- 6 days ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:06Müzik
00:18Merhaba sevgili izleyenler, Bir Fikir Durağı programı ile daha sizlerle beraberiz.
00:24Yaklaşık iki yıldır Türkiye'de Kürt meselesinin demokratik çözümü ve demokratikleşme süreci yeniden gündemde sıkça tartışılıyor.
00:33Özellikle bu süreçte siyasi görüşmeler yapıldı.
00:36Abdullah Öcalan'ın Barış ve Demokratik Toplum çağrısı, sonrasında PKK'nin fesih ve silah yakma töreni bu süreçte oldukça konuşulan,
00:45tartışılan, öne çıkan başlıklardan oldu.
00:48Fakat bunun yanında beklenen adımların, yani bu sürecin daha doğrusu hukuki izlemine çekilmesi için atılacak olan adımların gecikmesiyle beraber aslında
00:58burada süreç birazcık hak ihlallerine, yasaların gecikmesine doğru sıkıştırıldı ve burada bir düğümleniyor.
01:06Buna karşılık da yakın zamanda İnsan Hakları Derneği 1 Ekim 2024-1 Temmuz 2026 dönemini kapsayan Türkiye PKK Barış Süreci
01:16İzleme Raporunu yayınladı.
01:18Ve bu raporda aslında özellikle bu sürecin, yani hepimizin 1 Ekim'den beri başladığını ifade ettiği bu sürecin hem bir hafızasını
01:26oluşturmuş oldu,
01:27hem de demokrasi, toplumsal katılımla onurlu bir barışın nasıl sağlanabileceğine dair de aslında öneriler içeren, deyim yerindeyse bir yol haritası
01:38gibi kamuoyuyla paylaşıldı.
01:41Dolayısıyla biz de bugün programımızda İnsan Hakları Derneği Merkez Yönetim Kurulu üyesi Gülseren Yoleri ile birlikte,
01:49hem bu süreci özellikle geride bıraktığımız 11 Temmuz'un 1. yılını hem de önümüzdeki süreçte hala kritik görülen, beklenen yasaları
02:02ve İnsan Hakları Derneği'nin bu raporunu birlikte konuşup değerlendirmeye çalışacağız.
02:07Hoş geldin Gülseren.
02:09Hoş bulduk.
02:10Nasılsın?
02:10Teşekkürler. Siz nasılsınız?
02:12Bizler de iyiyiz diyelim.
02:14Yani aslında bu geçen süreç içerisinde hatta ben İnsan Hakları Derneği'nin raporuna bakarken de özellikle Kürt tarafının ne kadar
02:24çok adım attığı,
02:25bizlerin de bunu ne kadar çok tartıştığı ama bir tarafıyla da aynı sanki kısır döngünün etrafında da döndüğümüz gibi bir
02:32izlenime kapıldım.
02:34Dolayısıyla aslında programa da buradan başlayalım istiyorum.
02:37Önce bir genel çerçeve çizelim.
02:39İnsan Hakları Derneği'nin raporu doğrultusunda.
02:42Bugün geldiğimiz noktada bu süreci nasıl tanımlıyorsun?
02:48Barış ve demokratik çözüm açısından bugün nasıl bir eşikteyiz?
02:52Şimdi her şeyden önce bu program için teşekkür ediyorum.
02:56Çünkü biz de söylediğin gibi bir rapor hazırladık.
03:00Tam da meselenin etraflıca aslında toplumda da tartışılması gerektiğini düşündüğümüz için.
03:05Bir yandan ne oldu, ne olması gerekir sorularına da bir cevap üretebilmek açısından bir rapor çalışmasıydı bu.
03:14Senin de söylediğin gibi çünkü bir kısır döngü içinde hissediyoruz kendimizi.
03:20Toplumun büyük bir kesiminde bir umutsuzluk var, gelişmekte olan.
03:25Ve dolayısıyla bu umutsuzluk içerisinde bu sürecin olumluya evrilmesi için mücadele etme ihtiyacının aslında bir anlamda bir adım geride kaldığını
03:37da görüyoruz.
03:38Çünkü ne işe yarayacağı konusunda hiç kimsenin kafasında olumlu bir düşünce maalesef oluşamıyor.
03:45O yüzden de aslında biz bu tür raporların önemli olduğunu düşünüyoruz ki topluma da bir yol göstersin.
03:53Aslında atılacak adımlar ve bunlarla ilgili neler yapılması gerektiği konusunda bir fikir versin gibi düşünerek.
04:00Şimdi bu başlangıçta kurduğun cümle var diye kısır döngü meselesi.
04:04Aslında insan hakları savunucularının, bizim 40. yılımızdayız bu yıl biliyorsun insan hakları derneği.
