• 6 ay önce
Döküm
00:00Günaydın efendim. Sabah kahveniz başladı. Beyaz TV ekranlarına hoş geldiniz.
00:05Harika bir yayın hazırladık sizler için. Selenge de benim için kahve hazırlamış.
00:11Getir hadi güzel kahveni içeyim elinden. Çok teşekkür ederim.
00:16Bu kahveleri siz de hazırlayın ve sabahkahvesi.tv'yi Instagram'dan takip edip
00:21bizlere orada yorumlar yapıp bizleri izlemeyi unutmayın.
00:24Çok güzel bir yayın başladı. Buyurun gelin efendim.
00:29Efendim sabah kahvemiz başladı. Çok sevdiğim bir abim gelmiş.
00:33Kendisi iş insanı Engin Gökmen Demirbağ. Hoş geldiniz.
00:37Hoş bulduk.
00:37Bugün arsaları konuşacağız. Mesela bir arsa almadan önce.
00:41İmar var mı yok mu? Bunu nasıl öğreniriz?
00:44Eğer arsa alıyorsan bunu imar var mı yok mu? Bunu belediyeyle oradaki kurumla öğrenebilirsiniz.
00:51Her arsa üzerinde ev yapılır mı yoksa?
00:54Her arsanın üzerinde ev yapılmaz. Arsa vardır. Cins değişikliği yapılmıştır. Tapıda arsa geçiyordur.
01:00Ama imarı var mı yok mu onu belediyeyle görüşmek lazım.
01:04Arsa konusu belediye statüsünde olan bir şey. İmarı belediye verir ve Şehirleştirme Bakanlığı verir.
01:10Bu yerine göre değişir. Her arsanın üzerinde imar yoktur.
01:15Tamam onu bilelim. Yani her arsaya ev yapılır diyemeyiz.
01:18Yok diyemeyiz.
01:19Ama mesela tarlayla arsa arasındaki fark?
01:22Tarlayla arsa arasında. Tarla tarım amaçlı ve işte kendisini çevirip kendisine bahçeye amaçlı.
01:27Kullanmak için, geleceğine yatırım yapması için olan bir yerdir.
01:32Tarlanın önü açıktır.
01:33Şimdi arsanın şöyle bir olayı. Arsa nedir?
01:36Diyelim ki adamın 500 metre arsası vardır.
01:38Bunu da arsadır. Buna imar gelirse yatırım tamam.
01:41Ama diyelim 5 dönüm bir tarlası vardır.
01:43Burası imara geçtiği zaman, arsaya dönüştüğü zaman 5 tane arsası oluyor.
01:49Bir anda.
01:50Bir anda.
01:51Tarlayla arsanın arasındaki fark bu.
01:53Tarlanın önü açık.
01:55İmara girme olayı çok yüksek.
01:58Ama arsa zaten arsadır.
01:59İmara girmiştir.
02:00Bunu da arsayı da yapacağı olan şu.
02:02Belediyeye gidip soracak.
02:04İmarı var mı yok mu varsa ne kadardır?
02:06O sonraki işler yani.
02:07Peki bir arsanın değeri ne?
02:09Bir anda nasıl artıyor?
02:11Talep üzerine artıyor.
02:12Bir de şu şekilde nüfus artışından artıyor.
02:15Kıymetli oluyor.
02:16Kıymetli oluyor.
02:17Çünkü nasıl örnek veriyoruz.
02:19Kendimize diyelim ki bir ev lazımken 3 çocuğun varsa 3 ev lazım.
02:22Bir anda 3.
02:22Nereye yapacaksın?
02:23Tabii.
02:24Ev üstte çıkamadığın için mecbur bir arsa alacaksın.
02:26Arsanın üstte yapacaksın.
02:27Çok doğru.
02:28Peki bir arsanın yolu, suyu, elektriği yoksa?
02:32Bu ne anlama geliyor?
02:34Arsa olmuşsa suyu, suyu, elektriği mevcuttur.
02:39Sadece orada 18'ci madde dediğimiz imar kanunundaki bir madde var.
02:43Harmanlaşıp anladığım yerler belirlenmemiştir ama yolu, suyu vardır.
02:46Çünkü arsa olmuştur.
02:47Yasal olarak vardır.
02:49Tabii vardır.
02:49Ama yerler belirlenmemiştir.
02:50Yerler belirlenmemiştir.
02:51Yoksa orası arsa değildir.
02:53Yoksa arsa değildir.
02:54Sen şimdi fizik olarak gidip görsen burada diyelim ki yerde yol yoktur.
02:59Tamam.
02:59Çünkü yeni arsa olmuştur.
03:00Devlet orasının yolunu yapmamıştır.
03:02Belediye kaldırım taşınıyor ama resmiyette onun yolu vardır.
03:05Çünkü plana girmiştir.
03:06Arsa olmuştur.
03:08Tamam.
03:08Bu güzel.
03:09Peki hisseli arsa almak riskli mi?
03:12Hisseli arsa almak riskli mi?
03:14Bu hisselilerde insanların kafasında iki şey var.
03:17Hisseli arsa almak sıkıntılı değil.
03:19Eğer muhakkak, çap, muhakkatnamesini almışsa, yerleri belliyse bir sorun yok.
03:23Ama belli değilse sorun var.
03:26Nereye aldığımızı bilir.
03:28Tabii tabii.
03:28Çap ve muhakkakname dediğimiz var.
03:30Karşılıklı diyelim seninle beraber ortak bir yerimiz var.
03:32Tamam.
03:33Ben satıyorum sen satmıyorsun.
03:34Tamam.
03:35Ben seninle muhakkakname alıyorum.
03:36Yerimi sattığıma dahil yerimizi belirlemişiz.
03:39Ben hisseli o adama satıyorum.
03:41Ondan yana bir sıkıntı yok.
03:42Yani ben kendi payımı...
03:44Satmıyorsun ben satıyorum.
03:45Satmıyorum siz satıyorsunuz.
03:46Sonra alan kişi de o yazıyı bilsin ki...
03:49O yazıyı zaten alan kişiye veriyorsun.
03:51Hak iddia etmesin.
03:53Etme şansı yok.
03:54Bu tapuda yazan şeyler niye çok önemli?
03:56Tapı zaten Türkiye Cumhuriyeti'nde örnek veriyorum.
04:01Bankaya gidip ehliyetten para çekebilirsin.
04:04Veya evlenmek cüzdanından çekebilirsin.
04:07Pasaporttan.
04:07Pasaporttan ama tapı asla ne pasaportla yapabilirsin, ne ehliyetle yapabilirsin, ne evlenme cüzdanıyla yapabilirsin.
04:14Kimlikle.
04:14Kimlik.
04:15Tabii tabii.
04:15Tapı çok önemlidir.
04:17Çünkü mülkiyet hakkı kullanmalıdır.
04:20Mülkiyet hakkında tek Türkiye Cumhuriyeti'nin verdiği kimlik geçerlidir.
04:25Engin abicim sen yıllardır bu arsa işleri yapıyorsun değil mi?
04:29Evet.
04:29Otuz yıl oldu mu?
04:30Otuz yıllık firmayız.
04:31Otuz yıldır arsa ve müteahhitlik yapıyoruz.
04:34Bir de senin şöyle güzel bir huyun var böyle minicik parası olan bile gelsin ben ona hallederim diyorsun.
04:41Bizim şöyle otuz yıldır şu işi yapıyoruz.
04:44Atıyorum çok cüzü bir peşinatlarla geri kalan on beş ay taksit imkanlarıyla faiz faiz hiçbir şey olmadan yapıp insanlara yer
04:53sahibi yapıyoruz.
04:54Çünkü şöyle demiştim ona çok etkilenmiştim.
04:56Toprak yani minicik bir saksı bile sana.
04:59En ufak basit bir şey söyleyeyim.
05:01Bir ufak saksıda bir gül yetiştiriyorsa eve bir hava veriyor.
05:04Toprak bu kadar kıymetlidir yani.
05:06Sen de şimdi böyle bu şekilde insanlara yardımcı olman da çok kıymetli.
05:10Peki bir arsanın şehre yakın olması en çok konuşulan konu bu.
05:15Bu önemli mi?
05:16Tabii ki önemli.
05:17Eğer arsa alıyorsan veya tarla alıyorsan işte yer alıyorsan yerleşim yerine yakın olanlara diyelim ki imar örnek veriyorum.
05:24Üç yılda gelir.
05:25Yerleşim yerine uzak olanlara imar on yılda gelir.
05:28Ve on beş yılda gelir.
05:29Yerine göre değişir tabii bunlar.
05:30Şehre yakınlara daha hızlı.
05:32Daha hızlı gelir.
05:32Çünkü gelişim hep çoğalıyor çoğaldıkça imarlar şehirler geliştikçe imar artar.
05:38Ama o kadar nüfus arttı ve o kadar hızlı bir şekilde gittik ki şehre yakınlık diye bir şey kalmadı.
05:42Kalmadı.
05:43Doğru her yer şehre yakınlık.
05:45Çocuktum biz Yenibosna'dan.
05:47Babam diyordu ki İstanbul'a gideceğim.
05:49Diyordum ki ben çocuğum ya Allah Allah biz İstanbul'da değiliz.
05:51Meğerse bizim oturttuğumuzda İstanbul'da değil.
05:53İstanbul Sur içiydi.
05:54Ama şimdi İstanbul Büyükçekmece'yi boşver sinirdi.
05:58Eskiden de Büyükçekmece'de oturanlar İstanbul'a gidiyorum diyorlarmış.
06:02Biz Yenibosna'da çok iyi hatırlıyoruz.
06:04Çocuktum.
06:05Diyordu ki ben İstanbul'a gideceğim babam.
06:07İstanbul'a gidiyorum.
06:07Evet.
06:08Şimdi İstanbul Şehri'nin, şey Yenibosna şehrin göbeği oldu.
06:11Şehrin göbeği oldu.
06:12Metropol'un ortasında kaldı.
06:13Tam metropol'un ortası oldu.
06:14Peki imar planı değişse arsa ne olur?
06:19İmar planı değişse kat alçalır yükselir ama arsa arsa olarak kalır.
06:23Arsa olarak kalır.
06:24Tabii arsa değişmez.
06:25İmar planı ne demek değişmesi?
06:26Yani buraya kaç kat çıkabilir?
06:28Tabii kaç kat olacak.
06:29Veya diyelim ki toplu bir konut alanına sokallar.
