- 6 days ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:03İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30Merhabalar sevgili izleyenler yeni bir programla karşınızdayız.
00:33Çerçeve yasağı ya da milli danışma ve toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesine dair kanun teklifi meclise sunuldu 5 Ağustos'ta.
00:44Şimdi 12 maddelik bir taslak sunuldu, teklif yapıldı.
00:49Buna dönük değerlendirmeler, eleştiriler, görüşler var.
00:53Yine riskler olduğunun altı çiziliyor, farklı öneriler de var.
00:58Bugün bu konuyu konuşacağız.
01:02Tam olarak ne anlama geliyor, nereleri eksik, nasıl uygulanacak, bunlar da gündemimiz olacak.
01:09Yine muhalefetin tutumu nedir, nasıl yaklaşıyor, medyanın dili nasıl olmalı?
01:14Önümüzdeki dönem aslında şimdiye kadar ki sürecinde biraz eleştirisi üzerinden.
01:18Bunların tümünü konuşacağız.
01:20Özel Aktüel programımız başlıyor.
02:01Evet, konuya ilişkin dünden parti sözcüsü Ayşegül Doğan bir açıklama yapmıştı.
02:09Mevcut yasa teklifinde neler var, ne anlama geliyor ve tabii ki belli değerlendirmeleri ve sürecin ilerlemesine dönük de değerli açıklamaları
02:21vardı.
02:21Şimdi bu açıklamayı ekranlarımıza getiriyoruz.
02:26Demparti sözcüsü Ayşegül Doğan genel merkezi düzenlediği basın toplantısında Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunulan milli dayanışma ve toplumsal bütünleşmenin
02:35güçlendirmesine dair kanun teklifiyle ilgili parti tutumunu ve sürecin işleyişini kamuoyuyla paylaştı.
02:41Demparti'nin ilk defa bir yasa teklifini imzalattığını belirdi.
02:44Bir kere temsil ettiğimiz siyasal gelenek açısından ilk defa bir kanun teklifine imza atıyoruz.
02:52Demparti ilk defa bir kanun teklifini imzalıyor.
02:57Yalnızca böyle bir kanun teklifini değil, bir yasa teklifini ilk kez imzalıyor.
03:03Bunun özellikle altını çizmek istiyorum.
03:06Ayşegül Doğan, yasa taslağının hukuk ve demokratik siyaset zeminine geçişteki ilk somut adım olduğunu ifade etti.
03:12Bu düzenleme bütün sorunları bir anda çözen bir nihai düzenleme değil.
03:20Bir başlangıç.
03:22Bir anda Türkiye'yi demokratikleştirecek bir yasal düzenlemeden de bahsetmiyoruz.
03:28Böyle sihirli bir etkiyle Kürt sorununu da çözmeyecek.
03:32Tüm bunlar bizim ortak mücadelemize bağlı bundan sonra.
03:35Ama tüm bunlar için çok kritik bir kapı aralandı.
03:39Bu kapıdan girmeli ve bu kapıyı ardına kadar ortak mücadeleyle açmalıyız.
03:45İşte bu nedenle diyoruz ki ilk günden beri barış ve demokratik toplum sürecinin esas özneleri barış ve demokrasi mücadelesi verenlerdir.
03:55Tekrar ediyorum.
03:56Bu adımı eksikleri dolayısıyla küçümsemek, görmezden gelmek veya reddetmek.
04:03Bunun yerine eksiklerini toplumsal mücadeleyi büyüterek en geniş siyasal uzlaşı ve kararlılıkla tamamlama çağrısı yapıyoruz.
04:14Ayşekil Doğan yasa teklifinin toplumsal bütünleşme ve eve dönüş noktasında önemli bir zemin hazırladığına değindi.
04:20Teklif hukuki belirsizliği tabii ki sonsuza kadar sürdürmemeli.
04:26Teklif bir yol açıyor.
04:29Ülkeye dönüş yolu açıyor.
04:31Ülkeye dönmek, silahlı çatışmadan demokratik hayata geçmek ilk kez ayrıntılı ve öngörülebilir bir hukuk prosedürüne bağlanıyor.
04:43Onlarca yasa yapıldı Türkiye'de bugüne kadar.
04:48Geçmişte çıkarılan düzenlemelerin bir bölümü bireysel kopuş, etkin pişmanlık, itiraf veya bilgi verme anlayışı üzerine kurulmuştu biliyorsunuz.
04:58Ve hiçbiri soruna çare olmadı.
05:02Aksine çözümsüzlüğü derinleştirdi.
05:05Aksine acıları arttırdı.
05:07Ancak ilk kez bu teklif örgütün fesi ve silahsızlanması sonrasında ortaya çıkan kolektif durumu düzenleyen bir yaklaşım içeriyor.
05:20Ve biz bu yaklaşımı önemli.
05:25Evet. Açıklama böyleydi sevgili izleyenler.
05:29Biz açıklamayı Den Parti Hukuk ve İnsan Hakları Komisyonu eşsözcüsü Sevda Çelik Bingöl ile konuşacağız.
05:37Hoş geldiniz programımıza.
05:39Hoş bulduk. İyi yayınlar dilerim.
05:43Teşekkür ederim.
05:45Şimdi partinizin açıklaması dün böyleydi.
05:47Tabii sorunun kapsamını da dikkate aldığımızda ne söylemek istersiniz bir hukukçu olarak siz nasıl gördünüz, nasıl değerlendiriyorsunuz bu teklifi 12
06:01maddeyim?
06:03Şimdi milli dayanışma ve toplumsal dayanışmanın sağlanması gibi uzun bir ismi var.
06:13Ancak toplumda bilinen ismiyle çerçeve yasadan bahsediyorum.
06:17Türkiye'nin, ülkemizin bu coğrafyada uzun yıllardır yaşanan çatışmalı sürecin demokratik siyaset zemininde sonlandırılması ve toplumsal barışın kalıcı hale getirilmesi
06:32için hazırlanmış ilk hukuki düzenlemeden bahsediyoruz.
06:38Çok önemli bir hukuki adımdan bahsediyoruz aslında.
06:40Bu yönüyle hem Kürt halkının hem Türkiye halklarının barış içinde eşit ve özgür bir geleceği birlikte kurabilmesi için oluşturulan ilk
06:52hukuki zemin tanımlaması yapabileceğimiz en doğru tanımlama.
06:57Bu şekliyle yasanın eksiklikleriyle beraber elbette ki koşulsuz sürecin tüm sorunlarına cevap olabilecek bir düzenlemenin olması her halükarda mümkün olmayacaktır.
07:14Zira belki önümüzdeki süreçte karşımıza çıkan farklı sorunları da içerisinde barındıracağız.
07:21Ancak dünya çatışma çözüm modellerinden ve kendi ülkemiz gerçekliği sorunlarının birlikte değerlendirmesi temelinde çatışmanın çözümü, geçiş döneminin düzenlenmesi ve akabinde
07:35demokratik siyasete geçiş gibi evrensel başlıklarla tanımlayacağımız bir sürecin önemli adımlarından bir tanesi.
