- 6 saat önce
- #savasanalizi
- #nukleergerilim
- #enerjikrizi
ABD ve İran arasındaki kritik müzakereler ne sonuç verecek? Siyonist İsrail'in de dahil olduğu bu savaşın perde arkasındaki enerji krizi ve nükleer gerilim masaya yatırılıyor.
Peki, 21 saat süren görüşmeler neden olumlu sonuçlanmadı? Amerika'dan ayrılırken herhangi bir uzlaşının sağlanamaması, tansiyonu daha da artırdı. İran'ın açıklaması beklenirken, savaşın temelinde yatan nükleer enerji ve Hürmüz Boğazı'ndaki egemenlik mücadelesi masaya yatırılıyor.
Nükleer silah kullanımı riski ne kadar gerçekçi? Bu tür bir tehdidin caydırıcı gücü var mı, yoksa sadece masada üstünlük kurma çabası mı? Prof. Dr. Erol Kam ile bu karmaşık süreci ve savaşın geleceğini mercek altına alıyoruz.
Bu gerilimin ardındaki gerçekler ve nükleer yakıtların stratejik önemi hakkında merak ettikleriniz bu analizde.
#SavaşAnalizi #NükleerGerilim #EnerjiKrizi
Peki, 21 saat süren görüşmeler neden olumlu sonuçlanmadı? Amerika'dan ayrılırken herhangi bir uzlaşının sağlanamaması, tansiyonu daha da artırdı. İran'ın açıklaması beklenirken, savaşın temelinde yatan nükleer enerji ve Hürmüz Boğazı'ndaki egemenlik mücadelesi masaya yatırılıyor.
Nükleer silah kullanımı riski ne kadar gerçekçi? Bu tür bir tehdidin caydırıcı gücü var mı, yoksa sadece masada üstünlük kurma çabası mı? Prof. Dr. Erol Kam ile bu karmaşık süreci ve savaşın geleceğini mercek altına alıyoruz.
Bu gerilimin ardındaki gerçekler ve nükleer yakıtların stratejik önemi hakkında merak ettikleriniz bu analizde.
#SavaşAnalizi #NükleerGerilim #EnerjiKrizi
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Kıymetli bir konukla devam edeceğiz.
00:02Şimdi biliyorsunuz savaş, evet İran Amerika arasında bir savaş vardı.
00:08İsrail, Siyonist İsrail de bu savaşa dahil ancak müzakereler Amerika ve İran arasında sürdürülüyordu.
00:1521 saatlik müzakerelerin ardından ne yazık ki olumlu bir sonuç çıkmadı Amerika ve İran arasında.
00:22Amerikan heyeti geri döndüğünü beyan etti.
00:24Vence herhangi bir uzlaşı sağlanmadı. İran tarafının ne diyeceğini bekliyoruz ifadelerini kullandı.
00:31Şimdi bizler de bu süreci, bu savaşın nedenini daha doğrusu o enerji krizini konuşacağız.
00:39Kiminle kıymetli izleyiciler?
00:41MMG Genel Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Erol Kam'la birlikte Sayın Kam hoş geldiniz yayınımıza.
00:48Hoş bulduk çok teşekkür ederim. Hayırlı sabahlar diliyorum.
00:51Teşekkür ediyorum ben de sizlere iyi yayınlar diliyorum.
00:55Bu noktada aslında Amerika ile İran arasında işte bu ay başında başlayan daha doğrusu 40 gün önce başlayan savaşta ateşkes
01:06görüşmeleri başlamıştı.
01:08Ancak son talilde olumlu bir gelişme sağlanamadı Amerika ve İran arasında.
01:13Ve buraya gelene kadar buraya gelindiği takdirde nükleer gerilimin düşmesi açısından bir dönüm noktası olarak görüyorduk veya görmeli miyiz aslında
01:24bunu soracağım bu görüşmeleri.
01:26Ancak olumlu bir cevap, olumlu bir gelişme gerçekleşmedi Amerika-İran arasında.
01:31Siz bu aslında taraflardan tam kesin kes biz henüz anlaşamadık savaş kaldığı yerden devam ediyor açıklaması gelmedi.
01:41İran tarafı bir açıklama yapmadı ama bu ateşkes görüşmelerini, savaşın başlamasını, bu noktaya gelişini nasıl değerlendiriyorsunuz?
01:51Tekrardan iyi yayınlar diliyorum.
01:53Şimdi aslında savaşın temeli geçmişte olduğu gibi bugün de enerjiydi ve bugünkü biraz daha farklı nükleer enerji.
02:01Yani bu gün itibariyle dün akşamki açıklamaları baz aldığımızda İran ile Amerika arasındaki yine temel anlaşmasızlık tam anlamıyla yine Hürnüz
02:16Boğazı ve nükleer yakıtlar yani uranyum yakıtları daha doğrusu zenginleştirmiş uranyum yakıtları.
02:23Bugün hala arada yani bu tam anlamıyla bir dönüm noktası olarak demek doğru değil ama yani bitmiş de değil devam
02:34ediyor da diyemeyiz.
02:36Bir kırılganlık söz konusu.
02:39Çünkü bu ateşkes ilan edildiğinden bu yana bu Hürnüz'ün açık tutulması ve daha geniş bu barış zemini hedef alarak
02:50ortaya konulan bazı hedefler söz konusuydu.
02:54Bu yine şu anki mevcut devam eden ateşkes savaşı bitiren nihai bir anlaşma olmadığını da biliyoruz, görüyoruz.
03:07Yine tarafların yeniden pozisyon aldığı, birbirlerini işte test ettiği, yine dün akşamki görüşmelerde bu son görüşme olduğunu olacağını tahmin etmiyorum.
03:17Daha da devam edeceği kanısındayım.
03:20Bu birbirlerini test etme diplomasisi daha doğrusu başladığı bir safha gibi görüyor.
