1
- 2 tháng trước
- #vodka
- #lichsuvodka
- #tatina
Lịch sử vodka gắn liền với nước Nga, từ nguồn gốc còn nhiều tranh luận đến vai trò đặc biệt của thứ rượu này trong kinh tế, xã hội và quyền lực thời Nga hoàng. Câu chuyện cũng đưa chúng ta đến cuộc tranh chấp lâu đời giữa Nga và Ba Lan về nguồn gốc vodka, cùng những huyền thoại xoay quanh loại rượu nổi tiếng này.
#vodka #lichsuvodka
Nội dung:
00:00 - Mở Đầu.
01:20 - Vì sao Vodka có nghĩa là "Nước nhỏ thân thương"?
01:48 - Nga hay Ba Lan mới là quê hương thật sự của Vodka?
03:19 - Vodka có thật sự được làm từ khoai tây?
04:42 - Sự thật về Mendeleev và nồng độ Vodka 40%
06:42 - Vì sao Vodka tinh khiết hơn mọi loại rượu mạnh?
07:02 - Công nghệ chưng cất và lọc tạo nên Vodka hiện đại
08:25 - Vodka từng nuôi sống cả Đế chế Nga như thế nào?
09:18 - Smirnoff, Moscow Mule và cuộc chinh phục nước Mỹ
10:24 - Vì sao Vodka trở thành rượu mạnh bán chạy nhất thế giới?
10:51 - Tổng kết: Lịch sử, khoa học và bí mật của Vodka
______________
© Bản quyền video thuộc về Tatina
#tatina
#vodka #lichsuvodka
Nội dung:
00:00 - Mở Đầu.
01:20 - Vì sao Vodka có nghĩa là "Nước nhỏ thân thương"?
01:48 - Nga hay Ba Lan mới là quê hương thật sự của Vodka?
03:19 - Vodka có thật sự được làm từ khoai tây?
04:42 - Sự thật về Mendeleev và nồng độ Vodka 40%
06:42 - Vì sao Vodka tinh khiết hơn mọi loại rượu mạnh?
07:02 - Công nghệ chưng cất và lọc tạo nên Vodka hiện đại
08:25 - Vodka từng nuôi sống cả Đế chế Nga như thế nào?
09:18 - Smirnoff, Moscow Mule và cuộc chinh phục nước Mỹ
10:24 - Vì sao Vodka trở thành rượu mạnh bán chạy nhất thế giới?
10:51 - Tổng kết: Lịch sử, khoa học và bí mật của Vodka
______________
© Bản quyền video thuộc về Tatina
#tatina
Danh mục
📚
Học tậpPhụ đề
00:00Chào mừng tất cả các bạn đã quay trở lại với hành trình khám phá lịch sử, khoa học và
00:04văn hóa thế giới.
00:05Nếu trong các video trước chúng ta đã cùng đi qua những cánh đồng lúa mạch rực nắng của sứ
00:10Scotland
00:10để tìm hiểu về whisky hay ghé thăm những đồn điền mía nhiệt đới của Zoom,
00:15thì hôm nay chúng ta sẽ bước vào một thế giới hoàn toàn khác.
00:18Đó là thế giới của sự tinh khiết tuyệt đối, của cái lạnh giá phương Bắc
00:22và của một thức uống trong suốt như nước tinh khiết
00:24nhưng lại mang trong mình sức mạnh làm thay đổi cả lịch sử các đế chế.
00:28Vâng, chúng ta đang nói về rượu vodka.
00:30Nhìn bên ngoài, vodka trông không khác gì một ly nước lọc thông thường.
00:34Nó không có màu sắc sạc sỡ, không mang mùi gỗ sồi đậm đà hay hương thơm phức tạp của
00:39trái cây.
00:39Thế nhưng, đằng sau sự đơn giản đến mức tối giản ấy lại là cả một cuộc chiến lịch sử
00:44kéo dài hàng thế kỷ giữa các quốc gia.
00:46Những phát minh hóa học đột phá và cả một đế chế tài chính từng nuôi sống cả ngai và
00:50Nga Hoàng.
00:51Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau tiếp cận vodka hoàn toàn dưới góc độ giáo dục, lịch sử và
00:55khoa học.
00:56Tại sao thứ nước trong suốt này lại được gọi là nước nhỏ thân thương?
01:00Cuộc tranh chấp quyền sở hữu vodka giữa Nga và Bà Làn diễn ra gây cấn như thế nào?
01:04Sự thật đằng sau huyền thoại về nhà hóa học Mendy Leaf và con số 40% là gì?