07:43Ki son 100 yıllık gerçekliğimiz içerisinde ilk defa bu temelde bir düzenleme yapıyoruz.
07:50Yani kür sorununun çözümü temelinde tek taraflı güvenlikçi yaklaşımın ötesinde barışçı bir çözüm sürecinin, hukuki zeminde bir çözüm sürecinin ilk
08:03örneklerinden bir tanesi.
08:04Bu temelde yasanın önemini, ehemmiyetini, sürecin ihtiyaçları karşısında değerlendirdiğimizi krimetli bir yerde adlandırmak gerekiyor.
08:17Yasa silahlı dönemin sona ermesiyle birlikte hukuki belirsizlikleri de ortadan kaldırmayı ki kanunun gerekçesinde çerçevesi belirtilmek suretiyle de izahı yapılmış
08:32olan bir düzenleme.
08:36Ancak bütün ayrıntıların orada yer alma serbestlikleri mümkün değil.
08:40Ancak çerçevenin demokratik ve sorunun uzun vadede çözümüne katkı sunacak bir boyutta oluşturulması gerekiyor.
08:49Yasal silahlı dönemin sona ermesiyle birlikte hukuki belirsizlikleri ortadan kaldırmayı, demokratik siyasetin önünü açmayı ve toplumsal bütünleşmeyi güçlendirmeyi hedefliyor.
09:02İsim de zaten bu temelde şekillendirilmiş elbette ki.
09:05Bu metin tek başına bütün sorunları sözen nihayet bir barış anlaşması değil.
09:12Ancak toplumsal barışın inşasının mümkün kılacak daha kapsamlı demokratikleşme adımlarının da önünü açan da temel bir çerçeve niteliğinde.
09:24Genel gerekçeye baktığımızda metin özellikle silahlı çatışma döneminin sonra ermesiyle birlikte ortaya çıkacak olan hukuki boşluğu doldurmayı,
09:37toplumsal bütünleşmeyi güvence altına almayı sosyal ve siyasal yaşamın içerisine dahil olmaya dair teknik bir dizi düzenlemeleri,
09:48başlangıç düzenlemelerini kendi içerisinde barındırıyor.
09:51Bu yönüyle teklif ceza hukuku ve infaz hukuku bakımından bir geçiş mekanizması olarak kendi içerisinde bir dizi düzenlemeler barındırıyor olabilir.
10:05Ancak bu metnin tek başına bir ceza hukuku düzenlemesi olarak da okumak elbette ki eksik olacak.
10:12Çünkü bu metnin asıl anlamı demokratik siyasetin yeniden asli çözüm zemini haline getirilmesidir.
10:20Ki sonrasındaki süreçle beraber de birlikte değerlendirmek gerekiyor.
10:25Ki sürecin bu yasayla bitmediği değerlendirmeleri bunun üzerine kurulacak bir değerlendirmenin okumaları üzerine yapılan bir değerlendirme.
10:37Bizim açımızdan bu yasa bir af tartışması değil ki kamuoyunda yasa imzalanıp meclise sunulduktan ve kamuoyuyla paylaşıldıktan sonra bir dizi
10:47değerlendirmeler de elbette ki yapılıyor.
10:49Ki bizim parti olarak imzaladığımız ilk kanun teklifiz ve metni.
10:55Bu temelde bizim açımızdan da kanunun kendi metnin bütünlüğü içerisinde de bir af tartışması olarak değerlendirilemez ki doğru da bir
11:06tanımlama olmaz.
11:07Ne bir pazarlığın ne de bir tavizin ürünü olarak da değerlendirmek yanlış oluyor.
11:12Çünkü metne dair çok söz kuruluyorum.
11:14Ancak bu metnin asıl amacına hizmet edecek ve katkı sunacak değerlendirmeler yapmak gerekir.
11:20Elbette ki metnin kendi içerisinde hem teklif hem hukuki öneriler yapılabilir, eleştiriler yapılabilir, katkı sunulabilir.
11:28Bu temelde değerlendirmeler çok önemli.
11:31Asıl mesele yaklaşık bir sesimi alabiliyorsanız şimdi evet özellikle değerlendirmelerde ısrarla hani çok tarihi bir anlamda yüklendi.
11:44İlk olması, ortak kararlı olması açısından özellikle gerekçe bölümü oldukça geniş de ele alınmıştı.
11:54Yani kür sorunu dememişti ama aslında farklı biçimde bir sorundan bahsedilmişti.
12:00Yani adı kür sorunu olarak konmamıştı.
12:03Mesela bunlar acaba hiç mi yer alamazdı?
12:06Mesela ilk adım olduğu yani o 12 maddeye yedirilemez miydi?
12:10Ya da bu henüz işte teklif aşamasında ve mecliste.
12:14Bu biraz da önümüzdeki dönemin adımları açısından önem taşımıyor.
12:20Hem demokratikleşme süreci hem de ilk adım.
12:24Bunlar normal gerekçede var.
12:25Bu gerekçe maddeleri yedirilebilir mi?
12:28Yani çünkü henüz bir görüşme aşaması olduğu için sormak istiyorum.
12:34Elbette ki bir yasa teklifi bu.
12:37Tartışmaya da sunuluyor.
12:38Ancak belirlenen çerçeve ve gerekçesi mal tarifi sürecinin nasıl işletileceğine dair de bir yol haritası.
12:45Kuşkusuz bütün sorunları tut bir yasada anlatmak mümkün olmayacaktır.
12:51Bir dizi düzenleme ihtiyacı tartışması bu temelde çok önemli, çok anlamlı.
12:56Asıl mesele yaklaşık yarım asırdır devam eden çatışmalı.
13:00Dönemin ardından sorunların silahı değil, siyasetle çözüleceği yeni bir dönemin hukuki çerçevesinin oluşturulması gayesinin anlamını doğru tanımlamak.
13:12Bu nedenle metni toplumsal barışın inşasına yönelik ilk hukuki adım olarak çok kıymetli ve değerli buluyoruz.
13:21Elbette bu teklif tek başına demokrasitleşmenin tamamı değil.
13:25Nitekim hiçbir ülkede barış süreçleri tek bir kanunla da tamamlanmamıştır.
13:30Dünya örnekleri de gösteriyor ki hukuk düzenlemeleri demokratik reformlar, hak ve özgürlüklerin güçlendirilmesi, toplumsal uzlaşma mekanizmaları, meclis merkezli siyasal süreçlerle
13:44takip etilmesi gereken bir bütünlük arz ediyor.
13:48Bu nedenle bu çerçeve yasa sürecin sonu değil, demokratikleşme sürecinin başlangıcı olarak görülmelidir.
13:56Yıllardır çözümün meşru adresinin Türkiye Birlik Millet Meclisi olduğunu savunduk ki sorunun güvenlik politikalarıyla değil, demokratik siyaset ve hukuk yoluyla
14:10çözülebileceğini de defaten dile getirdik ki bugün böyle bir çerçeve yasanın meclis zemininde tartışılıyor olması da bu yaklaşımın doğruluğunda gösteren
14:23önemli bir gelişme.
