00:00Xin chào tất cả các bạn đã quay trở lại với kênh.
00:03Hôm nay tôi có một câu hỏi nhỏ dành cho bạn.
00:06Khi nghĩ đến kim cương, bạn nghĩ đến điều gì?
00:09Một tình yêu vĩnh cửu, một món trang sức lấp lánh đắt tiền
00:12hay những khu mỏ sâu hàng km dưới lòng đất
00:15nơi thiên nhiên đã mất hàng tỷ năm để nhào nặn ra chúng?
00:18Chắc chắn rồi đó là những gì chúng ta vẫn thường nghe.
00:21Nhưng sẽ ra sao nếu tôi nói với bạn rằng
00:23viên kim cương lấp lánh tuyệt đẹp mà bạn đang thấy trên mạng
00:26và ở các cửa hiệu ngày nay không hề đến từ lõi trái đất?
00:30Nó không mất hàng tỷ năm để hình thành.
00:32Thực tế nó vừa mới ra đời cách đây vỏn vẹn,
00:34vài tuần trong một căn phòng thí nghiệm sạch sẽ và hiện đại.
00:38Hôm nay chúng ta sẽ cùng nhau bóc trần
00:39một trong những chủ đề hấp dẫn nhất của thế kỷ 21.
00:42Kim cương nhân tạo hay còn được gọi là Labrondiamans.
00:46Nó có phải là đồ giả không?
00:48Lịch sử tạo ra chúng điên rồi như thế nào?
00:51Và tại sao các nhà khoa học lại có thể hách được
00:53một trong những công thức phức tạp nhất của mẹ thiên nhiên?
00:56Cùng pha một cốc trà, ngồi xuống thoải mái
00:58và chúng ta bắt đầu chuyến hành trình khám pha ngay bây giờ nhé.
01:01Lưu ý, nội dung được chúng tôi tổng hợp từ nhiều nguồn khác nhau.
01:04Nếu có gì sai hoặc cần đính chính,
01:06mọi người đừng ngại, hãy comment bên dưới nhé.
01:09Trước khi đi vào lịch sử,
01:10chúng ta phải giải quyết ngay câu hỏi lớn nhất
01:12mà 90% mọi người đều thắc mắc.
01:15Kim cương nhân tạo có phải là đồ giả không?
01:17Để tôi trả lời nhanh gọn nhé.
01:19Không.
01:19Nó là kim cương thật 100%.
01:22Nhiều người hay nhầm lẫn kim cương nhân tạo
01:25với các loại đá thay thế như cubic zirconia hoặc moisanai.
01:28Những viên đá kia trông thì có vẻ lấp lánh
01:31nhưng chúng mang thành phần hóa học hoàn toàn khác.
01:33Nói cách khác,
01:34chúng là hàng fake đóng giả làm kim cương.
01:36Nhưng kim cương lacron thì khác.
01:39Về mặt vật lý,
01:40hóa học và quang học,
01:41kim cương nhân tạo và kim cương tự nhiên hoàn toàn giống hệt nhau.
01:44Chúng đều được tạo ra từ một thứ duy nhất.
01:46Các nguyên tử carbon tinh khiết
01:48được sắp xếp theo một cấu trúc mạng tinh thể 3 chiều vô cùng vững chắc.
01:52Để dễ hiểu,
01:53hãy tưởng tượng thế này.
01:54Hãy nghĩ về nước đá.
01:55Bạn có thể có nước đá được hình thành tự nhiên
01:57trên đỉnh núi Everest lạnh giá.
01:59Và bạn cũng có thể có nước đá được làm ra từ chiếc tủ lạnh nhà bạn.
02:03Nguồn gốc tạo ra chúng khác nhau,
02:05thời gian tạo ra chúng khác nhau.
02:06Nhưng khi bạn cầm chúng trên tay,
02:08cả hai đều lạnh,
02:09đều tan chảy thành nước
02:10và đều cấu tạo từ H2O.
02:12Kim cương cũng y hệt như vậy.
02:14Năm 2018,
02:16Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ gọi tắt là FTC,
02:19một tổ chức cực kỳ uy tín,
02:21đã chính thức thay đổi định nghĩa về kim cương.