06:32Tek şu anda yaptığımız yerim 12 dairelik 15 dairelik bir bina olmaz da derler ki
06:37burası 150 daire 200 dairelik bir toplu konuta sokallar mahalle düzeyinde.
06:41Bu imar değişikliklerine girer.
06:43Tabii.
06:43Milli piyango vurdu o zaman.
06:45İşte kimin size nasip yani herkese farklı şey oluyor.
06:48Doğru.
06:49Tam tersi de olabilir mi?
06:50Tam tersi bak şöyle bir şey söyleyeyim.
06:51Ben 40'lerinden bir yer aldım.
06:53Tamam.
06:54Bundan aşağı yukarı 5-6 sene önce.
06:55Birçok arkadaş bana diyor ki ya oluyor o kadar para verilir mi şu verilir mi?
06:59Şu anda imar sahasının içerisine girdi.
07:01Verdiğim paranın en az en az yani 5 kat fazlası olur.
07:05Peki bir şey soracağım.
07:06Burada tabii imar planı değiştirme nasıl oluyor ki?
07:10Onu devletin şehirleştirme bakanına bağlı bir şey.
07:14İmarı vatandaş değiştiremez.
07:16Ne sen değiştirebilirsin ne ben değiştirebilirim.
07:18İmarı devlet düzeyinde oluyor.
07:19Çevre ve Şehircilik Bakanı.
07:21Çevre ve Şehircilik Bakanı belediye onu şey yapar mecliste karar alır.
07:25Onu onlar değiştirebilir.
07:26Peki bir arsanın düz ya da eğimli olması önemli mi?
07:31Önemli değil.
07:33Önemli olsa Alibeyköy nasıl şehrin ortasında kaldı?
07:35Eğimlidir değil mi?
07:36Evet Alibey uçurum.
07:38Kağıthane uçurum gibi.
07:40Merdiven sokaklar.
07:41Önemli değil.
07:41Beyoğlu öyle.
07:42Ya Engin abi toprak olsun da ne olursa olsun.
07:45Aynen öyle yeter ki yer olsun.
07:47Peki yol cephe ne demek?
07:48Niye buna dikkat edelim?
07:49Yol cephede şöyle bir olay var.
07:51Şimdi yola cephe olmasındaki olay şu.
07:54Yerleşime veya kendisine ulaşıma çok daha rahat olması.
07:57Tabii ki aldığın yerin tarla alıyorsan yol olmasına çok dikkat etmeli.
08:03Yol başındaysa çok harika.
08:04Çünkü yaz kış gidip gelebileceğim bir şey olur.
08:07Kolay olur.
08:08Ulaşım rahat olur.
08:09Ulaşım giden her yere her şey olur.
08:13Ulaşım gitmeyen hiçbir yerde bir şey olmaz.
08:15Hele kışın çok zor ya.
08:16Kış olsun yaz olsun şöyle bir olay söyleyeyim.
08:19Senin bir evin vardır.
08:20Hiç gitmiyorsun.
08:22Beş sene sonra git o ev çöp olmuş.
08:24Tabii.
08:24Tarla da öyle.
08:25Ulaşım varsa her zaman gidersin.
08:26Yoksa gidemezsin.
08:28Peki bir sıkıntı var.
08:29Bir arsanın sınırları yanlış çizilmişse.
08:32Burada nasıl sorunlar çıkıyor oraya?
08:34Onu tapu katastrolo genel müdürlüğünden katastrolo memuruna özel şeyini yatırıyorsun.
08:39Harcayatını yatırıyorsun.
08:40O gelip ölçüp netini çıkartabiliyor.
08:43Peki arısı alırken şerh ya da ipotek.
08:45Bunlara dikkat etmemiz gerekiyor.
08:47Zaten en önemli olan şundur.
08:50Tapıda öyle bir şey artık yok.
08:53Elhamdülillah.
08:54Son 20 yıldır.
08:55Tapıda ipotek, haciz, şerh veya ne varsa tapu memuru bunu okumak zorunda.
09:03Bunu görecek ve söyleyecek.
09:05Söyleyecek.
09:06Ondan sonra tapı alım satım olacak.
09:09İpotek dediğimiz olay nedir?
09:11Diyelim ki benden adam yer aldı.
09:12Ben o yere ipotek koyuyorum.
09:14Niye koyuyorum?
09:14Yeri satmasın.
09:15Bana borcu bitene kadar.
09:16Bitene kadar.
09:17Taksitli.
09:18Bu ipotek kısmı böyledir.
09:19Eğer sen bir bankaya teminata veriyorsun.
09:21Bu ipotektir.
09:23Bir de borç dediğimiz olay haciz maksatı yani.
09:27Mahkemeyle gelen evraklar hacizdir.
09:29Bu da haciz geldiği zaman hacizi kaldırman için o borcu ödeyeceksin.
09:33Zaten onun sana makyaj şeyde tapı dairesi birebir söylüyor.
09:37Ha orada söyledi.
09:38Borç o gün için yani diyelim ki 500 binler dedi atıyorum.
09:41500 çıkmaz da gidersin bakarsın 550 çıkar.
09:44550 çıkar.
09:45Peki bir bölgede yeni yol ya da köprünün yapılıyor olması o arsayı nasıl etkiliyor?
09:51En az %30.
09:53Ne diyorsunuz?
09:54Tabi bir yere köprü bir yere yol yapılıyorsa bir yerde üniversite varsa bir yerde fabrika varsa çevresinde şey varsa en
10:03az %30 etkiler.
10:04Talep daha çok olur.
10:06Vay o zaman bu yeni yollar yeni köprüler hepimizde oralarda arsalar bakalım.
10:1040'lar 50 bölgesi şu anda Türkiye'de yani İstanbul'un en büyük gözde bebeği olan yer yatırım için.
10:16Doğru 40'lar 50 söyleniyor.
10:18Eski 40'lar 50.
10:18Çünkü İstanbul'un sınırı artık.
10:20Tabi tabi.
10:21Yeni Bosna gibi olacak.
10:22Tabi ki.
10:23Ben şöyle bir en basit söyleyeyim sana.
10:271992 veya 93.
10:30Beylikdüzü'nde Fatih Çam'ın arkasında bir yer almıştık.
10:3324 dönüm yer.
10:34İmar vardı.
10:35Babam geldi dedi ki burası ne oğlum dedi.
10:37Burası Ayçak Gitarlası.
10:38Biz yeri almaktan vazgeçtik.
10:41Bugün ne oldu?
10:43Bugün ne oldu?
10:44Çok fena şeyler oldu.
10:45Peki.
10:46Çok teşekkür ediyorum.
10:47Ben teşekkür ederim.
10:48Çok sağ olun.
10:48Kıymetli bilgilerin için senin gibi bu işin artık üstadından böyle şeyler, tiyolar öğrenmek çok kıymetli.
10:54Ama bunların hiçbir yatırım tavsiyesi değildir.
10:56Biz zengin abimize uğurluyoruz.
10:57Sabah kahvemize devam ediyoruz.
10:59Çok.
11:04Efendim sabah kahvemiz devam ediyor.
11:06Çok kıymetli bir konuğum var.
11:07Kendisini soru bombardı bana tutacağım.
11:09Çünkü ben de alerjik bir çocuk annesiyim.
11:13Çocuk alerji ve klinik ümünoloji uzmanı, doçent doktor Burçin Beken.
11:17Hoş geldiniz.
11:18Hoş bulduk Bircan Hanım.
11:19Zor bir bölüm.
11:20Alerjik çocuklarla doluyuz.
11:22Özellikle son yıllarda değil mi?
11:23Daha da mı çoğaldı bu iş?
11:24Evet son yıllarda çoğaldı alerjik hastalıklar.
11:27Aslında bu konuda şuna dikkat çekmek istiyorum.
11:30Hem birazcık farkındalık arttı.
11:32Onun için tanık olunan hasta sayısı çok arttı.
11:35Bazen bu bize hem olumlu yönde etki ediyor.
11:38Evet çok hızlı yakalıyoruz hastaları tanık oluyoruz ama bazen de yanlışlıkla bazı semptomları alerjik olarak da değerlendirebiliyoruz.
11:45Bu da aslında biraz olumsuz yönde etkileyebiliyor.
11:48Yani gereksiz diyetler yapılabiliyor.
11:50Hastalar yanlışlıkla çok besin keserek bize gelebiliyorlar.
11:53Ama gerçekten besin alerjileri son yıllarda çok arttı.
11:57Peki besin alerjisi neden ve kimlerde ortaya çıkar?
12:01Önce bunu bir konuşalım.
12:02Besin alerjisi bağışıklık sisteminin besinleri yabancı olarak algılaması sonucu ortaya çıkıyor.
12:09Aslında altta genetik yatkınlığı olan bireyler de gelişiyor.
12:13Evet anne de babada bir besin alerjisi varsa ya da bir alerjik hastalık varsa biz bebekte de genellikle bunu görüyoruz.
12:19Besin alerjileri için en büyük risk faktöründen birisi de atopik dermatit yani egzama dediğimiz durum.
12:25Yani bir cilt bozukluğuyla başlıyor.
12:26Sonrasında besin alerjileri gelişiyor.
12:29Anladığım kadarıyla kimlerde ortaya çıkar dediğimizde biraz genetik faktörler de var.
12:35Ve bağışıklık sistemiyle ilgili.
12:38Peki nasıl belirizler?
12:40Bir besin alerjisi de o besini yedikten sonra gelişen bir erken tipte reaksiyon dediğimiz ilk 1-2 saat içerisinde olan
12:47yüzde, gözde, dudakta, dilde kızarıklık, şişme gibi semptomlar olabilir.
12:51Kusma olabilir, baygınlık olabilir, nefes darlığı olabilir, hırıltı olabilir.
12:56Şiddetli.
12:56Evet gittikçe ve biz bunu alerjik şok tablosu diyoruz böyle bir duruma ve çok ağır gerçekten hayatı tehdit eden bir
13:03tablo bu.
13:04Bir de geçtik besin alerjileri var.
13:06Bunlar ciltte egzama döküntü gibi reaksiyonlar veya bağırsak tepkili dediğimiz daha çok böyle bize sıklıkla gelen işte kanlı mukuslu dışkılama
13:14gibi ya da kronik ishal kabızlık gibi durumlarla da yine besin alerjileri kendini gösterebiliyor.
13:19Peki en sık alerji yapan besinler?
13:25En sık alerji yapan besinler bizim en riskli 9 besinimiz var.