03:28Daha doğrusu söylemek gerekirse masanın kurulmuş olması önemli yani bu barış görüşmelerinin başlaması önemli ama barışın kurulduğunu söylemek için henüz
03:39biraz erken bu önümüzdeki gerçek yine görüşmelerde, yüzde olacak görüşmelerde bu iki haftalık kırılgan sürecin kalıcı bir siyasi çerçeğe dönüşüp
03:53dönüşmeyeceğini göreceğiz inşallah.
03:56Peki bu noktada bu savaş nükleer atılır mı atılmaz mı, işte balistik silahlar, füzeler kullanıldı.
04:04Trump'ın son bu anlaşmanın ateşkesinin öncesinde bir tehdidi vardı, bir medeniyeti yok edeceğiz dedi.
04:11İşte atom bombası mı, başka bir bomba mı bunlar gündeme gelmiş oldu.
04:17Yine nükleer enerji konusunda işte hem nükleer enerji hem nükleer işte füzeler, gerilimler bu noktada dünyayı korkutan unsurlardan biriydi.
04:28Bu savaş nezdinde düşünüldüğünde bu tehditlerin içini boş mu görüyorsunuz yoksa bir nükleer kullanılacaksa, nükleer silah kullanılacaksa eğer bu savaş
04:40bu coğrafyada bu nedenle mi olacaktır sizce?
04:42Ben baştan beri hep aynı fikirdeyim, nükleer kullanılmaz çünkü nükleer sadece askeri hedefler değil sivil hedefler de söz konusu ve
04:53bir medeniyetin daha doğrusu bir çoluk çocuk demeden bir şehri yok etme her şehirlere atılırsa yok etme ile karşı karşıyasınız.
05:04Dolayısıyla bunu cesaret edecek ne terör devleti ne de Amerika'nın böyle bir cesareti olacağını tahmin etmiyorum.
05:12Yani bunu yapmazlar.
05:14Ancak bu Trump'ın gelgitleri işte sürekli bir gün kullanmayacağız işte İsrail'in tehditleri var.
05:23Ama bunlar da ben bir yani kanatimce bunlar biraz korkutma yani ellerini masada daha güçlendirmek için bu söylentiler var ama
05:37netice itibariyle bunu her iki taraf yani iki tarafın da yani her iki saldırgan devletin de nükleere başvuracağını tahmin etmiyorum.
05:46Ama nükleer testlere yönelik bir saldırılar vardır tabi biliyoruz İran'ın nükleer testlerine bir saldırılar yapıldı ve yani bunların da
06:00özellikle bu servis kısımdaki zayiatlarının olduğunu biliyoruz.
06:04Ama özel bu zenginleştirme testlerinin olduğu yerlerde daha aslında şu anda söylemek gerekirse müthiş bir mühendislik harikası olan iki tane
06:18zenginleştirme testine ciddi bombalar atıldı.
06:23Ancak bildiğim kadarıyla herhangi bir özellikle santrifücülerin bir zarar görüne dair herhangi bir söylenti ya da bir ipucu yok.
06:33Ancak santrifücülerin dışarıda işte itibaren dışarıdan santrifücü yani içerideki hayatın idame edilebilmesi için
06:43bağlantı olan işte elektrik su altyapının zarar gördüğü kanısındayım.
06:49Yani böyle söylentiler de bu yöndedir.
06:52Dolayısıyla bir nükleer silahın kullanılacağını tahmin etmiyorum ama nükleer testlere yönelik saldırılar olabilir daha devam edebilir yani.
07:00Aslında burada görüşmelerde veya aslında Amerika'nın isteği olarak bu savaşın asıl nedeni o yapılan operasyonlarda kurtarma operasyonları bahanesiyle İran'daki
07:13uranyumu vesaire alma isteği arzusu olduğu söylenmekte.
07:18Ve bu ateşkes görüşmelerinde şu arzu ediliyor İran'dan işte uranyumdaki bu gelişmenin bu noktada aslında uranyum stonunun azaltılması arzusu var
07:29İran adına.
07:30İran'ın bunu yapması isteniyor, bekleniyor.
07:32İran bunu aslında gelecek olarak strateji olarak ateşkesle birlikte savaş bitsin diye yapmalı mı?
07:41Eğer yaparsa bu seviyeyi indirirse tekrar da tekrar sonrasında bu seviyeyi istediği gibi arttırabilir mi?
07:48Ve arttırırsa bunun sonuçları ne olur?
07:51Burada kritik ayırmış şu aslında İran'ın elinde %60 saflıkta uranyum söz konusu.
07:57Bu uranyumun seyretilmesini daha önce uluslararası yani bu saldırılar olmadan önce uluslararası atom enerji ajansı ile anlaşmışlardır.
08:08Bunları zamanla bağlı olarak %60 saflıktaki uranyumu seyrelterek önce %20 daha sonra da normal ticari reaktörlerde kullanabilecek şekilde
08:20peyderpey seyretileceklerine seyretmeleri yani downblend dediğimiz downblending dediğimiz seyretme işleminin başlayacağını böyle bir anlaşma söz konusuydu.
08:32Ancak buna rağmen bir saldırı yapıldı İran'a.
08:36İran bunun aslında bu uranyumu seyretme riski hemen düşünen önemli bir adım.
08:44Eğer şimdi masalarda gerçekten niyetleri haliyse bir adımdır ya İran bunu yapar yani.
08:51Hani İran bunu yapmayacağım demiyor seyredeceğim diyor ama buradaki mesele sadece eldeki malzeme değil.
09:01O malzemeyi yeniden daha yüksek saflığa çıkarabilecek santrifüj yapısı işte teknik kapasite ve insan kaynağıdır.
09:11Natanz'ı bombaladınız ama insanın kaynağını bütün hepsini yok edebildiniz mi?
09:16İnsan kafasındaki o teknik bilgiyi o kapasiteyi yok edebiliyor musunuz?
09:21Burası önemli.
09:23Yani İran bu belli bir altyapıya gelmiş ve bu altyapıyı da koruduğu sürece bugün seyretilmiş bir stok yarın yeniden daha
09:30yüksek seviyeye taşıyabilir.
