00:00This is an ordinary day for the students of Batalan Elementary School.
00:18But in this classroom, it's not ordinary.
00:23It's not a ordinary day for the students of Batalan Elementary School.
00:26Ang naglalakihang anahaw, parang kumot sa mga Lesser Asiatic Yellow Bat o Paniki tuwing umaga.
00:47So, napaka-unique nito. Ito yung napili nilang habitat, yung tulugan nila.
00:53During this time, pag sinilip mo, sobrang lalim nila doon sa wilted na leaf ng anahaw.
01:02Bawat isa, pilit na sinisiksik ang sarili sa katabi nito.
01:09Ang ilan naman, nililinis ang pakpak ng katabi nito.
01:13Pagdating ng hapon, yun yung ready na sila para lumipad.
01:20Makita mo, medyo lumalapit na sila doon sa bungad.
01:24Oras na para lumipad at maghanap ng pagkain.
01:28Di kalayuan.
01:32Present sa klase ang mga insect packs.
01:35Kasama ang mga estudyante ng grade 4.
01:38Oh, lakas, lakas ng scent ng mga bats.
01:43Yung kanilang ano, yung panghi, mga amuy mo.
01:47And this is a classroom for elementary.
01:50Ang ganitong uri ng paniki.
01:53Insectoraw ang paboritong kainin.
01:55Ayon kay Dr. Philip Alviola, isang wildlife biologist.
02:00They are strongly associated with human habitations.
02:03Ang mga examples dito, mga bahay.
02:05Sa mga kisame, sa mga halaman, mga puno na nakikita,
02:09malapit din sa mga bahay at sa mga infrastruktura.
02:12Itong mga paniking ito, itong scotophilis kulay,
02:15ang kinakain mismo nila ay mga insekto.
02:18The prime choice of a habitat for these bats.
02:22Yung kisame nung school.
02:25Sa kisame at paligid ng paaralan,
02:27posibling may sapat umano silang pagkain.
02:31Ayon, doon sila na mamahay.
02:35Itong mga insectivore bats na ito.
02:39So, these bats managed to make this classroom a home for them.
02:47Nagsisiksikan, nakalambitin,
02:49at naglilinis ng katawan ang mga paniki.
02:53Pero may ilan na very noisy.
02:57Kaya sa teacher, bukang may mapapaalis sa klase.
03:05Halos dalawang dekada na raw,
03:07sa kisame ang mga nakikisitin sa kanilang klase.
03:12Ang amoy at ingay nito,
03:14terwisyon na raw sa pag-aaral na mga estudyante.
03:17Ang request sana namin eh,
03:20matanggal o mapaalis yung mga bats na yan
03:23kasi nakaka-apekto ko sa pag-aaral ng mga bata.
03:262007 nung una akong nagturo dito, sir,
03:29nandiyan na yung mga...
03:30Lahat na raw ng paraan,
03:33ginawa ng mga teacher para mapaalis ang mga paniki.
03:36Dito, gumawa na sila ng paraan, ano?
03:39Naglagay na sila ng mga nets.
03:41Pero, nasisqueeze pa rin nila yung sarili nila dyan.
03:47Simbukan din nilang magpausok para maitapoy ito.
03:52Pero, ang mga paniki.
03:54Dead, ma!
03:55Dito lang sa harap, ma.
03:57Parang kung amoy na, ma.
03:59Parang hindi na kami makakuan yung ma-amoy niya, ma.
04:01Parang masakit ang ulo kapag man nandyan ka na, ma.
04:03Sana hindi sa...
04:04Sana ganyan palagi, ma.
04:06Parang hindi naman makuan yung mga bata, ma.
04:08Ang dapat ako, mga nabangsitser,
04:11siyempre, no, na kapoy dagiyay,
04:14na sustang, kwati, loob dagiyugbing,
04:18baka damang yari pa ay.
04:20Kung walang, amam, eh, di malinisan na lang.
04:24Ang advisor ng grade 4 po, ng 2 years,
04:28ang amoy ng paniki, nakakadistract talaga sa amin,
04:32lalo na sa mga mag-aaral.
04:34Dahil di nila mapaalis ang mga paniki,
04:37ang mga guro, nililinis pati ang kisami.
