00:00Pagdating sa kasipagan,
00:03numero uno at role model ang mga langgam.
00:08Hindi ito na-peeper me.
00:11Sa paghahanap ng pagkain,
00:16marunong din ito makisama sa ibang insekto gaya ng apids,
00:20gagamba, stick insects, at iba pang lahi ng langgam.
00:25Kaya siguradong mugusok sila,
00:28ano man ang panahon.
00:30Ang mga langgam, tila may inaapangan.
00:40Pakain itong salakayin ang sapot ng gagamba.
00:44Sa network of web na parang pinagdikit-dikit nilang gawin,
00:48usually nung nakikita natin ito pag gumagad.
00:52Ground spiders ang tawag sa mga gagambang may-ari ng sapot.
00:55Sila ang mga gagamba na naiinirahan sa damo at palayan.
01:01Yung web na ginagawa nila parang hamok kasi pumipili sila ng mga hibla ng mga dahon,
01:09pumipili sila ng dahon at doon nila yata.
01:11Ang ganilang sapot,
01:12ang ganilang sapot,
01:13parang papel,
01:15flat at malapit sa lupa.
01:18Kaya mas madaling makahuli ng pagkain ng mga gagamba.
01:23Mahuli kaya nito pati ang pag-atake ng mga langgam.
01:26Sa liit na langgam,
01:30kinakailangan nilang dumiskate sa pagkain.
01:34Mapapansin na pa isa-isa kung pumunta ang mga langgam sa sapot.
01:43Dahil flat ang sapot ng gagamba at nasa iisang direksyon lang ito papunta,
01:48tayang lumusot ng langgam ng hindi natatrap.
01:56Sa dalas ng pagbulat,
02:02posibleng wala itong makuling pagkain sa paligid.
02:06Kaya kailangan magdobli-sipag ang mga langgam.
02:09Sa punong ito,
02:12may mga insekto na tila nakikipagkumpulan sa mga langgam.
02:18Kadalasang nakukumpulan ang mga langgam tuwing may pagkain.
02:22Dahil naatrap ito sa amoy ng matatamis na pagkain,
02:26scouting ants ang tawag sa mga naghahanap ng lokasyon ng pagkain.
02:32Pinupuntahan nila ito at iniiwanan ang pheromone trails
02:35na gabay ng ibang langgam papunta sa pagkain.
02:41Gamit rin ng mga langgam ang kanilang aldanay.
02:44Ito ang nagsisilbi nilang kamay, tenga at ilong sa pagkahanap ng pagkain.
02:51Kaya naaamoy nila ang pagkain kahit nasa malayo ito.
02:56Ang dami natin nakikitang red ants dito.
02:58Tapos meron din tayong mga apids na yun, yung mga maliliit na yun.
03:01And if you observe, parang hindi nila sinasaktan yung isa't isa.
03:09But in fact, they are benefiting from each other.
03:14Ang apids, may kakayahan na maglabas ng honeydew sa kanilang katawan.
03:20Ang honeydew ay dumi ng mga sapsaking insects na kumakain sa balat ng halaman gaya ng apids.
03:26Pagkatapos na ito kumain sa balat ng halaman,
03:31sa amoy at tamis nito, nilalapitan ng mga langgam ang apids para inumin ito.
03:39Dahil sa presensya ng mga langgam,
03:42ligtas ang apids sa pag-atake ng iba pang insekto.
03:47Pati ang halaman na kinakapitan ng apids, nakikinabang din.
03:51Maaari kasi magdulot ng sakit sa halaman ng honeydew kapag hindi ito nakuha ng langgam.
03:59Gaya ng pagkatuyo ng dahon at maging sanhi ng pagkamatay ng halaman.
04:04They have a mutualistic relationship with each other.
04:07Wherein both parties benefit from each other.
04:12Mutualism relationship ang tawag sa unayan ng apids, langgam at halaman.
04:17Lahat sila nakikinabang sa isa't isa, panalo, at walang lugi.
04:26Sa mga pahintari na ito, kapansin-pansin din na masisipan ang mga langgam.
04:33Buhat dito.
04:36Buhat doon.
04:37Ang isang ito, mukhang napagod.
04:43Sa kanyang pahinga, abala naman ito sa paglilinis ng kanyang mandibolo pa nga.
04:48Ito ang diacama ants.
04:50Mga hard-bodied ants yan.
04:53Tapos may sting sila, masakit ang sting nila.
04:56Locally, they're also called mga atik.
04:58This is a unique genus of ants, na actually unique maski sa order hymenopter.
05:05Kasi these ants are social, pero wala talagang feed.
05:10Puro worker ants ang kanilang dahi.
05:12Kaya, work lang sila ng work.
05:15Ang naninitlog is what's called the fertile worker.
05:19So, within the nest, may isang fertile worker.
05:21Ang mga worker diacama, walang takpak, wala rin ability to fly, and they never develop wings anymore.
05:30Ito ang posibleng leader ng kanilang colony at nagpaparami sa kanilang dahi.
05:36Makikita ang nest ng mga diacama ant sa lupa at bulong.
05:40Kung nandun sa pine cones, maaaring ang may insects dun sa pine cones.
05:44Predator ko rito, hindi ko pa kain ng alapan.
05:48Mapapansin din ang malalaki at matatala sa kapadibol.
05:53Ginagamit nila ito sa pagdala ng kanilang pagkain sa kanilang nest.
05:59Buko dito, meron din itong venom na sapat lang para mapatumba ang kanilang maliliit na kalaban.
06:06At lahat ng mga stinging ants, may venom for the prey.
06:09Kung kolekta na prey nila, sting nila to immobilize.
06:13Ang daddy long legs ay spider-like arthropod.
06:17Hindi ito gagamba at walang kakayahan na gumawa ng sapot.
06:22Meron itong walong mahabang paa na mas mahaba pa sa sukat ng kanilang katawan.
06:27Ito ang ginagamit nila sa paglalakad.
06:33At ginagamit rin nila ito para makaalis sa pagkakahawak ng kanilang mga predator.
06:38Ototomy ang tawag dito.
06:42O ang pagsasakripisyo ng isang bahagi ng kanilang katawan para sa kanilang kaligtasan.
06:47Habang ang pinakamahabang paa ay ginagamit nila bilang sensory organ o kanilang pandama,
06:55ang daddy long legs na ito, dahan-dahang naglalakad pababa sa puno.
07:05Maingat ito sa paglalakad dahil baka biglang sumulpot ang kalaban.
07:09Kabilang na ang mga langgam.
07:13Kayang-kaya itong talunin ng mga dayakama ants.
07:17Lalo na mayroon itong venom na kayang mag-paralyze ang kanilang prey gaya ng daddy long legs.
07:23Pero mukhang hindi interesado ang mga langgam na makipag-away.
07:29Mas gusto nitong mag-ipon ng mag-ipon ng mga pagkain.
07:34Paborito nitong kainin ang mga dahon,
07:37insekto,
07:38nectar,
07:39ng mga halaman,
07:41itlog ng mga insekto,
07:42gulay,
07:43prutas,
07:43at iba pang matatamis na pagkain.
07:47Sa ngayon, mayroong 577 species ng langgap sa Pilipinas.
07:53213 sa mga ito ay endemic o dito lang makikita sa Pilipinas.
07:58Pero kahit gaano man, karami ang buli ng langgap sa bansa.
08:03Nananatili pa rin itong understudy o hindi masyadong mapag-aaral.
08:06Maraming salamat sa panonood ng Born to be Wild.
08:11Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
08:14mag-subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel.
08:17Pagkain.
08:18Paikain.
Comments