02:23Họ loại bỏ từ tự nhiên ra khỏi định nghĩa cơ bản
02:25và công nhận rằng
02:26một viên kim cương tạo ra trong phòng thí nghiệm
02:28cũng chính thức là kim cương.
02:30Thế nhưng,
02:31để loài người có thể tự tay làm ra được viên nước đá đắt đỏ này,
02:34đó là cả một hành trình lịch sử đầy gian khổ,
02:36mồ hôi và những cú nổ lớn theo đúng nghĩa đen.
02:39Bây giờ,
02:39chúng ta hãy quay ngược cỗ máy thời gian một chút,
02:42quay về năm 1797.
02:44Vào năm đó,
02:46một nhà hóa học người Anh tên là Smithson Tennant
02:48đã làm một thí nghiệm
02:49khiến mọi người thời bấy giờ phải há hốc mồm.
02:51Ông đã đem đốt một viên kim cương.
02:53Vâng,
02:54bạn không nghe nhầm đâu.
02:55Ông ấy đã đốt thứ đắt tiền nhất thế giới.
02:57Kết quả là viên kim cương biến mất
02:59và chỉ để lại khí CO2.
03:01Nhờ thí nghiệm đốt tiền này,
03:03nhân loại phát hiện ra một sự thật động trời.
03:05Kim cương và than chỉ,
03:07thứ dùng làm ruột bút chỉ của bạn,
03:08thực chất là anh em ruột.
03:10Cả hai đều là carbon nguyên chất.
03:12Khác biệt duy nhất là cách các nguyên tử liên kết với nhau.
03:15Ngay khi biết kim cương chỉ là carbon,
03:18hàng trăm nhà khoa học trên thế giới
03:19bắt đầu nảy ra một suy nghĩ
03:20giống như những nhà giả kim thuật.
03:22Khoan đã nếu than và kim cương cùng là một chất.
03:25Vậy tôi chỉ cần lấy một cục than,
03:27nén nó lại thật chặt,
03:28đun nó thật nóng,
03:29thì tôi sẽ tạo ra kim cương đúng không?
03:31Nghe thì dễ,
03:32nhưng thực hành thì thảm hoạn.
03:34Trong suốt thế kỷ 19
03:35và nửa đầu thế kỷ 20,
03:36vô số nhà khoa học đã cố gắng nung than ép than.
03:40Thậm chí có người còn dùng cả thuốc nổ
03:41để tạo áp suất ép cục than lại.
03:43Kết quả,
03:44hàng loạt lò thí nghiệm nổ tung,
03:46nhưng chẳng có viên kim cương nào xuất hiện cả.
03:48Mãi cho đến thập niên 1950,
03:51công ty General Electric của Mỹ,
03:53vâng,
03:53cái công ty bán bóng đen và máy giặt đấy,
03:56đã quyết định thành lập một dự án tối mật
03:57mang tên Project Super Pressure,
04:00dự án siêu áp suất.
04:01Họ tuyển mộ một nhà vật lý hóa học
04:03cực kỳ tài năng nhưng chầm tính,
04:04tên là Tracy Hall.
04:06Nhiệm vụ của Tracy Hall là chế tạo một cỗ máy
04:08có thể tạo ra môi trường khắc nghiệt hệt
04:10như lõi trái đất ở độ sâu 150 km.
04:13Bạn có biết áp suất đó lớn đến mức nào không?
04:16Hãy tưởng tượng bạn lấy toàn bộ tháp FN khổng lồ của Pháp,
04:19lật ngược nó lại
04:20và đặt toàn bộ trọng lượng đó lên diện tích của một mũi kim.
04:24Đó chính là áp suất cần thiết.
04:26Và Tracy Hall đã làm được.
04:27Ông chế tạo ra một cỗ máy có tên là Bell Press.
04:31Vào một buổi sáng lạnh giá tháng 12 năm 1954,
04:35Hall đặt một màu than trì và một chút sắt vào trong cỗ máy,
04:38bật công tắc tạo nhiệt độ hơn 1.600 độ C
04:41và áp suất 100.000 atm.
04:43Khi ông mở máy ra, tay ông run lên.
04:46Những tinh thể lấp lánh xuất hiện.
04:48Nhân loại đã chính thức tạo ra viên kim cương nhân tạo đầu tiên
04:51có thể tái lập được.
04:53Nhưng bạn có biết phần hài hước nhất
04:54của câu chuyện lịch sử này là gì không?