01:09Hãy cùng nhau bóc tách từng lớp sự thật ngay sau đây.
01:12Lưu ý nội dung được chúng tôi tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau.
01:15Nếu có gì sai hoặc cần đính chính, mọi người đừng ngại, hãy comment bên dưới nhé.
01:20Hãy bắt đầu từ cái tên. Bạn có biết từ vodka thực chất xuất phát từ đâu không?
01:24Trong các ngôn ngữ thuộc họ Slovic như tiếng Nga hay tiếng Ba Lan, từ dùng để chỉ nước là
01:29Voda.
01:30Khi người ta thêm hậu tố thu nhỏ ca vào phía sau thì từ vodka ra đời, mang ý nghĩa
01:35vô cùng dễ thương.
01:36Dòng nước nhỏ hoặc nước nhỏ thân yêu.
01:38Việc đặt một cái tên Âu yếm như vậy cho một loại đồ uống mạnh đã phần nào cho thấy
01:42sự gắn bó sâu sắc của nó
01:44đối với đời sống sinh hoạt của người dân phương Bắc trong những mùa đông băng giá.
01:48Thế nhưng ai mới là người đầu tiên sáng tạo ra dòng nước nhỏ này?
01:52Đây là một trong những cuộc tranh luận lịch sử gây cấn nhất trên thế giới giữa hai quốc gia
01:56Ba Lan và Nga.
01:57Về phía Ba Lan, họ đưa ra những bằng chứng văn bản chính thức sớm nhất.
02:00Vào năm 1405, trong một tài liệu tòa án tại vùng Sandomiers của Ba Lan,
02:05từ vodka đã lần đầu tiên xuất hiện trên giấy tờ.
02:07Tuy nhiên, ở thời điểm thế kỷ 15, vodka tại Ba Lan không dùng để uống trong các bữa tiệc,
02:13mà được sử dụng như một loại thảo dược chưng cất, một thứ thuốc sát trùng hoặc thành phần trong
02:17mỹ phẩm.
02:18Về phía Nga, các câu chuyện dân gian và ghi chép lịch sử lại hướng về một tu sĩ tên
02:22là Isidor.
02:23Vào khoảng năm 1430, bên trong tu viện Trudov nằm trong điện Kremlin ở Moscow,
02:29tu sĩ Isidor được cho là đã sáng chế ra công thức rượu mạnh đầu tiên của Nga,
02:33được gọi là rượu Vangbret vì nó được chưng cất từ hạt lúa mạch đen địa phương.
02:38Cuộc tranh luận ai là cha đẻ của vodka kéo dài suốt nhiều thế kỷ.
02:41Mọi chuyện căng thẳng đến mức vào những năm 1970,
02:45dưới thời Liên Xô, một cuộc tranh chấp bản quyền thương mại quốc tế đã nổ ra.
02:49Để bảo vệ thương hiệu quốc gia,
02:51chính phủ Liên Xô đã giao nhiệm vụ cho nhà sử học nổi tiếng William Pock Hedlepkin
02:55nghiên cứu toàn bộ kho lưu trữ lịch sử.
02:57Sau nhiều năm sục xào các văn bản cổ,
02:59Pock Hedlepkin kết luận rằng nghề chưng cất ngũ cốc tại Nga đã xuất hiện từ cuối thế kỷ 14,
03:04sớm hơn hoặc tương đương với Ba Lan.
03:06Mặc dù ngày này cả thế giới đều công nhận cả Nga và Ba Lan đều là những quê hương
03:11lịch sử song hành của vodka,
03:12nhưng cuộc đua này đã chứng minh một điều.
03:15Vodka không đơn thuần là đồ uống,
03:17nó là niềm tự hào dân tộc.
03:18Bây giờ chúng ta hãy cùng nhau làm rõ một trong những lầm tưởng phổ biến nhất trên thế giới.
03:23Vodka được làm từ khoai tây.
03:25Sự thật là gì?
03:27Vodka có thể được làm từ khoai tây,
03:29nhưng đó không phải là nguyên liệu truyền thống ban đầu,
03:31và cũng không phải là nguyên liệu duy nhất.
03:34Về mặt bản chất hóa học,
03:36vodka có thể được chưng cất từ bất kỳ nguyên liệu nào chứa tinh bột hoặc đường có khả năng
03:40lên men.
03:41Vào thời kỳ đầu ở Nga và Ba Lan,
03:43vodka truyền thống được làm 100% từ các loại ngũ cốc sẵn có tại vùng đất lạnh giá này,
03:48chủ yếu là lúa mạch đen và lúa mì.