04:1140 yıldır neredeyse aslında tekrar edile gelen soruların içerisinde yer alır bu.
04:19Yani hani 40 yıldır mücadele ettik de ya da ettiniz de ne oldu sorusu.
04:22Çünkü 40 yıl önce de insanlar öldürülüyorlardı, işte işkence vardı, hak ihlalleri vardı.
04:31Bugün de bir bakıyorsunuz aslında değişik şekillerde yine bazı temel haklar dediğimiz aslında hakların ihlal edildiği süreçleri yaşamaya devam ediyor.
04:41Bunun tabii ki bizde bazı karşılıkları var aslında bu süreçte bağlantılı belki şöyle denilebilir.
04:49Devletin ya da sistemin kodlarıyla alakalı olan aslında hani sistemin yapı taşları dediğimiz meselelerden kaynaklanan hak ihlallerinin çözümü çok zor.
05:00Buna hep söylüyoruz.
05:02Yani biz bir insan hakları ihlalinin sistematik olduğunu söylerken de bir insan hakları ihlalinin sistemin yapısından kaynaklandığını söylerken de aslında
05:12onun çözümünün de ne kadar zor olduğunu söylüyoruz.
05:15İnsan hakları mücadelesi ya da demokrasi mücadelesi esas itibariyle reformist bir mücadeledir.
05:21Yani hani sistem içindedir sistemi daha çok böyle onarmaya düzeltmeye yönelik önermeler içerir ama sistemin kendisiyle yapısıyla doğrudan alakalı meselelerde
05:31değişiklik istiyorsanız
05:33ben onlara şöyle diyorum yani devrimsel değişiklikler devrimsel önermeler yani ancak bu tür değişikliklerle bazı sorunların çözülebileceğini görüyoruz ki
05:43işte barış talebi de ya da barış hakkının bu ülkede gerçekleşmesi de bunun bu meselelerden bir tanesi.
05:50Çünkü savaşa kodlu, çatışmaya kodlu, ötekileştirmeye kodlu, ayrımcılığa kodlu.
06:00Dolayısıyla toplumda barışı değil de daha çok çatışmayı ve ayrıştırmayı hedefleyen politikalar hakimken ve yapısında bu varken
06:09biz bugün bir toplumsal barışın sağlanması, bir toplumsal huzurun sağlanması, temel insan haklarının garantiye alınması meselesini konuşuyoruz.
06:20Bu yüzden çok zor bir mesele bir kere her şeyden önce bu.
06:24Zor bir mesele dememdeki maksat da hani umutlarımız kırılsın diye değil yani mücadelenin de ne kadar zorlu olması gerektiğini ifade
06:32etmek için esasında.
06:33Yani yine cumartesi annelerinin ya da insan hakları mücadelesinin temel ne diyelim kriterlerinden bir tanesi mücadeleden ısrardır örneğin.
06:44Neden? Çünkü çok zor bir değişiklik istiyoruz.
06:47Çok zor bir noktadan değişiklik istiyoruz.
06:49Çünkü devletin kendi yapısında değişiklik yapmaya, mecbur kalmasını aslında sağlamaya çalışıyoruz.
06:55Dolayısıyla aslında bu meselede de burada zorluk dediğimiz şey aslında mücadelenin de ne kadar zorlu geçeceği, mücadelenin terk edilmemesi gerektiği,
07:04dolayısıyla taleplerimizin arkasında çok daha ısrarlı ve çok daha kararlı bir şekilde durmamız gerektiğini ifade etmek için özellikle bu noktanın
07:16altını çizdim.
07:17Bu yüzden de evet zorlu, iki yıla yakındır, evet devlet doğru düzgün adım atmadı dolayısıyla çok fazla sorular var ister
07:25istemez herkesin kafasında.
07:27Ama bir yandan da barış hakkı gibi temel bir haktan söz ediyoruz.
07:32Barış hakkı bugünkü koşullarda örneğin insanların ölmemesi demek, işte savaşa bütçe ayrılmaması demek, işkence ya da ayrımcılığın önlenmesi demek gibi
07:42aslında bunu çok daha fazla çeşitlendirebiliriz.
07:44Buradan doğru baktığımız zaman aslında bizim temel bir hak olarak savunduğumuz barış hakkının neden takipçisi olması gerektiğini de gerektiğimizi de
07:55daha doğrusu ortaya koymuş oluyoruz.
07:57Bu yüzden moral bozmak yerine aslında bu süreci nasıl olumluya çevirebiliriz?
08:02Yani hükümeti, devleti yönetenleri barış yönünde adım atmaya nasıl zorlayabiliriz sorusuna daha belki güçlü cevaplar aramaya ihtiyacımız var.