04:56Nhờ phát minh thay đổi thế giới này,
04:59công ty General Electric đã kiếm được hàng tỷ đô la
05:01trong nhiều thập kỷ sau đó.
05:03Thế còn Tracy Hall, người phát minh ra nó,
05:06công ty đã thưởng cho ông một tờ trái phiếu tiết kiệm
05:08trị giá đúng 10 đô la.
05:10Vâng, 10 đô la cho việc tạo ra kim cương.
05:12Thật là một cái giá quá hời cho công ty đúng không nào?
05:15Ngày nay, công nghệ không chỉ dừng lại
05:17ở cỗ máy khổng lồ của Tracy Hall.
05:19Để tạo ra những viên kim cương to, đẹp và lấp lánh làm trang sức mà chúng ta thấy hiện
05:24nay,
05:24các nhà khoa học chủ yếu dùng 2 phương pháp.
05:26Các bạn hãy nghe kỹ nha, vì nó giống như phép thuật của thế kỷ 21 vậy.
05:31Phương pháp thứ nhất có tên là Hay Pressure hay Temperature.
05:34Đây chính là phiên bản nâng cấp từ cỗ máy của Tracy Hall.
05:37Các nhà khoa học lấy một hạt kim cương tí hon gọi là hạt giống.
05:41Họ đặt hạt giống này vào một khoang chứa cùng với than trì tinh khiết.
05:44Sau đó họ cho máy ép cực mạnh và nung ở nhiệt độ cực cao.
05:48Dưới áp lực khủng khiếp, than trì bị tan chảy.
05:50Các nguyên tử carbon vỡ ra và từ từ bám vào hạt kim cương giống,
05:54khiến nó lớn dần lên.
05:55Giống như bạn lăn một quả cầu tuyết trên sườn núi vậy,
05:58nó cứ cuộn thêm tuyết và to dần ra.
06:00Nhưng phương pháp thứ 2 mới thực sự giống như phim viễn tưởng.
06:03Phương pháp Chemical Vapor Deposition
06:06Hãy tưởng tượng phương pháp này giống như một chiếc máy in 3D in ra kim cương từ không khí.
06:11Với Chemical Vapor Deposition, người ta không cần máy ép khổng lồ.
06:15Họ lấy hạt kim cương giống,
06:17cho vào một buồng chân không giống như cái lò vi sóng siêu to.
06:19Sau đó họ bơm vào đó khí khô chứa carbon, thường là khí methan.
06:23Tiếp theo họ chiếu tia plasma cực nóng vào.
06:26Sức nóng làm bẻ gãy các phân tử khí, giải phóng ra các nguyên tử carbon.
06:30Và rồi một phép màu vật lý xảy ra.
06:32Các nguyên tử carbon này từ từ rơi xuống,
06:35đậu lên hạt kim cương giống lớp này xếp trồng lên lớp kia.
06:38Nó rơi xuống nhẹ nhàng như những hạt tuyết rơi trong mùa đông vậy.
06:41Từng nguyên tử một xếp vào đúng vị trí,
06:43chờ khoảng 3 đến 4 tuần vào bùm.
06:46Bạn có một viên kim cương hoàn hảo?
06:48Thật điên rồi đúng không?
06:50Con người đã mô phỏng lại quá trình hàng tỷ năm của tự nhiên,
06:53rút ngắn nó xuống chỉ còn chưa đầy một tháng.
06:55Và tôi phải nhắc lại,
06:57những viên kim cương tạo ra từ hai phương pháp này,
06:59cứng đúng bằng 10 trên thang độ cứng Mose.
07:02Nó cắt được kính, nó khúc xạ ánh sáng 7 sắc cầu vồng.
07:05Và thợ kim hoàn giàu kinh nghiệm nhất nhìn bằng mắt thường cũng chịu thua.
07:08Không thể phân biệt được đâu là kim cương tự nhiên,
07:11đâu là kim cương nhân tạo.
07:13Đến đây chắc bạn đang nghĩ,
07:15trời ơi nếu mắt thường thợ kim hoàn cũng không nhận ra,
07:18thế thì thị trường kim cương loạn mất.
07:20Đừng quá lo lắng.