09:31Bu yüzden teknik olarak bu seyretme yani downblending dediğimiz şey nükleer gerilimi anlık olarak yavaşlatır ama kalıcı olarak bir güvene
09:45bağlar mı onu tam olarak kestiremiyorum.
09:50Yani kalıcı güvence için sadece stokun seyretilmesi yetmez.
09:56Bu malzemenin sıkı denetim altına alınması ya Uluslararası Atom Enerji Ajansı ile iş birliğinin yeniden açılması ve o imkanların Uluslararası
10:04Atom Enerji Ajansı'na yeniden verilmesi ve zenginleşme kapasitenin de sınırlandırılması ve Uluslararası aynı zamanda doğrulama mekanizmalarını da yeniden tam
10:15işlemesi gerekir.
10:16Yani kısacası bunu burada söylemek gerekirsek bu seyretilme önemli bir fren mekanizmasıdır ama tek başına oyunu bitiren bir hamle değildir.
10:26Asıl belirleyici olan İran'ın yeniden bu yüksek düzey yani atom bombası yapacak düzey %90'lara varan zenginleştirmeye çıkabilecek kapasiteyi
10:38koruyup korumadığı meselesidir.
10:41Büyük ihtimali Amerika'da buna takılıyor ama tabii öte yandan İran'da bunu koz olarak kullanıyor.
10:48Elinde ve elinde güçlü bir yani şu an en büyük elindeki koz masadaki masada elini güçlendiren koz biri hürmüzdür.
10:57Diğeri şüphesiz bu zenginleşmiş uranyumdur belli bir yere kadar.
11:00İran bomba yapmayacağım diyor zaten daha önce uluslararası hatta ilk bu nükleer enerjiyi barışçıl amaçla kullanacağım.
11:13Ben nükleer silahların yayılması politikasına karşı imza atan yayılmaması daha doğrusu Nampo Profeleration'a imza atan ülkelerden biridir.
11:25Böyle bir imza atmış, böyle bir taahhüt veren bir ülke bomba yapma şeyi yok.
11:33Böyle bir amacı yok ama bu bak ben de yapabilirim.
11:39Elim masada daha güçlü olsun, kapasitem var.
11:43Bu demek için ben İran'ı %60'a kadar zenginleştirme gelme sebebini ona bağlıyorum.
11:51Dolayısıyla Amerika'da tabi bunu bahane ederek daha doğrusu neyin bahane ettiğini biliyoruz da yani daha çok petrol ve doğalgaz rezervlerini,
12:02kaynaklarını bahane ederek İran'a saldırdı.
12:04İsrail'le birlikte böyle bir sorun yani.
12:08Peki bu noktada üzerine konuştuğumuz uranyum, uranyumun önemi nedir, nerelerde kullanılır, neden bu kadar büyük bir etken bu İran ve
12:18Amerika arasındaki anlaşmada?
12:19Uranyum bütün geleneksel halihazırda dünyada kullanılan nükleer reaktörlerin belli bir düzeye kadar zenginleştirme, uranyum madenciliği topraktan aldığınız gibi kullanamıyorsunuz.
12:35Belli aşamalarda, belli süreçlerden geçtikten sonra şu halihazırda dünyadaki bütün reaktörlerde kullanılan bir yakıttır.
12:42Bunun yanında bu doğal yakıtın içerisinde binde 0,7 civarında, binde 7 civarında daha doğrusu bir de zenginleştirilmiş uranyum var.
12:54Uranyum 235 yani doğal uranyumun içinde 238 doğal uranyum, içinde bir de binde 7 civarında 235 var.
13:01235 de 238 yani zenginleştirilmiş şey dediğimiz uranyum 235'in oranı, yani %60 zenginleşmiş uranyum demek, %60 oranında uranyum 235
13:14radyo izotopunun bu peletlerin, bu maddenin içinde bulunmasıdır demek.
13:21Uranyum 235'in özelliği çabuk dağılabiliyor yani çok rahatsız hemen parçalanma ihtimali çok yüksek olan bir atom, bir nötron göndererek
13:35çok rahat bir şekilde ikiye ayırıyorsunuz.
13:37Dolayısıyla bunu bombada kullanan yani nükleer bombalarda kullanabiliyorsunuz, nükleer patlamalarda kullanabiliyorsunuz ve bu riski var.
13:48Zaten 238'in içerisinde 235'i belli bir oranda %3 ile %5 arasında zenginleştiremezseniz, mevcut geleneksel kullanımız konvansiyonel nükleer reaktörlerde
14:02de 238'i kullanamazsınız çünkü 238 fisil değildir.
14:07Yani böyle kolay fisil olmuyor maalesef.
14:10Dolayısıyla uranyum normal geleneksel konvansiyonel reaktörlerde %3 ile %5 arasında kullanılıyor, araştırma reaktörlerinde %20 civarında kullanılıyor.
14:23Patlamalarda da yani ciddi bir hasar meydana gelebilmesi için %90 ve üzerindeki uranyum 235 oranını fazlalaştırarak bunu bombada kullandığımız için
14:35tehlikeli bir madde olarak addediliyor.
14:39Ve aynı zamanda uzun ömür, milyarlarca yaralanma ömrü var.
14:43Aynı zamanda radyoaktif kirlilik ya da sağlık açısına da ciddi tehditleri olan bir madden olduğu için her zaman önem arz
14:52etmiştir yani.
14:53Peki bu noktada Siyonistler bu savaş dahilinde zaten Amerika başkanları arasında İsrail'in İran'a saldırma arzusunu isteğini yerine getiren
15:04tek başkan olarak Donald Trump şu anda önümüzde durduğu söyleniyor.
15:08Eski diplomatların, siyasilerin söylemleri üzerine.
15:11Trump tamam Netanyahu'yu dinledi ve İran'a saldırı başlattı.
15:16Bir şekilde buradan çıkmaya da çalışıyor.
15:19Şu anda görüşmeler olumsuz sonuçlandı ama Trump buradan kendince onurlu bir çıkış aramakta kaybetmeden veya bunun reklamını yapabileceği şekilde.