08:15Biz bugün bu ihtiyaç açısından işte elimizden geleni yapmaya çalışıyoruz.
08:20Aslında şimdi sistemin yapı taşlarıyla mücadele ettiğimizi söylediğinde tam da işte 11 Temmuz 2025'e belki de dönmek gerekiyor.
08:31Çünkü oradaki yani siz de oradaydınız silah yakma töreni de aslında tam bu sistemin yapı taşlarına birini çekmek gibiydi.
08:42Belki de çünkü genel dünyadaki barış örneklerine, çatışmalı süreç örneklerine bakıldığında da işte silahların yekten bırakılması görülen bir örnek değildi.
08:52Hem bu gerçekleşmiş oldu hem üstüne yakmak gibi aslında sembolik anlamı da olan belki hem insanları duygusal olarak da etkileyen
09:00bir tören de orada bu huku buldu.
09:04Ve bir tarafıyla da belki gelinen aşamada da daha olumlu da bir yerde olduğumuzu gerçekten düşünmek gerekiyor.
09:14Biraz da o güne gitmek istiyorum aslında.
09:17Şimdi o gün hem Barış ve Tek Demokratik Toplum grubunun da bir irade ortaya koyduğu hep söylendi.
09:25Siz orada nasıl bir irade gördünüz?
09:27Hem bunu sormak istiyorum hem de o gün yine İnsan Hakları Derneği olarak da yine bir sorumluluk aldınız.
09:32Orada da bir raporlama süreciniz oldu.
09:35Biraz da bunun ayrıntılarını sizden dinlemek isteriz.
09:37Evet aslında orada bize yüklenen sorumluluğun ne diyelim bilincinde olduğumuzu göstermeye çalışıyoruz bir yandan da.
09:47Yani bunun hakkını da vermeye gayret ediyoruz.
09:50İşte yaptığımız çeşitli konferanslarla, çeşitli toplantılarla özellikle hem ulusal düzeyde hem uluslararası düzeyde
09:58deneyimlerin ortaya konması ve topluma bu bilgilerin erişmesini sağlamaya çalışarak vesaire aslında bu sorumlulukla hareket etmeye gayretimizi sürdürüyoruz.
10:07Ama o gün orada hani ne hissettik ne oldu sorusunun çok net cevapları vardı zaten.
10:15Bunlar çokça konuşuldu ama hani bir kere daha tabii ifade etmekte fayda var.
10:20İfade ederken de ben tabii bir yandan da çok gururlanıyorum diyebilirim.
10:25Çünkü tam da işte hani bizim 40 yıldır böyle hiç olmaz zamanlarda bile savunduğumuz barış hakkına belki en çok yaklaştığımızı
10:32hissettiğimiz bir noktaydı o çünkü.
10:36Ve taraflardan biri silahlarını yakıyordu.
10:40Senin de söylediğin gibi sembolik olarak yani tamamen ortadan kaldırmak.
10:44Yani hani bir daha çıkarıp kullanamayacak.
10:45Mesela gömmek değil gömdüğünüzde çıkarıp kullanabilirsiniz ama yakıyorsanız ondan tamamen vazgeçtiğiniz, onu imha ettiğiniz, onu hayatınızdan çıkardığınız gibi aslında bir
10:55anlamı da beraberinde getiriyor.
10:58Oradaki kararlılık aslında hep dile getirilen bir şeydi.
11:01Orada kadın öncülüğü ki barışın bu dünyada gerçekleşmesinin aslında en önemli unsurlarından birisi olarak gördüğümüz kadın iradesinin orada çok net
11:16bir şekilde ortaya konduğunu da görmüştük.
11:18Kararlılık vardı, ısrar vardı, profesyonellik vardı.
11:23Yani çok iyi düşünülmüş, çok iyi organize olmuş.
11:28Dolayısıyla bu meseleye ne kadar önem verildiğini aslında orada çok net olarak gördük.
11:34Yani çok samimiydi, çok gerçek bir ortam vardı.
11:37İnsanlar çünkü şöyle yorumlar yapıyorlar ya tiyatro sahnesi gibi.
11:41Yorumları çok yapılıyor.
11:42Evet gerçekten inanılmaz profesyonel bir şey ortaya kondu orada ama bu gerçek bir şeydi ve gerçekliğini çok yoğun olarak hissettiğiniz
11:52bir şeydi.
11:53Bu yüzden de hani o gerçeklik hali ya o duygu daha doğrusu sizin orada o gün barışa dün inanmıyorsanız bile
12:01o gün sizi inandıran bir aslında atmosferi de orada yaşamış olduk.
