00:00Herkese merhaba, bu heyecan verici yeni incelememize hoş geldiniz.
00:04Hadi hiç vakit kaybetmeden doğrudan konuya dalalım.
00:07Bugün, uluslararası ilişkilerin o pek görünmeyen perde arkasını aralayacağız.
00:12Sahnede gülücükler dağıtılırken, arka planda dönen çarkları,
00:16yani jeopolitikte devlet aklı dediğimiz o soğukkanlı kavramı inceleyeceğiz.
00:21Kaynaklarımız, Doğu Akdeniz'den ta Orta Asya'nın steplerine uzanan
00:25inanılmaz bir diplomatik satranç oyununu ortaya koyuyor.
00:28Bu gördüğünüz harita sadece sınırları değil,
00:31üzerine milyarlarca doların, devasa ekonomik çıkarların
00:34ve stratejik hamlelerin inşa edildiği dev bir satranç tahtasını temsil ediyor.
00:38Ve inanın bana, bu oyunun sonucu küresel ticaretten,
00:42evlerimizi ısıtan enerjinin fiyatına kadar
00:44hepimizin hayatını doğrudan etkileme potansiyeli taşıyor.
00:48İşte bugünkü yol haritamız.
00:50Öncelikle devlet aklı ve diplomasi kavramlarına bakacağız,
00:53ardından Kazakistan'daki iki kritik ziyareti inceleyeceğiz,
00:56sonra AB'nin 12 milyar euroluk etkisine,
01:00Orta Koridor ve Kıbrıs ilişkisine
01:02ve son olarak üst aklın bölgesel hedeflerini konuşup incelememizi toparlayacağız.
01:07Birinci bölümle başlayalım.
01:09Devlet aklı ve diplomasi, yani dış politikanın temeli.
01:13Sizce dış politikayı gerçekten ne yönlendiriyor?
01:16Bir düşünün.
01:16Bir yanda kardeşlik, dostluk ve tarihi bağlar üzerine kurulan
01:20o şatafatlı kamu diplomasisi var,
01:22diğer yandaysa limanlar, enerji hatları ve devasa fonların yarattığı
01:27devasa ekonomik kaldıraçlar.
01:29Hangisi daha ağır basar?
01:31İşte kaynaklarımızın ışığında tam da bu gerilemi adım adım çözeceğiz.
01:35Karşımıza sıkça çıkan o kavram,
01:38devlet aklı.
01:39Nedir bu?
01:40Bu, duygulardan ziyade tamamen stratejik ve uzun vadeli bir hesaplama sistemidir diyebiliriz.
01:46Kaynaklarımız uluslararası ilişkilerde bu aklın neden hayati olduğunu detaylıca anlatıyor.
01:51Devlet aklı, kimin dost, kimin düşman olduğundan çok
01:54bir ulusun uzun vadeli çıkarlarının nerede yattığını odaklanan o kurumsal bilgeliktir.
02:00Yani devletler satranç oynar arkadaşlar, dama değil.
02:03Ve dış politikada ne yazık ki duygusallığa hiç yer yoktur.
02:07Gelelim ikinci bölüme.
02:09Kazakistan'daki iki ziyaret.
02:11Ya da satranç tabiriyle söylersek hamle ve karşı hamle.
02:15Buradaki asıl ilginç ve biraz da çarpıcı nokta zamanlamadaki o inanılmaz zıtlık.
02:21Düşünün, 13 Mayıs'ta Türkiye Cumhurbaşkanı'nın Kazakistan ziyareti var.
02:25Retorik oldukça güçlü.
02:27Geliştirilmiş stratejik ortaklık deniyor.
02:29Tam 13 anlaşma imzalanıyor ve hoca Ahmet Yesevi nişanı veriliyor.
02:33Vurgu tamamen Türk dünyası yüzyılı üzerine.
02:36Harika değil mi?
02:37Ama durun, sadece 21 gün sonraki tabloya bir bakalım.
02:40Kıbrıs Rum yönetimi lideri Nikos Hristodulidis tarihi bir ziyaret gerçekleştiriyor.
02:45İlk direk uçuşlar başlatılıyor, Astana'da elçilik açılıyor ve bu kez Kazakistan'dan ona bir dostluk nişanı veriliyor.