15:28Ama İsrail, Siyonistler diğer taraftan nükleer noktaları vurma arzusunda isteğinde Trump'ı zorladığını bilmekteyiz.
15:37Biz işte Nathan's olsun, Ford olsun bunun gibi aslında nükleer altyapının olduğu noktaların bombalanma riski var.
15:46Bu noktalar, işte Fordo gibi, Nathan's gibi İran'daki bu nükleer tesisler bombalanabilir mi?
15:54Bombalandığı takdirde işlevleri biter ve büyük bir felakete yol açarlar mı?
16:00Aslında İran nükleer altyapısında çok ciddi, az önce de bahsettiğim gibi çok ciddi askere hasar vermek mümkündür.
16:07Yani veriyor da zaten, vermeye de devam ediyor.
16:10Ama bu Siyonistler şunu bilmelidir ki bu programın tamamen, yani şu andaki İran'daki nükleer programı tamamen sıfırlamak bugün artık çok
16:20daha zordur ve zor olduğunu da görüyorlar.
16:23Onun için bence biraz da yumuşadılar.
16:25Çünkü burada sadece bina, santrifüj salonu ya da yer üstündeki tesislerden söz etmiyoruz.
16:33Bu Nathan's, Fordo ve benzeri diğer tesisleri vurdular, gördük.
16:39Ama burada bazı kritik bilimler geçici ya da uzun süreli olarak devre dışı bırakılabilir ya da bıraktılar.
16:49Önemli değil ama nükleer program dediğimiz şey yalnızca beton harme yapılardan ibaret değildir.
16:56Bunu bilmemiz gerekir.
16:58Bunun için de yer altına taşınmış dediğimiz bir boğazdan bir mühendislik altyapısıyla farklı noktalara dağılmış malzeme stoku söz konusu İran'da.
17:13Bu tedarik zinciri, mühendis kadroları, tasarım bilgisi ve yıllar içinde oluşmuş kurumsal hafıza söz konusu.
17:21Dolayısıyla bunu yani Siyonist ne kadar ne yaparsa yapsın bunları bence sıfırlayamaz bir anda.
17:29Buna ciddi, belki hani bazı beton harme binaları zarar verebilir ama buna büyük bir etkisi olmaz.
17:37Nitekim burada yine Uluslararası Atom Enerji Ajansı'nın da son değerlendirmesini biz şunu anlıyoruz.
17:44Son açıklaması var Uluslararası Atom Enerji Ajansı'nın başkanı.
17:49Diyor ki bu testlerin, bu İran'daki testlere tam erişemediği için bu mevcut faaliyetin boyutunun bütünüyle onlar da bilmiyor, doğrulayamıyorlar.
18:01Bu aynı zamanda buradaki daha önce mesela sürekli denetim altında olan ve sürekli izledikleri İran'daki çalışmaları savaş dolayısıyla kesintiye uğrandı.
18:13Çünkü dışarıda da bir elektrik, bir enerji ihtiyacı söz konusu yani bu sürecin devam edilebilmesi için bu dışarıdaki sürece bir
18:26bombalamalarla daha doğrusu bunu kesintiye uğratlar.
18:30Dolayısıyla Atom Enerji Ajansı da bu faaliyetlerin bütünüyle bunların mevcut durumların ne olduğunu doğrulayamıyor.
18:40Ayrıca özellikle bu yer altı kompleksleri ve tünel yapıları bu programın yalnızca açık hedeflerinden ibaret olmadığını da gösteriyor.
18:48Yani siz bir testi dediğimiz gibi vurabilirsiniz, bir beton erme binayı yıkabilirsiniz ama insanlardaki bu bilgi birikimini bombalayamazsınız.
19:02Kafalarının içini öldürmediğiniz sürece o devam edecektir.
19:05O bilgi birikimi yine yeniden bu teknoloji üstesine gelecektir.
19:12Yani eğer İran o teknolojiyi öğrenmişse ve belli bir sefaya kadar getirdiğini de görüyoruz.
19:21Yetişmiş insan kaynağının da koruyorsa ve dağınık altyapısını yeniden organize edebiliyorsa o program bir süre yavaşlar ama tamamen ortadan kalkmış
19:30sayılmaz.
19:31Dolayısıyla çok önemli bir ayrım yaparsak bu altyapıyı tarip etmek başka bir şeydir.
19:45Nükleer eşiği geri çevirmek başka bir şey.
19:50Yani askeri operasyonlarla programı geciktirebilirsiniz, maliyetini yükseltebilirsiniz, kesintiye uğratabilirsiniz, siyasi baskı oluşturabilirsiniz ama tek başına bir çözüm, kalıcı bir çözüm
20:05üretemezsiniz.
20:06Dolayısıyla kalıcı çözüm için askeri baskının yanında denetim, doğrulama ve diplomatik çerçevenin de kurulması gerekir.
20:19Kısacası tesisler dediğimiz gibi tesisler bombalanabilir ama teknoloji öğrenilmişse belli bir seviyeye gelmişse bilgi artık tamamen bombalanamaz.
20:30Bu süreç kesintiye uğrasa bile devam eder diye düşünüyorum.
20:35Peki bu anlaşmanın gerçi olmadığı söyleniyor şu an taraflardan yeni sıcak gelişmeler açıklamalar da var.
20:44İran tarafı da Amerika'yı suçluyor bu anlaşmaların olmaması nedeniyle.
20:48Ben size Amerika tarafı ise biz çok esnek ve aslında yapıcı olmaya çalışmıştık ifadelerini kullanıyor.
20:55Karşılıklı taraflar birbirlerini bu noktada suçlamaya devam ediyor savaşta olduğu gibi.
21:00Bu aslında ateşkesin olabilmesinin veya devam edebilmesinin en önemli maddelerinden biri de Hürmüz Boğazı'nın açık kalmasıydı.
21:09Açılmasıydı ve devamlı açık kalmasıydı.
21:12Ve bu noktada Hürmüz'ü kapatınca İran tüm dünya genelinde petrol fiyatlarında diğer kalemlerde artışlar söz konusu oldu.
