00:00Ang matayog na puno ng almaciga, siga sa dami ng benepisyo.
00:08Ang resin ng puno ay ginagamit sa pintura, varnish at iba pang mga produkto.
00:16Habang ang kahoy nito ay ginagamit sa konstruksyon, insenso at gamot sa iba't ibang sakit.
00:22At sa mga naglalakihang puno ng almaciga, alam nyo ba na may maliliit na tagapangalaga?
00:33Ang insektong ito maliksi at mukhang may nais pagtaguan.
00:42Nakamasid naman sa kanya ang binansagang daddy long legs dahil sa mahaban nitong paa.
00:48Sa ibaba ng puno, kapansin-pansin ang pakurba at makulay na balat ng isa pang beetle.
00:58Ang milipid naman, nakarolyo at parang ayaw magpaabala.
01:05Ilan lang yan sa mga small but terrible na insekto.
01:10Nasusi ng pagkakaroon ng matatayog at malulusog na puno gaya ng almaciga.
01:18Sa Maragusang Davao de Oro, hindi lang ang malalaking buhay ilang ang kanilang pinahalagahan.
01:32Dahil maging ang pinakamaliliit na insekto, malaki raw ang silbi sa pagkakaroon ng malagong kagubatan.
01:48Kung protected yung isang area, marami kang makikita doon from insects to wildlife.
01:55Para maiwasan ang impiksyon sa mga puno ng sanhinang fungus, tawagin natin ang pising fungus beetle.
02:06Marahan nitong binabaybay ang malilip na dahon.
02:15Tila, nahihirapan pa itong bungaba.
02:21Pero nang makabuelo, maliksi itong nakapaglakad.
02:26Matapos ang pag-iikot nito sa mga dahon, nakita rin niya ang kanyang pakay, ang kakahuyan.
02:41But that species is an undescribed species. So potential ho siya na new species.
02:48Yung role ng pleasing fungus beetle is that they eat the fungus.
02:53They are so-called mycophagus.
02:56Very important yan.
02:57Kasi yung mga almasiga, pag medyo hindi maganda yung paghiwa ng sama doon sa body,
03:07eh mag-i-infect yung fungus doon sa recent.
03:09So yung fungus naman, sa iyong sumisira sa almasiga.
03:15Ang isa namang ito, daddy long legs kung tawagin.
03:20Bilugan at mahaba ang kanyang mapaa.
03:25Paliwanag ng zoo and wildlife practitioner na si Dr. Romulo Bernardo,
03:31hindi ito kauri na mga gagamba.
03:34Atropod natin na tawagin, kasi hindi naman siya gagamba.
03:37Sila hindi kumakain yung mga microscopic na mga debris, yung mga nagde-decompose.
03:44Kapamilya rin sila ng mga ticks, yung mga scorpions.
03:49Ang pagkakaroon ng iba't-ibang insektong naniniran sa puno ay indikasyon ng preserved o hindi pa nagagalaw ang isang kagubatan.
04:06Sa gubat na ito, may higit apat na raang puno ng almasiga ayon sa pamahalaan ng maragusan.
04:13Yung almasiga forest is one of the best well-preserved forests in the Philippines I have been to.
04:21In terms of biodiversity, yung last visit namin, we already discovered five new species of beetles.
04:28Nananatiling vulnerable ang estado ng almasiga tree base sa International Union for Conservation of Nature o IUCN.
04:42Dahil ito sa deep tapping o maling pag-harvest ng resin na sangkap ng pintura at varnish.
04:48Ang gubat ng almasiga na aming napasok.
04:55Matured na ang mga puno.
04:58Pero hindi pa ito sinusubok ang kunan ng resin dahil sumasa ilalim pa ito sa mga pag-aaral.
05:05Yung biodiversity doon is nakakatawa dahil yung local government is pinotektahan nila yung maragusan air, especially yung mountain dalaga.
05:17Sa mga hindi nakakilala sa mga endemic trees natin, mayroong tinatawag na almasiga.
05:24Pag inamoy mo, ang lakas ng aroma niya.
05:29Para siyang pinaghalong barnis na parang incense.
05:35Dito sa Mount Bulabot, tinutubuan na ng lumot ang palibot ng gubat, na paboritong puntahan naman ng mga insekto.
05:44Ito ang mga malilit na insekto na ito, hindi lang sila basta insekto.
05:49They contribute to the cleanliness of the forest.
05:54Inaerate din nila yung mga micro-vegetation doon.
05:57Dahil sumisingit-singit sila doon, so nahanginan yung mga moss.
06:02Makinang
06:06May mahaba at mapulang ulo ito.
06:11Ito ang baririnkus, isang uri ng straight-snouted weevil.
06:16Kilala ito sa pahabang hugis ng katawan at antena.
06:19Dahan-dahan itong lumalakad sa mga dahon.
06:28At nang subukang magtago, nalaglag ito.
06:35Ang mga weevil, mahilig sila magbutas.
06:38At nagiging, kung bagano, pestis sila kung dumami ng dumami.
06:43So, ito ay nakakaharm din doon sa puno.
06:46Meron naman mga predators na maaaring mag-pray sa kanila.
06:50So, it's a cycle of life.
06:53Pero, ang mga gaya ng weevil,
06:56isa rin daw ito sa uri ng insekto na tagalinis ng kagubatan.
Comments