13:30Bunlar inek sütü, yumurta, buğday, yer fıstığı, kabuklu kuru yemişler, balıklar, kabuklu deniz ürünleri, susam ve soya en sık gördüklerimiz.
13:41Evet soya ve susam alerjileri son yıllarda çok çok arttı yine kuru yemiş alerjileriyle birlikte.
13:46Ama biz Türkiye'de en sık olarak inek sütü ve yumurta alerjilerini görüyoruz çocuklarda.
13:52Benim de peynir ve laktoz alerjim var.
13:59Benim çocuk da alerjik doğdu.
14:01Yani her şeye alerjisi çıktı bal da dahil ya.
14:05Yani zor bir durum.
14:06Çoklu besin alerjileri özellikle bizim zorlandığımız konulardan birisi.
14:10Çünkü birçok besini kestiği zaman çocuklarda büyüme gelişme gerilikleri olabiliyor.
14:14Bu besinleri ilerleyen dönemde başladığımız zaman tadına alışık olmadıkları için yemek istemiyorlar.
14:19İstemiyorlar ve o besinden mağrım oluyorlar.
14:21Evet.
14:22Böylelikle.
14:23Peki bebeğimizin neye alerjisi olduğunu nasıl anlarız?
14:28Öncelikle bebeği, hastayı çok iyi değerlendirmek gerekiyor.
14:32Öykü bizim işimizden olmazsa olmazı.
14:35Çok iyi bir klinik öykü almamız gerekiyor.
14:36Hangi besinle reaksiyon yaşadı?
14:38Ne tipte bir reaksiyon yaşadı?
14:40Besin yedikten ne kadar süre sonra bir reaksiyon oldu?
14:44Çocuğun nefes darlığı, hırıltısı, kusması oldu mu?
14:47O besini her yediğinde bunlar tekrarlıyor mu?
14:49Çünkü besin alerjilerinde besini bir yediğinde olma, bir yediğinde olmama gibi bir durum olmaz.
14:53Her yediğinde karşılaşır.
14:55Hangi miktarla oldu?
14:56Besinin hangi formuyla oldu?
14:58Mesela pişmiş formuyla mı oldu?
15:00Çiğ formuyla mı oldu?
15:01Bunları detaylı bir öykü olarak değerlendirmek gerekiyor.
15:04Daha sonrasında da bu reaksiyon tipine göre seçtiğimiz testler var.
15:08Bunlar deri testi dediğimiz, koldan yaptığımız testler ya da küçük bebeklerde sırttan yapıyoruz biz bunu.
15:13Çok basit testler ya da kanda baktığımız bu besinlere yönelik spesifik testlerimiz var.
15:19Bunlarla tanıları koyuyoruz.
15:20Çok arada kaldığımız noktalarda tanıyı kesinleştirmek için ya da tanı koyduk, bu besin alerjileri düzeldi mi diye kontrol etmek için
15:28de besin yükleme testi dediğimiz testleri yapıyoruz.
15:31Bu besinleri çok düşük dozda başlayıp arttıra arttıra hastane ortamında hastaya yediriyoruz biz ve bir reaksiyon olup olmayacağına bakıyoruz.
15:39Tabii ki bir reaksiyon olursa hemen sonlandırıp hastaya müdahale ediyoruz ve evet bu besin alerjisi kesinlikle var.
15:45Bundan bir süre uzak durmamız gerekiyor diye hastayla konuşuyoruz.
15:49Devamlı yani şöyle dediniz, bir kere oldu bir daha olmadıysa ya da birkaç gün sonra belki yine aynı besinden olduysa
15:56buna çok da tam alerji diyemeyiz.
15:58Ne yemeyiz? Şunu çok görüyoruz mesela besin katkı maddeleri.
16:02Mesela diyelim ki şöyle geliyor hastalar tahin elvası, tahin elvası işte bir markayı yedirdik reaksiyon gelişti ama öbür markayla olmadı.
16:11Olabiliyor mu böyle bir şey?
16:11Olabiliyor, bunu çok söyleyen oluyor.
16:13Bu susama alerjisi olduğu için değil hasta, o markanın içerisindeki bir katkı maddesine reaksiyon gösteriyor.
16:20Onun için reaksiyon gelişiyor. O yüzden hani ne yediği, ne markayı yediği böyle tekrarlayan alımlarda da olup olmadığı önemli.
16:28Peki, nasıl teşhis konuluyor ve testlerin negatif çıkması alerjinin hiç olmadığı anlamına mı geliyor? Bunu da bir konuşalım.
16:38Şimdi testlerin pozitif çıkması öyküyle birleştirdiğimizde bize alerji olduğu anlamına geliyor.
16:44Ama öyküde hiçbir şey yok. Sadece test pozitif çıktı. Mesela deri test yaptık, sütü pozitif saptadık ama bizim bebeğimiz süt
16:52ürünleri tükettiğinde hiçbir reaksiyon vermiyorsa biz buna sadece duyarlanma diyoruz.
16:56Bir besin alerjisi demiyoruz ve bu besini tüketmesine tavsiye ediyoruz.
17:00Ama tabii ki o süt ürününü aldığında herhangi bir reaksiyonu var, kusması olmuş, döküntüsü olmuş. Bu kesinlikle besin alerjisi demek.
17:07Bir de ikinci bir bahsetmek istediğim nokta, testin negatif çıkıp bu bağırsak tepkili diye bahsettiğim az önce alerjilerde testler negatif
17:16olabiliyor.
17:17Onun için test negatif olsa da bebek o besini her yediğinde kusması oluyorsa, kanlı dışkılaması oluyorsa o zaman o testlere
17:23bakmıyoruz.
17:24Öykü bizim için çok daha önemli.
17:26Testler negatif çıksa da biz buna alerji kabul ediyoruz.
17:30Semptomlar çok kıymetli.
17:31Semptomlar çok kıymetli, evet.
17:33Peki, testle teşhis ediliyor.
17:36Test ve klinik öykümüzle.
17:39Dinliyoruz yani hastayı ve hastanın yakınlarını.
17:42Tabii tabii o çok önemli. Bizim pediatri deyen çocuk hastalıklarında benim öğrendiğim en önemli nokta anneyi dinlemek.
17:49Yani anne bir şey var diyorsa onun altından o şey çıkıyor.
17:52Bir şey çıkıyor değil mi?
17:53Bunu çok gençken çok şey yapmıyordum ama tecrübelendikçe ona kıymet verdim.
17:58Doğru biliyor musunuz?
17:59Yani bir de hissediyor anne.
18:01Yani sadece bunu değil yataktaki dönüşünü bile uykudayken hissediyoruz.
18:04Annelik acayip bir şey.
18:05Peki, tedavi yöntemlerini konuşalım biraz.
18:08Besin alerjisindeki tedavi yöntemimiz alerjik olan besinden uzak durmak.
18:13Ondan kaçınmak.
18:14Biz hastalarımıza böyle geniş listeler veriyoruz.
18:17O besinin içerebileceği şeyler.
18:19İşte süt alerjisi varsa inek sütünün dışında diğer hayvan sütlerini de tüketmeyecek peynir, yoğurt.
18:24İşte içinde laktoz yazan besinleri paketli gıdalarda bunları tüketirken dikkat edecek diye.
18:30Bunları çok detaylı bir şekilde anlatmak gerekiyor hastaya.
18:33Onun dışında son yıllarda çok daha fazla yapmaya çalıştığımız bizim aslında süt ve yumurta alerjisi olan hastaların yaklaşık %70-80
18:42'i fırınlanmış olarak tolere edebiliyorlar bu besinleri.
18:45Ve fırınlanmış ürünü sıklıkla tüketirse o zaman da tolerans gelişiyor.
18:50Yani alerjileri çok daha çabuk geçiyor.
18:52Sanki bağışıklık sistemini biz bu besinleri azar azar vere vere vere alıştırıyoruz aslında.
18:57Çaktırmadan gibi.
18:58Çaktırmadan alıştırıyoruz.
18:59Evet.
19:01Ve bunu tabii bu denemeleri mutlaka hastanede yapıyoruz.
19:04Bebeğin o besini tolere edip edemeyeceğini değerlendirdikten sonra evde düzenli aralıklarda yedirmesini öneriyoruz aileye.
19:11Sanki ilaç gibi her gün mesela bir dilim kek yediriyor bebeğine.
19:15Daha sonra bu şekilde yaptığımız zaman aslında bu besin alerjileri diyelim 5 yaşında geçecekse bunu 3 yaşa çekebiliyoruz.
19:222,5 yaşa çekebiliyoruz.
19:23Daha erken geçirebiliyoruz besin alerjilerini.
19:26Tam onu soracağım.
19:28Geçici bir şey midir diye.
19:29Yani ortalama kaç yaşta geçmesini bekleriz ya da şundan da başlayalım.
19:33En önemlisi kaç yaşında teşhisler konuluyor en sık?
19:38En sık bebeklik döneminde.
19:40Yani aylık da hap yaş yok.
19:41Aylık tabii.
19:42Genelde işte 6 ay civarında genellikle besin alerjilerini.
19:46Çünkü ektidaları başlama döneminde koyuyoruz.
19:49İlk tattırmalar başladığında zaten reaksiyonlar görülmeye başlanıyor.
19:54Ortalama süt ve yumurta alerjilerinde %50-60'ı 5 yaş civarında düzeliyor.
19:59Şanslıyız o konuda aslında.
20:01Ama kuru yemiş alerjileri, balık alerjileri bunlar erişkin yaşa kadar devam edebiliyorlar maalesef.
20:06Onun için eve de çok da riskli olan alerjiler kuru yemiş alerjileri.
20:10Hastaları çok...
20:10Nasıl? Neden riskli?
20:11Çünkü çok küçük miktarlarda bile çok ciddi reaksiyonlar görebiliyoruz kuru yemiş alerjilerinde.
20:16Örneğin onun sadece tozuyla, buharıyla, mesela havalandırmayla birlikte bile karışıp alerjik reaksiyon gelişen hastalar olabiliyor.
20:25Ne oluyor mesela en çok?
20:26Mesela birkaç yıl öncesinde böyle bir İngiltere'den vaka bildirimi yapılmıştı.
20:30Yer fıstığı alerjisi olan bir çocuk uçakta belirtmesine rağmen yer fıstığı yanındaki kişiye servis edilmiş ve ondan bir bulaş, o
20:41da muhtemelen havalandırmayla bulaş olduğu düşünülmüştü.
