00:04Sa gubat, maririnig ang kanilang awit na parang may nais ipahihwating.
00:11Pero kailangan daw ng pasensya para makita ang mga kamanghamanghang gawi sa wild.
00:27Sa Cagayan de Oro,
00:30tingin sa taas,
00:33may isang ibo na zoom.
00:38Gamit ang kanyang matatalas na tuka,
00:41walang kawala ang butiki.
00:44Sold na agad ito sa kanyang almusan.
00:48Ang salarin,
00:49ang South Philippine Dwarf Kingfisher o Ticarol Pula,
00:53na endemic o taning sa Mindanao lang matatagpuan.
00:58Dito sa Mapawa Nature Park sa Cagayan de Oro,
01:00dito daw makikita yung isa sa pinakamaliit na kingfisher sa buong Pilipinas.
01:05Mating season daw sa panahon ito ng January, February.
01:10Ito ang aking unang beses na makakita ng mga Ticarol Pula
01:13o South Philippine Dwarf Kingfisher.
01:15Isa pang distinct na karakteristik nito,
01:18aside from being the smallest,
01:20meron siyang matingkad na kulay pula,
01:23parang orange-red yung kulay niya,
01:25so very fiery yung utsura.
01:26And kapag nasama siya dito sa green plumage,
01:31makikita mo talagang lutang-malutang yung kulay niya.
01:35First time ko makakakita ng ibo na ganito.
01:38And one of the most distinguishing karakteristik nito yung ibo na ito,
01:44usually kasi kapag kingfisher nakikita natin sila sa tabi ng bodies of water,
01:49ito sa forest natin makikita.
01:52Sinamahan kami ng bird guide ng Mapawa Nature Park na si Ronell Paglinawan.
01:58Mahigit 6 na taon na raw niyang kinukunan ang mga ibon sa lugar na ito.
02:03Saan ba sila dumadapo?
02:05Yung dapo talaga nila is nasa mga 2 meters from the ground lang.
02:092 meters from the ground?
02:101 meters to 2 meters from the ground.
02:12Kasi kadalasa kasing ano nila yung mga ensay kasi nasa lupa.
02:16Para mabilis?
02:17Mabilis yung hunting.
02:21Para kay Ronell,
02:22sa pamamigitan ng birding ay datututo siyang kilalanin ang mga ibon
02:26at igalang ang kalikasan.
02:30Ika nga sabi nila,
02:31sa paggusto mo ng good quality picture,
02:33as a birder,
02:35kailangan mong maghintay.
02:36Nire-ready ni Ronell yung ano niya,
02:39yung cone
02:40that is connected to a Bluetooth speaker
02:42and then we're gonna play it
02:46hoping na may lumapit na ibon dito sa agay yung kingfisher niyo.
02:53For us, parang pare-pareho lang ang tunog.
02:55Iba-iwang ibon na po yung mga kanina.
02:57Ah, hindi natin na-i-select coffee na ibon.
02:59So kapag nag-tiplay ka ng call,
03:01hindi lang isang ibon yung lalapit,
03:04kundi hindi lang yung main target na yung lalapit.
03:06Pati yung nasa background po,
03:08lalapit na sila.
03:10Makalipas ang mahigit tatlong oras na aming paghintay,
03:13ayun, may nararinig na ako sumasagot.
03:16No?
03:18Yun, oh.
03:20May mga sumasagot na ibon din sa paligid.
03:24Yun, yun, yun, yun, yun.
03:26Ah, katuwa.
03:28Hinikilabutan ako bigla.
03:29Okay, sir. Kita ko na siya.
03:30Kita mo na?
03:31Oo.
03:32Kalis.
03:33Two meters from my light, sir.
03:35Okay.
03:35Two meters, 12 o'clock.
03:37Okay.
03:3712 o'clock.
03:3812 o'clock.
03:40Okay.
03:40Hindi na silipin doon sa camera.
03:44Ayun nga, ano.
03:45Kulay pula.
03:46Tapos may mga dots na sa ulo niya.
03:51Pula yung orange yung beak.
03:52Basta ka-steady lang siya.
03:53Yun.
03:55So, mayroon siya parang mga patingin-tingin siya.
03:57Hinahanap na siguro yung tunog na pinlay natin kanina.
04:01Hiniwi mo mga black eyes with dots on the head.
04:06Oops.
04:06Umalis siya.
04:07Umalis siya agad.
04:08Yunipat.
04:09Either hinahanap nito.
04:11Kasi nakikita ko yung mata niya.