14:24Evet, şimdi tabii ki bu yasanın açıklanmasıyla beraber maddelerin kamuoyuna duyurulmasıyla beraber değerlendirmeler de başladı.
14:35Daha öncesinde de değerlendirmeler vardı ve değerlendirmelerde özellikle Kürt kamuoyu açısından temel eleştiri noktası Kürt Halk Önder Abdullah Öcalan'ın
14:46statüsünün netleştirilmemesi ya da buna dönük herhangi bir tanımlamanın olmamasına dönük.
14:53Şimdi şu anda da en temel konu bu. Ne söylemek istersiniz? Bu teklif tartışılırken, yasa tartışılırken olma ihtimali var mı?
15:06Çünkü Kürt kamuoyunun hem çağrıları hem değerlendirmeleri, Kürt Özgürlük Hareketi'nin de buyduğu, bunun olma ihtimali nedir?
15:14Ya da önümüzdeki dönem açısından eğer olmayacaksa bile bu nasıl tanımlanacak? Yani bu biçimiyle süreç ne kadar sağlıklı işleyebilir?
15:24Şimdi yapılan yasal düzenlemeler ve barış ihtiyacı toplumun ihtiyaçları olarak, toplumun ihtiyaçlarına çözüm amacı üzerine kurulu düzenlemeler.
15:37Elbette ki Sayın Abdullah Öcalan'ın bu süreçteki misyonu ve bu sürecin oluşturulması, sürecindeki katkısı payı, misyonu ve pozisyonu koşulsuz
15:56dikkate alınmak durumunda.
15:58Şimdi bu yasal süreç devam ediyor elbette ki. Bu sürecin yürütülmesinin de sağlanması gerekecek.
16:06Bu temelde Sayın Abdullah Öcalan'ın bu sürece dair etkisi de, katkısı da bundan sonraki süreçte daha etkin ve daha
16:17yoğun bir şekilde devam edecek.
16:20Bu misyonun göz ardı edilmesi, bu sürecin ruhuna da, dokusuna da, bugüne kadar kat ettiği aşamaya da açıkçası haksızlık etmek
16:33ve yok saymak olur.
16:34Bunun yok sayılmayacağını ben düşünüyorum. Ancak meclisteki sürece dair bir şey söylemek şu aşamada bizim açımızdan mümkün değil.
16:44Çünkü bir tartışma yürütüle değilse bir diklif sunulmuş, bir başlangıç adım olarak değerlendirilen bir kanuni hukuki sürecin işletilmesinin başlangıcı olarak
16:57değerlendirilen bir yasa teklifi.
17:00Ancak bundan sonraki sürecin barışın kalıcılaşmasına dair katkılar kurmasını eğer önemseyen bir yerden,
17:08çatışma çözümünün ve kendi toplumsal barışımızın kalıcılaşacağı bir daha aynı şekilde şiddet odaklı yaklaşımların sergilenmesinin koşullarının da ortadan kaldırılmasını,
17:24kalıcı bir barışı da hedef alan bir çözüm süreci planlaması yapıldığını gördüğümüz bir pratikte yaşıyoruz.
17:35Bu temelde de Sayın Öcalan'ın bundan sonraki süreçteki rolünün misyonunun da gerçekçi bir şekilde ele alınması ve Kürt halkının
17:46ve Kürt halkının sorununu,
17:51Türkiye halklarının bu coğrafyadaki çatışma çözümü sorununu da ele alıyorsak da,
17:58Sayın Öcalan'ın özgürlüğünü de, Sayın Öcalan'ın bu sürecin kalıcılaşması konusundaki katkısının sayını da doğru bir şekilde adlandıracak bir
18:08misyonla,
18:10hukuki gerekçeleriyle de adlandırmak ve tariflemek gerekir.
18:14Belki bu yasada buna dair tarifler şu aşamada yer almış değil,
18:20ancak bu sorunun barışı çözümünü hedef alan bir çalışma pratiği önümüze konulduysa,
18:27hem meclis boyutuyla hem toplumsal boyutuyla hem hukuki boyutuyla da ciddi bir düzenlemenin gecikmeksizin de,
18:35bu süreci kalıcılaştırmak açısından da bir gündem haline de getirilmesi elbette ki gerekiyor.
18:42Şimdi şu açıdan da belirtme ihtiyacı, yani taşıma ihtiyacı var.
18:48Çünkü Kürt Özgürlük Hareketi ve gerilalar açıklama yaptığı zaman şöyle dediler,
18:52yani bir geri dönüş olacaksa da bu sürecin bizzat yürütücüsü önde rapo olmalı diye açıklamaları oldu biliyorsunuz.
19:01Dolayısıyla bu özellikle mecliste tartışılırken önemli konu ve eleştiri noktası da,
19:07şimdi bir diğer konu da özellikle daha önce taslak tartışması yürütülürken kategorikleştirmeye dönük eleştiriler vardı.
19:15Fakat on iki maddede bu yine yansımış aslında.
19:18Yani işte bir aslında belki bir bütüne suça bulaşmayanlar gibi bir tanım yok.
19:24Ancak işte iki bin on, iki bin beş öncesi ceza alanlar ve sonrası gibi bir tanım var.
19:31Bir bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
19:33Kıraca bunu öğrenmek istiyorum.
19:34Bir de özellikle geri dönüşler konusunda şöyle bir tespit yapılmış.
19:40Çünkü bunlar aynı zamanda anlayabildiğimiz hukuki açıdan açıklar olarak da duruyor.
19:45Mesela diyor ki işte iki veya üç yıl işte ertelenecek ya da beş veya on yıl ertelenecek.
19:52Ama bu süre içerisinde suça bulaşırsam.
19:55Şimdi bu suça bulaşma, tekrarlama ne anlama geliyor?
19:58Mesela diyelim ki özellikle Türkiye'de mevcut yasalar dikkate alındığında
20:03işte Kürtçe şarkı söylemek yasak, Kürtçe konuşmak yasak, ben Kürdüm demek yasak.
20:10Bunun gibi bir sürü mevcut kanunlar içerisinde yasak.
20:13Şimdi bu, o suçu işlemek anlamına mı gelecek?
20:16Ne olacak? Nasıl uygulanacak?
20:21Şimdi burada teklif edilen sistem bir model.
20:27Farklı yöntemlerde, farklı uygulama modelleri de elbette teklif edilebilir.
20:33Buna dair bir tartışma süreci de işletilebilir.
20:36Burada getirilmesi önerilen suç da koşulu bir hukuki zülence modeli olarak tariflenebilir açıkçası.