20:45Bu arada bu yer fıstığı ile ilgili bir film izledim.
20:50Çocuk bir okula, Amerika'da bir ehalette çocuk bir okula gidiyor ve bir arkadaşı onun yer fıstığı alerjisi olduğunu dosyasında görüyor
20:59ve kötülük yapmak için onun öğle yemeğini yer fıstıklı bir şey yapıyorlar ve boğazında ciddi bir tıkanma oluyor ve nefes
21:06alamıyor.
21:07Ciddi bir hastalığa dönüşüyor falan çok etkilenmiştim.
21:10Bu kadar hassas bir şey mi bu?
21:12Bu kadar hassas. Bizim hastalarımız var şöyle balık alerjisi olup komşuda pişen balığın buharıyla göz kapaklarında şişlik oluyor.
21:19Psikolojik değil yani.
21:20Psikolojik değil ya da tavuk alerjisi olup tavuk dönercinin önünden geçerken mesela bayılan hastalarımız oluyordu anafilaksi geçiren.
21:27Gerçekten o buharda besin proteinleri olduğu için bunun solunması bile alerjik reaksiyon yapabiliyor.
21:33Çok teşekkür ediyorum hocam kıymetli bilgileriniz için.
21:36Ben teşekkür ederim.
21:36Su gibi aktı ya.
21:37Evet çok hızlı geçti.
21:38Hızlı geçti değil mi?
21:39Aslında sorularım da bitti ama çok merak ettiğim şeyler de vardı.
21:43Başka zaman belki yeni yorumlarımız buluşur.
21:45Teşekkürler çok hızlı geçti.
21:46Hiç rahatsız olmayın.
21:47Birlikte şey yapacağız şimdi sizi uğurlayacağız.
21:50Tamam.
21:50Ben Burçin hocamı uğurluyorum.
21:52Sabah kahvemize devam ediyoruz efendim.
21:56Efendim sabah kahvemiz devam ediyor.
21:58Kıymetli bir konuğum var yanında.
22:00Kendisi matematik öğretmeni ve psikolog Rıfat Dinç.
22:03Hoş geldiniz.
22:03Hoş bulduk merhabalar.
22:05Merhaba.
22:05Sizi biraz tanıyalım.
22:06Rıfat Dinç ben.
22:08Matematik öğretmeniyim.
22:0915 senedir çocuklara matematik anlatıyorum.
22:12Zor.
22:13Evet çok zor.
22:14Matematik zor.
22:14Ama tabii bilen için zevkli oluyor.
22:17Bu süreç içerisinde çocukların psikolojik sağlamlığını arttırmak amacıyla psikoloji lisansımı da tamamladım.
22:24İki ev üniversite mezun olmuş oldum.
22:26Hem çocukların psikolojisine vakıf hem matematiğice çok iyi bilen bir öğretmen olmak da.
22:31Peki aktif olarak her iki meslede yapıyor musunuz?
22:35Psikolojiyi şu an tam olarak yapmıyorum ama eğitim koştuğu üzerinden kullanıyorum aslında.
22:42İyi de oluyor.
22:43İyi bir kişisel gelişme olmuş biliyor musunuz bir öğretmen için psikoloji okuması?
22:46Tabii okuması biraz zordu çünkü hem aile hem çocuk hem öğrenciler hem lisans biraz da akran farkı olduğu için çocuklar
22:54arasında.
22:55Tabii.
22:56Evet.
22:56Peki bir şey merak edeceğim ben şimdi matematik deyince böyle bir gözlerim açıldı çok zor falan dedim de.
23:01Şimdi bu YKS'de, LGS'de matematiğin kader belirlediği bir algı var.
23:06Bu doğru mu abartıyorlar mı?
23:08Kaderi nasıl algıladığınıza bağlı olarak değişir.
23:11Kaderi değiştirebileceğinizi düşünüyorsanız tabii ki doğru.
23:15Ki zaten YKS'de, LGS'de en büyük belirleyici matematik.
23:19Çünkü hem puan taş açısından en yüksek puana sahip hem de zor olduğu için diğer öğrencilerin önüne atıyor sizi.
23:30Çünkü bu bir sıralama sınavı olduğu için siz ne kadar iyi yaparsanız yapın diğer adayı geçtiğiniz zaman başarılı oluyorsunuz.
23:39Diğer adaylar da genelde matematik konusunda tökezlediği için matematiği bir tık daha iyi bilmek sanki yarışta avantaj sağlıyor.
23:47Bir soru binlerce kişinin önüne geçmenizi sağlıyor.
23:50Bunu duyuyordum üniversite yazılırken bu hala demek ki böyle.
23:54Peki aynı sınıfta okuyan iki öğrenciden biri hızla yükselirken diğeri neden yerinde sayıyor?
24:00Neden olur?
24:02Bireysel farklılıklar çok önemli tabii ki.
24:04Bunun yanında motivasyon, öğrenme düzeyleri, ön öğrenmeler.
24:09Mesela bir çocuk bir konuyu öğrenmesi için daha önceden bazı bilgilere vakıf olması gerekiyor.
24:14Temel eksikliği olduğu zaman o çocuk istediği kadar uğraşsın öğrenemez.
24:18Tabii ki burada zeka seviyesi de önemli.
24:21Zeka türleri de önemli tabii ki.
24:23Sayısal bir öğrenci daha hızlı algılar matematiği özellikle.
24:27Sözel bir öğrenci sözel dersleri dahi algılar.
24:31Of o zaman da ortalık çok karışıyor hocam.
24:33Aynı sınıftayız birisinin sayısal zekası çok yüksek.
24:37Tam onu soracağım.
24:38Matematiğin zeka işi olduğunu söylüyorlar.
24:40Bu doğru mu?
24:41Matematik zeka işi dendiği zaman aslında çocukların önündeki en büyük engeli karşılamış oluyoruz.
24:49Çünkü zeka işi tek başına yeterli değil.
24:53Zeka hızı arttırır.
24:54Ama matematik daha çok sabır ve sebat işidir.
24:57Düzenli çalışma yaparak matematiği geliştirebilirsiniz.
25:00Ama zekanız ne kadar çok olursa olsun düzenli bir çalışma yapmazsanız matematikiniz gelişmez.
25:05Matematikte istikrar ve düzen şart galiba.
25:09Evet istikrar ve düzen şart.
25:11Peki yetenek mi?
25:13Yetenek değil.
25:14Biraz ilgi.
25:15Biraz da yapabiliyor olmak.
25:17Zeka önemli ama yeterli değil.
25:21Ay ama zor ya.
25:22Matematik nereden bakarsan bak yine de zor.
25:24Sabırlı olmayan bir kişi matematikini geliştiremez.
25:26Kimisi de hocam bazı öğrencilerde biz matematiğe bu kadar zor duyuyoruz ama paragraf okumayı zor buluyor mesela.
25:34Sözel kafayı sevmiyor mesela.
25:36Sayısal zeka, sözel zeka, uzamsal zeka gibi farklı zeka türleri olduğu için bazıları bazı alanlarda iyi bazıları başka alanlarda daha
25:45iyi.
25:46Peki başarısız öğrencilerin en sık yaptığı hatalar yani farkında bile olmadan yaptıkları şeyler var.
25:54Bunlar nelerdir?
25:55Başarısız öğrencilerin farkına bile varmadan yaptıkları hataların en büyük temel eksikliğini bilmemesi.
26:01Çocuk nerede hatası olduğunu bilmediği için rastgele çalışıyor.
26:05Örneğin fonksiyonlar konusunu çalışıyor çocuk.
26:06Ama fonksiyonları bilmesi için işlem önceliğini bilmesi gerekiyor.
26:11Ya da cebirsel ifadeleri bilmesi gerekiyor.
26:14Bunları bilmediği zaman çocuk sıkıntı yaşıyor.
26:17Çünkü öğrendiğini zannettiği şeyle ilgili eksik öğrenmeler olduğu için eskiden işlem yapamıyor.
26:22Yapamadığı için o konuyu öğrenmediğini düşünüyor.
26:24Bu sefer motivasyonu kayboluyor.
26:26Motivasyonu kaybolan çocuk da çalışmayı bırakıyor.
26:28Kısır döngüye giriyor.
26:30En zorlandıkları konu ne oluyor?
26:34Genelde LGS'de düşünürsek harfli ifadeler dediğimiz cebirsel ifadelerde çok zorlanıyorlar.
26:40Denklemler mi?
26:41Denklemlerin bir önceki konusu tabii denklemler de içine dahil olmuş oluyor.
26:46Bir de doğrusal ifadelerde çok zorluk yaşıyorlar.
26:48Üniversite sınavında da genelde son konu olduğu için...
26:51Türev integral mi?
26:52Evet yetişmediği için...
26:53Hala türev integral ya.
26:55Ay bıktık o türev integralden hocam ya zor ya.
26:58Zor değil aslında ama son konu olduğu için yetişmediği için konular...
27:02Yetişmiyor.
27:03Evet biraz da psikolojik baskı oluşturuyor çocuklarda.
27:06Ondan dolayı toparlayamıyordu.
27:08Hep siz mi öğrencileri terleteceksiniz ya?
27:10Biraz da ben sizi terleteyim yani.
27:13Peki o zaman soru çözmek mi daha önemli yoksa konuyu anlamak mı?
27:18Şimdi bir çocuk soruyu çözmesi için önce konuyu bilmesi gerekiyor.
27:22Konuyu bilmeden soruyu çözemez.
27:25Dolayısıyla konuyu bildikten sonra zaten soru çözmeyle beraber konuyu pekiştirmiş olacak.
27:33Daha çok soru çözdükçe konuyu zaten öğrenmiş olacak.
27:37Bu aslında hızını da arttırmış olacak.
27:39Peki birçok öğrenci geliyordur.
27:42Ben hocam matematik yapamıyorum.
27:44Benim işim değil gibi bir umutsuzluk.
27:46Bu öğrenciye ne yapmak lazım?
27:48Bu öğrenciye öncelikle...
27:49Ben mesela yıllardır çocuklara ders anlattığım için...
27:54Daha önce onun gibi aynı durumda olan çocuklara örnekler veriyorum.
27:59Gerekirse tanıştırıyorum.
28:00İşte 3 netle başladı.
28:02İşte 20 netle çıktı.
28:03İşte 10 netle başladı.
28:0440 nete çıktı gibisinden.
28:06Aslında burada en önemli şey çocuğun yapabileceğine olan inancı.
28:10Yani bak senden önce de böyle örnekler vardı.
