1
- 2 tháng trước
- #nuocnam
- #lichsunuocmam
- #tatina
Nước mắm — gia vị quen thuộc trong mâm cơm Việt — thực ra có nguồn gốc từ Đế chế La Mã cổ đại hàng nghìn năm trước. Từ garum của người La Mã, qua nhiều nền văn minh, nước mắm dần trở thành linh hồn ẩm thực Việt Nam. Vì sao nước mắm giữ được vị trí không thể thay thế suốt nhiều thế kỷ?
#nuocnam #lichsunuocmam
Nội dung:
00:00 - Mở Đầu.
00:32 - Nước Mắm Và Bí Ẩn Kéo Dài Hơn 2.000 Năm.
02:00 - Garum: Nước Mắm Thống Trị Đế Chế La Mã.
04:38 - Vì Sao Cá Ủ Muối Không Bị Thối Rửa?
06:10 - Bí Mật Khoa Học Tạo Nên Hương Vị Umami.
07:06 - Vì Sao Garum Biến Mất Khỏi Châu Âu?
09:29 - Người Trung Hoa Cổ Đại Và Tương.
09:55 - Vì Sao Đông Nam Á Vẫn Trung Thành Với Cá?
10:27 - Việt Nam Nâng Tầm Nước Mắm Thành Nghệ Thuật.
12:21 - Nước Mắm Nhĩ Là Tinh Hoa Của Thời Gian.
12:55 - Vai Trò Của Nước Mắm Trong Ẩm Thực Việt.
13:24 - Tinh Hoa Lịch Sử, Khoa Học Và Văn Hóa.
______________
© Bản quyền video thuộc về Tatina
#tatina
#nuocnam #lichsunuocmam
Nội dung:
00:00 - Mở Đầu.
00:32 - Nước Mắm Và Bí Ẩn Kéo Dài Hơn 2.000 Năm.
02:00 - Garum: Nước Mắm Thống Trị Đế Chế La Mã.
04:38 - Vì Sao Cá Ủ Muối Không Bị Thối Rửa?
06:10 - Bí Mật Khoa Học Tạo Nên Hương Vị Umami.
07:06 - Vì Sao Garum Biến Mất Khỏi Châu Âu?
09:29 - Người Trung Hoa Cổ Đại Và Tương.
09:55 - Vì Sao Đông Nam Á Vẫn Trung Thành Với Cá?
10:27 - Việt Nam Nâng Tầm Nước Mắm Thành Nghệ Thuật.
12:21 - Nước Mắm Nhĩ Là Tinh Hoa Của Thời Gian.
12:55 - Vai Trò Của Nước Mắm Trong Ẩm Thực Việt.
13:24 - Tinh Hoa Lịch Sử, Khoa Học Và Văn Hóa.
______________
© Bản quyền video thuộc về Tatina
#tatina
Danh mục
📚
Học tậpPhụ đề
00:00Xin chào tất cả các bạn đã quay trở lại với hành trình khám phá những câu chuyện lịch sử,
00:05khoa học và ẩm thực kỳ thú nhất.
00:06Hãy nhắm mắt lại và tưởng tượng, bạn đang bước vào một căn bếp ấm cúng tại Việt Nam.
00:11Trên bếp là một nồi thịt kho tàu đang sôi lục bụng, tỏa ra một mùi hương mặn mà ngọt
00:16ngào và đậm đà vô cùng quen thuộc.
00:18Linh hồn của món ăn đó không gì khác chính là nước mắm.
00:22Đối với người Việt Nam chúng ta, nước mắm không chỉ là một loại gia vị,
00:25nó là dòng máu chảy trong huyết quản của nền ẩm thực, là thứ định hình nhân khái niệm quê
00:30hương trong tâm trí mỗi người.
00:32Nhưng bây giờ hãy giữ nguyên hương vị mặn mòi đó trong tâm trí,
00:35và cùng cỗ máy thời gian của chúng tôi quay ngược lại hơn 2.000 năm trước,
00:39vượt qua nửa vòng trái đất để hạ cánh xuống thành rôm trắng lệ, trung tâm của đế chế La
00:44Mã cổ đại.
