00:00If a person has a massive species,
00:08what is it?
00:12It's the butterfly here.
00:14They say that during the summer time,
00:17there are a lot of species.
00:20But right now, it's kind of a little bit.
00:24There are two of them in the world.
00:28But in the previous fight,
00:30they are still alive?
00:32Who are they?
00:34Who are they who are living in the desert
00:36and the sea?
00:42There are a lot of trees.
00:44This is a lot of trees.
00:46This is a lot of trees.
00:54There are hundreds of trees.
00:56There are lots of trees.
00:58There are lots of trees in this park.
01:06Of course,
01:07I thought it would be more than a few trees
01:10because it's an eye.
01:12itong mata, kaya hindi ito may iwasang pagkamalang itong may dalang kamalasan.
01:34Sa pagkila ng ulan, pagkakataon ito para sa mga insekto na mag-ipon ng pagkain.
01:43Pero ang kanilang lakas, tila sinusubok ng malakas na hangin.
02:00Kung ang tao naghahanap ng masisilungan, paano pa kaya mga hayo?
02:07Sa paglipad dinaan ng paro-paro, ang pagkahanap nito ng matatamis ng balaklak.
02:16This is their hedge garden. Ito yung mga halaman na pinagkukuha na nila ng mga tangkay for their sexual reproduction.
02:25And so, ito, itong mga butterfly na nandito, sabi nila, during summertime, mas madami sila, mas iba't ibang species.
02:35But right now, kasi medyo maulan eh.
02:38Ang hangin, tila sinasabayan lang nito sa paglipad.
02:43Hanggang sa mapili nito ang bulaklak na kanyang pagkukuhanan ng pagkain.
02:49Ang paro-parong ito, perfect ang landing sa bulaklak.
02:53Gamit ang mahabang probosis, sinisipsip nito ang nektar ng halaman.
02:59Habang ang mga binti nito, nakakapit na mabuti sa bulaklak para hindi lili pa rin.
03:05Sa katawan nito, hindi nila namamalayan na kumakapit ang polid ng halaman.
03:13Kaya sa muling paglipad nito, naiuhulog din ang polid sa iba pang mga tanim.
03:20At sumisibol ang bagong bulaklak.
03:24Pero di lahat ng paro-paro, mapalad na nakakalipad.
03:29May ilan na namatay na bago pa man sila lumipad at makahanap ng pagkain.
03:35Ang pagkakaroon ng paro-paro sa paligid.
03:39Bukot sa paniwalang pagdalaw ito ng mga yumaong mahal na natin sa buhay.
03:45Yung mga butterflies na nakikita natin dito
03:48are believed to be indicators of a healthy environment that we have here.
03:53Indikasyon din ito ng pagkakaroon ng malinis na hangin.
03:57Lalo na sensitive ito sa pagbabago ng panahon at kanilang paligid.
04:01Ang butterflies po ay very sensitive sa kanilang environment.
04:05Kapag po halimbawa, buminit lang ng ilang degrees, maapektohan na po yung population nila.
04:11And pati po air quality, damay na rin sila rin.
04:15Meron silang specific host plants.
04:17Kapag nawala po yung mga host plants na ito, yung mga population po nila pwedeng mag-decline.
04:21Ang ilang mga insekto.
04:23Pagtalo naman ang paraan ng pagkahanap ng pagkain.
04:29Ang mga jumping spiders kayang tumalo na nasa 40 times ang haba ng kanilang katawan o kasing taas ng isang payo.
04:37Pero teka, ang jumping spider na ito, nakikiramdam kung aabot siya sa tataloning dahon.
04:46Bukot sa malayo, umiihip pa ang hangin.
04:51Nakapo!
04:52Ang kanyang diskarte, tila nag-iba.
04:55Sa halip na tumalon, hinaan nito sa mabilis na pagtakbo para labanan ang hangin.
05:03Nice move!
05:08Pero tila nag-unat siya sa kanyang nakita.
05:13Ang kapwa niya gagamba, agaw buhay sa kalaban nito.
05:18Paikot-ikot ang kanilang laban.
05:25Kung sino ang matalo, tsak na pagkain ng panalo.
05:33Oh no!