28:13Evet.
28:13Bu hayatın sonu değil.
28:15Bak onlar da yaptı.
28:16Sen de yaparsın.
28:16Bu güzel bir motivasyon.
28:17Evet.
28:19İnanıyorlar değil mi böyle şeylere?
28:20Önce inanmıyorlar.
28:21Ama sonradan beraber birlikte çalıştıkça...
28:23...basit konular, basit hedefler koyuyoruz beraber.
28:27Onları yaptıkça aslında çok zor olmadığını fark ediyor.
28:30Ondan sonra çıkmış soruları da gösteriyorum mesela.
28:33Orada da çocuk diyor ki burada yapabiliyorsam, o soruları da çözebiliyorsam...
28:37...demek ki sınavda da yapabiliyorum diyor.
28:39Güven geliyor.
28:40Bu şekilde güven geliyor.
28:41Biraz pekiştireç önemli tabii ki bu süreçte.
28:44Bir de öğretmenin de yaklaşımı çok önemli.
28:46Yani yapamıyorsan yapamadan ziyade...
28:49...bak yapamayanlarla tanıştırayım.
28:51Çok güzel bir fikir.
28:52Evet.
28:52Şöyle bir şey var aslında.
28:54Bir çocuğun seviyesini belirledikten sonra...
28:57...diğer çocuklarla kıyaslamaktan ziyade...
28:59...onu bir tık yukarıya çıkarmaya çalışmamız gerekiyor.
29:03Aslında olay bu.
29:04Tam olarak.
29:05Seviyesini belirleyip kıyaslamadan ziyade...
29:08...başkasıyla değil, kendisiyle kıyaslayıp...
29:11...işte geçen hafta bilmiyordum ama artık bunu biliyorsun.
29:14İşte şu konuyu öğrendin, ilerliyorsun...
29:16Doğru.
29:17...başaracaksın gibisinden bir motivasyon sağlayabilir.
29:20Güzel.
29:20Bizi hep sınıf biricileriyle kıyaslarlardı.
29:23Valla öğretmenlerimiz kıyaslamaz da aileler kıyaslardı.
29:26Ailelerin burada rolü, matematikte rolü çok kıymetli.
29:29Zarar mı ediyoruz acaba bizi sanırım?
29:31Aslında aileler bu konuda en büyük etkiye sahip.
29:36Nasıl?
29:36Şöyle bir etkiye sahip.
29:38Çocukları desteklemeleri gerekiyor.
29:40Ama bu sadece şu demek değil.
29:42İşte dershaneye yazdırayım, özel ders aldırayım gibisinden değil.
29:45Çocuğun çalışmasına, emeğine olan inançlarına devam ettirmeleri gerekiyor.
29:51Sadece sınavın sonucu değil.
29:53Aslında çocuk o konuda ne kadar çaba harcamış, ne kadar çok fedakarlık göstermiş...
29:58...onlara odaklanmaları gerekiyor.
29:59Yoksa sadece sonuca odaklanırlarsa çocuğu da stresle sokuyor.
30:03Kendilerini de stresle sokuyor.
30:05Muhtemelen de başarısız oluyorlar.
30:07Yani çocuğun gidiş yola da puan vermek lazım.
30:09Evet, aynen öyle.
30:10Peki, çok soru çözüyorum.
30:13Bütün testleri yapıyorum ama netlerin bir türlü artmıyor diyen bir çocuk nerede hata yapıyor?
30:17Muhtemelen soruları bildiği yerlerden çözüyordur.
30:21Evet.
30:23Nitelikten çok, nicelikten çok nitelikle ilerlemesi gerekiyor.
30:29Çünkü bir çocuk aynı bildiği konulardan çok soru çözüyor.
30:33Evet, o konuda iyi.
30:34Ya da bir tık zor soru geldiği zaman bırakıyor çocuk.
30:37Oysa bazı sorular bir dakikalıktır, bazı sorular beş dakikalıktır.
30:41O sorunun çözümünü öğrenip ona göre yazarak çalışması gerekiyor.
30:46Yeni nesilin en büyük sıkıntısı zaten yazmıyor.
30:48Dinliyor, duyuyor.
30:50Film izler gibi hocayı dinliyor.
30:51Evet, o kadar haklılar.
30:52Öğreniyor, ondan sonra bırakıyor.
30:54Ya çok zor ya.
30:55Bu çocukların eskisi gibi full odak, full konsantrasyon yapmaları çok zor.
31:00Çok var konsantrasyon bulacak şey etrafta.
31:04Ekran zon bir kere bağımlılığı var.
31:06Maalesef.
31:07Peki, matematikte hız mı önemli, doğruluk mu?
31:10Yani sınavdaki denge için.
31:11Tabii ki şöyle, doğruluk önemli.
31:14Çünkü hız sizi hedefe ulaştırmaz.
31:17Doğruluk ulaştırır.
31:18Burada doğru yaptıkça, pekiştirdikçe zaten hız bir şekilde gelecektir.
31:23Doğruya odaklanırsak puan alırız.
31:25Hızlı çözdüğümüz için bir puan vermiyorlar.
31:27Sınavı 15 dakika önce bitirirsek ekstra puan almıyoruz.
31:30Çok doğru.
31:31Burada en azından emin olduğumuz sorulara yavaş yavaş doğru cevap vermek en kıymetlisi.
31:36Peki, sosyal medya ve telefon kullanımı matematikte başarı yetkiliyor mu?
31:41Matematikte değil, bütün derslerde başarı yetkiliyor.
31:43Başarısızlığı yani.
31:44Evet, şöyle etkiliyor.
31:46Dikkati dağıtıyor.
31:47Dikkati dağıttığı için dikkat süresi de azalıyor bu arada.
31:51Reels videolarını izliyor çocuk ya da hızlı videoları izliyor.
31:543 saniye, 5 saniye izliyor, geçiyor.
31:56Matematiğin de özellikle sayısal derslerinde hemen o şekilde öğreneceğini düşünüyor.
31:59Biraz çalışıyor ama ucuz dopamin hemen alamadığı için, hemen başarıya ulaşamadığı için bu sefer çocuk başarısızlığa uğruyor, bırakıyor.
32:10Sonra hiç çalışmıyor.
32:13Sınavda şöyle bir şey oluyor, çok iyi bildiği hatta deneme sınavlarında hiç yanlış yapmadığı konuyu sınavda yanlış yapıyor.
32:20Psikolojik mi?
32:22Psikolojik, daha çok stres ve kaygıdan kaynaklanıyor.
32:25Çünkü bir çocuk sınavdan önce aynı soruyu çözüp sınavda yapamıyorsa tamamen psikolojiktir nedeni.
32:31Stres mi?
32:32Stres, işte o andaki başka düşünceler geliyor aklına.
32:38İşte anneme nasıl söylerim sonucu, bu konuyu çok çalışmıştım nasıl.
32:42Aslında o ana odaklansa, hatta o soruyu boş bıraksa mesela, sonra tekrardan dönse belki yapabilecek ama takılı kalıyor.
32:50Diğer sorulara da odaklanamıyor.
32:52Bu sefer süre azaldığı için strese giriyor.
32:55Strese girdiği için soruyu anlamıyor.
32:58Bu şekilde kısır bir döngüde süreç ilerliyor.
33:01Bana mı dedim matematik öğretmenim nasıl geliyordu biliyor musunuz?
33:04Bir süper kahraman gibi.
33:06Her problemi çözemezsiniz hocam diyordum.
33:09Birini de çözemeyin.
33:11Bu yetenek gibi geliyordu bana.
33:13Halbuki çalışılarak, üzerine gidilerek.
33:16Bu gerçekten benim cimnastiği gibi bir şey mi ya?
33:18Biraz öyle.
33:19Kas mı var burada?
33:20Şöyle bir şey var.
33:22Mesela LGS'den bahsedeyim.
33:2420 soru çıkıyor.
33:26İyi çalışan çocukların tamamı bu 20 soruyu yapabilir.
33:29Süre koymazsak.
33:31Süre koyarsak sadece belli bir kısım yapabiliyor.
33:35%5'lik kısım yapabiliyor.
33:36Diğerleri süreyi yetiştiremediği için yapamıyor.
33:39İyi çalışanlardan bahsediyorum.
33:40Ama iyi çalışmayanlar zaten yapamıyor.
33:43Depolmuyor zaten.
33:43İyi çalışıp sayısal zekası az olanlar da 13-14 netlere varabiliyorlar.
33:48Onun üstüne çıkamıyorlar.
33:49Çünkü süre çok az.
33:50Çok az onları için.
33:51Evet.
33:52Peki.
33:52Hiç rahatsız olmayın.
33:53Sizleri uğurluyoruz.
33:54Biz sabah kahvemize devam ediyoruz efendim.
33:58Efendim sabah kahvemiz devam ediyor.
34:00Kıvıttı avukatım gelmiş.
34:02Mehmet Furkan Aydın.
34:03Hoş geldiniz.
34:04Hoş buldum.
34:05Teşekkür ederim.
34:06Şimdi bugün yine bilmemiz gereken çok önemli sorular var.
34:11Siz de bulmuşken sormak istiyorum.
34:12Ücretsiz danışmanlık oldu.
34:15Peki.
34:15İşten çıkarılan herkes tazminat alabilir mi?
34:19Bir canım bu konu biraz toplum içerisinde yanlış bilinen bir durum.
34:23Sanki her işten çıkarılan çok yüklü tazminatları alacakmış gibi biliniyor.
34:27Ama maalesef durum böyle değil.
34:29Yapmayın ya.
34:29Bu tazminatı hak etmenin bazı şartları var.
34:32Bu şartların mevcut olayda oluşmuş olması gerekiyor.
34:36Bazen işçi hiç tazminat alamayabilir.
34:38Bazen de çok yüklü bir tazminat alabilir.
34:40Bazen de tazminat ödemek zorunda kalabilir.
34:43Bir de.
34:44Evet.
34:44Bunların hepsini detaylarıyla konuşacağız.
34:46Peki.
34:47İstifa eden işçi hiç mi alamaz tazminat?
34:51Bu da aslında yanlış bilinen konulardan bir tanesi.
34:55Sanki istifa eden hiç alamazmış gibi bir durum da yok.
34:58İstifa eden işçinin de belli haklarını tabii ki alması mümkündür.
35:02Örneğin ücret alacaklarını her ne kadar istifa etmiş olsa da alabilir.
35:07Bu o alacaklarından bir tanesidir.
