The Flying Dragons of the Forest and the Sneaky Fish of the Sea | Born to Be Wild (Full Episode) - video Dailymotion

GMA Public Affairs

Aired (October 19, 2025): High in the forests of Albay, flying dragons glide gracefully from tree to tree while woodpeckers forage for food. Meanwhile, beneath the calm waters of Romblon, a cunning sea creature reveals its hidden predatory side.   Witness these extraordinary wildlife encounters in this full episode of Born to Be Wild!

Transcript

00:00In this place, there is a strange world where there are different kinds of animals,

00:13some friends or friends.

00:17We can see the tulip.

00:21When the tulip is above the tulip, there is a female around.

00:25Ang dalawang flying lizard mukhang kailangang galingan sa pagtatago.

00:31Dahil sa taas ng puno, isang gutom na paradise tree snake ang nakaabang sa kanila.

00:41Ang ibon ng munger blue flycatcher iba ang pakay.

00:46Target itong makain ang nakitang alupihan.

00:52Pero ang alupihan, naglalabas daw ng lason sa tuwing makakaramdam ito ng panganib.

00:58Naku po! Tama ba namang kinain ito ng flycatcher?

01:02Sa ilalim ng karagatan.

01:12Parang may fiesta dahil sa tingkad ng kulay na mga ito.

01:16Excited ako ano kasi I like seeing colorful marine biodiversity and some weird looking fish.

01:27Kapansin-pansin ang ninalang na ito.

01:30Na parang tahimik at hindi gumagalaw.

01:36Pero huwag papaling lang dahil pinilaraw itong tananaknay.

01:42Sa lugar na ito, ang sarap kuminga.

01:56Presko kasi. Puno ng mga puno.

02:00Pero alam nyo ba na sa taas na mga punong yan, may lihim na mundo pala.

02:08Doon nakatira ang iba't ibang hayo.

02:12Mga naghahanap ng kaibigan o kapareha.

02:16Mga naghahanap ng pagkain.

02:19At mga bahay na nagsisilbi nilang tirahan.

02:29Sa matatayog ng mga puno ng Merisbiris Garden and Nature Center sa Albay,

02:33na pili maglaro ng isang Philippine Flying Dragon.

02:37Habang nagpapahinga kami, nakita namin nakasampas siya doon sa sangka ng puno.

02:41Nakita natin yung kanyang julap.

02:45Gumaganon, kapag binabab niya yung kanyang julap, ibig sabi may female around.

02:51Para itong nagpupush-up habang nakabuka ang kanyang kulay dilaw na patagyum o pala na pwedeng mapahaba.

02:59Yung kanyang patagyum, yung kanyang parang pakpak.

03:03That's actually a modified skin. Hindi naman talaga siya pakpak.

03:06Pinaflop din niya, showing off its colors.

03:08Mas makulay yung mga males na flying lizards,

03:12kumpara sa mga females because they're the ones displaying their colors.

03:16In order for them to show that they are virile, they can be able to fertilize the eggs,

03:23and that they are attractive.

03:27Sa matatayog ng mga puno ng Merisbiris Garden and Nature Center sa Albay,

03:32napiling maglaro ng isang Philippine Flying Dragon.

03:37Tila may nakapansin sa ganda ng Philippine Flying Dragon,

03:41ang isa pang kauri nito, patagong tumitingin.

03:45Sa galing nitong magdago, halos naging kakulay na nito ang sanga.

03:52Maya-maya pa, mukhang ginagaya na nito ang pag-push up

03:58at pagpapakita ng julap ng naon ng flying lizard.

04:02Ayan yung female. Ito yung female.

04:04Ito yung female.

04:05So tama nga yung hinala natin kapag merong nagdi-display ng kanyang colors dito sa isang parte ng sanga,

04:14doon sa malapit na doon yung female.

04:16Pero hindi sa lahat ng magkakataon, naghahanap ito ng kapareha.

04:23Minsan, paraan din nyo ito para bakuran ang kanyang teritoryo.

04:27Lalo na't madalas mag-isa o solitary animal ang mga lalaking flying lizard.

04:36Ang dalawang flying lizard mukhang kailangang galingan sa pagtatago.

04:42Dahil sa taas ng puno, isang gutom na paradise tree snake ang nakaabang sa kanila.

04:49Pero ang ahas tila natakot sa tunog ng kanyang narinig.

04:58Isang ibon ang pilit na gumagawa ng kanyang butas, ang woodpecker.

05:04Kung gagawa sila ng nest, continuous kasi yung pagawa nila ng hole.

05:10Kung yung isang pares, parang minsan halinhin na silang magawa ng hole.

05:16So kung active pareho, sa isang linggo meron silang nest.

05:22Sa tapot ng magliligawa ng flying dragon at gutom na ahas, agad ito nagtago.

05:30Ang imang ibon nakikiramdam pala sa ahas.

05:34Maaari kasi silang kainin ito.

05:36Kaya hanggat maingay na gumagawa ng bahay ang woodpecker,

05:41pwede silang dumapo at maglaro sa puno.

05:46Kadalasang naghahanap ng pagkain sa mataas na bahagi ng puno ang mga Philippine pygmy woodpecker.