03:50Ngũ cốc giúp vodka có hương vị êm dịu, hơi ngậy và có hậu vị ngọt nhẹ của thảo mộc.
03:55Vậy khoai tây xuất hiện từ khi nào?
03:57Hãy nhớ lại bài học lịch sử địa lý.
04:00Cây khoai tây có nguồn gốc từ Nam Mỹ.
04:02Nó chỉ được các nhà thám hiểm mang về châu Âu vào thế kỷ 16,
04:05và phải đến thế kỷ 18 và 19 mới được trồng phổ biến tại Đông Âu.
04:09Khi nhận ra khoai tây chứa lượng tinh bột khổng lồ mà giá thành lại rẻ hơn ngũ cốc,
04:14các nhà sản xuất ở Ba Lan và Thụy Điển mới bắt đầu dùng khoai tây để làm vodka.
04:18Vodka từ khoai tây thường có độ đậm đà cao hơn và hương vị đậm hơn một chút so với
04:22vodka ngũ cốc.
04:23Ngày nay, khoa học hiện đại còn cho phép người ta làm vodka từ vô số nguyên liệu kỳ lạ
04:27khác.
04:28Từ ngô rất phổ biến tại Mỹ, lố mạch, củ cải đường,
04:31cho đến cả nho tươi như thương hiệu xe rốc nổi tiếng của Pháp hay táo.
04:35Nguyễn là bạn có thể lên men nó thành cồn và chưng cất nó đến độ tinh khiết tối đa,
04:40bạn đều có thể tạo ra vodka.
04:42Nếu bạn là một người yêu thích môn hóa học, chắc chắn bạn biết đến Dmitry Mendeleev.
04:46Thiên tài người Nga đã sáng tạo ra bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học.
04:50Nhưng trong dân gian lại truyền tai nhau một câu chuyện cực kỳ thú vị.
04:54Mendeleev chính là người đã phát minh ra nồng độ chuẩn 40% cho rượu vodka.
04:59Chuyện kể rằng Mendeleev đã tính toán kỹ lưỡng và phát hiện ra rằng,
05:02ở tỷ lệ 40% cồn và 60% nước, các phân tử Ethanol và nước sẽ liên kết hoàn
05:08hảo nhất,
05:09tạo ra hương vị ngon nhất và ít gây hại nhất cho cơ thể.
05:12Nghe rất thuyết phục và mang tính khoa học đúng không?
05:15Nhưng dưới góc độ lịch sử chính thống, đây hoàn toàn là một giai thoại hư cấu.
05:19Sự thật lịch sử là gì?
05:21Năm 1865, Dmitry Mendeleev quả thực đã bảo vệ luận án tiến sĩ nổi tiếng
05:26có tiêu đề On the Combination of Alcohol with Water.
05:29Tuy nhiên, nghiên cứu này hoàn toàn là về hóa lý học thuần túy.
05:32Ông nghiên cứu về sự biến đổi tỷ trọng và hiện tượng co thể tích
05:36khi pha trộn cồn với nước ở các nồng độ khác nhau,
05:38chứ ông hoàn toàn không nghiên cứu về vị ngon của rượu vodka.
05:42Vậy con số 40% từ đâu mà ra?
05:44Câu trả lời nằm ở ngành thuế của đế chế Nga.
05:47Vào đầu thế kỷ 19, trước khi có các máy đo độ cồn hiện đại,
05:51chính quyền Nga kiểm tra chất lượng rượu bằng một phương pháp rất thủ công gọi là Polugr.
05:56Người ta đổ rượu vào một chiếc chén rồi châm lửa đốt.
05:58Nếu lượng cồn bốc cháy hết và lượng nước còn lại đúng bằng một nửa thế tích ban đầu,
06:02thì loại rượu đó đạt tiêu chuẩn chất lượng.
06:05Mức Polugr này tương đương với nồng độ cồn khoảng 38%.
06:08Đến năm 1843,
06:11để thuận tiện cho việc tính thuế và làm tròn các con số thống kê tài chính,
06:15chính phủ Nga Hoàng đã ban hành một sắc lệnh chính thức,
06:18quy định nồng độ cồn tiêu chuẩn cho tất cả các loại vodka thương mại là đúng 40%.
06:22Quyết định này diễn ra khi Mendeleev mới 9 tuổi.
06:25Đến năm 1894,
06:28chính phủ Nga thiết lập lại độc quyền nhà nước về vodka và tiếp tục giữ chuẩn 40% này.
