00:00Sa tahimik na gubat, may grupo ng mayingay na uwak.
00:06Lagi silang magkakasama at nagtutulungan.
00:11Pero may isang kakaiba sa kanila.
00:14Siya si Waray, ang puting uwak na tila mas friendly.
00:19Pero tuwing lalakit si Waray, sa mga kauri niyang uwak, iniiwasan siya ng mga ito.
00:39Nalungkot si Waray.
00:40Ang gusto lang naman niya ay makipagkaibigan.
00:51Dahil naiiba ang anyo sa kanyang mga kasama,
00:57ang malungkot na puting uwak na si Waray na piling manirahan sa lugar ng mga tao.
01:03Waray!
01:10Alele, alele!
01:16Sami-sami sa Oriental.
01:19Isang kakaibang uwak ang aking bibisitahin.
01:23Ayan, para po sa mga nangako dyan.
01:26Napag putin ang uwak daw, tutuparin nila.
01:28Eto na siya, si Waray, isang puting uwak.
01:34Hindi maituturing na himala ang kaso ng Philippine Jungle Crow o uwak ang si Waray.
01:42Tinatawag itong albinese mo isang pambihirang kondisyon kung saan kulang o halos walang melanin ang kanyang balat.
01:49Ang natural na pigment na nagbibigay kulay sa katawan ng tao at mga hayo.
01:56Yung pigment niya na itim, puti lahat dito sa kanya.
02:00Pati yung tuka, pati yung sa mata.
02:03Sabig-sabihin, this is an albino.
02:05Hindi naman talaga siya puti.
02:06A case of albinism sa mga ibon.
02:10Nagkataon lang na nangyari sa isang uwak.
02:13Kaya talagang parang imposible.
02:16Pero eto siya ngayon.
02:17Pumuti na yung uwak.
02:19Nakakilala ko si Jaybert.
02:21Labing siyam na taong gulang at nag-aalaga kay Waray.
02:25Habang nangangaso si Jaybert,
02:27nakita niya na nalaglag mula sa puno ang nanghihi ng uwak na si Waray.
02:32Gano'ng katagal mo na siyang alaga?
02:332019.
02:352019.
02:36Paano mo siya inalagaan?
02:37Sinunsan naman ako ipakawin na niya.
02:39Mga bukas.
02:40Mga bukas luto.
02:41Luto lang mga pagkaon.
02:44Mga lutong pagkain na pinapakain mo.
02:47Everyday din.
02:48Twice a day.
02:49Kinulong mo ba ito?
02:51Hindi.
02:52Kahit malayang nakakalipad si Waray sa kanilang komunidad,
02:57kusa raw itong buwabalik sa bahay ni Jaybert.
03:08Napansin din ni Jaybert na may napapadpad na grupo ng itim na uwak
03:13malapit sa kanilang bahay.
03:17Nagkahanid din niya yung uwak.
03:18Itong, pero itong.
03:20Hindi mo na siya gadool.
03:22Galopad mo na siya.
03:23Balik siya diya.
03:24Hindi siya maaway.
03:25O hindi.
03:30Samisamis oriental ang puting uwak ng si Waray.
03:32Abala sa kanilang almusal.
03:38Inun siya ko ah.
03:39Kadyot lang ha.
03:42Maya-maya pa, dumiretsyo na siya sa Palangana para maligo.
03:47Sa pala siya maligo guys.
03:49Pinit mga panahon.
03:51Aba, si Waray.
03:52Literal na bagong ligong uwak.
04:03Nang dalhin ni Jaybert si Waray sa kanilang bahay,
04:07natakot daw ang mga magulang ni Jaybert.
04:09Kaya inutos nila na ibalik si Waray sa gubat.
04:14Pag nakita ko nga pumunta na hawak siya ng puti ng uwak,
04:18di pa, babalik ko sa gubat.
04:21Kaya akala ko, basing, inkanto.
04:25Puti man.
04:27Iba-iba ang kahulugan ng uwak sa ating kultura.
04:30Sa mga alamat,
04:32ang pagputi ng uwak ay itinuturing na
04:35ang isang bagay ay imposible nang mangyari.
04:39Samantala, sa ilang paniniwala,
04:41inuugnay ang mga uwak sa masamang kapalaran
04:45o maging sakamatayan.
04:47Takot din.
04:49Anong sinabi mo? Pinagalitan mo?
04:52Hindi.
04:52Ako tunggi ko na kung bata nga.