05:53Mas gusto rin puntahan ng mga woodpecker ang mga patay na puno, lalo na kung gagawa na sila ng bahay.

05:59Kasi yung kanilang tuka is made to peck on wood.

06:03Straight lang din, pero matulis na kaya na talagang dumurog ng kahoy.

06:10Ang bahay ng woodpecker, bukas sa lahat.

06:15Dito rin kasi naninirahan ang iba pang uri ng ibon.

06:18Actually, hindi lang sila yung naandun minsan may kabarkadang.

06:23Mixed species.

06:25Nasa paligid lang din yung male and female or yung mommy tsaka daddy na woodpecker.

06:30So, hindi gaano makaka-invade talaga.

06:33Ang magkaparehang fight thriller, sweet na sweet na nilalabanan ng hangin.

06:43Gaano mang kalakas ito, kampante ang mga ibon na hindi sila tatangahin.

06:49Salamat daw sa malitibay na sanga at mayabong malahon.

06:55Paghupa ng malakas na hangin,

06:58Naglaro pa ito sa mga sanga.

07:06Palipat-lipat ng paglipat.

07:14Pero na mapagod, oras na para maghanap ng pagkain ang lalaking fight thriller.

07:20Kailangan daw muna nitong patunayan sa kanyang kapareha

07:24na kaya niyang buhayin ang kanilang magiging pamilya.

07:28Kaya iniwan muna niya ang kanyang kapares.

07:32Para maghanap ng maliliit na insekto at bungo ng puno na kanilang pagkain.

07:37Maya-maya pa, mukhang may nahuli na ito.

07:41Kapansin-pansin din ang matingkad na kulay asul at kahil ng mangro bluefly catcher.

07:59At ang nakakaakit na huni nito.

08:01Mukhang may sinisibat ang mangro bluefly catcher sa ibaba ng puno.

08:15Tinatansyan niyang maigi kung kakayanin ba niya itong kulihin.

08:20Hanggang sa pigla itong malis.

08:24Nakita na lang namin na nilulunok na nito ang isang alubihan.

08:29Kasi diba, yung alubihan at the tail niya, mayroong vino yun.

08:36Pero kung maliit lang, hindi kaanong makakapoyson doon sa flycatcher.

08:47Puno ang tahanan na maraming buhay ilang.

08:49Pero sa albay, matayog man ang punong ito para sa mga hayop.

09:02Ang albay ay naka-experience ng decrease in forest cover.

09:06Meron pa tayong recorded siya noong 2020 din na around 28,000 hectares na forest cover.

09:11So that is around 11% of the total land area of albay.

09:16Kung tutusin, ito ay medyo maliit.

09:20Dahil sa natural na kalimidad at gawa ng tao.

09:23Ang mga trees, hindi lang sila nagpo-provide ng tahanan ng mga wildlife natin.

09:28Kundi dito rin po nagkakaroon ng kanilang mga activity tulad sa reproduction nila.

09:34Bukod sa shelter, andun po yung food source nila.

09:36So lahat po ng kailangan ng ating mga wildlife is commonly ay nakukuha po nila sa mga trees.

09:46Kaya ang gobyernong patuloy na nagtatanim na mga puno sa ilalim ang National Greening Program mula pa noong 2011.

09:54Para maisalbah ang natitira nating puno at may balik ang kagubatan.

09:59Definitely nakatulong ang National Greening Program para madagdagan ang ating forest cover.

10:05Noong 2020, yung last time na nagsurvey ang NAMRIA, o yung mapping authority natin, is around 7.2 million hectares.

10:13So ito ay nag-increase na ng 3% from 2015.

10:17Nagsimula tayo ng 6.8 million hectares.

10:21Pero hindi yan lahat ma-attribute mo sa National Greening Program.

10:24Puno ang isa sa mga bumubuhay sa atin sa mundo.

10:32Sa simpleng pagtatanim at muling pagpaparami nito,

10:36pwede nitong maisalba ang buhay ng mga hayop at magig ng mga tao.

10:42Sa ilalim ng karagatan.

10:57Parang may fiesta dahil sa tingkad ng kulay na mga ito.

11:00Ang ilan, masayang nagsasayaw.

11:19Pero kapansin-pansin ang ninalang na ito.

11:22Na parang tahimik at hindi gumagalaw.

11:31Pero huwag papalin lang dahil tigla raw itong nananakmal.

11:37Sa isla ng Romblon.

11:54Nakatira ang isang walang imik na nilalang.

11:57Naimik at tila walang pakialam.

12:02Pero tiyak daw ang kamatayan kapag nasakmal ng bibig nito.

12:15Tinatawag na ambush master ng karagatan ang frogfish.

12:19I like to introduce our dive master, Bebe.

12:44Hi!

12:46And Alvita.

12:48I'm excited ako kasi

12:52I like seeing colorful marine biodiversity.

12:56And some weird looking fish.

13:00Itong frogfish.

13:07What you need is what? Patience?

13:10Yes.

13:11And good eyesight.

13:12Yes.

13:22Welcome to the underwater world.

13:25Iba yung mundo sa ilalim kahimik.

