00:00The
00:03Hymik na nagpapahinga ang Maboy Ramo
00:05Hanggang sa may naamoy ito
00:11Ang kanyang ilong kasi, kaya raw makaamoy ng pagkain ng halos ilang milyang layo at lalim sa lupa
00:19Kaya ang mga tanim na kamoting kaho at balinghoy o kasama, kahit nasa ilalim ng lupa, alam nito kung saan magbubungkal
00:30Pero may problema, hindi sila ang nagtanim ng kanilang inaani
00:36Dahilan para malagay sa peligro ang kanilang buhay
00:50Sa taniman, una pa raw itong umaani ng halamang ugat o root crops na mga magsasaka
00:57Nagbubungkal hanggang sa masimot ang pakay na pagkain
01:02Kaya ang kanilang presensya itinuturing na peste sa tandubas tawi-tawi
01:10Si Tatay Kaing Sayaris Sokot, ilang beses na raw binungkal ng Maboy Ramo ang kanyang lupa
01:20Tay, pag sumugo dito yung mga baboy, Said lahat yan
01:28Minta siya rin na inaubos
01:29Ibos lahat to
01:31Said yan
01:33Isang gabi lang
01:34Isang gabi lang kaya nilang anuhin to
01:36So pigs have very strong sense of smell kaya mahaba yung ilong nila
01:41Even stronger than dogs
01:43Alam nila kung nasaan yung pagkain na bubungkali nila
01:47And they will use their snouts
01:48Yung kanilang mahaba at matitigas na ilong
01:52Yun yung gagawin nila pang kudkod dun sa lupa
01:54Para hukayin itong mga ugat na ito
01:57Kita rin ang bakas ng pagkaskas ng pangil sa nyog
02:03Kita niyo yung comparison
02:05Ito yung 4 months old
02:06Halos kapantay ko lang
02:09Ito yung 9 months old
02:10Ready na for harvest
02:13Kaya yung mga baboy dito
02:15Naguumpisa na silang umatake
02:18Naguumpisa na silang maghukay
02:21Kasi alam nila
02:22Sa ilalim ng mga lupa na nandito
02:25Yung mga ugat yan
02:27Pwede na nilang kainin
02:29Yun oh
02:32So buruin mo kung kainin nila yan
02:34Wala silang mababenda
02:35Wala silang kita
02:36But
02:37For the pigs
02:39This is ready food for them
02:41Sa loob ng sakahan ni tatay kain
02:43Naglagay siya ng trap
02:45Para sa mga babira mo
02:46So ito yung isa sa mga paraan
02:48Kumagawa sila ng mga
02:49Parang
02:51Very large
02:52Rat
02:53Or mouse trap
02:54Pagdating sa pagkain
02:56Unahan sa pag-ani
02:58Ganito raw ang sitwasyon
03:08Sa mga barangay na maraming baboy ramo
03:10Kahit anong galing daw nito
03:17Sa pag-amoy ng pagkain
03:19At pagbungkal ng lupa
03:20Wala itong kawala
03:22Kapag naapakan ang patibong
03:24Nang mga magsasaka
03:26Ah, nagyan na nandun
03:29Nakatali
03:30Grabe, first time namin
03:34Naka-encounter ng ganito
03:36Wild boar
03:38Nakatali
03:39Kahapon nang daw
03:39Ito dumating dito
03:40Sa kampo nila
03:41Kahapon lang
03:44Nanunugod pa
03:45Pero parang
03:48Umamo na ngayon
03:49Maliit pa to
03:50Nakausap ko
03:51Si Nasrula Haji Isali
03:53Nang Ministry of Environment
03:54Natural Resources
03:55And Energy o Menre
03:57Nang Tandubas
03:58So itong recently
04:01Na nakuha nila na baboy
04:02Paano siya nakuha?
04:03Yung isang farmer doon
04:04May ano siya
04:05May trap siya
04:06So nung may nahuli
04:08Nagpunta sa akin
04:10Kahapon ng umaga
04:12So pinuntahan namin
04:13Nakita ko na
04:14Merong positive
04:15May isang juvenile
04:16Na lalaking
04:18Baboy Ramo
04:19Kinala ko dito sa military
04:21Para for safety
04:22Anong balak natin
04:24Dito
04:25Sa amin sir
04:26Sa Menre
04:27Yung mga ganito
04:28Wildlife na ganito
04:29Pina-release namin yan
04:31Pag malusog sila
04:32Hindi sila mahina
04:35May area ba kayo dito?
