00:00Herkese merhaba, yepyeni bir incelememize hoş geldiniz.
00:02Bugün masamızda, geçtiğimiz günlerde Kazakistan'da düzenlenen Türk Devletleri Teşkilatı Zirvesi'ne dair,
00:09hani o hepimizin yakından takip ettiği zirveye dair oldukça çarpıcı ve bir o kadar da eleştirel bir analiz var.
00:15Bu sunumda diplomatik vitrindeki o şatatatlı söylemlerle perde arkasında tıkır tıkır işleyen sert jeopolitik gerçekler arasındaki devasa uçuruma bakacağız.
00:24Konuyu yakından takip edenleriniz bazı şeyleri zaten sezmiştir ama inanın bugün öğrenecekleriniz bölgeyi okuma şeklinize yepyeni bir boyut katacak.
00:33Hadi hiç vakit kaybetmeden başlayalım.
00:35Zirve başlarken havada uçuşan hepimizin kulak aşinalığı olan o çok iddialı söylemleri hatırlıyorsunuzdur.
00:41Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın, Doğu Akdeniz'den Orta Asya'nın derinliklerine uzanan coğrafyada,
00:47dilde fikirde işte birlik şiarıyla yeni köprüler inşa etmekte kararlıyız sözleri beklenti haliyle epey yukarı çekmişti.
00:55Hani Türk dünyası yüzyılı vurguları, o güçlü kardeşlik bağları falan.
01:00İster istemez insanda masadaki devasa krizlerin tek bir sesle masaya yumruk vurularak savunulacağı hissini yaratıyor değil mi?
01:07Özellikle de Orta Doğu ve Doğu Akdeniz kelimenin tam anlamıyla ateş çemberiyken.
01:11Ama işte kaynak metnimizin bizi uyardığı o ilk büyük şok dalgası tam da burada başlıyor.
01:18Beklenti neydi?
01:20Gazze'de yaşananlara karşı tek yürek olmak, Kuzey Kıbrıs'ın haklarını o büyük kürsüden tüm dünyaya haykırmak.
01:27Peki ya gerçeklik?
01:28İnanması güç ama resmi zirve gündemi yapay zeka ve dijital kalkınma olarak belirlenmişti.
01:34Yani yanlış duymadınız.
01:36Yapay zeka.
01:37Yazarın altını çize çize anlattığı bu muazzam uyumsuzluk aslında zirvenin asıl tonunu anlamamız için kelimenin tam anlamıyla kilit bir nokta.
01:46Haliyle insanın aklına hemen o kocaman soru düşüyor.
01:50Neden?
01:51Yani kardeş ülkeler onca yoldan gelip bir araya toplanmışken neden Türkiye'nin ve hatta dünyanın en yakıcı, en kanayan güvenlik
02:00ve diplomasi meseleleri resmi gündemin tamamen dışında bırakılıyor?
02:04İşte bu incelemede temel kaynağımız tam da bu sorunun peşine düşüyor ve bizi Orta Asya'da dönen çok daha derin, karmaşık
02:12ve açıkçası biraz da rahatsız edici jeopolitik gerçekliklerin içine çekiyor.
02:171. Bölüm
02:18Söylenmeyenler
02:19Gazze ve Kıbrıs üzerine eksik kelimeler
02:22Yazarın detaylı analizine baktığımızda eksikler listesi gerçekten dudak uçuklatıyor.
02:28Düşünün ana zirve konuşmalarında liderlerin ağzından Gazze kelimesi doğrudan çıkmıyor bile.
02:34Filistin, Lübnan, İran, Ukrayna gibi devasa bölgesel yangınlara sadece şöyle bir dokunulup geçiliyor ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, o büyük
02:45beklentilerin odağındaki KKTC, güçlü bir tanınma ve destek mesajı almak yerine sadece gözlemci statüsünden duyulan memnuniyet denilerek geçiştiriliyor.
02:55Az önce bahsettiğimiz o yüksek sesle savunma beklentisiyle yaşananlar arasında inanın dağlar kadar fark var.
03:02İşin belki de en ironik tarafı şu, zirveleki o derin sessizliğin aksine İsrail'e yönelik en sert sözler o ihtişamlı
03:11kürsüden değil, Erdoğan henüz yoldayken bir Kazak haber ajansında yayınlanan yazılı bir makaleden geldi.
03:18Analizimiz burada harika bir detayı yakalıyor.