04:12Patingin-tingin sa ground eh.
04:14Either hinahanap nito yung sound na pinroduce natin.
04:18Or nakakita ng pagkain.
04:21Isang babaeng ticarol pula sa sanga na palihim na luminingon sa paligid ang nakita namin.
04:28Kasi yung mga lalaki, they have to be very flamboyant yung kulay so that they can attract the females.
04:34Right?
04:35So, it's a, umaga parang it's a show of their health status.
04:40Kung matingkad yung mga kulay nila, parang mas malakas sila.
04:46Kadalasang may apat na daliri sa paa ang kingfisher.
04:49Pero ang South Philippine Dwarf Kingfisher o ticarol pula.
04:53At yun lang.
04:56Isa itong natatangin katangian ng kanilang grupo.
05:01Carnivore o kumakain ng mga insekto at ito pang maliliit na hayo ang ticarol pula.
05:10Isa ang mapawa nature reserve sa sikat na boarding spot sa Cagayan de Oro.
05:16Ito na lang ang natitirang kagubatan sa Cagayan de Oro.
05:19Kaya ito ang nagsisilbing feeding ground ng mga ibon.
05:24Dito naninirahan ang iba't ibang uri ng mga ibon dahil ng mga guayabero.
05:29Ang mga guayabero ay kabilang sa pamilya ng mga parot o loro na naninirahan sa kagubatan, isang ibon o endemic
05:38sa Pilipinas.
05:43Ang pangalan nitong guayabero ay hango sa paborito nitong prutas, ang bayabas o guava.
05:51Dahil sa kanyang berbing kulay, madali rin itong nakakapagtago sa mga dahon ng puno.
05:57Pero ang guayabero na ito, bunga ng chiko naman ang minumukbang.
06:04Nang maubos ang prutas, nahulog ang buto nito sa lupa.
06:11Sa ganitong paraan, likas na napaparani ng mga guayabero ang puno sa gubat.
06:19Paliwanag ng ornithologist o eksperto sa mga ibon na si Dr. Helene Gunn,
06:24social birds o kadalasang makikitang may kasamang ibang ibon ang mga guayabero.
06:30Itong guayabero ay very chunky na ibon, maliit lang siya at medyo mataba.
06:35Pero yung mga paruts kasi o yung mga guayabero ay mga social animals.
06:40So not necessarily na kapares niya na yung kasama niya.
06:43Minsan pwedeng kapamilya o minsan ibang guayabero lamang dun sa lugar na yun.
06:48Sa tala ng International Union for Conservation of Nature o IUCN,
06:53ang mga guayabero ay tiyuturing ang least concerned o mayroong sapat pa na bilang sa wild.
07:03Itinuro sa amin ni Ronel ang pugad ng South Philippine Dwarf Kickfisher.
07:08Sa panahon ng nesting, mas madala silang magpakita dahil sa inihahandana nila ang kanilang tahanan.
07:15Ito yung nest ng Southern Philippine Dwarf Kickfisher, termite mound.
07:20Ito yung successful na nesting dati.
07:23So sa ngayon, inihintay pa natin na babalik sila kasi hindi sila disturbed sa nest na ito.
07:29So ito yung aabangan natin ngayong February at March.
07:35Samantala, itinuturing namang least concerned o may sapat pang bilang sa kagubatan ang mga tigarolpula.
07:42Pero tinatayang hindi lalampas sa 10,000 na lang ang natitirang bilang nito sa wild.
07:48Dahil sila nga ay isang forest na species,
07:51ang kanilang pinakamalaking threat ay yung habitat loss o yung pagkawala ng ating mga gubat.
07:57Tumagal kami ng 6 na oras para ma-aidokumento mga ibon.
08:01Ganon katagal ang birding.
08:03Hindi lang siya basta-basta na kailangan mong magtsaga.
08:06Ang mga birger gaya ni Ronel ay parang detective sa kagubatan.
08:12Bawat huli nila ay nagsisilbing glue.
08:16At kapag nagpakita ang ibon, sulit ang iyong paghihintay.
08:21It's a very passionate hobby and the right attitude, of course.
08:26Otherwise, pag nainip ka na isa-dalawang oras,
08:30baka umayo ka na, umagya ka na, umuha, sayang ng lahat.
08:33So it's just a matter of perspective.
08:37Ang nakakaaliyo na pagaantay sa mga ibon,
08:42kailangan ng pasensya.
08:44Para unti-unting masilayan ang napakaganda itong tura.
08:48At pag-ugali.
Comments