05:36Sa puwesta ng laban, lamang ang potakte.
05:40Lalo na't nagawa nitong madaganan ang gagamba.
05:46Maya-maya pa.
05:48Sa gutom ng potakte, unti-unti na niyang kinakain ang talo ng gagamba.
05:55Pero tila may gustong makisalo sa kanya.
06:01Ang langgam na ito, sinubukan pang lumapit.
06:06Ang potakte, pinugaw ang langgam.
06:10Habang itinatago nito sa kanyang likuran ang pagkain.
06:13Omnivore ang mga potakte.
06:19Kumukuha ito ng sustansya at lakas sa pagkain ng halaman at karne ng ibang hayo.
06:25At para masiguro na walang istorbo sa kanyang pagkain,
06:30umalis ito na bit-bit ang gagamba.
06:32Ang sinapit ng gagamba sa kamay ng takte,
06:38pinagmamasdan pala ng magtatagong scorpion.
06:42Sa apat itong mata, talaga namang makakaligtas siya.
06:46Ang kanyang median eyes na nasa gitna ng kanyang ulo,
06:50responsable para makita niya ang imahe at paggalaw sa kanyang paligid.
06:54Samantalang ang lateral eyes naman na nasa gilid ng kanyang ulo,
06:59kayang madetect ang liwanag.
07:02Ginamit din ang scorpion ang kapangirihan niyang gayahin ang kulay ng kanyang paligid o camouflage.
07:09Ang kulay ng bunot, gayang-gaya nito.
07:14Pansin nyo ba kung maasaan ang scorpion?
07:18Maya-maya pa, ginagalaw na nito ang kanyang pictures at inangal sa kere.
07:27Parang sensor ito na nakikiramdam sa kanyang paligid.
07:32Sa takot nito sa pag-atake ng predator o insekto at hayop na posibleng kumain sa kanya.
07:39Tuluyan na itong nagtagaw.
07:42Pero di lahat ng insekto kasing galing nila sa pagkahanap ng pagkain.
07:51Dahil ang steak insect na ito na nakakapit sa sanga ng gumamela,
07:56go with the flow sa ihip ng hangin.
08:00Samantalang ang kuliglig naman na nakapatong sa dahon,
08:05walang ginawa kundi magtago.
08:07Sa mga pinakamalaki talagang threats sa population ng ating mga insekto ay
08:14ang pagkasira ng kanilang mga tirahan pati po ang pagtaas ng temperature sa globe.
08:19Gaano man kalakas ang hangin na hinaharap ng mga insekto,
08:26hindi sila nagpapaginan dito.
08:30Lalo na sa paiba-ibang panahon,
08:33pakay nilang ligtas na makakain at makabangon.
08:37Unti-unti nang buwabalot ang dilim.
08:43Pudyat ito ng pagtitipo ng mga mahitim na nilalang.
08:47Maya-maya pa,
08:57marilingig ang napakainan itong tunog.
08:59Habang nagbamasid ang napakaraming nandilisik at mapupunang mata.
09:14Ang tanion, daan-daang mga ibon ang unti-unting naghunguyan na dito sa parke na ito.
09:25Sa isla ng Romblon,
09:43makikitang naglilimis ng sarili ang mga Asian Glossy Starling o Galansyang.
09:55Ang isang ito, tila na puyat at gusto pang magpahinga.
10:02Pero ang mag-asawang Galansyang,
10:05literal na early bird.
10:07Dahil maaga pa lang,
10:09nag-iipon na sila ng dahon sa butas ng puno.
10:13Ito kasi ang magsisilbi nilang bahay o ugad.
10:25Pagsapit ng dilin,
10:31tila tinatawag sa park ang lahat ng mga Galansyang.
10:38Sabay-sabay itong lumilipad at nag-iingay.
10:41Sa galitong oras, nasa mga mag-alas sa isla,
10:45kita mo,
10:47flocks and flocks of birds are going home into this park para mamahinga na sila.
10:54Kung ang dito na nagro-roost o namamahay yung Asian Glossy Starling,
11:13or anong tawag niya dito sa local?
11:15Locally po, it's called Galansyang.
11:17Noon po, itong park na ito, wala pa po masyadong trees.