13:29Peaceful.

13:31And then biglang bubulaga sa'yo.

13:34Napakagandang mga kulay sa ilalim ng tubig.

13:37Dito sa Romblon.

13:38So, let's get ready.

13:46Nasa dalawang pundi pa o sing taas ng dalawang poste ang ilalim ng tubig na aming sisisili.

13:53Wala pang limang minuto.

13:54Isang orange frogfish ang bumungag sa amin.

14:08Nakapwesto ito sa matitingkad na corals o bahura.

14:12Ang kanyang pananahimik ang kanyang pananahimik ang posibleng sinyalis ng paghihintay para ang matake sa mas malilit na isda.

14:26Sa loob ng 6 milliseconds o mas mabilis pa sa kisap mata.

14:34Kaya nitong lamunin o kainin ng buo ang kanyang target na pagkain.

14:39Hindi tulad ng ibang isda, bihirang lumangoy ang mga frogfish.

14:47Tinagamit nito ang pectoral at pelvic fins para maglakad.

14:51Sa itsura nito, akalaay mong corals ang puting frogfish na naabutan naming nagpapahinga.

15:12Ang mga frogfish, may kakayang magpago at gayahin ang kulay ng kanyang baligid o camouflage.

15:26Parti ito ng kanilang depensa sa mga kalaban sa dagal.

15:35Meron kami nakitang buti na may stripe.

15:38Ano mo ay ginagaya niya yung mineralization dun sa batok.

15:43Pero pag tinignan mo mabuti, it's another frogfish.

15:55Isang itim na frogfish naman ang aking nakita.

16:01Maliit ang mga mata ng frogfish kung ikukumpara sa ulo nito.

16:05Pero matalas ang paningin pagdating sa galaw ng kanilang biktima.

16:11Itim siya tapos marami siya mga puti-puti sa katawan.

16:23Akala mo punta ka sa isang planetary na madilim tapos may mga stars na madilim.

16:31Parang galon yung design niya.

16:32Ang Romlon ay matatakpuan na malapit sa Verde Island Passage.

16:38Isang lugar na pinigurean ng California Academy of Sciences bilang center of the center of marine biodiversity sa loob ng Coral Triangle.

16:50Tumakpan sa akin ang mag-asawang frogfish.

17:02Tila nagpapahinga ang dilaw na lalaki at itim na babaeng frogfish.

17:08Conditioning ang tawag sa ganitong pag-ugali.

17:14Paraan nila ito para ihanda ang sarili sa kanilang pagpaparami.

17:19Unting-unting lumalaki ang tiyan ng babaeng frogfish.

17:26Habang nabubuo, sa loob niya ang libo-libong mga itlog.

17:31Ang lalaking frogfish naman ay pahimik na nagmamasid hanggang maging handa ang babaeng isda na mag-breed.

17:44Ang daddy frogfish sa likuran ng mommy frogfish nagbabantay.

17:49Kapag kasi napansin siya ng bundis na frogfish, posibleng akalain na banta ito sa kanilang itlog at kainin bigla.

17:58Ang frogfish ay tinawag na frogfish mainly po sa kanyang itsura.

18:03Maiksi lang siya, malapad, may malaking bibig at the same time,

18:08yung dalawang pectoral fins niya ay parang nagsisilbing paa nakamuka ng mga palaka.

18:13Nag-re-range naman siya ng mga few centimeters hanggang sa around 1 foot.

18:21Matatagpuan ang mga frogfish sa Indo-Pacific region.

18:25Sa tala ng International Union for Conservation of Nature o IUCN Red List,

18:34ito ring na least concerned ang mga frogfish.

18:36Ibig sabihin, hindi pa ito manapit maubos sa wild.

18:42Ang nakikita nating threat doon talaga is yung posibleng illegal and destructive fishing activities.

18:50Kagaya po ng effects po, siltation dulot po ng marble quarrying and runoff doon sa mga kabahayan,

18:58ito po ay posibleng mag-cause din po ng decline ng reef area doon.

19:05Hindi umaatake ang mga frogfish sa tao.

19:09Kung sakali mang lumapit ang mga ito ay bilang detensa lamang,

19:15hindi rin sila nakakalason o nakamamatay.

19:19Yung frogfish, iba-ibang kulay niya, maaliw ka sa iba't ibang uri ng mga frogfish.

19:29And siya yung isa sa mga dahilan kung bakit na-preserve itong lugar na ito.

19:36At in fact, ginawa ng marine sanctuary yung ibang parts of this area.

19:42Hindi man karaniwang napapansin, ang mga frogfish ay paalala na sa ilalim ng ating karagatan may buhay ilang na mapaninlang.

19:54At rinik kung umatake.

20:00Kaya dapat palagi mag-ingat.

20:02Ako si Doc Nielsen Donato.

20:08Ako si Doc Firds Resyo.

20:11Born to be Wild.

20:19Maraming salamat sa panonood ng Born to be Wild.

20:22Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,

20:25mag-subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.

The Flying Dragons of the Forest and the Sneaky Fish of the Sea | Born to Be Wild (Full Episode)

Category

Transcript

Be the first to comment

Recommended