00:02Isang tower of giraffes ang naabutan kong abala sa pagkain ng dahon gamit ang mahaba nitong leeg.
00:13Maging ang mga nalaglag na sanga, di nila pinalampas.
00:18Ang isang ito, kailangan niyang bumaba ng husto at ibuka ang kanyang paa para makuha ito.
00:34Kaya nilang kumain ng mahigit apatnapung kilo ng dahon kada araw.
00:42Mukha man silang malaya, ang kanilang pagkain kailangan pang hanapin.
00:49Lalo na kakaunti na ito.
00:52Sa lugar kung saan dayuhan silang may tuturing, sa isla ng Kalawit.
01:00Ang mga giraffes sa Kalawit Safari Park mula pa sa Afrika.
01:07Lulan ng isang barko, dinala sa Pilipinas ang mahigit isang daang hayop noong 1977.
01:17Pero ngayon, panging mga apo na lang ng zebra at giraffe ang natitirang buhay sa kanila.
01:26Sa walang hanggang pagkahanap nila ng pagkain, ang ilan sa kanila napapadpad sa teritoryong off-limits sa mga giraffe.
01:41Nandito tayo sa Sicho Dayundong and dito daw yung mga giraffes dito nagpupunta.
01:49Parang ngayon lang ako nakarinig ng giraffe na pupunta ng Dalampasigan.
01:53Isa si Tatay Onofre sa mga katutubong tagbanwa na pinaalis noon para bigyandaan ang pagdating ng mga hayop mula Afrika.
02:051986 nang simula silang bumalik sa isla at taong 2010 nang tuluyan na nasa kanila ibinalik ang kanilang lupain.
02:16Isang tagumpay para sa kanilang karapatan bilang katutubo.
02:21Simula sir na magbalik kami dito mga 30 taon na.
02:2430 taon? Eh yan, yan, yan. Ano ito?
02:26Yan nga ang bakas niya.
02:28Definitely hindi yan baka, hindi yan kalabaw kasi ang laki o.
02:32Giraffe yan.
02:33Lita niyo o, yung kamay ko, eh kasyang kasa.
02:37Bakay na mga giraffe puntahan ang aroma, isang uri ng shrub at matinik na halaman.
02:44Itong aroma, isa yan sa paborito niyang kainin?
02:47Oo, pagkain niya.
02:48Eh ang tinik-tinik niyan, baliwala sa kanya yan?
02:50Baliwala niyan. Pag iniikutan ito ng dila niya, tapos ganyan niya.
02:54Sa lahil ang nang ikutan ng mga giraffe, may ilan na nakakarating na mismo sa komunidad.
03:02Sa tangkad nila, waka-epek maging ang mga bakod.
03:08Ito pagpasok nila ito na sirat.
03:10Ito may dugo o. May dugo ba yan?
03:12May, baka may yung may sugat ang nakakakuan niya, ang may sugat dito sa balito.
03:18So, baka bago pa ito.
03:20Magaspang ito eh, pag gumagano'n yung tali na ito.
03:23Kung may sugat daw sa balugbog yung giraffe,
03:27klakaskas, matatanggal yung scab niya.
03:30Sa pag-iikot ng mga giraffe,
03:34pati ang mga tanim ng residente na mangga at saging, kinakain din nila.
03:40Seven and a half na lang nakilang saging kinain ng giraffe.
03:45Grabe, hindi niya nakilang panungkit.
03:47Ang tanim na palay ni Tatay Inofre, damay din sa pagdaan ng mga giraffe.
03:54Ang giraffe, sana yan sa matigas na tapakan eh.
03:57Pero itong pala yan, putik to eh.
03:59Hindi ba nababaon yan dyan?
04:00Sa, hindi kasi ito parang mabuhangin siya.
04:03Hindi ganung maputik.
04:04Ang mga residente, halos walang magawa
04:07sa tuwing binibisita sila ng mga giraffe.
04:12Kung sinaktan pa namin yan, sa tagal namin,
04:14hindi sana yan, ubos na.
04:15Sa 30 taon, sobrang na kami dito.
04:17Kung sinaktan namin yan, mayroon pang maiwan.
04:19Iilan lang yan.
04:20Ang mga residente, matyagang binabantay na lang
04:24ang kanilang mga pananim.
04:26Hanggang umalis ang giraffe.
04:30Tatlong beses kada linggo raw sila kadalasang nagtatagpo.
04:37Sa gitna ng masukal na gubat,
04:40susubukan naming hanapin ang giraffe
04:42na salarin sa tanim ni Tatay Inofre.
04:46Nagpalipad kami ng drone sa pinakmataas ng burol.
04:51Ano, ano kaya yan?
04:56Una naming namataan
04:57ang mga zebra na nanginginain ng damo.
05:01So, kung kita natin yung zebra,
05:04hindi malayong makita natin yung giraffe.
05:06Kung giraffe kulay lupa.
05:12Yun, yun, yun, yun!
05:14Giraffe!
05:14Oh, my God!
05:20Uy! Uy!
05:22Kung tumingin!
05:24Isang dambuhalang lalaki
05:26o bull
05:27na reticulated giraffe.
05:30Iyan, oh!
05:31Iyan, oh!
05:36It's a bull!
05:37Ganda, na!
05:39Amazing, yun, oh!
05:40May tinitignan siya dito.
05:42Nakikilala mo ba yung giraffe na yan?
05:44Isa ba yan sa mga...
05:45May bisita sa mga taniman niyo o iba yan?
05:49Iyan, iyan, iyan.
05:50Ang isang yan.
05:50Siya yan.
05:51Parang aligaga siya, oh.
05:53Ang ganda naman ang kulay niya.
05:56Napansin ang giraffe ang aming presensya.