20:45Kanundan yararlanan kişinin belirlenen süre içerisinde yeniden silahlı örgütsel faaliyete
20:53veya kanunda tanımlanan suçlardan birini işlememesi, esas alınması üzerine
21:00aslında silahlı mücadele döneminin geride bırakılması ve demokratik siyaset zeminine
21:06kalıcı geçişin güvence altına alınmasını amaçlayan bir yöntem tariflenmiş bir model deniyor.
21:16Şimdi bu açıdan da farklı tartışmalar, farklı önermeler de elbette gelişebilir yöntemsel olarak.
21:27Bu düzenlemenin bir af düzenlemesi olmadığı tarifini yaparken
21:33toplumsal barışın korunmasına yönelik karşılıklı güven mekanizması olarak
21:40tasarlanan bir önerme ile de geliştiğini görüyoruz.
21:44Şimdi biz kanun metninin bize sunulduktan ve kamuoyuyla paylaştıktan sonra ayrıntılarını gördük
21:51ve kaldı ki önemli bir başlangıç ancak bütün sorunlara eksiksiz çözüm üretmediği belirlemesini yaparak da yaptık.
22:02Esas olan yeniden çatışma ortamına dönülmemesi ve demokratik siyaset içerisinde
22:09yaşamın sürdürülmesinin koşullarının oluşturulması.
22:13Şimdi eğer bir barış yasasıysa biz elbette ki kategorize edilmeyi doğru bulmadık.
22:20Çünkü barışın bütüncül bir şekilde ele alınması gerekiyor.
22:26Bunu bu düzenlemenin önemini ayrı bir yerde özel tutarak söylemek gerekiyor.
22:33Bunu ben bir hukukçu olarak söylüyorum.
22:36Çünkü burada dikkat edilmesi gereken nokta teklifin herhangi bir suçtan bahsediyor olması değil aslında.
22:47Yasa kapsamında tarifi yapılan, bu yasayı düzenlemeyi zorunlu kılan örgütsel suçlar olarak tarifliyor da örgütsel faaliyetler olarak tarifini yapabileceğimiz bir
22:59geri dönüşün olmaması üzerine kurulu bir kabulü ve bir geçiş sürecini adlandırmak lazım.
23:07Çünkü çatışma çözümü modellerinin çatışma çözümü geçiş dönemi adaleti ve demokratik siyaset başlığındaki geçiş dönemi adaleti düzenlemelerinin bir tanesinden bahsediyoruz.
23:20Ki geçiş dönemi adaleti düzenlemeleri de tek bir kanundan elbette ki idarete değiliz.
23:27Bu temelde de tek bir erteleme kararından yararlanan kişinin belirleme süre içerisinde soruşturma, kovuşturma veya infaz sürecinin kaldığı yerden devamını
23:43sağlayacak döneme kadar da bir güvence odaklı bir süre önlüyor.
23:49Ki bu süre içerisinde soruşturma, kovuşturma bu süre bittikten sonra da düşüyor.
23:56Kesinleşmiş mahkumiyetlerde ceza infaz edilmesi arıyor ki siyaset yasağı da infaz edilmiş ve kesinleşmiş hükümler açısından geçerli.
24:10Bu nedenle Metin yeniden örgütsel faaliyetlere dönülmemesini hukuki bir koşul olarak düzenliyor.
24:17Bunun şeklini ayrıntısını tartışabiliriz.
24:19Ancak ana hatlarıyla ele aldığımızda bu koşulun yöntemini tartışıyoruz aslında şu an için.
24:27Ancak uygulamada bir kısım sorunlar yaşayabilir miyiz sorusu geliyor bu noktada aklımıza.
24:35Olabilir bir kısım sorunlar yaşayabiliriz.
24:38Çünkü sadece bu yasal düzenleme tek başına yetiyor olmayacak.
24:44Çünkü şu an halen terör mücadele yasası ve ceza yasası infaz düzenlemeleri şu an halen barışa ve bu bahsettiğimiz yasanın
24:55uygulanmasının koşullarını oluşturacak bir şekilde de belki düzenleme zorunluluğu gerektirecek.
25:01Belki bu sorunları bu başlıkları özel yasa düzenlemesi yasa yasalaştıktan sonra belki daha yoğun bir çalışma gündemiyle de elbette ki
25:14tartışabiliriz.
25:14Ancak genel gerekçenin bundan sonraki süreci kolaylaştıracak düzenlemeleri de yapmak gerekliliği üzerine bir öngörüyü ve bir önermeyi de yaptığını, gerekçenin
25:28zorunlulukları olarak kabul ettiğini ele aldığımızda da elbette ki bir dizi sorunlar yaşanacak.
25:34Öngöremediğimiz olası birçok sorunlar da karşımıza çıkacak.
25:40Bir dizi yasal düzenlemeler de gerekiyor olacak.
25:44Ancak bunun için de bu sürecin yeni başladığını ve hepimizin de bu yasallaşma sürecinde bundan sonraki süreçte de ciddi sorumluluklar
25:57alarak da bu sürece dahil olmamız gerektiği üzerinde bir tartışmayı önümüze konmamız lazım.
26:03Ancak bu konunun meclis gündeminde yasallaşarak ele alınmış olması durumu ve gerçekliği bundan sonraki süreçte karşımıza çıkabilecek olan sorunların da
26:17daha yapıcı, daha barışım.
26:19Ya da en azından bundan sonraki süreçleri de adımları da tartışmamızın koşullarının oluşmuş olacağını düşünerek de daha gerçekçi, daha yapıcı,
26:31barışı daha da kalıcılaştıran da bir tartışmayı.
26:35Tartışmayı ki belki bu noktada sadece meclis boyutunu da tartışmamamız gerekiyor.
26:42Akademiyi, üniversiteleri, hukukçuları, demokratik kamuoyunu da, insan hakları savunucularını da bu sürece dahil edecek.
26:52Halkın da toplumsal düzeyde katılımını da üst düzeyde sağlayacak bir zorunlulukla da belki ilerlemek gerekiyor.
26:59Çünkü yasalar halkın ihtiyaçları için yapılır ve bu ihtiyaçlara da cevap vermesi gerekir.
27:08Cevap vermediği noktada da gelişmesi konusunda da, ihtiyacın cevap bulması konusunda da et düzenlemeler, değişiklikler önemli bir şekilde karşımıza çıkar
27:19ve yapılması gerekir.
27:20Bunu da adım adım ilerleyerek bence görmemiz ve bu süreci de dahil olmak için de çaba göstermemiz gerekir.
27:30Şimdi süremiz az kaldı.
27:31Bunları önümüzdeki dönemde daha geniş de konuşacağız ama meclise yasa yapım sürecinde belki bu konular daha çok önem taşıyor.
27:39Çünkü özellikle terörle mücadele yasası yürürlükteyken mesela hani soru işaretleri var.
27:46Örneğin diyelim işte gelenler nasıl güvenlikler nasıl sağlanacak, nasıl korunacak, yaşama nasıl katılacak diye.
27:55Şimdi son sorum şu olsun süremiz az kaldı.
28:00İED'nin dün açıklaması vardı.