03:20Aynı günlerde Ankara'daki siyasiler en sert kınamaları yaparken, zirvenin o resmi ortamında sesin birdenbire bu kadar kısılması, işte bu kapalı
03:30kapılar ardında işleyen bambaşka dinamiklerin bas bas bağıran bir habercisi.
03:352. Bölüm Trump ve İsrail Faktörü Orta Asya'da Değişen İttifaklar
03:40Peki bu sessizliği asıl ne tetikledi derseniz, şu kronolojiye bir bakalım.
03:45Taşlar nasıl da yerine oturuyor göreceksiniz.
03:48Her şey 6 Kasım'da, Trump'ın Orta Asya liderlerini Beyaz Saray'da ağırlamasıyla başlıyor.
03:53Sonraki süreç akıl almaz bir hızda ilerliyor.
03:56Trump, Kazakistan lideri Tokayev ve İsrail Başbakanı Netanyahu, üçlü, evet ortak bir telefon görüşmesi yapıyor.
04:03Ve sonuç, sıkı durun, Kazakistan-İsrail'le ilişkilerini normalleştirmeyi öngören İbrahim Antlaşmalarını imzalama kararı alıyor.
04:10Bölgeyi yakından takip edenler, bunun ne kadar devasa bir jeopolitik deprem olduğunu hemen fark edecektir.
04:16Asıl çarpıcı olan kısım ise burada liderlerin kullandığı dil.
04:20İnanılmaz gerçekten, Orta Asya liderleri Trump'a dönüp cennetten gönderilmiş devlet adamı veya barışın başkanı gibi coşkulu, neredeyse şiirsel övgüler
04:30diziyorlar.
04:30Amerikan diplomasisinin bu sözde kardeş ülkeleri nasıl tereyağından kıl çeker gibi kendi yörüngesine çektiğine bakar mısınız?
04:37Kaynak metnimiz bu durumu Bayre tarafsız bir şekilde önümüze koyuyor ama şunun da altını kalın kalın çiziyor.
04:43Bu yeni, tazi ittifaklar Türkiye'nin bölgedeki o ortak hareket etme hayallerini gerçekten çok ama çok zora sokuyor.
04:50Yani dönüp dolaşıp geldiğimiz o can alıcı soru şu oluyor.
04:54Eğer aynı masada oturduğumuz o kardeş ülkeler Amerika ve İsrail'le kendi çıkarları doğrultusunda bu kadar derin ve sağlam angajmanlara
05:03giriyorsa, dilde, fikirde ve işte birlik söylemi pratikte nasıl işleyecek?
05:08Yazarın da çok haklı olarak sorguladığı gibi bölgesel politikaları gerçekten tek bir potada eritebilir miyiz yoksa bu sadece diplomatik metinlerde
05:17kalan hoş bir hayal mi?
05:183. Bölüm Kıbrıs Çelişkisi ve Tabi ki Avrupa Birliği Etkisi
05:23Şimdi biraz rotamızı Doğu Akdeniz'e çevirelim çünkü buradaki iddiaların ağırlığı gerçekten sarsıcı.
05:30Kaynağımıza göre zirvede el sıkışan bu devletler Nisan 2025'te Güney Kıbrıs Rum yönetiminde büyük elçilik açmaya hazırlanıyorlar.
05:39Daha da beteri bu ülkeler Türkiye'yi açıkça işkalci olarak nitelendiren kararların altına bile imza atmışlar.
05:46Peki neden? İddiaya göre bu akıl almaz diplomatik manevranın ardında Avrupa Birliği ile yapılması planlanan 12 milyar euroluk devasa bir
05:55anlaşma yatıyor.
05:56Türkiye'nin yıllardır savunduğu kırmızı çizgileriyle, temel güvenlik tezleriyle nasıl da taban tabana zıt bir tablo öyle değil mi?
06:04Peki Ankara Cephesi buna nasıl bir tepki verdi?
06:07Analiz yetkililerin bu duruma tam 20 gün boyunca sessiz kaldığına dikkat çekiyor.
06:1120 koca gün. Sonrasında Dışişleri Bakanı Hakan Fidan çıkıp o çok tartışılan açıklamayı yapıyor, prensip olarak ailevi konuları kamuoyu önünde
06:21tartışmamayı tercih ediyoruz.
06:22Bu inanılmaz kritik bir hamle.
06:25Düşünsenize ortada devasa bir politika ayrılığı var ama bu bir kriz olarak değil dışarıya sızdırılmaması gereken bir aile meselesi olarak
06:33adlandırılıyor.