04:36Mayroon tayo dito
04:37Sa bandang bitna
04:39Yung mga forested
04:40Na mga areas dyan
04:41Kahit maliit
04:42At nakatali
04:43Ang baboy Ramo
04:44Ipinakita pa rin nito
04:46Ang kanyang tapang
04:47Ganyan o
04:48Ganyan siya o
04:49Look at that
04:50Ganyan siya
04:53Talagang mga agat yan
04:55So kung makagat ka nyan
04:56Sa kamay mo
04:57Sa braso mo
04:57Talagang
04:58They have very strong mandibles
04:59They can crush your fingers
05:02Makapwedeng mabali
05:03Yung mga buto mo
05:03And kinoconsider silang
05:05Peste dito
05:06Kasi nga
05:06Most of the population dito
05:08Are muslims
05:09So they don't eat pork
05:10Bago pakawalan
05:12Kailangan ko munang
05:13Suriin ang baboy Ramo
05:14Para masigurong
05:15Wala siyang sugat
05:17At sakit
05:17And the only way
05:20For us to be able
05:21To do that
05:22At para ma-transfer natin siya
05:25Dun sa bago niyang location
05:27Is if
05:29Sedated siya
05:30Kasi pag mga ganito
05:32No way that we'll be able
05:33To examine it closely
05:35Kasi manunugod to
05:36These are wild
05:36Wild animals
05:38Kasi pwede tayo ma
05:40Pwede mapahamak yung sarili niya
05:43In its attempt to
05:45Escape
05:45Yan sige sige
05:58Binigyan na rin natin siya
06:11Para sa grapata
06:12The wormers
06:13Nagbigay na rin tayo
06:14Nang vitamins
06:16Para kahit papano
06:17May baon siya
06:18Nang magising
06:20Agad niyang kaming sinugod
06:22At kumaripas
06:23Nang takbo
06:24Natural na mailap
06:26Ang mga baboy Ramo
06:27Kaya kapag
06:28Nakarinig ito
06:29Nang kaluskos
06:30Nagtatago na agad ito
06:32So ang mga baboy Ramo
06:34In general
06:35They are a very
06:36Crucial na part
06:37Nang isang ecosystem
06:39Ang tawag nga sa kanila
06:40Ay forest engineers
06:42Or ecosystem engineers
06:43Dahil may kakayahan silang
06:44Mag-disperse
06:45Nang mga seeds
06:46Sa aming pag-iikot
06:48May nakita kaming buto
06:49Nang baboy Damo
06:50Ito ng baboy
06:52Bigat pa
06:54Solid
06:55Solid
06:56Hindi pa totally
06:59Tinanggal yung mga
07:01Cartilage dito
07:03Dato eh
07:03Dito pa yung ibang parking
07:05Ay hindi hips to hips
07:09Hips?
07:10Hips ito
07:11Kaya ito siya
07:12Skull na lang ang wala
07:14Task
07:15Ganito ang sinasapit
07:17Ng ibang baboy Ramo
07:18Nang nahuhuli
07:19Matagal na rao
07:21Na may merwisyo ito
07:22Sa kanilang mga taniman
07:23Marami na rao silang
07:25Natatanggap ng reklamo
07:26Tungkol sa mga baboy Ramo
07:27Madami talaga
07:28Parang practice din sa amin dito
07:30Lahat ng mga farmers
07:33Through pens
07:35Ang gamit nila
07:37Para
07:37Yung sa mga preventive measures
07:39Para
07:39Hindi makapasok yung mga baboy Ramo
07:41Yun na lang
07:43Ang solusyon
07:45Paano
07:45Hindi
07:46Hindi magdulot
07:47Nang
07:47Itong damage
07:49Itong mga baboy Ramo
07:50Sa mga magsasaka
07:51Hindi masyadong mapinsala
07:52Dati nang isinangguni
07:54Sa mga eksperto
07:55Ang kanilang problema
07:56Sa baboy Ramo
07:57Ang payo
08:00Maglagay ng pampaingay
08:02Para magulat
08:03Ang mga baboy Ramo
08:04Sa ngayon
08:05Pinag-aaralan pa
08:06Kung tunay nga
08:07Itong efektibong
08:09Solusyon
08:09Kaya ang kanilang taniman
08:13Napapalibutan ang muna
08:15Ng bakod
08:15At boteng may bato
08:17Paraan nila ito
08:18Para maitaboy
08:19Ang mga baboy Ramo
08:20Sensitibo
08:25Ang pandinig
08:26Ng mga baboy Ramo
08:27Kaya
08:27Maaari nilang iwasan
08:29Ang mga may ingay
08:30Na paligid
08:30Naglagay rin kami
08:34Ng pampaingay
08:35Sa bakod
08:35Di Tatay Kaing
08:36Dito natin
08:37Ilalagay yung mga bote
08:38So when the
08:40When the boars
08:42When the pigs
08:43They actually
08:43Start digging
08:45Maiingayan sila
08:48Maalerto yung may ari
08:50At pwede silang
08:51Mabuga o paalis
08:53No?
08:54Sasabit natin
08:55Itong mga ito dito
08:56Sa ganitong paraan
08:57Kusa umanong
08:58Umaalis ang mga baboy Ramo
09:00Maraming salamat
09:03Sa panunod
09:04Ng Born to be Wild
09:05Para sa iba pang kwento
09:07Tungkol sa ating kalimga
09:08Kasan
09:09Mag-subscribe na
09:11Sa GMA Public Affairs
09:13YouTube channel
09:13How To Do
09:18Bam Yung
09:19Ansip
09:19Ma-s familia
09:20Nope
09:33Sa-sì
09:34Ma-
09:35Ma-tame
09:35Sa-sawat
09:36Mau backside
Comments