28:03Özellikle kapsamı genişletilmesine dönük önerileri vardı.
28:06Bir de çok önemli bir konu özellikle takip ve izleme konusunda meclis bünyesindeki kurulacak komisyona sivil toplum örgütlerinin de siyasetçilerin
28:18de katılımı dışarıdan bir katılımı öngörüyordu önerisi vardı.
28:21Yine kadın hareketlerin açıklaması vardı ve kadın hareketleri de bir kadın izleme komisyonunun da özellikle bütün süreçlere müdahil olup takip
28:31etmesini demişti.
28:32Şimdi bu öneriler, bu talepler meclis görüşmelerine, tartışmalarına nasıl yansıyacak ya da yansıması için ne yapılması gerekiyor?
28:44Şimdi barış yalnızca silahların tutmasıyla sağlanmaz.
28:50Bunun hukuki güvencelerle de desteklenmesi gerekiyor.
28:54Ki dünyadaki bütün çatışma sözümü deneyimleri gösteriyor ki silahlı dönemin sona ermesinden sonra hukuki düzenlemeler yapılmadan da kalıcı toplumsal barışın
29:04kurulması mümkün değildi.
29:05Barış insanların hukuki statüsünün ne olacağı?
29:14Bu barış sürecinden faydalanan, silah bırakan, sosyal ve siyasal yaşamın içerisine dahil olmasını istediğimiz kişilerin de bu yaşama nasıl dahil
29:27olacağını?
29:28Sosyal yaşamın içerisine dahil olurken toplumsal yaşama dönüşün hangi kurallarla gerçekleşeceğinin de açık biçimde düzenlenmesi zorunluluğunu da karşımıza çıkarıyor.
29:40Bu açıdan da bu yasa belki bir çerçeve oluşturması açısından önemli.
29:48Bu yönlü taleplerin, İnsan Hakları Derneği'nin, Kadın Örgütleri'nin, Kurumlarının, Kadın Hareketleri'nin de bu temeldeki söylemlerini bu yönüyle
29:57göz ardı etmemek gerekiyor.
29:59Çünkü çok kısa bir süreden bahsediyoruz.
30:01Yasanın hayata geçmesi ve uygulanması, Milli Güvenlik Kurulu'nun kararından sonra çok kısa bir süreyi içerecek.
30:10Bu temelde insanların hukuki statüsü ne olacak, yargılamalar nasıl sonuçlanacak, toplumsal yaşama dönüşün hangi kurallarla gerçekleşeceğinin de açık biçimde düzenlenmesi
30:25gerekiyor.
30:25Bu yasa elbette ki tarihi bir ışık, ancak bu noktada da bu düzenlemeleri, bu tartışmaları ve bu başlıkları da öngören
30:35bir noktadan elbette ki yaklaşmak gerekiyor.
30:39Kırk yıldır yaşanan çatışmalık sürecin oluşturduğu yaralara dair de bir söz kurmak gerekiyor.
30:47Bu düzenleme sonuç değil ama demokratikleşme, hak ve özgürlüklerin genişletilmesi, hukuksuzlukların giderilmesi, toplumsal barışın bütün boyutlarıyla inşası için de bundan
31:00sonraki süreçte yeni yasal ve siyasal adımlara ihtiyaç duyuracak ve toplum bu konuda bu yasayla da bir söz kurulmasını istiyor.
31:09Bu talebi bu şekilde yorumlamak ve tanımlamak gerekiyor.
31:15Ancak biz bunun yalnızca bir teknik yasama faaliyeti olarak ele alınmaması gerektiğini düşünüyoruz.
31:22Çünkü özel yasanın tekniği şekli açısından yaptığımız değerlendirmeler bizi eksik sonuçlara götürecektir.
31:31Kuşkusuz teknik bazı gereklilikler yasama yapım faaliyetleri yönü açısından gerekli ve önümüzü de açmalıdır.
31:39Toplumun farklı kesimlerinin, hukuk örgütlerinin, kadın hareketinin, insan hakları savuncularının, akademinin ve mağdur kesimlerinin de görüşlerinin kurulacak kurullar aracılığıyla da
31:52meclis çalışmalarına yansıması, sürecin hem toplumsal sahiplenilmesi hem de kalıcılığının güçlendirilmesi açısından da katkı sunacak.
32:01Bu nedenle kanunlaşma sürecinde komisyon çalışmalarının katılımcı biçiminin yürütülme şeklinin, uzmanların, insan hakları örgütlerinin ve farklı toplumsal kesimlerinin de görüşlerinin
32:15alınması,
32:16teklifin hem meşruiyet hem de uygulanabilirliğini güçlendirecektir.
32:20Zira yasaya dair önemli eleştirilerden bir tanesi de sadece yasama ve yürütme temelinde bir mekanizmanın kurulmuş olmasıdır.
32:30Barış toplumun gelişimiyle güçlenir ve bu nedenle de meclis ortak aklı ve toplumsal mütabakatın da bu süreci yürütürken de merkezi
32:40olmalıdır sadece.
32:41Sadece yürütücüsü olmamalıdır.
32:43Çatışmalı süreçlerin oluşma koşullarının, sebeplerinin de ortadan kaldırılmasının bu temelde değerlendirilmesi zorunludur.
32:52Yaraların sarılması bu temelde önemlidir.
32:54Hakikat ve yüzleşme gerçekliği bu başlıkların içerisinde en önemli başlıklardan bir tanesi.
33:01Hem Türkiye toplumunun hem de Türk halkının yaralarının ve bundan sonra beraber yaşama koşullarının da önemli olduğunu elbette ki biliyoruz.
33:12Süreç sadece bu yasaya mı bırakılacak tursu geliyor akla.
33:16Hayır, yasalar, hukuki düzenlemeler çok önemli olmakla birlikte tek başına barışın inşası için yeterli değil.
33:24Kazıcı barış, demokratik siyasetin güçlenmesi, toplumsal uzlaşının geliştirilmesi, hukukun üstünlüğünün de güvence altına alınması,
33:33herkesin de kendini eşit yurttaş olarak hissedebilmesinin sağlanacağı demokratik bir ortamın oluşturulmasıyla mümkündür.
33:43Bunun bu yasalarla da sözünün kurulması bu temelde çok önemli.
33:46Bu nedenle bu yasa bir şey değil, demokratik cumhuriyetin toplumsal barışın inşasına giden yolun ilk hukuki adımı.
33:57Bundan sonraki süreçte de demokratikleşme, temel hak ve özgürlüklerin güçlendirilmesi,
34:03siyasal katılımın genişletilmesi ve toplumsal adaletin sağlanmasına yönelik de yeni düzenlemelerin hayata geçirilmesi ihtiyacı da,
34:13talebini de kendi içerisinde barındırıyor.
34:17Bu temelde sürecin hukuki ayağının oluşturulmasını hedefliyor yasa ve sürecin hukuki ayağının oluşturulması önemli.