35:09Peki neyden istifa ediyor o zaman?
35:10Ne haklarından feragat etmiş oluyor burada?
35:13İstifa ettiği durumda aslında en temel değindiğimiz nokta kıdem tazminatı konusudur.
35:19Kıdem tazminatından.
35:20O yanıyor mu?
35:21Şöyle.
35:22Bazen istifanın bazı gerekçelerini ispatladığı zaman hatta kıdem tazminatını dahi alabilir.
35:30Tam onu söylemişken kıdem tazminatını hesaplayalım.
35:32Kıdem tazminatının hesaplanması da şu şekilde oluyor.
35:36Daha detaylı bir metodu var aslında ama çalışma süresiyle son bürüt maaşı üzerinden bir hesaplama çıkarılıyor.
35:43Ama işçi alacakları genelde davalarda bilirkişi hesaplamalarına gider.
35:46Detaylı bir hesaplaması vardır.
35:48Orada hesaplama yapılır.
35:50Evdeki hesap çarşıya uymaz.
35:51Evet.
35:52Bazen uyar bazen uymaz.
35:53Yani çalışma saatiyle son bürüt maaşı mı?
35:57Çalışma süresiyle.
35:58Süresiyle.
35:5910 yıllık atıyorum gibi öyle şeyler.
36:02Evet.
36:02Peki sigortasız işçi çalıştırmanın cezası nedir?
36:07Bu konuda da sadece idari bir yaptırımdan bahsetmiyoruz Bircan Hanım.
36:12İşverenler açısından sadece idari bir para cezasından söz edemeyiz.
36:16Sigortasız işçi çalıştırmanın iş kazalarında özellikle çok ciddi yaptırımları var.
36:22Cezayi sorumluluğu da mevcut.
36:24Ayrıca bir idari yaptırım da tabii ki var.
36:27Peki fazla mesai hesaplayalım.
36:30Evet.
36:31Nasıl?
36:31Fazla mesai bazen insanlar eskiden bu durumu sadece tanık ile ispat edeceğini düşünürdü.
36:39Ama artık dijital bir çağdayız.
36:41Parmak izi girdi çıktı.
36:42Tabii ki.
36:43Görüntü kayıtları, sizin giriş çıkış kayıtlarınız, tanık beyanları yine tabii ki devam ediyor.
36:49Örneğin kartlı giriş sistemleri kullanılıyor şu anda.
36:51Ya da orada o an çalıştığına dair görüntü kayıtları var.
36:54Bunların hepsi mahkemede delil olarak kullanılabilir.
36:58Daha dijitalleşince bu işler daha kolay, ispatı kolay hale geldi.
37:03Evet.
37:03Hesaplamayı nasıl yapıyoruz?
37:04Yani 8 saatin üzeri gibi bir şey mi oluyor fazla mesai?
37:07Bu durumda iş sözleşmesine göre değişebilir.
37:11Kanunda belirlenen süreler vardır.
37:13Gece çalışma ile ilgili, gündüz çalışma ile ilgili.
37:16O sürelerin aşılması durumunda belli bir hesaplaması vardır.
37:20Normal çalışma süresinde aldığınız ücretten daha fazla bir ücret alırsınız.
37:24Peki, maaş geç ödenirse işçi ne yapsın?
37:27Ne yapabilir?
37:28Şimdi maaş bir işçinin en temel hakkı.
37:30Tabii.
37:31Maaşın geç ödenmesi çok büyük mağduriyetlere sebep olur.
37:35Burada süreklilik arz etmesi çok önemli.
37:37Eğer bu durum süreklilik arz ediyorsa,
37:40bir işçi sürekli olarak maaşını geç alıyorsa,
37:43bu onun için haklı fesih nedeni dahi oluşturur.
37:47Yani iş yerinden kendisi ayrılsa dahi,
37:49az önce konuştuğumuz şekilde,
37:51ben bu iş yerinden ayrıldım fakat,
37:53ben her ay maaşımı geç alıyorum.
37:55Haklı bir fesih nedeni.
37:57Fesih bu.
37:58Evet ama tabii bunun bir süreklilik arz etmesi de gerekiyor.
38:00Onu da ispatlamak gerekiyor.
38:02Tabii ki.
38:03Hukukta her şeyi ispat.
38:04Tabii.
38:05Siz nereden geliyorsunuz?
38:06Ben Ankara'dan katılıyorum.
38:07Ankara'dan.
38:08Geçen hafta,
38:10teknik bir problem yaşadığımız konuğumuz değil mi?
38:13Trafik kazası mı?
38:15Arabada bir sıkıntı mı oldu sizin?
38:16Evet, evet.
38:18Geçmiş olsun ya.
38:19Çok teşekkür ederim.
38:19Şimdi her şey yolunda değil mi?
38:20Her şey yolunda.
38:21Normalde biz sizi geçmiş haftalarda ağırlayacaktık ama
38:24olsun, geç olsun, bir şey olmasın.
38:25Kusurumuza bakmayın.
38:26Elimizde olmayan nedenler.
38:27Evet, evet olsun.
38:28Ama sizin bir şey olmasın da.
38:29Teşekkür ederim.
38:30Peki, işveren istediği zaman çalışanını çıkarabilir mi?
38:35Şimdi işverenin tabii ki bir yönetim hakkı var iş yeri üzerinde.
38:38Ama bu yetki de sınırsız bir yetki değil.
38:40Bir işçiyi dilediğiniz zaman istediğiniz şekilde işten çıkarmak işçiyi gerçekten mağdur edecektir.
38:47Bu konuda evet çıkarabilir ama çıkardıktan sonra belli tazminatları da ödemek zorunda kalabilir.
38:53Peki, deneme süresinde işçi hak kaybına uğrar mı?
38:58Şöyle, deneme süresi sanki Bircan Hanım işçinin o süre için hiçbir şey talep edemeyeceği,
39:04işverenin beğenmediği takdirde iş performansını sanki direkt çıkarabileceği gibi bilinir.
39:10Ama bu durum böyle değil tabii ki.
39:11Deneme süresinde dahi olsa belli alacaklarımıza her zaman erişebiliriz.
39:16Deneme süresi sayılıyor mu öyle maaşa falan?
39:17Tabii ki. Sizin maaşı hak ettiğiniz, çalıştığınız her zaman siz kusurlu olarak da işten çıksanız,
39:25haklı olarak da, haksız olarak da çıksanız ücret alacağı sizin her zaman hak ettiğiniz bir şeydir.
39:31Bir de mesela sigorta durumu var.
39:33Sigorta alacakları da yani işin deneme süresinde de belli sağlık güvencelerinden,
39:38belli sağlık hizmetlerinden faydalanması için bir sağlık güvencesi olması gerekiyor.
39:43Sigortasız bir gün daha işçi çalıştıranmayız.
39:45Biz deneme süresini bize hiç böyle anlatmadılar.
39:47Evet ama kanunda tabii ki işçinin korunduğu bir durumdur.
39:51Yani bize hep şöyle denildi, deneme süresinde bir deneyelim.
39:55Yani deneyelim de beğenirsek sizi alırız.
39:57Evet maalesef.
39:58Böyle algılanıyor şaka değil.
39:59Böyle çok mağduriyette karşılaşıyoruz.
40:02Bilmemiz haklarımıza.
40:02Evet. Burada önemli olan işçinin gerçekten işverene göre haklarını çok daha az bilmesi.
40:08En çok karşılaştığımız durumlardan bir tanesidir bu.
40:11İşveren biraz daha sanki güçlü konumda gibi her zaman göründüğü için ve işçilerin bazen de çekinceleri oluyor.
40:18İşte kaybetmekten korkuyor işini belki.
40:20Evet. Mesela ben onu dava edersem benim için sorun teşkil eder mi?
40:25Başka bir yerde işe girerken benim için sorunla karşılaşır mıyım?
40:30Bu gibi durumlarda işçi biraz daha geri planda kalabiliyor.
40:34Peki iş yerinde mobbing nasıl anlaşılır?
40:38Mobbing şu anda çok gündemde olan bir konu.
40:41Bircan Hanım.
40:43Bu konuyla ilgili de çok fazla güncel iştihatler ortaya çıkıyor.
40:48Çünkü ortada bazen kanunda her şey sırasıyla sayılmamıştır.
40:52Şu durum mobbing sayılır.
40:54Bu durum mobbing sayılmaz diye kanunda sayılmamıştır.
40:57Bunların mobbing teşkil edip etmediğiyle ilgili üst yargı belli kararlar verir.
41:03Mobbing bazen de işçilerin ayırt edemediği bir durumdur.
41:08Yani yaşadığı durum iş stresi mi yoksa kişisel bir sıkıntı mı?
41:13Ama mobbingde önemli olan şey psikolojik bir yıpratma süreci, baskı süreci.
41:18Bazen bu bir sözle olur.
41:20Bazen bir WhatsApp mesajıyla, bazen işçinin çalışma şartlarının sürekli olarak değiştirilmesiyle ortada bir mobbing durumu oluşuyor.
41:28Tabi ki onların ayrıca bir cezai sorumluluğu da vardır.
41:33WhatsApp mesajıyla işten çıkarabilirler mi?
41:37Yani az önce de bahsettiğim gibi.
41:39Eserine kısa mesajla.
41:40Evet.
41:41Dijital bir çağdayız.
41:42Özellikle WhatsApp mesajları bazen delil başlangıcı kabul ediliyor.
41:47Bazen direkt delil olarak kabul ediliyor.
41:49WhatsApp mesajıyla da evet işten çıkarma olabilir.
41:51Ama burada önemli olan usulü şartların tam olarak sağlanmış olması.
41:57Mesela o işçiye iş arama hakkı tanınmış mı?
42:00İhbar süresinde o çıkış yapılmış mı?
42:03Ya da oradaki mesaj içeriği tam olarak bir iş sözleşmesinin fesi mi?
42:10Bazen sinirle yazılmış bir mesaj da olabilir.
42:12Delme, yüzünü görmesin seni falan.
42:14Tabi ki.
42:14Bazen de iş haklının sonlandığına dair bir mesaj olabilir.
42:18Ama evet WhatsApp aracılığıyla da şu anda bazen işçi de işverene WhatsApp aracılığıyla bir ihtarlı bulunabiliyor.
42:26Yıllık izin de çok kıymetli bir konu.
42:28Tabi ki.
42:28Şimdi yıllık izini kullandırmıyorlarsa ne olur?
