkü insanlar kendi ülkesine, kendi toprağına bu kadar ağır bedellerden sonra, bu kadar yaşadıkları ağır mağduriyetlerden sonra özgürce, onurluca ve
01:25:40güvenli koşullarda dönmek ister.
01:25:42Yani gelip işte hava alanlarında, sınırlarda yani tekrardan işte ne olacak kaygılarıyla gelmek istemez insanlar yani.
01:25:54Yani uzun bir dönemi kapsayan bir süreç yani bu anlamda elbette özellikle bu noktada gerekli koşulların, güven koşullarının oluşturulması, insanların
01:26:08kaygılarının giderilmesi, insanların güvenli ve onurlu bir dönüş yaratabileceği koşulların oluşturulması çok çok önemli.
01:26:17Yani mevcut yasa çerçevesi dediğimiz gibi bunun sadece bir adım olabilir ama bu ihtimaller üzerinden şöyle olursa böyle mi olur,
01:26:27böyle olursa şöyle mi olur, acaba şöyle gidersek şu mu olur, gidersek bu mu olur gibi kaygılarla insanların bu noktadaki
01:26:35yani mevcut çerçeve bütün sorulara yanıt veren bir çerçeve değil.
01:26:39Yani bunu net ifade etmek gerekiyor.
01:26:42Uzun yıllardır, 20 yıldır, 30 yıldır ülkesinden kopmuş, hayatı parçalanmış, yaşamı parçalanmış insanların tekrardan kendi ülkesine onurlu ve özgür koşullarının
01:26:54dönüşünün özgür koşullarını oluşturulması,
01:26:56aynı zamanda o güveni vermek, o güven ortamını oluşturmak ve o güvenli dönüşüm koşullarını yaratabilmekle de mümkün olur diye düşünüyorum.
01:27:06Yani hali hazırda bu konuda özellikle Avrupa'da yüz binlerce Kürt siyasi mülteci var, yüz binlerce zorunlu göçe tabi olmuş insanlar
01:27:17var.
01:27:18Yani bu insanların elbette hiç kimse kendi çoğunlukla göç edenlerin belki büyük ezici bir çoğunluğu mecbur kaldığı için zorunlu bir
01:27:31şekilde göç etmiş.
01:27:32Yani bu durumda elbette insanlar gelmek ister, elbette insanlar kendi toprağına gelmek ister, kendi köklerine dönmek ister.
01:27:41Fakat bunun için de gerekli koşulların oluşması ve o güven ortamının dediğim gibi her şeyden önce onurlu ve güvenli bir
01:27:49geri dönüşün sağlanabilmesinin koşulları da biraz işte bu yasa çerçevesinin nasıl uygulanacağını önümüzdeki dönemde belki göreceğiz ama
01:28:01gerçekten de biraz buna bağlı bu açıdan biraz bu kaydıların ihtimallerin en aza indirgenmesi, kaydıların giderilmesi ve o güvenli koşulların
01:28:13oluşturulabilmesi de gerekiyor diye düşünüyorum.
01:28:17Saraktaş çok teşekkür ediyorum programımıza katıldığını değerlendirdiğin için.
01:28:23Ben teşekkür ediyorum. İyi yayınlar.
01:28:25Teşekkürler.
01:28:27Sevgili izleyenler yarın saat on birde Milli Danışma ve Toplumsal Bütünleşmeyi Güçlendirme'ye dair kanun teklifi Meclis Genel Kurulu'na
01:28:41gelecek ve görüşülmeye başlayacak.
01:28:43Bu görüşmenin sonucunda artık yasalaşacak nasıl yasalaşacak bu eleştiri, değerlendirme eksik bulunan yanlar meclise ne kadar yansıyacak bunu da belki
01:28:59yarın görmüş olacağız ve
01:29:01umuyoruz ki demokratikleşme zeminini güçlendiren bir yasaya dönüşsün bu halkın bu kadar talebi, istekleri, kadınların özellikle talepleri de dikkate alınabilsin
01:29:14programı.
01:29:15Bugün buradan noktalıyoruz. Başka bir programda görüşmek üzere. Hoşçakalın.
01:29:34Altyazı M.K.
Comments