21:21Şimdi akıllara şu soru geliyor yaşanan geçmişte yaşanan enerji krizleriyle kıyaslandığında 70'teki mesela enerji kriziyle kıyaslandığında günümüzde olan veya olabilecek
21:33bir enerji krizi aslında daha mı büyük felaketlere yol açar?
21:38Evet bence de bu belirli şartlar altında bugünkü bir nükleer tırmanışın enerji piyasaları üzerindeki etkisi 1970'lerdeki sadece petrol kesincisinden
21:51ibaret olan krizlerden daha yıkıcı olduğu görülüyor.
21:56Çünkü burada Hürmüz Boğazı artık yalnızca petrol için değil.
22:02Biliyoruz ki aynı zamanda yani bu Körfez'deki ülkelerin gıdaları aynı zamanda küresel doğalgaz, elenci ticareti içinde kritik bir boğaz haline
22:14gelmiş durumda.
22:15Bunu yani yaşayarak gördük son 40 gündür.
22:19Bugün dünya enerji sisteminde sisteminin daha doğrusu yapısı çok daha entegre, çok daha hassas ve daha hızlı fiyat veren bir
22:33yapıya sahip.
22:33Yani bölgede yaşanacak bir askeri ya da nükleer gelin artık sadece ham petrol fiyatını etkilemiyor.
22:40Doğalgaz fiyatını, elenci fiyatını, aynı zamanda bu sevkiyatlarını da tanker nağlunlarını ve sigorta maliyetlerinin birden fırlamasına ve bunun üzerine doğrudan
22:55bu sigorta maliyetlerinin, tanker nağlunlarının fiyatlarının artmasıyla doğrudan eflasyon olarak bizi etkiliyor.
23:04Hürmüz'den geçen petrol ve petrol ürünü miktarı günlük yaklaşık olarak 20 milyon varil civarında bildiğim kadarıyla 5'te 1'i yani
23:15dünya deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin yaklaşık 5'te 1'i kadar bildiğim kadarıyla ya da 4'te 1'i kadar deniliyor.
23:27Bu elenci tarafında da yine benzer şekilde son derece kritik bir geçiş noktası Hürmüz Boğaz'ı.
23:34Burada yaşanacak uzun süreli bir aksama yalnızca bölgesel değil küresel bir arşoku ürettiğini gördük.
23:42Dolayısıyla batının bu kadar tutuşması İran'daki çocukların ölmesinden ziyade kendi işte petrol fiyatı, galon fiyatlarının bir dolar yükselmesi,
23:53işte uzak doğu ülkelerinin de bu yönden tutuşması tamamen petrol fiyatları ve enflasyon.
24:02Eğer bugün Hürmüz bir kısıtlama yani Hürmüz'de bir kısıtlama sürerse yine piyasada milyarlarca varillik arz çekiliyor, çekilebilir.
24:12Ve Brent petrol şu anda olduğu şu andakinden daha doğrusu mevcudankinden daha hızlı yukarı gider.
24:20Hatta 200 dolardan bahsediliyor.
24:23Ama bence asıl tehlike sadece fiyat artışı da değil.
24:27Bugün enerji şoku aynı anda ulaştırmayı, sanayiyi, elektrik maliyetlerini de, gıda fiyatlarını ve merkez bankalarının eflasyonla mücadelesini de bozmaktan.
24:39Yani 1970'lerdeki kriz petrol merkezliydi.
24:44Dolayısıyla bu kriz aynı zamanda nükleere bir çıkış yolu.
24:46Nükleerin parladığı yıllardı 1970'ler.
24:50Bugün ise aynı şok çok daha fazla kanaldan tüm dünya ekonomisine yayılıyor.
24:58Bu nedenle uzayan bir kriz etkisi bakımında 1970'lerden daha geniş, daha hızlı ve daha pahalı bir dalga oluşturduğunu ya
25:10da oluşturacağını tahmin edebiliriz.
25:12Peki burada ülkemizin önemine baktığımızda hocam yani aslında Türkiye işte geliştirdiği yollarla, depolama tesisleriyle yeni bir enerji üssü olma yolunda
25:26ilerliyor.
25:26Ve İran'daki Hürmüz'deki bu kapanma nedeniyle Türkiye artık en gözde ülkelerden biri oldu.
25:34Avrupa batılı ülkeler adına enerji arzı noktasında.
25:37Türkiye'nin enerjideki bu noktada alternatif olma ve sonrasında asıl olma sürecine baktığınızdaki gelişmelerine, etkilerine aldığı yola nasıl bakıyorsunuz, nasıl
25:51gözlemliyorsunuz?
25:51Türkiye bir enerji merkezi olabilir, inşallah olur.
25:57Ama yani geopolitik bakımında konum itibariyle de çok stratejik bir yerde.
26:04Daha önce yani bunun önceden bazı önlemlerini, bazı yani daha doğrusu bunu iyi yönetmek gerekiyor.
26:13Yani eğer bir enerji merkezi olacaksak düzgün bir şekilde uzun stratejik planlarla yönetmek gerekiyor.
26:22Türkiye şu anda yani mevcut enerji piyasasına bakıldığında, enerji uzmanı gözüyle bakıldığında dünyanın hiçbir ülkesi karşısına almayı göze almadığı bir
26:36konuda.
26:37Bu güzel bir başarı, harika bir şey.
26:39Ama tabii daha gidecek yol var olduğuna inanıyorum.
26:43Yani depolama yeterli değil.
26:45Yani hani bizim doğal gaz depolamalarımız işte uzun vadede gazı depolamak dünyanın hiçbir yerinde sürdürülebilir değildir.
26:58Mevcut ancak elenci ve diğer enerji portföyünü geliştirerek belki daha rahat bir nefes hem çevresine hem kendisine alabilir diye düşünüyorum.
27:13Yani mevcut durumu biraz daha geliştirmemiz gerekiyor diye düşünüyorum.