06:33Như vậy, con số 40% chuẩn mực mà chúng ta thấy ngày nay là sản phẩm của các nhà
06:37quản lý thuế và luật pháp,
06:39chứ không phải do thí nghiệm của Mendeleev tạo ra.
06:42Điểm khác biệt lớn nhất giữa vodka và các loại rượu mạnh khác như whisky hay cognac nằm ở tiêu
06:47chí sản xuất.
06:48Nếu whisky cố gắng giữ lại những hương vị đặc trưng của ngũ cốc và gỗ sồi,
06:52thì vodka lại hướng tới sự tinh thiết tối đa.
06:55Để làm được điều này, các nhà sản xuất phải cậy vào hai công nghệ quan trọng,
06:59trừng cất cột liên tục và lọc than hoạt tính.
07:02Thứ nhất là trừng cất cột liên tục.
07:04Vào thế kỷ 19, sự phát triển của công nghiệp đã cho ra đời các cột trừng cất khổng lồ.
07:09Thay vì trừng cất thủ công từng mẻ nhỏ trong nồi đồng,
07:12cột trừng cất liên tục cho phép trừng cất chất lỏng hàng trăm lần trong một quá trình duy nhất.
07:16Kết quả là người ta thu được dung dịch cồn tinh khiết có độ cồn lên tới 95% hoặc
07:2196%.
07:22Ở mức độ này, gần như toàn bộ các tạp chất, các chất gây mùi hay dầu tạp đều bị
07:26loại bỏ hoàn toàn.
07:28Thứ hai là quá trình lọc.
07:30Sau khi thu được cồn tinh khiết, người ta sẽ pha loãng nó với nước tinh khiết để hạ độ
07:34cồn xuống khoảng 40%.
07:36Nhưng để làm cho chất lỏng này thực sự mượt mà bước lọc là cực kỳ quan trọng.
07:40Năm 1789, một nhà hóa học người Đức sống tại Nga tên là Tobios Lovis đã phát hiện ra một
07:46tính chất kỳ diệu.
07:47Than hoạt tính từ gỗ có khả năng hấp phụ và loại bỏ các tạp chất hữu cơ còn sót
07:51lại trong dung dịch cồn.
07:53Phát kiến này đã thay đổi toàn bộ ngành công nghiệp vodka.
07:56Từ đó đến nay, các nhà sản xuất vodka không ngừng sáng tạo ra những công nghệ lọc độc đáo.
08:01Họ lọc qua hàng tấn than hoạt tính làm từ gỗ bạch dương.
08:04Họ lọc qua thạch anh và các thạch anh để làm trong chất lỏng.
08:07Họ thậm chí còn lọc qua bạc, vàng, bạch kim, hay thậm chí là tinh thể kim cương để tạo
08:13ra những dòng sản phẩm siêu cao cấp.
08:15Tuy nhiên, dù lọc bằng công cụ đắt tiền nào, mục tiêu cuối cùng của khoa học chế tạo vodka
08:19vẫn là
08:20tạo ra một dung dịch cồn và nước tinh khiết nhất, mượt mà nhất và không để lại vị đắng
08:24gắt.
08:25Lịch sử của vodka không chỉ nằm trong phòng thí nghiệm hay các xưởng chưng cất.
08:29Nó còn gắn liền với vận mệnh chính trị và kinh tế của các quốc gia.
08:33Tại đế chế Nga, vodka từng là bò sữa tài chính của các Nga hoàng.
08:37Trong suốt thế kỷ 18 và 19, độc quyền sản xuất và thuế đánh vào vodka đóng góp tới 1
08:42trên 3 tổng thu ngân sách của toàn bộ đế chế Nga.
08:45Số tiền thuế khổng lồ thu từ vodka đã giúp xây dựng các cung điện lộng lẫy,
08:49tài trợ cho các chiến dịch quân sự và duy trì bộ máy chính quyền.
08:53Vodka vừa là thứ hàng hóa kinh tế quan trọng, vừa là một phần không thể tách rời trong đời
08:57sống văn hóa xã hội.
08:59Thế nhưng, bước ngoặt đưa vodka từ một thức uống mang tính nội địa Đông Âu
09:02trở thành ông vua toàn cầu lại bắt đầu từ một biến cố lịch sử.
09:05Cuộc cách mạng năm 1917 tại Nga.
09:08Sau cuộc cách mạng, chính quyền Bolshevik quốc hữu hóa các nhà máy sản xuất,
09:12Pyotr Smyrnov chủ sở hữu nhà máy sản xuất vodka lớn nhất Nga hoàng thời bây giờ đã bị tịch
09:17thu tài sản.