06:34Söylemin sertleşmesi gerekirken bu kadar pamuklara sarılması, Türkiye'nin o teşkilatın bütünlüğünü bir arada tutmak için nasıl bir ip cambazlığı
06:42yaptığını net bir şekilde gösteriyor.
06:45Dördüncü bölüm.
06:46Atina'nın bakış açısı ve söylemlerdeki o keskin kontrast.
06:50Şimdi fotoğrafı biraz daha genişletelim.
06:53Aynı günlerde dünyanın başka bir köşesinde neler oluyor?
06:56Bir yanda Kazakistan, kardeşlik havasının estiği, yapay zeka gibi kimsenin itiraz etmeyeceği apolitik konuların konuşulduğu, Kıbrıs'ın o derin sorunlarının
07:05kibarca hala altına süpürüldüğü sessiz bir salon, diğer yanda ise Yunanistan parlamentosu, Türkiye'ye karşı son derece agresif, yüksek pardeden,
07:14zehir zemberek suçlamaların yankılandığı, bağımsızlığın 50. yılının kutlandığı o gergin ortam.
07:19Kelimenin tam anlamıyla iki farklı dünya.
07:22Bakın o Yunan parlamentosundan yükselen seslere bir örnek vereyim.
07:26Rum lider Hristodolidis kürsüden kelimesi kelimesine şöyle haykırıyor.
07:30Atilla'nın yasa dışı, barbarcı işgali, savaş sonrası Avrupa'nın en büyük silahlı suçu, iki devletli çözüm bir düşünce olarak
07:38dahi var olamaz.
07:40Yazar bu alıntıyı kesinlikle tesadüfen seçmemiş.
07:42Olayın ironisini göstermek istiyor.
07:45Yani Türk devletleri Kazakistan'da Güney Kıbrıs'ı el altından diplomatik olarak tanıma yönünde sessiz sedasız adımlar atarken, karşı taraf gram
07:53geri adım atmıyor, Türkiye'yi en ağır dille suçlamaya aynen devam ediyor.
07:57Görmezden gelemeyeceğimiz kadar sert bir tokat bu.
08:005. Bölüm
08:01Yeni bir Birleşmiş Milletler yol haritası mı? Kapalı kapılar ardında yaşananlar.
08:07İşte analizin belki de en can alıcı noktasına, zirvesine geldik.
08:12Kaynağımız burada Rum liderin henüz tam doğrulanmamış olsa da son derece sarsıcı iddialarını tamamen tarafsız bir dille önümüze koyuyor.
08:20Söylenen o ki, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Guterres, perde arkasında hummalı bir şekilde yeni bir çözüm planı, yepyeni bir yol
08:27haritası hazırlığında ve önümüzdeki aylarda diplomasi trafiği iyice hızlanacak.
08:32Hatta çok daha cüretkar bir iddia var.
08:34Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın Mart ayında Ankara'da yapılan bir görüşmede bu müzakerelere çoktan yeşil ışık yaktığı önüne sürülüyor.
08:40Yazarın burada dikkat çekmek istediği şey çok net, eğer bu arka kapı diplomasisi doğruysa o zaman Kazakistan'daki o derin sessizliğin
08:47ve ailevi konular açıklamalarının ardında tahmin ettiğimizden çok daha büyük bir stratejik taviz yatıyor demektir.
08:54Ve geri oluz o son vurucu soruya.
08:57Kaynak metnimiz çok provokatif bir düşünceyle bitiyor ve biz de bu incelememizi tam olarak aynı noktada noktalıyoruz.
09:03Düşünün, kardeş dediğiniz devletlerin İbrahim Antlaşmalarına yöneldiği, milyarlarca euroluk fonlar için Kıbrıs'ta pozisyon değiştirdiği, kapalı kapılar ardında yeni yol haritalarının
09:12çizildiği koca bir jeopolitik düzlemdeyiz.
09:15Eğer tüm bu analiz, duyduğumuz bu iddialar doğruysa, yazarın sorduğu o kilit soruyu kendimize sormadan edemiyoruz.
09:21Gerçekten biz kimi kime şikayet edeceğiz ki?
09:24Bu kör düğüm haline gelmiş diplomatik ağ, hepimizin üzerine uzun uzun fafa yorması gereken çok ciddi bir gerçeklik.
09:30Umarım bu analiz olaylara farklı bir pencereden bakmanızı sağlamıştır.
09:34Bilgiyle, farkındalıkla ve hep odaklanarak kalın. Bir sonraki incelememizde görüşmek üzere.
Yorumlar