27:18Peki burada aslında ülkemiz, ülkemizin enerji merkezi olması ve daha güvenli, daha saliman enerjiye kavuşma arzusunda olan ülkeler batılı Avrupa
27:29ülkeleri ve bunlar geçtiğimiz ay Paris'teki nükleer enerji zirvesinde 34 ülke.
27:37Kıymetli hocam nükleeri yeşil dönüşümün merkezine koymuş vaziyete.
27:41Yani aslında Rus gazı biliyorsunuz Ruslarla, Ukrayna savaşı hasebiyle bir sorun enerji sıkıntısı yaşayan Avrupa.
27:50Bu noktada bu nükleer enerjiyi yeşil dönüşümün merkezine mi koymuş vaziyette?
27:57Zira savaşın ilk başında da Rusya, Ukrayna savaşında kömürden uzaklaşan Avrupalı ülkelerin tekrar kömüre, kömür enerjisine döndüğünü gördük.
28:07Hani yeşile ne oldu o zaman?
28:09Yeşil enerji, doğayı korumak vesaire deniyordu.
28:11Aslında Avrupa şu anda zorunda olduğu şeyi yapma ilimine mi girdi?
28:16Yeşil dönüşüm, çevre, doğa bir kenara bırakıldı mı diye de ayrı bir soru geliyor akıllara.
28:21Valla yani kesinlikle dediniz doğru.
28:24Avrupa aslında bunu net belirtmemiz lazım.
28:27Ülkenin yeşil enerji statüsünü aldı ama Avrupa ve ilerle gelişmiş bütün ülkeler nükleer teknolojiyle geliştiler.
28:35Yani dünyada ilk yani gıda hatta bunu söyleyeyim ihracatı en yüksek olan ülkelere baktığımızda ilk onun hepsinde temelinde nükleer teknoloji
28:47var.
28:48Bugüne geldiğim belli bir zaman yani bu son zamanlarda Avrupa son bir 10-20 yıldır Avrupa biraz hem kömüre hem
28:57nükleere karşı işte sürekli bacalarda işte belli sloganlar asan karşı çıkan bir Avrupa.
29:04Bugün tam anlamıyla bir zihniyet değişimi var.
29:08Çünkü nükleer enerji gördü ve nükleer enerjinin uzun süre boyunca Avrupa'da daha çok tartışmalı bir seçenek olduğunu burada görüyoruz.
29:20Yani siyasi olarak Avrupa bunu tercih edilip edilmeyeceği konuşulan bir alan olarak geçmişte görülüyordu ama bugün bu tartışma bitti.
29:31Tablo değişti özellikle bu Rus gazına karşı daha doğrusu Ruslara olan aşırı bağımlılığı Avrupa Avrupa'ya ne kadar ağır bir
29:44stratejik maliyet ürettiğini gördükten sonra nükleer enerji artık Avrupa'nın birçok ülkesi için sadece çevre politikaları ile ilgili bir başlık
29:54değil.
29:54Doğrudan enerji güvenliğini sanayi rekabeti ve ekonomik dayanıklık meselesi haline geldi.
30:02Dolayısıyla bu bildiğimiz nükleere karşı olan Avrupa'nın birçok kesimi artık yumuşamış durumda yön değiştirdi.
30:13Zihniyet değiştirdi diyebiliriz.
30:15Bu Paris'teki anlaşma, Paris'teki pardon yapılan nükleer zirvede de bu değişim çok güçlü bir şekilde bu işaret verdi bize.
30:25Bu Avrupa komisyonunun yine son yaklaşımında bunu açık biçimde görüyoruz.
30:30Açıklamalarında, basın açıklamalarında bunu teyid edebiliyoruz.
30:34Yine Avrupa başkenti dediğimiz Brüksel'de artık nükleeri sadece düşük karbonlu bir kaynak olarak değil, aynı zamanda şebekeyi ayakta tutan, sanayiye
30:46istikrarlı elektrik sağlayan ve dışa bağımlılığı azaltan stratejik bir araç olarak tanımlıyor.
30:52Bu da son zamanlarda herkesin diline düşen SMR dediğimiz küçük modüler, reaktörler üzerinde yeni bir yatırım ve teknoloji dili de
31:05kuruluyor.
31:06Bizde de aslında aynısı yansımış durumda.
31:10Bu da bize şunu söylüyor yine Avrupa'daki durum.
31:15Avrupa artık nükleer yapalım mı ya da yapmayalım sorusunu tartışmasını yapmıyor.
31:22Hangi ülke bunu ne hızda ve hangi modelle devreye alacak sorusu akla geliyor.
31:31Çünkü artık geleneksel konvansiyonel nükleer reaktörler uzun süre gittiği için şunu görüyoruz ki hemen SMR'lar kısa vadeli, legolar gibi
31:44fabrikadan alıyorsun, burada legosunu koruyorsun, istediğin yerde kurabilirsin bu zihniyet olduğu için.
31:50Avrupa'da da birçok, Avrupa benzeri birçok ülkede de SMR'lara karşı bir hücumsuz konusu.
31:59Tabii şunu da bilmek gerekiyor, şunu da belirtmek gerekiyor.
32:02Avrupa'nın tamamı için aynı ölçüde geçerli değil bu.
32:06Almanya gibi çekinceleri olan güçlü ülkeler de var.
32:11Ama her ne kadar Almanya'nın güçlü çekinceleri olsa da yakın zamanda bu Amerika'la olan ilişkilerinden dolayı baktık ki
32:21güvenlikte hani nükleerden uzaklaşırsa güvenliği tamamı boşluğa düşünce yani Amerika bel bağlamanın faydasız olduğunu görünce Fransa'ya yaklaşmak zorunda kaldı.
32:34Fransa'daki nükleer teknolojiyle birlikte hareket etme anlaşmalarını yani resmi bir anlaşma yapılmadıysa ama görüşmeleri sağlandığını biliyorum.
32:45Yine Fransa gibi çok daha rahat ve net nükleer merkezi bir stratejik çalışmaları olduğunu basından öğreniyoruz.