42:32Yıllık izin alacağı da işçinin kaybetmeyeceği tabi ki haklarından bir tanesi.
42:38Olası bir dava sürecinde ya da işten ayrıldığı zaman bu alacaklarına da kavuşması gerekir.
42:44Öyle durumlarla karşılaşıyoruz ki yıllarca yıllık iznini kullanmayan işçiler var.
42:50Ama dava sürecinde bunlar da bu haklarına hesaplamayla kavuşuyorlar.
42:54Bunu bir şekilde ispatlıyorlar.
42:56Tabi ki burada işçilerin en dikkat etmesi gereken konu onları imzalatılacak evraklar.
43:01Nasıl? Ne olabilir ki?
43:03Bazen kanun işçiyi korumaya çalışıyor.
43:05Örnek veriyorum her ay maaş bodrosunu işveren ona imzalatabiliyor.
43:10Sanki o aya ilişkin hiçbir hak ve alacağı kalmamış gibi.
43:13Ama bununla ilgili de kanun tabi ki işçiyi korumak için bazı düzenlemeler yapıyor.
43:18Bir dakika parayı verdi diyelim sadece maaşını verdi.
43:21Evet.
43:21O imzayı atıyor ben nasıl olsa maaşımı aldım.
43:23Ama bir dakika yıllık iznin hakkımı almadım.
43:25Fazla mesaimi almadım.
43:27Ama ben yine de o imzayı attım.
43:29Burada kanunun işçiyi koruduğu bazı düzenlemeler var.
43:33Yani diyor ki sen bunu imzalatın ama bir dakika bakalım falan.
43:36Tabi işçi bunu zorla mı imzaladı?
43:39Ben bunu başlangıçta sanki böyle kabul ediyorum.
43:43Ama sonrasında bunun aksinin bir şekilde ispatlanacağı durumlar da var tabi ki.
43:48Yıllık izini nasıl hesaplayacağız?
43:50Yıllık izinde şu şekilde.
43:52Bir insanın çalışma süresine göre iş sözleşmesinde belirtildiği şartlarla
43:57ya da iş kanununda belirtilen şartlarda.
44:01İş kanunu bizim için rehber niteliğinde.
44:05Önce iş kanununa bakarız.
44:06Ama biz taraflar arasında bazen iş kanununun müsaade ettiği ölçüde başka şartlar da belirleyebiliyoruz.
44:13Kendi içlerinin.
44:13Tabii ki.
44:14O yüzden orada bizim hak ettiğimiz yıllık izinler bellidir.
44:18Bunlar da bilirkişi vasıtalarıyla dava sürecinde hesaplandı.
44:21Ama mesela diyelim ki kendi aramızda tamam özel bir şey konuştuk ama çok absürt bir rakam çıktı.
44:27Dediğim gibi kendi aramızda oluşturduğumuz şartların iş kanununda da uygun olması gerekir.
44:33İş kanunu bazı düzenlemeleri taraflar arasında yapabileceğini söylemiş.
44:38Ama bazı düzenlemeler de kesin olarak, kati olarak belirtilmiştir.
44:43İşte örnek veriyorum gece çalışma süresinin kısıtlanması gibi.
44:46Bu durumların aksi kesinlikle değerlendirilir.
44:49Asronomik farklar varsa bunlar değerlendirilmez.
44:52Peki diyelim bir işçi.
44:54İş verenini dava ederse o süreçte iş bulamaz mı?
44:58Böyle bir algı var.
45:00Evet.
45:00İşçi programın başında da belirttiğimiz gibi sanki ben işverene dava açtığım zaman bu süreçte mağdur olacağım.
45:08İşverenim ya da benimle uğraşacak başka yerlerde işe...
45:12Bu yanlış bilinen bir algı.
45:14Ama tabii ki burada kişinin verilerinin korunması, bu dava açtığı şirkette kendi arasında kalması gereken durum.
45:23Eğer buna ilişkin işvereninin ona karşı sanki bir husumet gidiyormuş gibi,
45:29başka yerlere işe girmesinin engellenmesi gibi durumlar ortaya çıkarsa,
45:32işçi açısından da haklı olarak yeni bir tazminat ortaya çıkar.
45:36Peki.
45:37Çok teşekkür ediyorum kılletli bilgileriniz için.
45:39Hiç rahatsız olmayın.
45:40Sizlere uğurlayacağız.
45:41Biz sabah kahvemize devam ediyoruz.
45:44Ve geldik programımızda çok kıymetli bir konuğumu ağırlayacağım bölüme.
45:50Kendisi radyasyon onkolojisi uzmanı Prof. Dr. Evrim Metkalf.
45:54Hoş geldiniz hocam.
45:55Hoş bulduk.
45:55Daha tatsız konular.
45:57Yani ama sizlerin anlatmalarıyla, sizlerin bizi bilgilendirmeleriyle bilmemiz gereken çok önemli konular bir kere.
46:06Kanser.
46:06Kanser nedir?
46:07Kanser normalde aslında vücudumuzda her gün ürettiğimiz hücrelerden farklı bir şey değildir.
46:15Kanser hücreleri de kendini kontrolsüzce üretebilen, başka organlarda yerleşip kitleler oluşturabilen ve yaşamı tehdit edebilen aslında olmaması gereken oluşumlardır.
46:28Normal koşullarda vücut bu anormal hücreleri filtreler aslında gün içerisinde bunları bir fabrikadaki standart olmayan üretim hataları gibi düşünebiliriz.
46:40Ama bu hücreler eğer iyi filtrelenemezlerse ya da filtre sistemi vücudun çok iyi çalışsa bile filtre hızının üzerinde çoğalırlarsa, yani
46:51çok daha hızlı bölünme yeteneklerine kavuşurlarsa, o zaman işte kanser dediğimiz hastalığa yol açacak, kontrolsüz büyüyen kitlelere dönüşürler.
47:01Neden kanser oluruz?
47:03Aslında sanılanın aksine çok az bir miktar genetiktir kanser hastalığının diyebiliriz.
47:13Yani belirli bir kanserlerin dışındakiler mi genetik?
47:18Ya şöyle, aslında kanser de birebir yaşlanmayla ve kullanıcı hatasıyla ilişkili bir hastalık.
47:26Nasıl tansiyon, şeker ya da kalp hastalığı biraz dikkat etmediğimiz yaramazlıkların sonucuysa, kanser de bundan farklı bir hastalık değildir.
47:38Özellikle çevresel faktörlerle ilişkili bir hastalıkla karşı karşıyayız ki bu da düzeltilebilir, yani önlenebilir bir hastalık yapar kanseri.
47:47Daha iyi bir haber bu.
47:48Evet, kesinlikle. Çünkü aslında %5 bilemediniz %10'u genetiktir. Yani ailesel geçişli ya da ailesel kanser dediğimiz şeyler çok nadirdir.
47:59Ki az önce de söylediğim gibi vücudumuzda her gün bir sürü kontrolsüz, bir anlamda işlevsiz hücre oluşur.
48:06Ama vücudumuz bunları filtreler çünkü mükemmel çalışan bir aslında makinedir.
48:10Burada biz eğer yaşamımız boyunca hepimizin aslında bildiği ama bazen uygulamaya üşendiği şeylere dikkat etsek başta kanser olmak üzere birçok
48:21kronik hastalığı biz olmadan çok kaliteli bir şekilde yaşlanabiliriz.
48:25Ki burada beslenme alışkanlıklarımız, uyku düzenimiz, yeterli sıvıyı almamız, hareket halinde olmamız, eylem içinde olmamız ve özellikle pozitif bir yaşam
48:37algısı içerisinde olmamız ki bu da ne demek?
48:40Hem kendimize hem çevremize daha özenli olmak demek ki o az önce saydığım listedeki her şeyi de doğru yapabilen bir
48:47doğru kullanıcı olmak demek.
48:49Bunları doğru uyguladığımızda da aslında kanser olmadan, ilerleyen yıllara, hastanelere fazla uğramadan ulaşmak kesinlikle mümkün.
48:59Yani aslında bir sonraki sorun korunabilir miyizdi? Bir yerde de buna cevap vermiş oldunuz.
49:04Yani yaşam kalitemiz, kanseri vücudumuza uğramamasını sağlayacak en büyük etken galiba.
49:10Kesinlikle. Yani hep hani bu zaten 80'lerden beri bütün bu bilinçlendirme pullarının bile üstünde vardır ya hala bizim en
49:18sık kullandığımız cümle budur.
49:20Kanserde erken tanı hayat kurtarır. Bu hala geçerliğini koruyor.
49:25Ve burada özellikle işte en başta sigara, alkol gibi alışkanlıklardan uzak durmak, çok yüksek kalorili gıdalar tüketmemek, özellikle paket ürünler
49:36ya da hazır nasıl üretildiğini, nasıl bize sunulduğunu bilmediğimiz, güvenilmez kabul edebileceğimiz yerlerden beslenmemek.
49:44Bu fast food dediğimiz ayaküstü atıştırma alışkanlıklarından gece özellikle dolap önündeki o beslenme abur cubur ve biraz yeme bozukluğu kabul
49:54edebileceğimiz şeyleri yapmamak, doğru beslenme saatlerinde doğru şeyleri yemek ki burada da bahsettiğimiz şey mümkünse bol lif tüketebilmek, özellikle yeşil
50:06ve mor renkli olan sebzeler ve meyveleri tüketebilmek.
50:10Mümkünse taze ve kaynağından bunları almak ve tüketmek, daha güvenilir ürünlerle hayatımızı sürdürmek.
50:18Bazen hani bu mümkün değil diyebiliyor hastalarımız ya da yakınları ama sadece paketli ürünlerden uzak dursak, bir pazar alışkanlığı edinsek,
50:28en basitinden yani taze meyveye, sebzeye aslında ulaşabilecek en şanslı coğrafyalardan biriyiz.
50:33Gerçekten öyle. Ve haftanın her günü bir yerde pazar var. Birine mutlaka uğramalıyız ya.
50:38Kesinlikle, kesinlikle. Hem sevdiğimiz ürünleri alacağız, hem orada renk, tat, doku her şeyle karşılaşacağız.
50:44Seçeceğiz, doğru.
50:45Kesinlikle yani o psikolojik olarak da güzel bir duygu. Çünkü bazen hızlı yaşamaya özellikle İstanbul gibi şehirlerde hepimiz adapte olmak
50:55durumundayız.
50:56Çünkü hayatımızın bir parçası işte trafikte, evet koşturarak geçiyor.