34:25Ancak kalıcı barış toplumsal olarak benimsenen bir barışın inşası için de hukuki düzenlemelerin,
34:34hukuki reformların, demokratik reformların, insan hakları güvencelerinin ve toplumsal uzlaşmayı güçlendirecek politikalarla da desteklenmesi gerekecek.
34:44Uluslararası geçiş dönemi adaleti standartlarına da uygun hakikat, onarım, mağdur hakları,
34:52kadınların sürece etkin katılımı gibi de başlıkların ilerleyen aşamalarda da mutlaka hukuki ve kurumsal karşılık bulması da bu temelde de
35:03önem taşımazda.
35:04Evet.
35:06Sevda Çelik Özby'nin çok teşekkür ediyorum katıldığınız için, değerlendirdiğiniz için.
35:11Artık önümüzdeki günlerde tekrar konuşma imkanımız olur bu gelişmeler üzerine.
35:15Teşekkürler tekrar.
35:18Ben teşekkür ediyorum. İyi yayınlar diliyorum.
35:20Teşekkür ederim.
35:22Evet sevgili izleyenler, konumuzu sürdüreceğiz.
35:25Çünkü daha yeni netleşti ve kamuoyuna yansıdı.
35:29Dolayısıyla birçok alanı boyutu tartışılıyor.
35:32Şimdi bugün de çok oldukça kritik bir gün Ankara'da saat 15.30 itibariyle teklif Adalet Komisyonu'na sorunlayacak ve orada
35:43görüşmeye başlayacak konuya ilişkin haberimizi ekranlara getiriyoruz.
35:50Uzun süredir çıkması beklenen çerçeve yasa teklifi bugün Meclis Adalet Komisyonu'nda görüşülmeye başlanacak.
35:58Saat 15.30'da toplanacak komisyonda teklifin siyasi ve hukuki geleceği açısından kritik bir süreç başlayacak.
36:05Adalet Komisyonu Başkanı AKP Milletvekili Cüneyt Yüksel'in başkanlık edeceği toplantıda ilk olarak teklifin geneli üzerine görüşmeler yapılacak.
36:14Ardından teklifin maddelerini geçilecek.
36:16Komisyon aşamasında da teklifin mevcut haliyle sınırlı kalmayabileceği belirtiliyor.
36:20Komisyon üyeleri tarafından yeni düzenlemeler önerilebilecek.
36:24Bazı maddelerdeki mevcut hükümler üzerinde değişiklik yapılabilecek.
36:28Bu nedenle 12 maddelik teklifin yeni şeklinin komisyondaki görüşmelerin ardından netleşmesi bekleniyor.
36:34Siyasi partilerin komisyon sürecindeki tutumu da yakından takip edilecek.
36:39İyi Parti'nin teklife yönelik eleştirilerini yinelemesi, AKP ve MHP'nin ise düzenlemeye destek vereceği düşünülüyor.
36:45Görüşmeler sıra senede partililer arasında yasa teklifine dair tartışmalar da yapılacak.
36:51Yeni Parti'nin ise komisyondaki tutumu merak konusu.
36:54Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, mecliste milletvekilleri ve komisyon üyeleriyle yaptığı toplantının ardından
37:00teklifin özensiz hazırlanmış ve teknik eleştirilere açık olduğu yönünde değerlendirmelerde bulunduğu aktarıldı.
37:07Yeni Parti'nin komisyonda teklifin bazı maddelerine ilişkin çekincelerini ve değişiklik taleplerini dile getirmesi bekleniyor.
37:14Ancak parti kulislerinden yansıyan bilgilere göre yeni partinin komisyondaki itirazlara rağmen
37:19genel kurul aşamasında düzenlemeye destek verme ihtimali bulunuyor.
37:24Komisyonun ardından teklifin pazar günü meclis genel kuruluna taşınması bekleniyor.
37:29Genel kurul aşaması düzenlemenin yasalaşması öncesindeki en kritik süreçlerden biri olacak.
37:34Milletvekillerinin vereceği oylar teklifin meclisten geçip geçmeyeceğini belirleyecek.
37:39Gözler ilk olarak bugün Adalet Komisyonu'nda olacak.
37:42Adalet Komisyonu 27 üyeden oluşuyor.
37:45Komisyon üyesi olmayan milletvekilleri görüşmelere katılabilecek.
37:49Ancak oylamalarda oy kullanamayacak.
37:51Komisyon sürecinin tamamlanmasının ardından teklifin genel kurul gündemine alınması
37:56ve ardından resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor.
38:00Siyasi kulislerde özellikle imza veren ve vermeyen milletvekillerinin tutumları,
38:04komisyondaki değişiklik önerileri ve genel kuruldaki oylama süreci yakından izlenecek.
38:14Evet haberimiz böyleydi sevgili izleyenler.
38:17Bugün dolayısıyla bu açıdan da oldukça kritik bir gün.
38:21Şimdi bu hem haberi ilişkin değerlendirmeleri hem de çerçeve yasaya ve çıkan teklife ilişkin
38:30Biyanet editörü Evrim Kepenek'le konuşacağız.
38:33Evrim Kepenek hoş geldin programına.
38:35Merhaba, hoş bulduk. İyi yayınlar.
38:39Evet, sesimi alamıyorum.
38:42Acaba sesimi alabiliyor musunuz?
38:45Evet, ben duyuyorum. Siz beni duyuyor musunuz?
38:52Sesim geliyor mu?
38:55Sanırım bir ses sorunu var. Ben sesi alamıyorum.
39:00Geneden bir bağlantı kurulabilir sanırım.
39:04Olabilir. Kapatıp açayım mı?
39:07Evet, sevgili izleyenler. Ses sorunu var. Ses sorunu var.
39:10Arkadaşlar, giderince tekrar bağlantıyı yapacağız.
39:18Evet, şimdi bugün Barış Anneleri de değerlendirme yapmıştı.
39:24Yasaya ilişkin değerlendirmeleri ve eleştirileri vardı.
39:27Şimdi Barış Annelerinin değerlendirmelerini ekrana getireceğiz.
39:32Çünkü aslında bu süreci tamamlanması noktasında en çok hak eden Barış Anneleri.
39:40Çünkü onlar her koşul altında.
39:43Yazı, kışı, sokağı asla terk etmediler.
39:45Barış talebine de vazgeçmediler.
39:47Barış Annelerini değerlendirmelerine bak.
39:52Barış ve demokratik toplum süreci kapsamında hazırlanan ve sürecin hukuki zeminini oluşturduğu belirtilen
39:57milli dayanışma ve toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesi kanun teklifi Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne sunuldu.
40:04Teklife ilişkin tartışmalar sürerken yıllardır Barış talebini dile getiren Barış Anneleri de beklentilerini paylaştı.
40:10Barış annesi Şirin Demir, bir kardeşinin yaşamını yitirdiğini,
40:13oğlunun ise yaklaşık 10 yıldır hapishanede bulunduğunu belirterek sürecin sonuçsuz kalmamasını istediklerini söyledi.