11:21Now, siguro around 60s or 70s,
11:25nung dinagdagan po ng foliage dito,
11:29nung lumawak po yung cover,
11:31doon po sila nag-start na dumami.
11:33I resided here for almost 20 plus years na.
11:36Talaga itong park po na ito ay,
11:39talaga dito nagpupunta yung Galansyang.
11:42Kwento ng tourism officer,
11:44nang udyongan na si JC,
11:45ilan lang ang galansyang sa kanilang park ito yung umaga.
11:50What time do they normally start coming home?
11:53Usually po, mga around 4pm,
11:554, 5, 6,
11:57pero pinakamarami na po sila around 6 na.
12:00Tapos hanggang gabi na po yung doon.
12:02Pero pagsapit ng dilim,
12:04kapansin-pansin daw ang daan-daang ibon na nagliliparan.
12:08Lalo na't isa ito sa pinakamaingay na uring ng ibon sa mundo.
12:12Na natutuwa ba kayo sa mahuni nila?
12:25Minsan may ingay.
12:27May ingay.
12:28Sa matataas na puno daw,
12:30ito na piling mag-roost o magpahinga.
12:35Sa locals po,
12:37minsan iba-iba yung pag-receive nila sa mga Galansyang birds.
12:42Kasi nga po minsan,
12:43pag naglalakad na mamasa sila,
12:45naiputan sila.
12:46Pero yung iba pong tourists,
12:48natutuwa naman.
12:49Kasi nga po,
12:50medyo nasa urbanized area.
12:52Tuwing umaga,
12:53kita raw sa kanilang parke ang dami ng ipot mula sa mga ibon.
12:57Every day po,
13:02nagki-clean up.
13:03Pero yung pinaka-
13:05talagang general cleaning po
13:07is every Sunday.
13:08Kasi po,
13:09magta-flag ceremony ng Monday.
13:11Usually, mga feces nila,
13:13at saka mga balahibong na wawalis nyo?
13:15Yes po.
13:16Nalalag-lag talaga.
13:17The smell po ng feces nila,
13:19hindi naman po talaga off-puting.
13:21Amoy parang freshly cut grass.
13:25Tumaga,
13:26karaniwang nanginginain ng mga prutas,
13:28ang mga galansyang sa iba't ibang lugar sa Rumblon.
13:32All year round po nandito sila.
13:33All year round sila.
13:34Kahit bagyo nandyan sila.
13:35Yes po.
13:36Kahit bagyo po nandyan sila.
13:37Kaya po,
13:38maintain lang yung cover dito sa park.
13:43Pero,
13:44may ilang nagsasabing posibleng sinyalis ito
13:47ng masamang pangitain.
13:49Sabi ng matatanda dito na,
13:52pagka parang nagkakagulo sila,
13:55ibig sabihin may pagparating pagyo, gano'n?
13:59Opo,
14:00isa din yun sa mga ano,
14:02sinasabi ng mga matanda,
14:03sa ending yun,
14:04na mayroong darating
14:06sa mga panakuman.
14:07Bansyo,
14:09ganyan,
14:10nagulan.
14:11Noong mga nakaraang linggo,
14:16niyanin ang malakas ng Mindol
14:19ang iba't-ubang bahagi ng bansa.
14:25Pero,
14:26hindi lang tao ang nakaramdam ng pagyanig na ito.
14:29Sa video na ito,
14:35makikita ang daandang ibon
14:38na nagliparan at dumapok
14:40sa mga kabli na kuryente
14:42sa Santo Tomas,
14:43Dabao del Norte.
14:46Ayon sa mga residente,
14:48tila na bulabog ang mga ibon
14:50matapos tumama
14:51ang magnitude 7.4 na lindol
14:54sa Dabao Oriental.
14:55At tinanig ng magnitude 6.9
15:00na lindol ang probinsya ng Cebu.
15:05Paliwanag na mga eksperto,
15:07posible isa itong
15:09instinctive response
15:10ng mga ibon
15:11sa paghahanap
15:12ng mas ligtas na lugar.
15:15Bago tumama ang lindol,
15:16nagkakaroon na
15:18ng maliit na paggalaw ng lupa.