04:41May napatanggal namin yung mga tae ng paniki po.
04:44Once a year lang po pag may brigada.
04:46Umaabot daw sa 2 hanggang 3 sako
04:49ng dumi ng paniki,
04:51ang nakukuha nila tuwing brigada-eskwela.
04:54Yung mga minsan,
04:56hindi na sila pumapasok,
04:57siguro sa amoy ng paniki.
05:00Kahit nga ako minsan,
05:02nakakano talaga sa konsentrasyon mo
05:05pag nagtuturo ka.
05:07Bukod sa istorbo na ito sa klase,
05:11ikinababahala rin nila ang posibleng epekto nito
05:14sa kanilang kalusugan.
05:16Nakakahilo,
05:17saka nakakasplaso
05:19sa pakiramdam.
05:21Dadaan ka pa lang na amoy na talaga yung mabako.
05:25May dahilan ang pag-aalala
05:27ng mga guro at magulang doon,
05:30lalo na may sakit na binabantayan
05:32ang mga doktor at sayentipiko ngayon.
05:36Ayon kay Dr. Philip Alviola,
05:39maraming sakit mula sa paniki
05:41ang maaring lumipat sa tao
05:43sa pamamagitan ng zoonosis.
05:45Ang nangyayari kasi dito is,
05:49of course,
05:49nagkakaroon na ng very close contact
05:51between humans and wild animals,
05:55particularly bats.
05:57In a lot of cases,
05:58ng mga zoonotic diseases
06:00coming from bats,
06:01laging merong involved na intermediate host.
06:05Gaya ng Nipa virus
06:07na naitala sa bansa noong 2014.
06:11Sa Philippines,
06:12nagkaroon tayo ng outbreak noong 2014.
06:15Ang nangyayari is,
06:16may namatay na kabayo,
06:17tapos kinatay nila,
06:19and then kinain,
06:20and then tinesting yung mga serum,
06:22yung mga blood.
06:24And they found out na
06:25Nipa virus na nakikita rin sa paniki.
06:28Mayiwasan ang pagkalat
06:30ng mga sakit na dulot ng paniki.
06:32Kung,
06:32unang-una ay,
06:34of course,
06:35yung contact between humans and bats.
06:39We try to keep it at a minimum.
06:41Siyempre,
06:42yung pagkain ng paniki.
06:44Ang dumi at ihinaman ng paniki
06:46ang maaaring magdulot ng sakit sa tao.
06:49Malanghap nila yun,
06:51or pumunta sa pagkain,
06:53or sa kanilang inumin,
06:54ay magkakasakit sila.
06:57Magkakaroon sila ng problema sa chan,
06:59mga gastric diseases.
07:03Ang sitwasyon ng Batalan Elementary School,
07:07nilapit namin sa Community,
07:09Environment,
07:10and Natural Resources Office ng APARI.
07:12Sa batas po natin na RA 9147,
07:15o yung Wildlife Act,
07:16dinidiscourage po namin na saktan
07:18ang mga hayop na nakikita dito sa atin,
07:22lalo na ang ating mga paniki.
07:23Kapag gabi at sila ay lumabas,
07:26takpan na lang nila yung mga maaaring pagpasokan nila.
07:29Para tuluyang maialis ang mga paniki roon.
07:33Masusing pag-aaral,
07:34o kaya talagang pinag-desisyonan ng mga eksperto,
07:38dapat din isangguni sa Environment Officials,
07:43sa DNR,
07:44sa Academe,
07:45sa School Officials,
07:46para maging acceptable
07:48ang magiging actions
07:50for the welfare of the bats,
07:51and of course the students as well.
07:53Pero habang hindi pa naialis ang mga paniki roon,
07:57siguro i-disinfect na rin, ano?
07:59Para mawala yung scent nila dyan.
08:01Something like so.
08:03Maraming salamat sa panunood ng Born to be Wild.
08:06Para sa iba pang kwento,
08:08tungkol sa ating kalikasan,
08:10mag-subscribe na
08:11sa JMA Public Affairs YouTube Channel.
08:14Maraming salamat sa JMA Public Affairs YouTube Channel.
Comments