00:45Bạn thấy gì? Những võ sĩ giác đấu dũng mãnh, những vị hoàng đế mặc áo tràng đỏ rực,
00:50những cung điện bằng đá cầm thạch khổng lồ.
00:52Đúng vậy, nhưng trên những bản tiệc xa hoa bậc nhất của giới quý tộc La Mã thời bây giờ,
00:57bên cạnh thịt lợn rừng nướng, chim công nhồi gia vị và những ly rượu vang hảo hạng,
01:01luôn hiện diện một thứ nước chấm có màu hổ phách, mang vị mặn chát và có mùi tanh nồng
01:05đặc trưng của cá biển.
01:07Thật khó tin phải không?
01:08Những người La Mã cổ đại, những người đã xây dựng nên nền văn minh phương Tây,
01:13lại là những người nghiện nước mắm không kém gì người Việt Nam hiện đại.
01:16Thứ gia vị đó được họ gọi là garum.
01:18Làm thế nào mà một thứ gia vị làm từ cá ủ muối lại có thể thống trị đế chế
01:22La Mã,
01:23sau đó biến mất không để lại dấu vết ở châu Âu,
01:26để rồi vươn mình trở thành quốc hồn quốc túy tại một quốc gia Đông Nam Á như Việt Nam?
01:31Liệu có sự giao thương bí mật nào trên con đường tơ lụa cổ đại?
01:34Hay đây là một sự trùng hợp kỳ diệu của lịch sử tiến hóa ẩm thực?
01:37Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau bóc tách một trong những bí ẩn ẩm thực vĩ đại nhất hành
01:42tinh.
01:42Sự tiên hóa của nước mắm từ La Mã cổ đại đến Việt Nam hiện đại,
01:46hoàn toàn dưới góc độ lịch sử và khoa học.
01:48Hãy thất dây an toàn vì chuyến du hành này sẽ vô cùng đậm đà đây.
01:53Lưu ý nội dung được chúng tôi tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau.
01:56Nếu có gì sai hoặc cần đính chính, mọi người đừng ngại, hãy comment bên dưới nhé.
02:00Chúng ta đang ở thế kỷ thứ nhất sau Cung Nguyên.
02:03Đế chế La Mã đang ở thời kỳ đỉnh cao, lãnh thổ trải dài từ Bắc Phi đến tận nước
02:07Anh.
02:08Và trên khắp lãnh thổ khổng lồ ấy,
02:10có một thứ gia vị mà từ hoàng đế cho đến những người nông dân nghèo nhất đều không thể
02:13sống thiếu.
02:14Đó chính là Garum hay đôi khi được gọi là Liquiman.
02:18Garum chính xác là gì?
02:19Về cơ bản nó là tổ tiên xa xôi của nước mắm ngày nay.
02:23Người La Mã làm Garum bằng cách sử dụng ruột cá, mang cá, huyết cá.
02:26Và đôi khi là nguyên những con cá nhỏ như cá cơm, cá chích hoặc cá thu.
02:31Họ trộn tất cả mớ hỗn độn này với một lượng muối biển khổng lồ,
02:34thường theo tỷ lệ khoảng một phần muối cho ba phần cá.
02:37Sau đó, họ cho tất cả vào các chung đất nung lớn hoặc các bể chứa bằng đá,
02:41để hở nắp và phơi dưới ánh nắng mặt trời rực rỡ của vùng địa Trung Hải trong nhiều tháng
02:45trời.
02:46Bạn có thể tưởng tượng được mùi hương của những bể ủ cá hở nắp dưới cái nóng mùa hè
02:49không?
02:50Nó thật sự vô cùng khủng khiếp đối với những chiếc mũi chưa quen.
02:54Mùi tanh thối nồng nặc đến mức chính quyền La Mã cổ đại đã phải ban hành những đạo luật
02:57nghiêm ngặt,
02:58cấm tuyệt đối việc sản xuất garum ở bên trong thành phố.