32:56Ama büyüyen çekirdek gruba baktığımızda da yine özellikle enerji arz güvenliği açısına da nükleer atık, artık bir lüks ya da
33:07alternatif enerji kaynağı olarak görünmüyor.
33:11Fiilen stratejik bir zorunluluk gibi görülmeye başlıyor Avrupa'da.
33:18Yenilenebilir çok önemli Avrupa'da.
33:21Bizde de aslında dünyanın her yerinde de yenilenebilir enerji gerçekten temiz ve çok önemli.
33:26Ama bazı ülkeler için nükleer olmadan da enerji güvenliği eksik kalıyor.
33:31Çünkü 24 saat rüzgar esmediği için sürekli güneş olmadığı için hem Avrupa hem biz temiz enerji olduğu için de nükleere
33:47muhtaçız.
33:47Ki burada bahsettiğiniz SMR'lar bu SMR dediğiniz yeni bir teknolojiden mi bahsediyoruz nükleerde ve nedir bu SMR ve Türkiye
33:58adına ülkemiz kullanabilir mi Türkiye gibi enerjiye ihtiyaç duyan gelişmekte olan ülkeler için bir fırsat mıdır bu SMR'lar?
34:07SMR dediğimiz küçük modüler reaktörler.
34:10Mesela onlar fabrika ayar.
34:12Mesela diyelim ki yani teşbih tahtı olmaz.
34:15İşte arabayı fabrikada öğretiyor.
34:18Yolda ya gemide bağlıyor bize getirince ya da işte bütün parçalarını alıp bir sakar ya da birleştirebiliyoruz.
34:26Ya da herhangi bir yerde birleştirebiliriz.
34:27Bu SMR'lar da fabrikasyon olarak yapılıyor.
34:33Yani bütün malzemeleri yapılıyor.
34:38Legolar gibi istediğiniz yerde istediğiniz konumda tabii bunlar böyle baş baş olmaz önce bunu lisanslar da almak lazım.
34:46Yani şu andaki kağıt üzerindeki şeyi söylüyorum.
34:49Çünkü fiili olarak çalışan bir SMR fiili olarak ticari bir SMR olmadığı için kağıt üzerindeki tabii kağıt üzerindeki şeyleri söylüyorum.
35:00Tabii kağıt üzeri her zaman fiili olarak olmuyor.
35:04Yani Türkiye SMR'lar daha doğrusu bu küçük modüler reaktörler Türkiye gibi gelişmekte olan ülkeler için ciddi anlamda oyun değiştirici
35:13olarak görülebiliyor.
35:14Ama burada çok önemli bir denge kurmak gerekiyor.
35:18Çünkü bu SMR teknolojisi büyük bir fırsat sunuyor gibi görünüyorsa şimdiye kadar bir uygulaması yok.
35:26Bütün yönleriyle sahada kendini tam olarak ispatlamış, ucuzluğu, yaygın uygulanabildiği, kesinleşmiş bir teknoloji değil.
35:37Bunun için tamamen kağıt üzerinde çekici görünüyor.
35:42Bunların SMR'ların ne avantajı var?
35:46Bunlar dediğimiz gibi klasik büyük nükleer santraller.
35:50Çok yüksek ilk yatırımlar çok maliyetli olduğu için.
35:54Çok uzun inşaat süreleri.
35:56İşte Akkuyu'yu görüyoruz 20 sene oldu neredeyse.
35:582010'da anlaşma yaptık.
36:002026'da daha yani 2026'da daha enerjisi yok.
36:052027'de muhtemelen 27'nin başında bir deneme süreçleri başlayacak.
36:1128'e belki şebekeye elektrik verecek.
36:14Böyle bir durum.
36:15Böyle bir durum olunca yani bu kadar uzun süreçten dolayı SMR küçük kapasiteleri yapılar olduğu için bunlara nazaran aşamalı yatırım
36:31imkanı veriyor.
36:32Yani ülke bir anda devasa bir mali yükten yükün altına girmeden uzun zamanda harcamadan modül modül kapasite kurabiliyor.
36:44Bu da özellikle enerji talebi artan ama finansman ve altyapı planlarını planlamasını daha esnek yürütmek isteyen ülkeler için önemli bir
36:54avantaj.
36:56İkinci önemli noktasıysa da güvenlik.
36:58Bu tasarımların yani kağıt üzerine gördüğümüz kadarıyla yine belirtmem gerekiyor.
37:04Güvenlik, pasif güvenlik sistemleri daha fazla.
37:07Bu pasif güvenlik sistemleri ne demek?
37:09Yani insan müdahalesinin olmadan da kendi kendini durdurabilen, kendi acil durumlarda kendiliğinden güvenli moda geçebilen sistemler olarak sunabiliriz, söyleyebiliriz.
37:23Ayrıca sadece elektrik üretimi için değil, sanayi ısısı, uzak bölgeler, ulaşılmasız güç olan bölgeler, turizm bölgeleri,
37:34ayniden işte Bodrum gibi bir anda diyelim elli bir nüfusu olan bir ilçeden bahsediyoruz.
37:40Bir anda işte milyonları bulan bir ilçe elektrik tabii şebeke yetersizliği söz konusu o gibi bölgelerde bu SMR'lar hatta
37:49portatif hareket edebilir mobilde sahibi olan SMR'lar bu bölgelerde ve bazı özel kullanım alanlar içinde uygun bir modelden söz
38:03edebiliriz.
38:04Uygun bir daha doğrusu bir durumdan söz edebiliriz ama dediğimiz gibi SMR'lar yani küçük modeler, reaktörler bugün için henüz
38:13mucize çözüm değil.
38:15Hemen yani şey yapmamak lazım, maliyet avantajının gerçekten ne kadar güçlü olduğunu,
38:23lisanslama süreçlerinin ne kadar hızlanacağını ve seri üretimin etkisinin ne ölçüde gerçekleşeceği zaman
38:31bu gerçekleşeceği daha doğrusu bilemiyoruz.