15:21Dahil sensitibo ang mga ibon
15:23sa vibration,
15:24ito ay maaaring
15:26maramdaman na
15:27ng mga ibon
15:28bago pa mapansin
15:29na mga tao.
15:30Kaya,
15:31sabay-sabay itong lumipad
15:32at tila
15:33nagtitipon-tipon.
15:36Pusibli rin,
15:37tumagal
15:38ang ganitong
15:39pagsasama-sama
15:40ng mga ibon
15:41dahil sa pagkasira
15:42umano
15:43na kanilang pugad
15:44o tahanan.
15:45Samantala,
15:46sa isla ng Romblon,
15:48nabutan kong nanginginain
15:49ang Asian Glossy Starling
15:50o Galansyang,
15:51gamit ang matatals nitong tukak.
15:55Pilit nitong inaabot
15:56ang butas ng buko.
15:58Ilang sandali pa.
15:59Ilang sandali pa.
16:00Tagumpay,
16:01naasunggit nito ang matamis
16:02na laman ng buko.
16:03Homnivore o kumakain ng halaman,
16:05trutas at malilit na insekto
16:06ang mga Galansyang.
16:08Monomorphic
16:09o parehas ng itsura
16:13ang babay
16:28at kalaking galansyang.
16:33The strange thing in this one is one of the bosses.
16:39It's lower than the boys compared to the boys.
16:49Some residents have visited a few days to visit the park.
16:55Before we saw the camera man, it was just a few of them.
17:02So there are a lot of these animals.
17:05There are a lot of these animals.
17:07The weakling, you know, the weakest of this flock.
17:13Sometimes they're sick, they're dying.
17:16And sometimes they're eating their pusa.
17:19So what we saw earlier, it was just a few of them.
17:25So unang pingin, makakakilabot daw,
17:30Pagmasdan ang mga gitansyang dahil sa mapukulan nitong mata.
17:36Kaya, hindi ito mahiywasang pagkamalang itong may dalang kamalasan.
17:45Ginatatakutan din ang maitim nitong balahibo,
17:50Na nagbibigay umano ng misteryosong anyu.
17:53Makikita mo, ipakpak nila,
17:55Pag tinig mo, itim lang sila. Pero pagdating dito sa balugbog nila, meron siyang metallic sheen. Akala mo parang natakakintam, lalo na pag tinamaan ng araw.
18:10Pag nilinaw ng mga eksperto, hindi dapat katakutan ang mga galansyang dahil sa itsura nito.
18:16Ang mga Asian Glossy Starling o galansyang ay nabubuhay talaga sa anthropogenic landscape.
18:26So sa lugar mismo ng mga tao, hindi yan unnatural. Natural sa kanila yun.
18:34Namamuhay sa syudad, namamuhay sa mga building, mamuhay malapit sa mga tao.
18:41So hindi yan kakaiba. Siguro ang rason bakit sila nabubuhay doon, una, kaya nilang kumain ng pagkain na galing sa tao.
18:55Dahil sa adaptability skills ng mga ibong ito, hindi raw nito kailang lumipat ng roosting area.
19:03Kailangan lang nilang umalis upang mas makahanap pa ng mas maraming pagkain.
19:09Itong Asian Glossy Starling, they're not endemic to the Philippines, pero Southeast Asia, makikita talaga itong mga ibon nito.
19:22Kailangan lang panatiligin ang kalinisan sa lugar upang hindi magdulot ng sakit ang dumi ng mga galansyang.
19:29Hindi dapat natin silang tanggalin sa lugar kung saan sila, doon na dapat sila manatili.
19:41Kasi meron naman silang ginagawang maganda, which is, nagkocontrol sila ng population ng mga insekto.
19:51So, yun isayun sa ecological role nila.
19:55Sa paglipad ng daang-daang ibon, lupo man nilang hinaharap ang pagbabago ng panahon.
20:07Patuloy itong magahanap ng lugar na matatawag nilang tahanan,
20:11na higtas sa anumang kalamidad at pagkasira nito.
20:15Maraming salamat sa panunood ng Born to be Wild.
20:21Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
20:25mag-subscribe na sa JMA Public Affairs YouTube Channel.
Comments