03:02Các nhà máy làm nước mắm thời La Mã luôn phải đặt ở vùng ngoại ô,
03:05gần bờ biển và ở vị trí cuối hướng gió để không làm phiền cư dân đô thị.
03:09Thế nhưng sau nhiều tháng phơi nắng, một điều kỳ diệu đã xảy ra.
03:12Phần bã cá và xương cá chìm xuống đáy,
03:14và bên trên nổi lên một lớp chất lỏng màu vàng hổ phách trong vách.
03:18Đó chính là garum thượng hạng.
03:20Garum quan trọng với người La Mã đến mức nào?
03:23Trong cuốn sách dạy nấu ăn nổi tiếng nhất thời cổ đại mang tên Apisod viết vào khoảng thế kỷ
03:27I,
03:28có tới 350 công thức nấu ăn thì có đến 340 công thức yêu cầu phải cho garum.
03:33Họ dùng garum để ướp thịt, trộn salad, nấu súp
03:36và thậm chí họ còn pha garum với nước hoặc rượu vang để làm nước giải khát.
03:41Garum thời La Mã được phân chia thành vô số đẳng cấp.
03:43Loại garum thượng hạng nhất có tên là garum socirum,
03:47được làm riêng từ gan và máu của cá thu đỏ bắt ở vùng biển Tây Ban Nha.
03:50Nó đắt đỏ đến mức được ví như vàng lỏng.
03:53Theo các ghi chép lịch sử,
03:55một chai nhỏ garum socirum có giá tương đương với toàn bộ tháng lương của một binh lính tinh nhuệ
03:59La Mã.
04:00Ngược lại, phần cận bã còn lại dưới đáy chung sau khi chắt hết nước trong gọi là Alex
04:04thì được bán rẻ mạt cho nô lệ và người nghèo để ăn cùng bánh mì hoặc cháo.
04:08Vào năm 79 sau công nguyên,
04:10ngọn núi lửa Vesuvius phun trào vùi lấp hoàn toàn thành phố Pompei.
04:14Khi các nhà khảo cổ học khai cuột thành phố này,
04:17họ đã tìm thấy những nhà máy sản xuất garum khổng lồ của một thương gia
04:20tên là Aulus Umbrae Seasgarut.
04:23Trên các bức bình phong trong nhà ông ta,
04:25người ta thấy vẽ hình những chiếc bình đất nung đựng garum với dòng chữ tự hào,
04:29sản phẩm tốt nhất từ sưởng của Scarut.
04:32Điều này chứng tỏ ngành công nghiệp nước mắm La Mã đã cực kỳ tinh vi và mang tính thương
04:36mại hóa toàn cầu.
04:37Đến đây chắc chắn một câu hỏi lớn sẽ nảy ra trong đầu bạn.
04:41Làm thế nào mà một đống ruột cá, máu cá và cá chết phơi nắng lại không bị thối dữa
04:45sinh ra chất độc,
04:46mà lại biến thành một loại nước chấm thơm ngon tuyệt đỉnh?
04:49Chào mừng các bạn đến với sự kỳ diệu của sinh học vi sinh và hóa học thực phẩm.
04:53Toàn bộ phép màu của nước mắm, dù là garum của La Mã hay nước mắm của Việt Nam,
04:58đều xoay quanh một quá trình có tên là tự phân giả và lên men.
05:02Kẻ thù lớn nhất của thực phẩm tươi sống là vi khuẩn gây thối dữa.
05:05Khi một con cá chết đi, các vi khuẩn này sẽ lập tức sinh sôi nảy nở,
05:09phân hủy protein thành các chất có độc và tạo ra mùi hôi thối.
05:13Nhưng con người cổ đại đã tìm ra một vũ khí tối thượng để tiêu diệt đội quân vi khuẩn
05:17này.
05:18Đó chính là mối biển.
05:19Khi người La Mã hay người Việt Nam trộn cá với một lượng mối khổng lồ,
05:23từ 25% đến 30% trọng lượng,
05:26nồng độ mặn cực cao này đã tạo ra một môi trường vô cùng khắc nghiệt.
