00:00Herkese merhaba. Şimdi İran ve Venezuela manşetlerde sürekli görüyoruz değil mi?
00:06Peki ya bu krizler, bu olaylar bize anlatıldığı gibi değilse?
00:10Belki de bütün bu karmaşanın ardında çok daha büyük, çok daha gizli bir ekonomik savaş yatıyordur.
00:16Gelin kaynaklar bize ne gösteriyor? Hep birlikte buna bir bakalım.
00:20İşte bu söz oldukça iddialı değil mi?
00:23Aslında bütün bu analizin temelini oluşturuyor diyebiliriz.
00:26Bizi alıştığımız o standart manşetlerin dışına çıkıp düşünmeye itiyor.
00:31Peki bu sözün bize göstermeye çalıştığı o bambaşka resim, o farklı perspektif ne olabilir acaba?
00:37Yani temel soru şu, Venezuela ve İran'da gördüğümüz bu çatışmalar gerçekten de göründüğü gibi mi?
00:44Yoksa bize anlatılan hikayenin arkasında çok daha derin, çok daha stratejik bir oyun mu dönüyor?
00:51Peki o zaman ilk olarak madalyonun bir yüzüne bakalım.
00:54Yani resmi anlatıya, bu krizler bize nasıl sunuldu?
00:58Haberlerde, manşetlerde biz neyi gördük, neyi okuduk?
01:02Venezuela'ya baktığımızda resmi gerekçe neydi?
01:06Bir diktatörü devirip demokrasiyi geri getirmek.
01:08Kulağa gayet meşru geliyor.
01:10Fakat stratejik etkiye baktığımızda işler biraz değişiyor.
01:14Venezuela meğer Çin'in en önemli petrol kaynaklarından biriymiş.
01:18Ve bu hamleyle Çin'e her gün akan tam 800 bin varil petrolün vanası şak diye kapatılmış oldu.
01:26Peki ya İran?
01:27Oradaki resmi gerekçe de nükleer tehdit ve bölgesel istikrardı.
01:32Yine gayet mantıklı.
01:34Ama stratejik etkiye bakınca o da ne?
01:37Yine çok tanıdık bir sonuçla karşılaşıyoruz.
01:39Çin'in günde tam 1,5 milyon varil petrol aldığı bir dev tedarikçisi daha oyun dışı kalıyor.
01:46Yani Çin'in ikinci büyük petrol hattı da kesilmiş oluyor.
01:49Şimdi bir düşünelim.
01:51Çin'in en kilit iki petrol tedarikçisi peş peşe çok kısa bir zaman diliminde devri dışı bırakılıyor.
01:57Bu sizce sadece bir tesadüf olabilir mi?
02:00Yoksa kaynakların bize gösterdiği gibi bu çok daha büyük, çok daha eski bir planın parçası mı?
02:06İşte bu noktada kaynaklar diyor ki, durun bir dakika, şu an şahit olduğumuz şey aslında hiç de yeni bir durum
02:12değil.
02:13Aksine bu bildiğimiz tarihin defalarca tekrar ettiği asırlık bir güç mücadelesinin ta kendisi.
02:19Buna yükselen güç teorisi deniyor.
02:22Aslında olay çok basit.
02:24Yükselen yeni bir güç tepedeki mevcut güce kafa tutmaya başladığında çatışma neredeyse kaçınılmaz hale geliyor.
02:30Hani şöyle düşünün, tahta oturan yaşlı bir kral var ve yerine göz diken genç, hırslı ve güçlü bir prens.
02:37Kral ne yapar?
02:38O prens daha da güçlenip kendisini devirmeden önce onu bir şekilde durdurmaya çalışır.
02:43İşte küresel siyasetle de durum tam olarak bu.
02:46Bakın bu sadece bir teori değil, tarihin kendisi.
02:50Mesela 1900'lerin başında yükselen Almanya, o dönemin süper gücü İngiltere'ye meydan okudu.
02:56Sonuç, Birinci Dünya Savaşı.
02:58Sonra 1930'larda yükselen Japonya, ABD'ye kafa tuttu.
03:03Sonuç, İkinci Dünya Savaşı.
03:05Ve tabii ki yükselen Sovyetler Birliği'nin ABD'ye meydan okuması.
03:09Sonuç, Soğuk Savaş.
03:11Gördüğünüz gibi bu bir döngü.
03:13Peki günümüzdeki aktörler tü?
03:16Evet, geldik günümüze.
03:1821. yüzyılın o genç ve hırslı prensi kim dersiniz?
03:22Cevabı hepimiz biliyoruz aslında.
03:24Çin.
03:25%28. Bu rakam tek başına bütün hikayeyi anlatıyor aslında.
03:29Ne demek bu?
03:31Şu demek.
03:31Bugün dünyada üretilen her dört üründen biri, hatta daha fazlası tek bir ülkeden geliyor.
03:37Çin.
03:38Bu, bu daha önce tarihte eşi benzeri görülmemiş bir ekonomik güç demek.
03:42Ve bu sadece bugünün durumu değil.
03:45Geleceğe baktığımızda tablo daha da netleşiyor.
03:48Neredeyse bütün ekonomik tahminler aynı şeyi söylüyor.
03:51Çok değil, en geç 10 yıl içinde Çin, Amerika'yı geride bırakıp dünyanın bir numaralı ekonomisi haline gelecek.