06:00Kaya nagtago ito sa puno
06:02at kalahati lang ng kanyang katawan
06:04ang nakasilip.
06:06Tila sinusukat ang bawat galaw namin.
06:10Hanggang sa tumakbo ito palayo.
06:15Sinundan namin ang giraffe.
06:20Maya-maya pa,
06:22nakabuntot na sa kanya
06:24ang dalawang zebra.
06:27Sa Afrika,
06:29makikita rin na palaging magkasama
06:31ang dalawang species na ito.
06:33Ang tawag dito ay
06:34Mixed Species Effect.
06:36Isang alyansa
06:37na nabuo sa pagitan ng dalawang uri
06:40ng hayop
06:40para masiguro ang kaligtasan
06:43ng bawat isa.
06:46Giraffe ang nagsisilbing watchtower
06:48at intel laman
06:49ang mga zebra.
06:51Sa oras na maging aligaga
06:53at tumakbo ang giraffe,
06:55alam nilang
06:56may paparating na panganib.
07:00Labing belawa sa mga giraffe
07:01sa Kalawit Safari Park.
07:03Sanay sa mga turista.
07:08Sa katunayan,
07:10may pangalan pa ang mga ito
07:12at kabisado ito
07:14ng animal creeper
07:15na si Hilario.
07:17Parang pag tinignan ko,
07:18pare-pareho lang itsura.
07:19Ano ba yung
07:20difference nyo?
07:21Mga sa ano,
07:22ano po,
07:23familiar na sa akin
07:24ang mga,
07:25lahat ng mga katawa nila,
07:27muka nila,
07:29familiar sa akin,
07:30kahit nakatalikod sila.
07:31Parang mukha ng tao
07:32pag napito mo rin.
07:37Ang early bird sa lahat,
07:40si Jim,
07:41ang alpha male giraffe.
07:43Siya ang hali
07:44sa mata
07:45ng mga giraffe.
07:49Isa sa mga
07:50pinakamatanda yan.
07:51Pinakamatanda po.
07:52Yan yung walang makapalag dyan,
07:55na bull.
07:58Halos hindi naman
07:59mawalay sa isa't isa
08:01ang mag-inang
08:02si na Alfaro
08:03at Amore.
08:05Si Alfaro,
08:07kilala bilang
08:08pinakamabait na giraffe
08:10ng safari.
08:12Siya rin
08:13ang pinakapaborito
08:14ni Hilario.
08:15Ito kasi si
08:17Alfaro,
08:18kaya nasabi kong
08:18mabait
08:19kasi ito,
08:19dito na rin lumaki
08:20mula pagkabata.
08:22Yung ipinanganak siya
08:22kasi malapit lang
08:23pinanganak ng nanay niya
08:24dito.
08:25Mahawakan siya.
08:27Kasama niya
08:28ang mag-iisang buwan
08:29pa lang na supling
08:30na si Amore.
08:32Palakar-lakad
08:35at paikot-ikot ito
08:40hanggang
08:41sa dahang-dahang
08:42lumapit sa amin
08:43si Amore.
08:46Hello!
08:47You're so cute, ha?
08:50Alfaro,
08:51you're a good girl, ha?
08:52You're a good mother.
08:53Agad na nilapitan
08:55ni Alfaro
08:55ang kanyang anak.
08:57Sinigurong
08:58walang banta
08:59ng panganib
09:00mula sa amin.
09:08Sina SMP
09:09at Miller naman,
09:11mukhang
09:12naglalambingan.
09:15Kahit may mga bisita,
09:17walang awat
09:18sa trip nila.
09:21Nagpapakiramdaman.
09:25Hanggang sa
09:28naghahampasan na sila
09:29ng kanang ulo
09:31at leeg.
09:34Ang tawag dito
09:36ay necking.
09:38Ganito mag-away
09:39ang mga giraffe.
09:42Ang mahabang leeg
09:44ang nagsisilipin
09:45nilang armas.
09:50Pero ayon sa
09:52animal keeper
09:52na si Hilario,
09:55nagpre-practice
09:56lang daw
09:56ang dalawang ito.
10:00Dahil isa sa kanila
10:01ang pwedeng
10:02humamong
10:03kay Jim
10:03para sunod
10:04na maging leader.
10:07Pagtalikod
10:08ng dalawang giraffe,
10:10napansin kong
10:11may malaking sugat
10:12sa puwet
10:13ang isang
10:13mas matangkad.
10:15Kaya
10:16isa si Miller
10:17sa ipapasuri
10:18ni Hilario sa akin.
10:20Mayroong lumaba
10:20ng matindi
10:21diyan ki Miller
10:22pag natamaan
10:23yung puwet.
10:24Takbo na.
10:25Tatakbo na.
10:26Regular
10:27na may nagsusuring
10:28veterinaryo
10:29sa mga hayop
10:30ng safari.
10:32Pero
10:32dahil sa laki
10:34at namamagang
10:35sugat ni Miller,
10:37kailangan na siyang
10:38matignan.
10:42Pwedeng itong
10:43lumala
10:43at kumalat
10:44ang impiksyon
10:45at tuluyang
10:47manghina
10:48si Miller.
10:50Kaya
10:51nagkasaagad kami
10:52ng medical mission
10:54kasama
10:55Provincial Veterinary Office
10:57ng Palawan
10:58para sa mga giraffe.
11:00Dahil higante
11:02ang mga pasyente namin.
11:03Maraming salamat
11:04sa panunood
11:05ng Born to be Wild.
11:06Para sa iba pang kwento
11:08tungkol sa ating kalikasan,
11:10mag-subscribe na
11:11sa JMA Public Affairs
11:13YouTube channel.
Comments