05:29Hiện tượng thầm thấu xảy ra.
05:32Mối sẽ hút sạch nước bên trong tế bào của vi khuẩn gây thối dữa,
05:35làm chúng khô quắt lại và chết đi.
05:37Nhờ vậy thì cá được bảo vệ an toàn khỏi sự thối dữa.
05:40Tuy nhiên, mối không giết chết mọi thứ.
05:43Trong ruột và dạ dày của con cá có chứa các enzim,
05:45những chất xúc tác sinh học giúp cá tiêu hóa thức ăn khi còn sống.
05:49Môi trường mối mặn không làm hỏng các enzim này.
05:52Dưới tác động của nhiệt độ mặt trời,
05:54các enzim này bắt đầu thức dậy và làm một nhiệm vụ kinh nhạc.
05:57Chúng tự tiêu hóa chính cơ thể của con cá.
06:00Quá trình này gọi là sự tự phân giải.
06:02Các enzim sẽ phá vỡ cấu trúc chuỗi protein khổng lồ của thịt cá,
06:06cắt nhỏ chúng ra thành các đơn vị cơ bản vô cùng bổ dưỡng gọi là acid amine.
06:10Và đây mới là bí mật vĩ đại nhất.
06:12Trong số hàng loạt các acid amine được tạo ra từ sự phân giải thịt cá,
06:16có một loại acid amine vô cùng đặc biệt tên là glutamate.
06:20Bạn đã bao giờ nghe đến từ yumami chưa?
06:23Đầu thế kỷ 20, nhà khoa học người Nhật Bản Kikuna Ikeza đã phát hiện ra rằng,
06:27bên cạnh 4 vị cơ bản là mặn, ngọt, chua, đắng.
06:30Lưỡi con người còn có thụ thể để cảm nhận vị thứ 5.
06:34Vị ngọt thịt, vị đậm đà, vị ngon khó cưỡng.
06:36Ông gọi nó là yumami.
06:38Và chất hóa học tạo ra vị yumami đó chính là glutamate.
06:42Nước mắm, bản chất khoa học của nó chính là một quả bom umami dạng lỏng.
06:46Khi người La Mã cổ đại đổ garum lên các món ăn của họ,
06:49họ không hề biết cấu trúc phân tử của glutamate.
06:52Nhưng họ biết chắc chắn một điều.
06:54Thứ nước mắm này làm cho món thịt nướng bỗng nhiên ngon gấp vạn lần,
06:58làm cho nồi xúc bỗng trở nên đậm đà sâu sắc.
07:01Nước mắm là thứ gia vị sinh ra,
07:03để đánh thức những bản năng thèm ăn nguyên thủy nhất của loài người.
07:06Khoa học là vậy, nhưng lịch sử lại có những ngã rẽ tàn nhẫn.
07:10Nếu garum tuyệt vời đến thế,
07:12tại sao ngày nay ở châu Âu người ta không dùng nước mắm nữa?
07:14Tại sao bạn đến Ý, Pháp hay Tây Ban Nha ngày nay lại chẳng thể tìm thấy một chai garum
07:19trong siêu thị?
07:20Câu trả lời nằm ở sự sụp đổ của một đế chế.
07:23Vào thế kỷ thứ 5, đế chế La Mã Hùng Mạnh bắt đầu suy tàn
07:26và sụp đổ dưới sự xâm lăng của các bộ tộc ngoại lai.
07:29Khi đế chế tan vỡ, hệ thống luật pháp, an ninh và mạng lưới giao thương trên biển địa Trung
07:33Hải cũng tan vỡ theo.
07:35Đột nhiên, vùng biển địa Trung Hải trở nên cực kỳ nguy hiểm bởi nạn cướp biển lộ hành.
07:39Các tàu buôn trở muối và cá không còn an toàn.
07:42Hơn thế nữa, những nhà nước mới hình thành bắt đầu đánh thuế cực nặng vào muối.
07:46Muối đột nhiên trở thành một thứ hàng hóa sa sỉ phẩm vô cùng đắt đỏ.