02:51İşte diplomaside satranç, hamle ve karşı hamle tam olarak budur.
02:55Peki bu tuhaf zıtlığın arka planında neler dönüyor?
02:59Kaynaklarımız bizi doğrudan Türk Devletleri Teşkilatı içindeki o sessiz gerilime götürüyor.
03:04Türkiye, KKTC'nin bu teşkilata gözlemci üye olması için inanılmaz bir diploması yürütüyor.
03:10Ancak dikkat çeken bir o kadar da sarsıcı bir veri var ortada.
03:14Geçen yıl aralarında Kazakistan'ın da bulunduğu tam 5 teşkilat üyesi Kıbrıs Rum kesiminde elçilik açtı.
03:20Dahası, Birleşmiş Milletler normlarına paralel olarak Türkiye'nin adaki varlığını eleştiren bildirilere bile imza atıldı.
03:27Türk Dışişleri ise tam bir diklomatik manevrayla bunu kamuoyu önünde tartışılmaması gereken ailevi bir mesele olarak nitelendirip son derece sabırlı
03:36bir tutum izledi.
03:37Ama tabii arka planda dengeler çoktan değişiyordu.
03:40Üçüncü bölümümüz, AB'nin 12 milyar euro etkisi.
03:44Yani işin içine giren o devasa ekonomik kaldıraç.
03:4812 milyar euro.
03:50Ekrana sığmayan bu devasa sayı aslında her şeyi tek başına açıklıyor.
03:54Yani buradaki en kritik, en vurucu nokta para ve altyapı.
03:59Bu rakam, AB'nin Orta Asya'daki ulaşım altyapısına yapacağı yatırımı temsil ediyor.
04:04Açıkçası bu sadece sıradan bir fon değil.
04:07Orta Asya steplerinde esen jeopolitik rüzgarların yönünü doğrudan Avrupa'ya doğru çeviren devasa bir mıknatıs görevi görüyor.
04:14Peki ama bu yatırım KKTC'yi tam olarak nasıl etkiliyor?
04:18Gelin bunu adım adım inceleyelim.
04:20Birinci adım, Avrupa Birliği Semerkand zirvesinde bölgeye 12 milyar euro ayırdığını duyuruyor.
04:26Parayı masaya koyuyorlar.
04:27İkinci adım, Yunan ve Rum diplomatlar hiç vakit kaybetmeden devreye giriyor.
04:32Fonların kullanımı için Birleşmiş Milletlerin Kıbrıs kararlarına,
04:36yani KKTC'nin kesinlikle tanınmamasına saygı gösterilmesi yönünde bir şartı masaya sürüyorlar.
04:41Üçüncü adımdaysa Orta Asya devletleri bu hayati öneme sahip ekonomik fonu ellerinden kaçırmamak adına AB'nin ve uluslararası arenanın bu
04:50şartlarına anında uyum sağlıyorlar.
04:52İşte para ve diplomasi ele ele verdiğinde sistem aynen böyle çalışıyor.
04:56Dördüncü bölümümüz, Orta Koridor ve Kıbrıs.
05:00Temel hedef, karayı denize bağlamak.
05:02Ve bu söz, durumu o kadar harika bir şekilde özetliyor ki,
05:07Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev'in Rum lider Hristo Dulidis'e kurduyu bu cümleye lütfen çok dikkat edin.
05:13Bu öyle sıradan basit bir nezaket cümlesi falan değil.
05:16Bu, Orta Asya'nın devasa kara ticaret yollarını,
05:20Kıbrıs üzerinden doğrudan Akdeniz'in deniz yollarına bağlama yönündeki o büyük stratejik hedefin resmen ve açıkça ilanıdır.
05:27Yani kara artık denizle buluşmak istiyor.
05:30Tabii Tokayev'in mesajları bununla da bitmiyor.
05:33BM şartına ve toprak bütünlüğüne yapılan bu güçlü vurgu,
05:36diplomasi de her zaman satır arası okumayı gerektirir.
05:39Uzmanlara ve incelediğimiz kaynaklara göre bu açıklama,
05:42aslında uluslararası toplumla uyumlanmanın ve KKTC'nin resmi olarak tanınmamasının kibarca diplomatik bir teyididir.