07:22Mặc dù mắt thường hay các kính lút truyền thống không thể phát hiện,
07:25nhưng các phòng thí nghiệm ngọc học như GII có những cỗ máy chiếu tia x và tia cực tím
07:29siêu hiện đại.
07:30Bởi vì kim cương nhân tạo lớn lên rất nhanh,
07:33nó để lại những dấu vết tăng trưởng đặc trưng trong cấu trúc.
07:36Giống như khi bạn chặt một cái cây,
07:37nhìn vào vòng gỗ là biết cây mọc từ năm nào,
07:40điều kiện khí hậu và môi trường ra sao.
07:42Máy móc hiện đại có thể soi ra những vòng sinh trường này,
07:45hoặc tìm ra những tạp chất siêu nhỏ để khẳng định.
07:47Anh bạn này sinh ra từ lò vi sóng của các nhà khoa học chứ không phải từ núi lửa.
07:52Hơn nữa, luật pháp quốc tế quy định kim cương nhân tạo
07:54khi bán ra phải được khắc mã laser siêu nhỏ trên cạnh để minh bạch thông tin.
07:58Vậy câu hỏi là,
08:00tại sao kim cương nhân tạo lại đang làm khuyên đảo thế giới?
08:03Tại sao Gen Z và Millennials lại mê mẩn nó đến vậy?
08:06Thứ nhất, giá cả.
08:08Bởi vì quy trình được kiểm soát và không cần phải đào sới một ngọn núi để tìm kiếm.
08:13Kim cương nhân tạo rẻ hơn kim cương tự nhiên từ 30% đến 50%,
08:17thậm chí rẻ hơn nữa ở các kích thước lớn.
08:20Với cùng một số tiền,
08:21thay vì mua được một viên kim cương nhỏ xíu,
08:24bạn có thể mua một viên bự trà bá sáng rực rỡ,
08:27ai mà không thích chứ?
08:28Thứ hai, yếu tố đạo đức.
08:30Kim cương tự nhiên có một lịch sử khá phức tạp
08:33liên quan đến bóc lột sức lao động và kim cương máu ở một số vùng xung đột.
08:37Với kim cương nhân tạo,
08:38bạn biết chính xác nguồn gốc của nó là từ một phòng thí nghiệm tuân thủ an toàn lao động
08:43tuyệt đối.
08:43Thứ ba, môi trường.
08:45Dù việc vận hành các cỗ máy tạo kim cương tốn khá nhiều điện năng,
08:49nhưng so với việc đào hàng triệu tấn đất đá,
08:52phá rừng và làm biến đổi sinh thái để tạo ra một khu mỏ,
08:55thì kim cương nhân tạo vẫn được xem là có dấu chân sinh thái nhẹ nhàng hơn nhiều.
08:59Bạn thấy đấy, kim cương luôn là biểu tượng của sự vĩnh cửu.
09:03Và dù nó được rèn rũa dưới áp lực của lòng đất qua hàng tỷ năm,
09:06hay được sinh ra từ trí tuệ và ngọn lửa plasma của con người trong vài tuần,
09:10thì vẻ đẹp của nó vẫn không hề thay đổi.
09:13Sự tồn tại của kim cương nhân tạo không hề phá hủy đi sự lãng mạn của kim cương,
09:17ngược lại nó là minh chứng cho một sự lãng mạn khác,
09:20khả năng vô hạn của con người.
09:22Chúng ta đã chạm tay vào cấu trúc của vũ trụ,
09:24sắp xếp lại từng nguyên tử để tự tạo ra những vì sao lấp lánh cho riêng mình.
09:28Còn bạn thì sao?
09:30Nếu được chọn mua một món trang sức cho người mình yêu thương,
09:32bạn sẽ chọn kim cương tự nhiên mang đậm dấu ấn thời gian,
09:36hay một viên kim cương nhân tạo hiện đại, thân thiện và tiết kiệm.
09:40Cảm ơn các bạn đã dành thời gian lắng nghe video hôm nay.
09:43Nếu các bạn yêu thích chủ đề này,
09:45đừng quên nhấn đăng ký kênh và chia sẻ video
09:47để chúng mình có thêm động lực làm những chủ đề hấp dẫn khác nhé.
09:50Xin chào tạm biệt và hẹn gặp lại các bạn trong những chuyến hành trình tiếp theo.
10:05Hãy subscribe cho kênh La La School Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn
Bình luận