04:55Ibalik siya.
04:57Baka dilibitaw, ingunataw, bitaw nga.
04:59Kuhan kayo.
05:01Gato-tobiasad sa mga istoryahon sa mga kiniwala nga bako.
05:08Sa alin na taon,
05:09nakasama ng pamilya Ibalang Siwarey,
05:12naging parte na ito ng kanilang pamilya.
05:15Numakain namin na ulam.
05:16Kumain siya.
05:17Bukod sa pagkain ng sabay-sabay,
05:19naging paborito rin,
05:21liba nga ng pamilya,
05:23ang pakikipaglaro sa kanya.
05:42May mga nag-alok-umano
05:44na 20,000 piso
05:47para bilhin
05:47ang kakaibang kuwak na Siwarey.
05:50Pero tumanggi ang pamilya na ibenda Siwarey.
05:54Hindi namin ipagkuhan kayo.
05:57Napagmahal naman namin siya.
05:59Sa mga tao dito,
06:01nagpagmahalan na,
06:02nagpagmahalan siya sa mga tao.
06:04Masaya ang mga tao pag naasya dito.
06:06Kaya meron man pumunta mga tao,
06:08masaya man pag makita siya.
06:11Paliwanag ng ornithologist
06:12o eksperto sa mga ibon
06:13na si Jelaine Gunn,
06:16kasama sa pinuprotektahan ng batas
06:18ang mga ibon gaya niwarey.
06:21Doon sa RA 9147 natin
06:23o yung Wildlife Act natin,
06:25ay hindi naman problema
06:26yung nangyari kaywarey
06:28kasi nga nakawala naman siya
06:29at libra naman siyang umalis
06:31at bumalik.
06:32So wild pa rin siya.
06:33Ngunit nga lang,
06:34itong condition
06:35or itong nangyari kaywarey
06:36ay technically,
06:37para siyang nag-groom na.
06:38Kasi nung sumula pa lamang
06:40nung I guess nung medyo bata pa siya
06:42ay pinapakain na siya
06:44so nasani na siya maging isang pet.
06:45Kaya ngayon,
06:46kahit na pinakawalan natin siya
06:48ay paral pa rin naman siyang pet
06:50kasi hindi naman alam
06:51paano na maging wild na isang uwak.
06:54Tinatayang umaabot sa hanggang
06:56dalawang dekada ang lifespan
06:57o buhay ng mga uwak.
07:00Samantala si Warey
07:01umabot na
07:02ng 6 na taon
07:04sa pakakalaga ni J.Burt.
07:07Yung albino na crow
07:08medyo mababa yung kanilang survival chances
07:10kasi una,
07:12napakaputi nila
07:13so kung may predator
07:14itong ibo na ito
07:15ay madali lang silang madagit
07:16at madali lang silang mapatay.
07:18Dahil malabo yung mata nila
07:19ay mas hindi sila nakakahanap
07:21ng pagkain.
07:22Kaya in general,
07:23mas mababa yung lifespan
07:25ng mga albino na crow.
07:28Pero ang lalaking uwak
07:30na si Warey
07:30may ituturing na
07:31isang pamihirang uwak
07:33at kahit makipagpare siya
07:36sa mga babaeng hitim na uwak
07:37mananatiling itim pa rin
07:39ang mga sopling nito.
07:41Dahil yung gene
07:43na nagkakos ng albinism
07:45ay recessive
07:46so kailangan may dalawang puting uwak
07:48para makagawa ng
07:50puting uwak ng anak.
07:54Dahil social at territorial bird
07:57ang mga uwak
07:58may sarili itong paraan
07:59para makilala ang isa't isa
08:01kasama na
08:02ang itsura at kulay nito.
08:05At para maprotektahan
08:07ang mga kasama nito
08:08posible rin itong itaboy
08:10kapag may naiiba
08:12sa kanilang grupo.
08:13Very curious sa paligid.
08:16Very observant
08:19sa mga tao sa paligid niya.
08:25Kakaiba man si Waray.
08:27Para sa pamilya ni Jaybird
08:28itinuturing nilang pamilya ito
08:31at handa silang
08:32protektahan si Waray.
08:36Maraming salamat
08:37sa panunood
08:38ng Born to be Wild.
08:39Para sa iba pang kwento
08:41tungkol sa ating kalikasan,
08:43mag-subscribe na
08:44sa JMA Public Affairs
08:46YouTube channel.
Comments