07:50Hãy nhớ lại công thức khoa học của chúng ta.
07:52Nước mắm cần đến 25-30% là muối.
07:56Khi muối trở nên đắt hơn cả cá,
07:58việc sản xuất garam hàng loạt bỗng nhiên trở thành một hoạt động kinh tế phá sản.
08:02Không có muối bảo vệ, cá chỉ đơn giản là bị thối dữa và vứt đi.
08:06Thêm vào đó, giáo hội công giáo thời bây giờ cũng bắt đầu khuyến khích người dân châu Âu
08:10chuyển sang sử dụng những gia vị khác như giấm và các loại thảo mộc.
08:13Cứ như thế, qua vài thế kỷ tăm tối của thời Trung Cổ,
08:16ánh sáng hổ phách của garam dần vụt tắt.
08:18Công thức làm nước mắm của người La Mã dần chìm vào quên lãng
08:22và bị xóa sổ khỏi thức đơn của người phương Tây.
08:24Tuy nhiên, có một sự thật thú vị nhỏ là nghệ thuật làm garam chưa bao giờ chết hẳn ở
08:28Ý.
08:29Ngày nay, tại một ngôi làng trài nhỏ xíu tên là Setara nằm ở miền nam nước Ý,
08:33người dân vẫn lưu truyền một phương pháp ủ cá cơm với muối để lấy nước cốt trong suốt,
08:38gọi là Co-Ecturasi-Alesi.
08:40Đó chính là hậu ruệ duy nhất còn sót lại của garam La Mã kiêu hãnh năm xưa.
08:44Nhưng nó chỉ là một sản phẩm địa phương rất nhỏ bé.
08:48Khi nước mắm biến mất ở châu Âu, thì ở nửa bên kia của trái đất,
08:52tại châu Á xa xôi, một nền văn minh nước mắm rực rỡ khác đang trỗi dậy mạnh mẽ.
08:56Và ở đây, các nhà sử học đã đặt ra một câu hỏi vô cùng đau đầu.
09:00Liệu có phải người La Mã đã mang công thức làm garam sang châu Á thông qua con đường tơ
09:04lụa trên biển?
09:05Thầy người châu Á đã tự mình phát minh ra nước mắm một cách hoàn toàn độc lập.
09:10Dù có rất nhiều giả thuyết hấp dẫn về sự giao thương cổ đại,
09:13nhưng phần lớn các nhà sử học và khảo cổ học uy tín ngày nay đều đồng thuận rằng
09:17người châu Á đã tự phát minh ra nước mắm độc lập với người La Mã.
09:21Điều này được gọi là phát minh song song trong lịch sử nhân loại.
09:24Giống như việc các nền văn minh cách xa nhau vạn rậm đều tự phát minh ra bánh xe hay
09:28chữ viết vậy.
09:29Từ hơn 2.500 năm trước ở Trung Quốc,
09:31các tài liệu cổ đã ghi chép về một loại gia vị gọi là tương.
09:35Ban đầu tương của người Trung Hoa cổ đại không làm từ đậu nành,
09:38mà được làm bằng cách lên men hỗn hợp thịt động vật, cá và muối.
09:42Dần dần, người Trung Quốc phát hiện ra rằng
09:44việc lên men đậu nành dễ dàng và rẻ hơn nhiều so với dùng thịt cá.
09:48Vì vậy, văn hóa ẩm thực Đông Á như Trung Quốc,
09:50Nhật Bản, Hàn Quốc đã chuyển hướng sang các sản phẩm lên men từ thực vật như nước tương.
09:55Tuy nhiên, tại khu vực Đông Nam Á,
09:57với đường bờ biển dài hàng ngàn km,
09:59khí hậu nhiệt đới năng nóng quanh năm và nguồn cá biển rồi rào vô tận,
10:03lịch sử lại chọn một hướng đi khác.
10:05Người dân Đông Nam Á không chuyển sang đậu nành,
10:08họ ở lại với biển cả.