38:37Yani Türkiye açısından da şunu söyleyebiliriz, küçük modeler, reaktörler çok güçlü bir fırsat olabilir ama henüz kesinleşmiş, risksiz ve otomatik
38:47olarak ucuz bir çözüm değildir.
38:50Ancak 2030'dan sonra yani sahadaki uygulamaları gördükten sonra biz SMR'ların uygun olup olmadığını söyleyebiliriz.
38:59Ancak o zaman net bir sonuç sonuşa varabiliriz.
39:04Mevcut SMR'lar mesela bazı ülkeler yani çok bir iştahla yaklaştılar.
39:13O ülkelerin de SMR'lardan vazgeçtiğini biliyoruz.
39:16Makalelere baktığımız zaman da toplam maliyetinin de konvansiyonel yani büyük reaktörlerinin maliyetinin üzerinde olduğunu
39:25da bazı makaleler bazı bilimsel çalışmalarda da yine kağıt üzerinde tespit ediliyor.
39:33Peki bu noktada şimdi Akku'yu diyoruz, nükleer enerji diyoruz, Türkiye yine bir lige giriyor diyoruz.
39:42Türkiye bu nükleer enerjiyle birlikte girdi, bu yenilikte nükleer liginde diplomasi kanalı yönünden eli nasıl güçlenecek?
39:51Mesela bizim işte bayraktarlarımız var, İHA'larımız, SİHA'larımız var.
39:56Bu bize diplomasi masasında büyük bir güç katıyor.
39:58Nükleer enerji Akku'yu gibi nükleerler nasıl bir artı katacak diplomaside?
40:04Ve Akku'yu nükleer tesisleri gibi başka tesislerimizde olacak mı?
40:10İnşallah olacak diye düşünüyoruz.
40:13Sinop ve Kırklareli'de bir çalışmamız var.
40:17Bir anlaşmamız da var aslında.
40:19Kanadalarla yakında geç 4 hafta oldu.
40:23Enerji Bakanımız bir anlaşma imzaladı.
40:27Şimdi Akku'yun devreye girmesi apayrı bir şey.
40:30Türkiye açısından sadece bir enerji projesinin tamamlanması değildir.
40:35Her zaman söylediğimiz gibi bu stratejik ve diplomatik sonuçlar olan yeni bir dönemin başlangıcı olacaktır.
40:45Çünkü Türkiye uzun yıllardır, 1950'den beri bu nükleere girmek istiyor ama bir türlü başaramadı.
40:51Bu başarın da aslında şöyle Türkiye'de Cumhurbaşkanımızın birebir takip etmesiyle oldu.
41:01Buna emin olabilirsiniz.
41:03Çünkü 2002'den beri AK Parti'nin parti programında olmasına rağmen nükleer enerji bir türlü yapılamadı.
41:13Ta ki Cumhurbaşkanlığı kendi elini atınca yani bürokrasisinden ziyade kendi el atınca 2010'da Ruslarla bir anlaşma imzaladık.
41:24Yine yer lisansı problemimiz olur.
41:26Onun da hakkını yememek lazım.
41:28Berat Albayrak'ın baskılarıyla yine Sayın Cumhurbaşkanımızın direktifleri ve Berat Albayrak'ın baskılarıyla yer lisansı.
41:391976'da maalesef yer lisansı veren Türkiye 2010'da, 11'de, 12'de yer lisansı veremiyordu ne hikmetse.
41:502018'de bildiğim kadarıyla yer lisansı bitti.
41:55Daha sonra işte 2018'den beri de işte pandemidir, şudur, budur 2026'ya kadar geldi.
42:00Yani bu güçlü bir hükümet olmasına rağmen bir irade, güçlü bir irade olmasına rağmen ancak böyle sürdü.
42:09Çünkü siz her ne kadar girmek isteseniz de bir o kadar da karşınızda girmeye yani problem çıksın diye uğraşan güçler
42:17de olduğunu bunu söylememiz lazım.
42:20Yani bilmemiz gerekiyor.
42:21Neticede Türkiye'nin 50'den bu yana da ki geçmişine de hani şimdi girmeyeyim baktığımızda da bunu da görebiliriz.
42:30Türkiye dediğimiz gibi uzun yıllardır enerji ithalatına yüksek derecede bağımlı bir ülke olarak fiyat şoklarına da işte gaz fiyat şokları
42:41aynı zamanda işte risklerine de.
42:45hem dış jeopolitik dalgalanmalara hem de birçok şeye açık kaldığını biliyoruz.
42:52Akkuyu'nun ilk ünitesinin devreye girmesiyle birlikte Türkiye ilk kez nükleer kaynaklı sürekli ve büyük ölçekli elektrik yönetimine geçiş olacak.
43:03Bu da enerji sebetimizde, enerji yelpazemizde daha güçlü, daha istikrarlı ve dış şoklara karşı daha dayanıklı bir yapı anlamına gelir.
43:14Bu santral aslında tam kapasiteye ulaştığında yaklaşık 35 milyar kilowatt saat üretim yapacak ve bu da yaklaşık %8 ile %10
43:25arasına elektrik ihtiyacımızın karşılayacaktır.
43:30Yani çok önemli bir aslında atılımdan bahsediyoruz bu noktada.
43:33Evet evet yani aslında burada son cümle olursa sevinirim.
43:37Son cümle söyleyeyim yani burada mesele sadece elektrik değildir.
43:41Burada baz yük kapasitesinin güçlenmesi yani hava koşullarına işte Rus gazının kesilmesi ya da çevre gazlarının kesilmesine bağlı olmayan sürekli
43:51enerji üretiminin sisteme girmesi burada söz konusu bu doğal gaz ithalatına duyarlı bir miktar azaltacaktır.
44:00Ama Türkiye'nin enerji güveni ve söylemini somut hale getirmesi için Akkuyu gibi projelerin daha da devam etmesini diliyoruz diyorum.
44:10Teşekkür ederim.
44:10Bizler teşekkür ederiz Prof. Dr. Erol Kam bizlerleydi kıymetli yorumlarınızı.
Yorumlar