51:01Ve o zaman da tabii ki biz de o temponun içerisinde, o süratin içerisinde kontrolü kaybedebiliyoruz.
51:07Yani kahvaltıyı düzenli yapamayabiliyoruz, ayaküstü atıştırabiliyoruz. Normalde sevmeyeceğimiz, tüketmeyeceğimiz ürünlerle aslında açlığımızı bastırıyoruz.
51:16Ama bu beslenmek değil. Beslenmeyi mümkün olduğunca en azından iki öğününü belli saatlerde gerçekleştirmemiz gerekiyor.
51:24Belli saatlerde yatağa gitmemiz gerekiyor. Belli bir miktar uyumamız gerekiyor.
51:29Ki orada uykunun kalitesi, hijyenine kadar her şeyi artık bilim bizlere açıklıyor.
51:35Biz bunları doğru yaptığımızda aynı telefonu nasıl şarja takıyoruz yüzde yüz olana kadar?
51:40Bizim de o yüzden hani hem şarj hem de şarj olmamız lazım.
51:44Bunları da gerçekleştirdiğimizde, stresimizi doğru yönettiğimizde, doğru ürünlerle beslendiğimizde aslında o kadar da sağlıklı kalmak zor bir şey değil.
51:56Peki hangi kanser türlerinde tarama var?
51:59Çok güzel bir soru.
52:01Şimdi kanserde aslında en uzun süredir belki de bildiğimiz tarama programı meme kanserinde.
52:07Çünkü meme kanseri de kadınların en sık kanseri, kadın cinsiyetin.
52:12Neredeyse artık 7-8 kadından biri yaşam içerisinde bu tanıyla karşılaşacak.
52:17Hiç az bir rakam değil.
52:19Çok yüksek bence.
52:20Hani stüdyoda belki 8 kadın olduğumuzu varsaysak bir tanesi meme kanseri tanısı alacak.
52:25Ama güzel haber şu ki bu tarama programları bu tarz tümörleri çok erken evredeyken yakalıyor.
52:33Ve bir kanser eğer ne kadar erken tanı alırsa hem tedavi süreçleri daha kısa ve kolay hem de hastaya vereceği
52:42yaşam katkısı çok daha uzun.
52:44Yani normal hayatına hiç bu kanserle karşılaşmamış gibi devam edebilme şansı var.
52:50Meme kanserinde de tarama programlarında en azından 40 yaşında bir tane mamografimizin olması.
52:55Çünkü mamografi hala altın standart bir tarama programı.
52:59O memenin özellikle belli açılarda sıkıştırılarak aslında bir grafisi çekiliyor.
53:04Çünkü dolgun bir doku olduğu için onun mümkün olduğunca yastılaştırmamız lazım ki içerisinde şüpheli bir şey varsa onu görebilelim.
53:11Bir diğer tarama programı ülkemizde de artık çok düzgün bir şekilde uygulanan simir dediğimiz rahim ağzı kanserindeki rahim ağzından alınan
53:20sürüntü örneğinin bakılması şeklinde.
53:22Bu da artık 6 ayda bir yaptırmaya alışkanlık haline getirmeliyiz.
53:25Mümkün olduğunca özellikle cinsel yaşam başladıktan sonra tabii ki bu düzenli koruma programları özellikle hem cinsel korunma hem de dediğiniz
53:35gibi tarama programları özellikle de rahim ağzı kanseri gibi genç kadınları etkileyebilecek kanserlerde çok hayat kurtarıcı.
53:43Bir de tabii ki son yıllarda hepimizin medyadan da takip ettiği bir rahim ağzı kanseri için aşı var biliyorsunuz.
53:50Çünkü rahim ağzı kanseri HPV dediğimiz insan siyil virüsüyle ilişkisi olan bir kanser.
53:56Yani bildiğiniz bir viral enfeksiyonun kansere yol açabilmesi söz konusu.
54:01Burada da özellikle cinsel yaşam başlamadan önce hem kız hem erkek çocukların mutlaka aşılanmasını öneriyoruz.
54:09Bu HPV'ye karşı koruyucu olan rahim ağzı kanseri için de çok etkin olan aşıyla.
54:17Bir diğer tarama programı da aslında bu kolorektal kanser dediğimiz bağırsak kanserlerinde olan bir şey.
54:23Özellikle aile öyküsü olanlarda mümkünse hem kolonoskopi hem de büyük abdeste bir gizli kanama var mı diye bakılabilen testlerle kolaylıkla
54:32aslında tanı koymak mümkün.
54:34Bunlar bizim en çok zaten gördüğümüz kanserlerdeki en büyük tarama programları.
54:41Kadınlardaki meme kanserine karşılık erkeklerde de prostat kanserini görüyoruz.
54:46Daha ileri yaşlarda genellikle karşımıza çıkıyor.
54:49Onda da bir tarama programı olarak tanımlanmasa bile kanda PSA dediğimiz prostat kanserine özgü bir yükselmeyi bize erken bildirebilecek bir
54:58aslında basit bir kan tahlilde söz konusu.
55:01Bunların hepsi taramada en azından var mı yok mu varsa erken evrede mi bunları öğrenmek için bize çok yol gösterir.
55:10Peki kısa bir ara verelim.
55:12Sonra birkaç sorum daha var.
55:13Birlikte kapatacağız çünkü programı.
55:15Efendim kısa bir araya gidiyoruz dönüşte buradayız.
55:17Tam kısa bir aranın ardından sabah kahvemiz devam ediyor.
55:20Kritik bir soru soracağım.
55:21Herkesin merak ettiği soruyu soruyorum.
55:24Yaşlanmadan yaşamak mümkün mü?
55:27Mümkün.
55:30Nasıl mümkün?
55:31Olaysızca dağılabilirsiniz.
55:32Sorunu verin bana.
55:34Yani bunu ben söylemiyorum aslında bilim söylüyor.
55:38Hepimizin birçok hani sosyal medyadan da takip ettiği kişiler ya da özel şeyler vardır.
55:45Ne diyelim servisler.
55:47Biliyorsunuz longevity diye bir şey girdi hayatımızda.
55:49Evet longevity diye bir şey çıktı.
55:50Bu aslında sadece uzun yaşamak değil.
55:53Uzun ve sağlıklı bir ömür yaşamak.
55:56Bunun içerisine psikolojisini de mental sağlığını da beden sağlığını da koymamız gerekiyor.
56:03Çünkü hastalık dediğimiz şey sadece beden sağlığı değil.
56:07Ve burada hani yaş alırken en çok gördüğümüz hastalıklar artık zaten sadece kardiyak hastalıklar ya da kanser değil.
56:15Mental hastalıklar da artıyor.
56:17Özellikle yaşla beraber biliyorsunuz bunamaya sebep olabilen Alzheimer gibi hastalıklar, Parkinson gibi hastalıklar da yaşam kalitesini bozuyor.
56:25Bizim burada az önce söylediğim o sağlıklı yaşama adım adım yaklaştıkça ömrü uzatmamız mümkün.
56:34Bunun içerisinde tabii ki laboratuvar destekli programlar var, özel klinikler var, oldukça büyük bir maddi yatırım var.
56:42Tüm dünyanın en zenginlerinin aslında en büyük yatırımları yaptıkları başta kendi hayatlarını uzatabilmek ve sonrasında da tabii ki toplum alanı
56:50bir hizmet olarak sunabilmek.
56:52Ama hepimizin buna erişmesi mümkün değil.
56:55Yani buna büyük bir bütçe de ayırmanız gerekebilir.
56:58O yüzden burada yapacağımız şeyler aslında çok basit bu işin ABC'si.
57:02Bir, mutlaka beden sağlığımız için yapmamız gerekenler şarj olabilmek.
57:08Yani minimum kesintisiz 7-8 saati uyuyabilmek.
57:11Yani günün 3'te 1'ini uyumak.
57:13Geri kalan 3'te 2'sinde beslenme alışkanlıklarımızı doğru dürüst bir şekilde gerçekleştirmek.
57:20Doğru kaloriye ulaşmak, bunu düzgün saatlerde yemek ve bunu mümkünse sosyalleşerek yapmak.
57:28Yani buradaki o 3'e böldüğümüz hayatta 3'te 1'ini uyuyorsak, 3'te 1'ini çalışıyorsak, 3'te 1'ini de yiyerek,
57:37mutlu olarak, paylaşarak, sohbet ederek geçireceğiz.
57:40Buna en büyük örneği nasıl verebiliriz?
57:42Hepimizin bildiği Japonya.
57:43Japonya'da biliyorsunuz 100 yaşını devirmiş artık neredeyse 10 binlerce popülasyon olmaya başladı.
57:51Zaten kitabınızda da 100 yaşını geçmiş insanların ortak özelliklerinden bahsediyorsunuz.
57:58Çok da süremiz az ama bir tık özetleseniz.
58:00Bu insanlara baktığınızda ortak özellikleri kesinlikle hareketliler.
58:07Yani bir yaşam amaçları var.
58:09Bu da aslında onları biraz survivor yapıyor.
58:12Yani zorluklara dayanmak.
58:25Mücadeli.
58:26Yani her başınıza gelen olayda hani tüh vah demek yerine ben bunu nasıl çözebilirim yaklaşıma.
58:32Bu sizi daha sosyal bir insan yapıyor.
58:35Sosyalseniz doyumunuz yüksek.
58:37Doyumunuz yüksekse uykunuz daha kaliteli.
58:40Kendinize daha iyi bakıyorsunuz.
58:42Kendisine iyi bakan, kendiyle mutlu bir insan.
58:45Dünyayla da barışık.
58:46Aslında bu sefer ne oluyor?
58:48Kendini iyi besliyor.
58:49Kişisel hijyenine dikkat ediyor.
58:51Komşusuyla arkadaşıyla zaman geçiriyor.
58:53Ve hareket ediyor.
58:55Yani bunların hepsi bu uzun yaşayan insanlarda kesinlikle bilimsel olarak da kanıtlanmış.
59:00Yani ömrü uzatan şey kendimize ve çevremize iyi davranmaktan başka bir şey değil aslında.
59:06Çok güzel özetlediniz.
59:08Ne güzel.
59:08Evrim Hocam teşekkür ediyorum.
59:09Ben teşekkür ediyorum.
59:11Birlikte kapatalım programı.
59:13Bugünlük bizden bu kadar efendim.
59:15Yarın yine aynı saatte görüşmek üzere.
59:17Hoşçakalın.
59:18Hoşçakalın.