10:09Từ hàng ngàn năm trước,
10:11các cộng đồng ngư dân dọc theo bờ biển Việt Nam,
10:13Thái Lan, Campuchia đã tự nhận ra sức mạnh của việc ủ cá với mối biển
10:17để giữ chữ thực phẩm qua những mùa biển đậu.
10:19Và từ đó, một loại gia vị mới đã ra đời,
10:22hoàn thiện hơn, tinh tế hơn và thơm ngon hơn bất kỳ thứ gì thế giới từng biết.
10:27Chúng ta đã đi qua thành rôm, đi qua Trung Quốc cổ đại.
10:30Và bây giờ, cỗ máy thời gian đưa chúng ta trở về ngôi nhà của mình.
10:33Đất nước Việt Nam,
10:35nếu người La Mã phát minh ra tổ tiên của nước mắm,
10:38thì người Việt Nam đã nâng tầm nó trở thành một nghệ thuật ẩm thực đỉnh cao.
10:42Nước mắm ở Việt Nam không chỉ là gia vị,
10:44nó là sự kết tinh của địa lý, khí hậu và bàn tay tài hoa của con người.
10:49Tại sao nước mắm Việt Nam,
10:50đặc biệt là ở những vùng như Phú Quốc hay Phan Thiết,
10:53lại được thế giới đánh giá là ngon nhất?
10:55Đầu tiên là nguyên liệu, cá cơm.
10:58Vùng biển phía Nam Việt Nam sở hữu một lượng lớn cá cơm,
11:00đặc biệt là cá cơm than, cá cơm sọc tiêu.
11:03Loài cá này nhỏ bé nhưng thịt lại cực kỳ săn chắc,
11:06ít mỡ và chứa hàm lượng protein khổng lồ.
11:08Thứ hai là muối biển.
11:10Những cánh đồng muối ở Bà Diệ, Phan Thiết hay cả ná cung cấp loại muối kết tinh hoàn hảo,
11:14chứa những khoáng chất đặc biệt giúp cá lên men mà không bị chát.
11:18Và điểm khác biệt lớn nhất giữa garom La Mã và nước mắm Việt Nam chính là
11:22Dụng cụ ủ
11:23Nếu người La Mã dùng chung đất hoặc bể đá hở nắp phơi nắng,
11:26khiến nước mắm thường bị oxy hóa mạnh, có màu đen và nặng mùi thối dữa,
11:30thì người Việt Nam đã sáng tạo ra một công cụ vĩ đại.
11:33Những thùng lèo khổng lồ bằng gỗ.
11:35Đến thăm các nhà thùng ở Phú Quốc,
11:38bạn sẽ tróa ngợp trước những thùng gỗ khổng lồ có thể chứa tới hàng chục tấn cá,
11:42được cuốn bằng những sợi dây mây rừng chắc chắn.
11:45Loại gỗ dùng làm thùng thường là gỗ bời lời hoặc dên dên.
11:48Bản thân lớp gỗ này chứa đựng vô số những vi sinh vật có lợi,
11:51tạo ra một môi trường ủ trượp ổn định.
11:53Ngư dân Việt Nam tuân thủ nghiêm ngặt kỷ lệ vàng.
11:56Ba cá và một muối.
11:58Cá vừa kéo lưới lên khỏi mặt nước là được trộn muối ngay lập tức ngay trên bông tàu
12:02để giữ sự tươi ngon tuyệt đối.
12:04Sau đó chúng được đưa vào thùng lèo nén chặt lại và đậy kín.
12:07Trong bóng tối tĩnh lặng của những thùng gỗ,
12:09dưới cái nóng oi ả của vùng nhiệt đới phép màu tự phân giải bắt đầu.
12:13Hàng triệu triệu enzim làm việc miệt mài không nghỉ suốt từ 12 đến 15 tháng.
12:17Chúng phân giải lớp thịt cá thành những giọt nước cốt dầu acid amine.
12:21Và rồi ngày thu hoạch cũng đến.
12:23Quá trình rút chút diễn ra.