05:49Ekonomi, siyasi beyanları işte bu şekilde şekillendiriyor.
05:53Peki ama buna karşılık Kıbrıs Rum kesimi ne sunuyor dersiniz?
05:57Masadaki karşı teklif son derece net aslında.
05:59Rum lider Hristodulidis yaklaşan Avrupa Birliği Konseyi Başkanlığı kozunu masaya sürüyor.
06:04Kazakistan'a açıkça diyor ki,
06:06merak etmeyin, AB ile kurduğunuz bu kazançlı ve stratejik ortaklığın Avrupa koridorlarındaki garantörü biz olacağız.
06:13Yani iki tarafta tam olarak birbirine ihtiyacı olan şeyi veriyor.
06:16Kazan kazan durumu.
06:17Ve geldik son bölümümüze.
06:20Üst aklın bölgesel hedefleri ve o daha geniş stratejik amaçlar.
06:25Şimdi resmi biraz daha büyütüp o geniş açıdan bakalım.
06:29ABD'li yatırımcı Tom Barak'ın jeopolitik vizyonu bu tabloyla kaynaklarımızda iyice netleşiyor.
06:34Parçaların birbirine nasıl bağlandığını görüyorsunuz değil mi?
06:38Hazar Denizi'nde muazzam fosil yakıtlar var evet.
06:40Ancak bunlar bir türlü Akdeniz'e inemiyor.
06:43Türkiye ve Yunanistan bu yakıtların ve ticaretin Akdeniz'e inmesi için mutlaka geçilmesi gereken o fiziksel kapılar.
06:50Kıbrıs'ta batı tarafından tüm bu bütünleşmenin önünde duran bölgesel bir abse ve kesinlikle iyileştirilmesi gereken bir kilit nokta olarak görülüyor.
06:59Farkındaysanız her bir oyuncunun rolü çok net belirlenmiş.
07:02Bu bölgesel mimarinin bu denli önemli olmasının asıl sebebi bunun doğrudan Avrupa'nın enerji güvenliğini,
07:08dolayısıyla hepimizin günlük hayatını etki eden o küresel enflasyonu ve ticaret rotalarını belirleyecek olmasıdır.
07:15Tüm bu anlattıklarımızı alıp bu zaman çezergesinde birleştirdiğimizde işte o büyük resmi yani kaynaklarımızın hep işaret ettiği devlet aklına apaçık
07:25görüyoruz.
07:25Kasım ayına bakıyoruz, Orta Doğu'da ilişkileri normalleştirmeyi hedefleyen İbrahim Antlaşmaları Orta Asya'ya da uzanıyor.
07:33Ardından Nisan geliyor, Avrupa o meşhur 12 milyar euroluk kaldırıcı masaya koyuyor,
07:38Mayıs ve Haziran aylarında Kazakistan'da o baş döndürücü hamle karşı hamle ziyaretleri gerçekleşiyor
07:44ve zincirleme bir domino taşı etkisi olarak Temmuz ayında gerçekleşecek NATO zirvesi öncesi Yunanistan'la tansiyonu artırmamak adına
07:51Türkiye'nin denizlerdeki haklarını savunan mavi vatan yasa tasarısı Ekim ayına arteleniyor.
07:56Uzun vadeli ekonomik baskılar ülkelerin sağdaki jeopolitik eylemlerini işte tam olarak böyle şekillendirip geciktirebiliyor.
08:03Ve son olarak hepimizin sorması gereken o kritik soru şu.
08:07Bu devasa ekonomik koridorlar ve milyar euroluk yatırımlar eninde sonunda tüm tarafları Kıbrıs ve Doğu Akdeniz'de yeniden o müzakere masasına
08:17dönmeye mi zorlayacak?
08:18Bölgenin kaderi atılan bu yeni asfaltlar ve kurulan deniz yollarıyla sonsuza dek değişiyor mu?
08:23Uluslararası ilişkilerde hele ki bu satranç tahtasında hiçbir hamlenin tesadüf olmadığını aklınızdan çıkarmayın.
08:30Bu soruları kendi zihninizde bir değerlendirin derim.
08:33Yeni incelemelerimizde görüşmek üzere merak etmeye ve sorgulamaya devam edin.
08:37Hoşçakalın.
Yorumlar