40:43Savaşın sona ermesini, siyasi tutukların serbest bırakılmasını ve Önder Abdullah Öcalan'ın fiziki özgürlüğüne kavuşması,
40:50talep ettiklerini ifade etti. Yaklaşık 19 yıl önce bir çocuğun özgürlük mücadelesinde kaybeden
40:56Raziye Menekşe'de artık ölümlerin son bulmasını istediklerini belirtti.
41:00Barış'ın sağlanması ve Önder Abdullah Öcalan'ın serbest bırakılması yönündeki beklentilerini dile getirdi.
41:24Bir çocuğunu özgürlük mücadelesinde kaybettiğini, diğer çocuğunun ise hapishanede olduğunu söyleyen Nermiye İveren'de ise siyasi tutukların serbest bırakılmasını,
41:33ana dilde eğitim ve kültürel hakların güvence altına alınmasını istediklerini ifade etti.
41:38Merya Fiyan'da bir çocuğunu özgürlük mücadelesinde kaybettiğini, diğer oğlunun ise 11 yıldır hapishanede bulunduğunu belirtti.
41:45Savaşın sona ermesini, ana dilde kamusal hizmetlere erişim sağlanmasını ve 1990'lı yıllarda boşaltılan köylerine geri dönmek istediklerini söyledi.
42:09Cizre'de ilan edilen sokağa çıkma yasakları sırasında iki çocuğunu kaybeden Behiye Özgün ise yeni süreçte karşılıklı adımların atılması gerektiğini belirterek
42:17Barış'ın kalıcı hale gelmesini istediklerini ifade etti.
42:20Barış annesi Hatice Durmuş'ta hapishanelerdeki hasta ve siyasi tutukların serbest bırakılması gerektiğini söyledi.
42:27Bundan sonraki süreçte gözlerin devlet tarafından atılacak adımlar dolduğunu dile getirdi.
42:33Kobane'de bir çocuğunu kaybeden Nafiye Kurtüs'e yıllardır Barış için büyük bedeller ödendiğini belirterek artık çatışmaların sona ermesini ve sürecin
42:40somut adımlarla ilerlemesini beklediklerini söyledi.
43:01Şimdi şeyi sormak istiyorum.
43:04Tabii bu ses sorundan dolayı biraz zaman da kaybettik ama kısaca özellikle çerçeve yasayı ya da sunulan teklifi sen nasıl
43:13değerlendiriyorsun?
43:16Onu senden dinlemek isterim.
43:18Onun dışında özellikle biraz sonra yani bugün sunulacak konu ilişkinin de görüşlerini almak istiyorum.
43:25Ama öncelikle çerçeve yasa konusunda kısaca neler söyleyebilirsin?
43:31Umarım sesim geliyordur ve hemen başlayayım.
43:36Çerçeve yasa herhalde Türkiye tarihindeki bir dönemi kapatıp bir dönemin yeniden açılması açısından büyük bir adım olarak görüyorum.
43:46Elbette eksiklikleri var.
43:48Elbette demokrasi açısından birçok teknik olarak da eklenmesi gereken, arkasının gelmesi gereken ama adı üzerinde zaten çerçeve yasa ve belli
43:58ki sonrası gelecek.
43:59Önemli olan da bundan sonraki süreç diye düşünüyorum.
44:03Ama sürecin geneline baktığımız zaman yani yasanın, çerçeve yasanın, teklifin, önerinin artık adı hani o kadar çok çeşitli ismi de
44:15var.
44:15Ama hepimiz açısından ortaya koyduğu noktanın büyük bir adım olduğunu düşünüyorum.
44:21Ve böyle atılmış bir adımın da bu kadar böyle eleştirilmesi, türlü yollardan türlü şekillerde çekilmesinin de adımı geriletmemesi gerektiğini düşünüyorum.
44:34Elbette eksiklikleri var.
44:36Yani çok önemli, çok büyük bir süreçten bahsediyoruz.
44:40Dönemden geçiyoruz ve böyle dönemlerde tabii ki eksiklikleri doğal demiyorum, yanlış anlaşılmasın ama sonrasında arkası gelecek artılarla birlikte geliştirilebileceğini düşünüyorum.
44:54Dünyada çözüm süreçlerine baktığımızda, dünyadaki çatışma örneklerine baktığımızda aslında hep karşımıza çıkar.
45:02Yani çok uzun yıllardır biz, en azından 2013 yılından itibaren diyeyim, işte çok aşina olduğumuz, çok fazla duyduğumuz.
45:10Artılarla birlikte geliştirilebileceğini duyduğumuz.
45:15İşte bir Kolombiya örneğinden çok bahsederiz.
45:17Bir Kuzey İrlanda örneğinden bahsederiz.
45:20Bugün siyasiler de bu iki örnekleri söylüyorlar zaten.
45:25İspanya örneğinden bahsederiz çatışma süreçlerinde.
45:29Ama artık dünya sahnesinde, dünya örneğinde, dünya literatüründe hem akademisyenlerin, hem barışı salınanların, hem gazetecilerin dünyasına, literatürüne yeni bir kavram
45:41daha katılıyor bence.
45:43Türkiye örneği.
45:44Yani Türkiye'nin de kendisinin has bir süreci olduğunu görüyoruz.
45:49İşte Kolombiya'da, Kuzey İrlanda'da, İspanya'da dünyanın farklı ülkelerinde daha uzun erimli, daha uzun süreli.
45:58Yani kimisinde işte bizim 2013'te konuştuğumuz, örneğin Kuzey Kolombiya örneğinde bizim 2013'te konuştuğumuz Hakikatleri Araştırma Komisyonu vardı.
46:08Biz bunu çok dillendirmiştik.
46:09Ama biz bugünkü süreçte bundan bahsedemiyoruz.
46:14Şu an o aşamada değiliz.
46:16Daha güvenlikçi devlet açısından tırnak içinde kullanıyorum bu kelimeyi.
46:21Güvenlikçi çizgide bir yasayla karşı karşıyayız.
46:25Ama bu sonrasının gelmeyeceği anlamına gelmiyor.
46:27Özellikle kalıcı bir barış istiyorsak, kalıcı bir barıştan yani en ufak bir müdahalede yeniden bozulmayacak ve yoluna devam edecek.
46:38Çünkü bence biz Türkiye olarak 2013'ten çok deneyim kazandık.
46:44Belki farkındayız, belki farkında değiliz ama 2013 deneyimi bugün açısından, bizler açısından, Türkiye'deki tüm taraflar açısından,
46:53yani hem Öcalan açısından hem İmralı açısından hem işte Den Parti siyasi hareket açısından da bizler açısından da yani gazeteciler
47:04ve akademisyenleri kastediyorum ve hukukçuları bir deneyime neden oldu.
47:09Ve 2013'ün o kırılan noktalarının bugün daha garanti altına alındığını en azından mecliste komisyon kurulması gibi bir cümle kurulabiliyor
47:21bugün.
47:21Yani ben 2013 ve 2015 şimdiki sürece baktığım zaman büyük farklar görüyorum.