12:25Những giọt nước mắm đầu tiên chảy ra từ lỗ lù dưới đáy thùng.
12:28Người Việt gọi đó là nước mắm nhĩ.
12:31Thứ chất lỏng này có màu nâu đỏ cánh rán hoặc vàng dơm ống à.
12:35Trong suốt như pha lê.
12:36Đưa lên mỗi người, bạn sẽ không thấy mùi hôi thối
12:38mà là một mùi hương dịu nhẹ, nồng ấm của đạm cá chín.
12:42Nếm một giọt trên đầu lưỡi.
12:44Vị mặn ập đến đầu tiên.
12:45Nhưng ngay sau đó là vị ngọt hậu yumami sâu thẳm kéo dài vương vấn nơi của họ.
12:49Đó không chỉ là khoa học.
12:51Đó là phép màu của tự nhiên và sức lao động bền bì của người Việt.
12:55Thứ tưởng tượng xem ẩm thực Việt Nam sẽ ra sao nếu không có nước mắm.
12:59Không có nước mắm, món bún chả mời Tổng thống Mỹ thưởng thức sẽ chẳng còn sức hút.
13:03Không có nước mắm, dịa cơm tấm chỉ là một nhành củi khô.
13:07Nước mắm là thứ gia vị mang tính dân chủ cao nhất của người Việt.
13:11Nó xuất hiện trong mâm cơm của những gia đình nghèo nhất với món rau muống luộc
13:14và triễm trệ trên bàn tiệc của những nhà hàng sang trọng nhất thế giới.
13:18Nó gắn kết 100 triệu con người Việt Nam lại với nhau trong cùng một ký ức vị giác chung.
13:24Các bạn thân mến, hành trình sự tiến hóa của nước mắm đã đưa chúng ta đi qua hơn 2
13:28.000 năm lịch sử.
13:29Từ những bể garum sủi bọt giữa ánh nắng trói trang của đế chế La Mã
13:33đến sự suy tản trong thời Trung Cổ
13:35và cuối cùng là sự thăng hoa rực rỡ trong những thùng lều gỗ mộc mạc của Việt Nam.
13:39Câu chuyện của nước mắm chứng minh cho chúng ta thấy một điều vô cùng thú vị.
13:43Bất kể ở phương Đông hay phương Tây, bất kể nền văn hóa hay ngôn ngữ có khác biệt đến
13:47đâu
13:47thì bộ não và vị giác của con người luôn khao khát đi tìm những hương vị đậm đà và
13:52ngon lành nhất.
13:53Sự khám phá ra sức mạnh của việc ủ muối lên men cá
13:56chính là một trong những thành tựu khoa học thực phẩm cổ xưa và vĩ đại nhất của nhân loại.
14:01Hiểu về lịch sử và khoa học của nước mắm, chúng ta không chỉ đang tìm hiểu về một loại
14:05đồ chấm.
14:05Chúng ta đang trân trọng hơn hàng ngàn năm chi thức sinh tồn của loài người.
14:09Trân trọng công sức của những riêng dân cào muối dưới nắng gắt,
14:13của những ngư dân bám biển đêm ngay
14:14và của những nghệ nhân làm nước mắm truyền thống đang nghiệt mài giữ lại tinh hoa của cha ông.
14:19Lần tới khi bạn gắp một miếng thịt luộc và chấm vào chén nước mắm song sánh,
14:23hãy nhớ rằng, bạn không chỉ đang thưởng thức một món ăn bình dị,
14:27bạn đang nếm thử tinh hoa của một quá trình tiến hóa sinh học và lịch sử kéo dài hàng
14:31thiên niên kỷ.
14:33Cảm ơn các bạn đã dành thời gian lắng nghe video hôm nay.
14:36Nếu các bạn yêu thích chủ đề này, đừng quên nhấn đăng ký kênh và chia sẻ video
14:39để chúng mình có thêm động lực làm những chủ đề hấp dẫn khác nhé.
14:43Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại các bạn trong những chuyến hành trình tiếp theo.
14:59Hẹn gặp lại các bạn trong những video tiếp theo.