09:18Con trai của ông là Vladimir Smyrnov phải bỏ chạy khỏi nước Nga.
09:21Ông mang theo công thức gia truyền quý giá của gia đình,
09:24lưu vong sang châu Âu và cuối cùng đổi tên thương hiệu thành một cái tên mang phong cách Pháp,
09:29Smyrnov.
09:30Khi Vladimir Smyrnov mang thương hiệu này sang Mỹ vào những năm 1930,
09:35ông đã gặp phải một bức tưởng thành khổng lồ.
09:37Người Mỹ thời đó chỉ uống whisky, bourbon hoặc gin.
09:41Họ hoàn toàn quay lưng với thư chất lỏng trong suốt không mùi mà họ chế diễu là whisky trắng.
09:46Nhưng rồi, một ý tưởng tiếp thị thiên tài đã làm thay đổi toàn bộ lịch sử.
09:50Năm 1941, John Martin, người sở hữu bản quyền thương hiệu Smyrnov tại Mỹ đã ngồi lại với Jack Morgan,
09:57chủ sở hữu của một quán rượu ở Hollywood.
09:59Jack Morgan đang dư thừa một lượng lớn nước hoa quả ginger beer.
10:03Trong khi John Martin thì không bán được vodka,
10:06hai người quyết định kết hợp hai thứ thất sủng này lại với nhau.
10:09Thêm một chút nước cốt chanh và phục vụ nó trong một chiếc cốc bằng đồng mát lạnh
10:13và món cocktail huyền thoại Moscow Mall chính thức ra đời.
10:16Sự kết hợp này tạo ra một làn sóng bùng nổ tại Mỹ.
10:20Lần đầu tiên, người tiêu dùng nhận ra ưu điểm lớn nhất của vodka.
10:24Nhờ tính chất trung tính và tinh khiết,
10:25vodka có thể dễ dàng pha trộn với bất kỳ loại nước trái cây hay nước có ga nào
10:30mà không làm mất đi hương vị của nguyên liệu đó.
10:32Từ thành công của Moscow Moon,
10:35hàng loạt món cocktail kinh điển khác đã ra đời như screwdriver,
10:38vodka phá nước cam,
10:40Bloody Mary hay Cosmopolitan.
10:43Vodka nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường Mỹ và trở thành loại rượu mạnh bán chạy nhất thế giới
10:47kể từ thập niên 1970 cho đến tận ngày nay.
10:51Như vậy, chúng ta đã cùng nhau trải qua một chuyến hành trình dài để tìm hiểu về vodka.
10:55Từ những ngày đầu là thứ thảo dược sát trùng ở Ba Lan thế kỷ 15,
10:59qua những dòng sông vodka mang lại nguồn thu khổng lồ cho Nga Hoàng,
11:03đến sự thật về con số 40% nồng độ cồn và hành trình chinh phục cả thế giới,
11:08vodka chứng minh rằng,
11:09đôi khi sự phức tạp tuyệt vời nhất lại nằm trong những điều tưởng chừng như đơn giản nhất.
11:14Để tạo ra một chất lỏng trong suốt, không màu nhưng lại mượt mà và tinh khiết,
11:18con người đã phải mất hàng trăm năm hoàn thiện nghệ thuật trưng cất
11:21và áp dụng những thành tựu khoa học hiện đại nhất.
11:23Hiểu về lịch sử và khoa học của vodka giúp chúng ta thấy được bức tranh toàn cảnh
11:27về sự giao thoa giữa văn hóa, kinh tế và chi thức nhân loại.
11:30Dù ở bất kỳ thời đại nào,
11:32chi thức luôn là chiếc chìa khóa giúp chúng ta nhìn nhận thế giới xung quanh một cách khách quan,
11:36thú vị và đầy màu sắc.
11:38Video khám phá ngày hôm nay của chúng ta đến đây là kết thúc.
11:41Bạn cảm thấy ấn tượng nhất với thông tin nào?
11:44Sự thật về con số 40% của Mendeleaf?
11:47Hay câu chuyện ra đời của món cocktail Moscow Mood?
11:50Cảm ơn các bạn đã dành thời gian lắng nghe video hôm nay.
11:53Nếu các bạn yêu thích chủ đề này,
11:55đừng quên nhấn đăng ký kênh và chia sẻ video
11:57để chúng mình có thêm động lực làm những chủ đề hấp dẫn khác nhé.
12:00Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại các bạn trong những chuyến hành trình tiếp theo.