47:28Evet artılar da görüyorum, eksiler de görüyorum.
47:31Yani olmasını istediğimiz az önce avukat arkadaşımızın bahsettiği örneğin Türkiye'de bir yüzleşme komisyonunun, bir hakikatleri araştırma komisyonunun eksikliğini hissedeceğiz gibi
47:44geliyor önümüzdeki dönem.
47:45Ama neden bu komisyon yani mecliste kurulacak olan pazar günü umarım oylamanın ardından önümüzdeki haftalarda resmi gazetede yayınlanırsa sonrasında neden
47:56bir hakikatleri araştırma komisyonunu kurmayalım?
47:59Çünkü bütün bu toplum açısından, toplumlar açısından, halklar açısından da meseleye bakmak gerekiyor.
48:06Çünkü hukuk olarak her zaman böyle Türkiye'de.
48:08Her şeyi hukuken yazılara dökebiliriz.
48:11Yazılarda var.
48:12Tıpkı işte İstanbul Sözleşmesi gibi 6284 Noğlu yasa gibi ama önemli olan uygulama, önemli olan zihin değişikliği, önemli olan biz
48:21mahkemelerde, sokakta yani yurttaşlar birbirleriyle iletişim kurarken ya da en azından biz bu süreci nasıl toplumsallaştıracağız?
48:31Yani 28 Şubat'ta ilk deklarasyon açıklandığı zaman İstanbul'da direkt kafalarda oluşan soru şuydu bence medyayı konuşacağız ama detaya girmeden önce
48:43bir üst başlık olarak yani biz Kürt hareketini, Kürtleri ve Öcalan'ı bu topluma nasıl anlatacağız?
48:49Çünkü medya o kadar çok yıllarca kodlamış belli kodlarla halen bugün daha tartışılırken bazı televizyon ekranlarında bu kodları da görüyoruz
48:59üstelik.
48:59Halen daha böyle olan bir durumda biz hani topluma bunu nasıl anlatacağız?
49:05Bu süreci nasıl toplumsallaştıracağız?
49:08Bence herkesin kafasını yorması gereken diğer bir konu da bu.
49:12Evet hukuk, meclis açısından 30 yıllık, 40 yıllık bir süreç ve bence bir Türkiye örneği yaşanıyor dünyada.
49:19Hani bu ileride anlatılacak, Türkiye örneği de böyleydi diye ve belki de başka çatışma çözüm süreçlerinde de Türkiye örneğinden ilham
49:29alınacak.
49:30Bu da önemli.
49:31Böyle bir örnek sunmuşken, böyle bir örnek ortada varken bu adımı güçlendirmeyi ve adımın arkasının gelmesini takip etmek gerekiyor diye
49:41düşünüyorum.
49:42Evrim, dört dakikamız kaldı maalesef süremiz doluyor, böyle zaman kaybı da yaşadık.
49:50Çok kısa olarak şeyi sormak istiyorum, özellikle muhalefeti yakından da takip ediyorsun.
49:55Nasıl yaklaşıyorsun?
49:56Bazı engelleyici yaklaşımlar nasıl açılabilir?
50:00Yani burada aslında yeni partiyi zaten hani Özgür Özel ve ekibi diyeyim ben.
50:05Çünkü Taci Hepe döneminden beri ilk baştan itibaren Erdoğan'ın buradaki stratejisi çok netti.
50:11Özgür Özel ve ekibini bu masanın dışında bırakmaktı.
50:15Sanıyorum son dönemde yani yeni parti olduktan sonra Özgür Özel bu tuzağa biraz daha yaklaştı gibi.
50:22Yani Türkiye'nin bütün sorunların çözmekte iddialı olduğunu yani ana muhalefet partisinden iktidar partisi olacağım diyen bir yeni partiyle söylemini
50:32böyle kuran bir partiyle baş başarken yani böyle bir parti varken Türkiye'de yeni parti bunu söylerken, bunu dillendirirken bugün geldiğimiz
50:43noktada Türkiye'nin en önemli sorunu.
50:45Yani ekonomiden eğitime aslında her şeyi derinden etkileyen en baştaki sorunu çözme konusunda yeterli derecesinde cesaretli davranmadığını görüyoruz.
50:56Yani tam olarak hayır da demiyorlar, tam olarak evet de demiyorlar böyle bir ip üzerinde yürüyor gibi bir tablo sergiliyorlar.
51:05Bence kendiler açısından büyük bir fırsatı çünkü gerçekten Türkiye'nin sorunlarını çözmeyi hedefleyen, kutuplaştırıcı dili azaltmayı, toplumsal mutabakatı sağlamayı hedefleyen,
51:17bunu söyleyen, söylemlerinde, mitinglerinde, röportajlarında bunu dillendiren bir siyasi partinin bu konuda bu kadar çekingen davranmasının tabii iki nedeni var.
51:28Aslında bunu sosyal medyadaki paylaşımlarda görüyoruz.
51:31Biri gerçekten çok eski kodları da devralan, işte o kuruluş bakış açısı biliyorsunuz.
51:38Biri de, ikincisi de diğer taraftan da işte yeni partiye şu eleştiri yapılıyor, Ekrem İmamoğlu hapisteyken sizin derdiniz bu mu?
51:48Yani şu bakış açısını bir türlü, hani Ekrem İmamoğlu'nun hapiste olmasının nedeni de demokrasi olmaması bu ülkede.
51:55Hani biz şu anda işte Kürt sorunu çözüldü, sonra Ekrem İmamoğlu çıkacak gibi bir sıralama yok.
52:01Eğer demokrasi gelirse hepsi bir arada çözülebilir ve bu evet mücadele gerektiriyor.
52:07Hani belki de buraya biraz vurgu yapmak gerekiyor.
52:10Mücadele etmeden şu anda Ekrem İmamoğlu'nun da çıkması mümkün değil, hukuku ve demokrasinin iyileştirilmesi ve işletilmesi de mümkün değil
52:21diye düşünüyorum.
52:21Sevim Kepenek çok teşekkür ediyorum katıldığın için.
52:27Yani daha konuşulacak konuları başka programlarda devam ettirelim diyorum.
52:32Tekrar teşekkürler.
52:34Ben de anla teşekkürler, kolaylıklar dilerim.
52:37Teşekkürler.
52:37Evet sevgili izleyenler yasa teklifini takip edeceğiz.
52:44Bugün Adalet Komisyonu'nda görüşülecek ve pazar günü mecliste taşımaya açılacak.
52:51Artık kanunlaşacak.
52:53Bu süreç itibariyle öyle konuşulur.
52:55Eğer takvimde bir aksama olmazsa biz de çıntı olarak takip edeceğiz ve ekranlara hem talepleri hem eleştirileri de getireceğiz.
53:04Değerlendireceğiz.
53:05Programımızı burada sonlandırıyoruz.
53:07Başka bir programda görüşmek üzere.
53:09Hoşçakalın.
Comments