00:00I have a group I've fallen, but sometimes I have one.
00:17Okay, so...
00:20There are a lot of animals here.
00:23But what do you need to do if you have to do it?
00:30What do you need to do if you have to do it?
00:39Maaga pa lang, ang ibong ito nagpapakitang gilas na sa kanyang paghuni.
00:48Mula sa mga sanga, hanggang sa ilalim na mapuno,
00:55hindi maikakaila na payapa at malaya ang kalamundo.
01:00Espesyal umano ang lugar na ito dahil ang mailap na hayop na nasa Palawan lang makikita,
01:11nagtipon sa isang sangtuaryo.
01:14Kabilang dito ang Palawan Peacock Pheasant o Tanditan.
01:18Okay, so nandito tayo ngayon sa Bird Wing sa Puerto Princesa,
01:35kung saan meron silang kakaibang setup sa pag-bird watching.
01:40Sa bird wing, tao ang nagtatago sa hide.
01:46Wow! Ganda ng hide!
01:47Unang bungad sa amin ang ibon na falcated wren bubbler.
01:56Isang uri ng ibon na endemic sa Palawan.
02:08Okay, so ang dami ng mga ibon dito.
02:18Dahil lang ako nakakita ng ganad.
02:21Patalon-talon ang ibon sa lupa.
02:25Palipat-lipat ng sanga na parang may hinahanap.
02:31Pumuhunin na parabang kumakanta.
02:34Ito ang bird song.
02:42Pero maya-maya pa, may dinagit ito sa lupa.
02:54Sa di kalayuan, narinig naman namin ang isang huni.
02:58Ito na raw ang hinihintay naming tandikan.
03:05Itinuturing na isa sa pinakamagandang pick-up fescent si mundo.
03:10Bibihira itong makita sa Palawan dahil na rin sa kasalakuyang estado nitong vulnerable
03:17ayon sa datos ng IUCN.
03:20Oh my God!
03:25Kita-kita yung puti sa cheek niya.
03:31Kaya't siya tinawag na white cheek, Palawan pick-up fescent.
03:36Finally, first time to see a real wild Palawan pick-up fescent.
03:43Unang lumabas ang lalaking tandikan,
03:47nagsisilbi itong look-out sa kanyang mag-ina bago ito lumabas at manginain.
04:02Nang masigurong ligtas ang paligid,
04:06lumabas na ang mag-inang tandikan.
04:09Base sa pag-aaral,
04:14nasa halos limampung libo na lang ang kanilang bilang.
04:18Kaya malaking bagay ang maprotektahan ang sanktuaryon ito.
04:23Samantala, abala naman ang lalaking lawing o braminikay sa pagigikot.
04:32Nagahanap ito ng materyales sa gagawin niyang pugad.
04:36Mano-mano niya itong binubuo.
04:41Sa pagbuo ng pamilya,
04:43kailangan nilang matibay na haligi.
04:48Inaalam ng lawin kung may banta sa kanilang tahanan.
04:52Kasama ang kanyang mga bahay,
04:57pugad ang magsisilbi nilang regalo sa paparating nilang inakay.
05:03Pero anumang tibay nito,
05:06sa halamang ito,
05:08may munting tirahan ang binubuo.
05:13Ang mga ibon na chestnut munya,
05:19abala rin sa paggawa ng kanilang pugad.
05:24Tulungan ang mag-asawang ibon sa pagkuhan ng materyales
05:30at pag-aayos ng pugad.
05:33Ang pares na yellow-vented bulbul naman,
05:47mukhang gustong makisiksik ng pugad.
05:50Habang ang sunbird,
05:56kabala sa paglilinis ng kanyang sarili.
06:11Ang mga ibong ito,
06:14wala sa gubat kundi nasa bakuran ni Emily.
06:17Ang description ko dito is parang they have a live wild laboratory for birds.
06:24Dahil binibisita ito ng mga iba-ibang species sa mga ibon.
06:29Nagsimulang dumating ang mga ibon sa kanilang hardin noong 2016.
06:35May mga tanim kasing itong prutas gaya ng atis.
06:40Ano yung pinaka-naka-interesting na panoorin dito sa mga ibon dito sa bintana?
06:45Gawa nilang ng mga pugad.
06:48Yung po yung interesting na pinaparod namin kung paano nila gagawin,
06:55paano nila isesafe yung itlog nila.
06:57Madalas dumalaw dito ang mga chestnut munya o mayang pula.
07:03Dati itong pambansang ibon ng Pilipinas bago napunta ang titulo sa agila noong 1995.
07:10Ang chestnut munya kayang mangitlog hanggang pito, pero hindi lahat nabubuhay.
07:24Ganyan talaga ang buhay sa mga wild, sa mga buhay ilang.
07:33Survival of the fittest, elimination of the weak.
07:36Yung mga sadyang malalakas lang ang kayang mabuhay, pero yung mga mga hina, may mga kapansanan, sila yung napupunta sa mga prey.
07:46Kung minsan, kahit ang magkapatid na ibon, sila rin ang nagpapatayan para mabuhay.
07:56Gaya ng ibong ito na hinulog ang kanyang kapatid sa pugad.
08:03Ang nahulog na ibon pwedeng mamatay sa butom kapag hindi na nakabalik sa pugad para kumain.
08:16Pero ang higit na kinakatakutan ng mga ibon, ang tunog na ito.
08:32Patay na nang makita ko ang white-eared brown dove na binarin umano gamit ang holen.
08:39Ang ibong ito, sa Pilipinas lang matatagpuan.
08:42Si Jun, hindi niya tunay na pangalan, ang may-ari ng baril.
08:48Itong paghahunting, ano ba yan, halap buhay niyo o libangan?
08:53Pangulam lang, may hila lang pangulam, may tsamba lang.
08:56Yung ginamit mong bala, natangay pa yung laman.
09:01Ang ibon, hindi na makakabalik sa kanyang pamilya.
09:04Kaya ikunento ko kay Jun ang kahalagahan ng ibon sa bubat.
09:15Pag hindi natin na-educate yung mga tao na huwag na natin i-hunt ang mga ibon na ito,
09:21mauubos din sila.
09:22Si Jun nangakong hindi nauulitin ang kanyang ginawa.
09:30Hindi na lalayo sa tao ang pangalaga na ibinibigay ng mga ibon sa kanilang inakay.
09:35Ang matiga nitong pagbuo ng bugag ay simbolo ng pagmamahal sa kanilang pamilya.
09:43Pero ang proteksyon sa kanilang mahal sa buhay,
09:47mangyari lang kung may ligtas itong hardin at bubat na mababalkan.
09:53Maraming salamat sa panonood ng Born to be Wild.
09:57Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
10:01mag-subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.
Comments