03:57Ama durun, olay sadece fabrikalardan, üretimden ibaret değil.
04:02Çin, küresel finans sisteminin tam kalbine oynuyor.
04:05Daha da önemlisi, Amerikan dolarının yıllardır süren o küresel saltanatına, yani rezerv para olma özelliğine açıkça meydan okuyor.
04:13İşte bu, bu mevcut süper güç ABD için kırmızı çizginin aşıldığı yer.
04:19Bu artık bir ekonomik rekabet değil, bir varoluş tehdidi.
04:23Peki, tahttaki kral, yani Amerika, bu yükselen gücü durdurmak için ne yapıyor?
04:28İşte stratejinin ilk adımı tam olarak burada devreye giriyor.
04:32Çin'in en zayıf noktasına, onun aşil topuğuna saldırmak.
04:35Ve Çin'in o aşil topuğu ne mi?
04:38Petrol.
04:39Bakın, bu devasa ekonomik makine, tükettiği petrolün dörtte üçünü, yani yüzde yetmiş beşini dışarıdan, ithalatla almak zorunda.
04:47Sonuçta yakıt olmazsa en güçlü motor bile bir metal yığınından ibarettir, öyle değil mi?
04:52Peki bu hayati yakıt nereden geliyor?
04:54Başlıca dört kaynaktan, Venezuela, İran, Rusya ve Suudi Arabistan.
04:59Sanırım şimdi başta konuştuğumuz o iki ülke, neden bu kadar önemli?
05:04Yavaş yavaş parçalar yerine oturmaya başladı.
05:06Ve işte sonuç, 2 milyon 300 bin.
05:10Bu inanılmaz bir rakam.
05:12Sadece Venezuela ve İran'ın denklemden çıkmasıyla, Çin'in bir günde kaybettiği petrol miktarı bu.
05:18Bu, bir ülke için kelimenin tam anlamıyla bir enerji şoku.
05:22Bu devasa rakamı daha anlaşılır kılalım.
05:25Bu şu demek, Çin'in o devasa ekonomisini çalıştıran motorun yakıtının neredeyse dörtte biri,
05:31sadece iki ay gibi kısacık bir sürede kesilmiş oldu.
05:34Düşünsenize, bu herhangi bir ekonomiyi durma noktasına getirebilecek kadar ağır bir darbe.
05:39Fakat analizlere göre, saldırı sadece yakıt hatlarını kesmekle sınırlı kalmıyor.
05:44Bu savaşın açılan ikinci bir cephesi daha var.
05:47Yeni İpek yolunu engellemek.
05:49Çin'de tabii ki boş durmuyor.
05:51Bu, enerji tuzağına karşı kendi devasa karşı hamlesini yapıyor.
05:55Pekin'e ta Avrupa'nın kalbine bağlayacak olan modern İpek yolu.
05:59Ama sakın aldanmayın, bu sadece demir yolları, limanlar ve boru hatlarından oluşan bir proje değil.
06:05Bu, kelimenin tam anlamıyla 21. yüzyılın küresel güç hayitasını yeniden çizme projesi.
06:11Peki, bu proje Amerika'yı neden bu kadar endişelendiriyor?
06:15Birincisi, bu yeni rota, ABD'nin donanmasıyla kontrol ettiği o geleneksel deniz ticaret yollarını tamamen bypass ediyor.
06:22Yani, anlamsız kılıyor.
06:24Ama işin daha da korkutucu tarafı şu.
06:27Almanya, Fransa, İtalya gibi Amerika'nın en köklü müttefiklerini bile Çin'in ekonomik çekim alanına sokuyor.
06:34Bu da ABD'nin küresel sahnede tek başına kalması demek.
06:37Ve tahmin edin bakalım, bu devasa projenin, bütün bu planın en kritik, en kilit noktası neresi?
06:44Evet, İran.
06:45Çin'i Avrupa'ya bağlayan bütün bu rotanın tam ortasında, tam kalbinde İran var.
06:51Yani bu şu anlama geliyor, İran'da çıkacak bir istikrarsızlık, bir kriz, bütün bu milyarlarca dolarlık İpek yolu projesini tamamen felç
06:59edebilir.
07:00Peki, şimdi bütün bu parçaları birleştirdiğimizde ortaya nasıl bir tablo çıkıyor?
07:05Bir sonraki hamle ne olabilir?
07:07Kaynakların bizi çizdiği resim aslında oldukça net.
07:10Çin'e karşı iki uçlu bir saldırı stratejisi var.
07:13Adım 1, yakıtı kes.
07:15Yani Venezuela ve İran gibi kilit petrol tedarikçilerine hedef al.
07:19Adım 2, yolu kapat.
07:20Yani yeni İpek yolunun kalbindeki İran'ı istikrarsızlaştırarak o yolu işlemez hale getir.
07:26Kısacası önce motorun yakıtı kesiliyor, sonra da gideceği yol kapatılıyor.
07:30Peki, motoru yakıtsız bırakılmış, yolu da kapatılmış.
07:34Bu durumda Çin'e bir nevi şahmat mı ödenmek isteniyor?
07:38Ve bu devasa jeopolitik satranç oyununda acaba bir sonraki hamle ne olacak?
07:44İşte bu sorunun cevabı büyük ihtimalle önümüzdeki günlerin hatta yılların manşetlerini belirleyecek.
Yorumlar