12:06Aslında bütün dünyada onu izleyerek bir anlamda belki bu duyguyu hissetti bir yandan.
12:14Aslında orada bir diğer yan şuydu, Kürtlerin sanki hep birlikte hani birlikte bir talebi, birlikte bir iradesinin oraya yansıdığını gördük.
12:25Yani daha doğrusu oradaki organizasyon bize bunu hissettirdi.
12:29Yani Kürtlerin sadece bir kısmının, bir bölümünün, sadece bir örgütün değil de aslında Kürtlerin tamamının aslında o barış iradesinin arkasında
12:40olduğunu hissettiren bir tablo vardı.
12:45Ve orada aslında bütün dünyaya aynı zamanda biz bu işi başarabiliriz dedirten bir süreçte yani oradaki o iki günlük süreç
12:56aslında bize bir de bunu da hissettirdi.
12:58Yani hani o profesyonellik dediğim şey aslında bütün o hani batıda belki gördüğümüz işte müthiş organizasyonlar böyle hatasız işte yapılan
13:09şeyler işte organizasyonlar vesaire orada gerçekten müthiş bir organizasyon vardı.
13:15Ve bunun da aslında planlanarak yapıldığını düşünmek yanlış değil.
13:19Çünkü tüm dünyaya bir şey gösterdiler.
13:22Yani biz bu işi başarabiliriz, bu işe sahip çıkıyoruz, bu talebe sahip çıkıyoruz ve hep birlikte bu talebe sahip çıkıyoruz.
13:30Biz de kendi içimizde birlikten yanayız ve bütün güçlerimizle buradayız diyen, dedirten bir tablo vardı.
13:39Vardı, tarihi bir olaydı o.
13:42Dolayısıyla biz bugün aslında bu meseleyi konuşurken hala oradan o psikoloji, orada oluşan atmosfer, orada gördüğümüz kararlılıkla beraber konuşuyoruz.
13:54Ya da bugün işte düşünürken yine oradan doğru düşünüyoruz ki bence de bunu önemsemek gerek.
14:00Belki de eleştirilen nokta da bir tarafıyla bu işte yasaların bu kadar gecikmiş olması aynı irade diğer taraftan yani barışın
14:09diğer tarafından geldi mi bu süreçte?
14:12Ne gördük, neler eksik kaldı?
14:14Evet aslında gelmedi.
14:17Yani o gün bile tersine olaylar olmuştu.
14:19Yani biz sınır kapısından geçerken daha, bu sınır kapısından geçerken daha bir takım engellemelerin olması, bir takım böyle güvenlikçi yaklaşımların
14:28olmasından başlayarak esasına bakarsam,
14:32orada aslında hükümetin aslında başka bir modda hareket ettiğini söyleyebiliriz.
14:38Bugün hala aynı çelişkili tablonun yaşandığını görüyoruz.
14:43Zaten sürecin adlandırılmasıyla aslında başlayan ve devam eden bir farklılık söz konusu burada ya da çelişkili bir süreç söz konusu.
14:54Bir tarafta terörsüz Türkiye yani yine güvenlikçi politikalar ve sadece silahların susmasına yönelik aslında atılacak adımları işaret eden bir yaklaşım.
15:04Ama diğer tarafta barış ve demokratik çözüm diyen.
15:06Dolayısıyla hem Kürt meselesi bir demokrasi meselesidir, hem Kürt meselesi ancak demokratik garantilerle, demokrasinin gelişmesiyle çözülebilir diyen anlayış var.
15:22Ama tabii ki bu ülkeyi yönetenlerin o terörsüz Türkiye bağlamına sıkıştırmaya çalışması,
15:29dolayısıyla güvenlikçi anlayışın hali hazırda süreçte hakim kılınmaya çalışıldığı bir dönem ve burada bir ısrarı da görüyoruz.
15:38Yani devlet burada bir ısrar şeyi var hareketi içerisinde.
15:44Ama bir yandan da işte hem barışın tarafları yani sürecin tarafları bakımından düşündüğümüz hem de toplumun genelinde de aslında hem
15:53barış hem de demokratik çözüm talebinin çok daha güçlü bir şekilde sahiplenildiğini görüyoruz.
16:00Tabii bu güçlü dediğim şey hani tek tek insanlarla konuşuyorsunuz, herkes aslında hem demokrasiden yana hem de barıştan yana.
16:08Yani bu noktada bir sorun yok ama bunun bir toplumsal talep olarak yani devleti zorlayacak bir toplumsal talep olarak ortaya
16:16konması meselesinde maalesef sorunlarımız var.
16:19O sorunlar peki neden kaynaklanıyor ya da o sorunları neden aşamıyoruz diyeyim?
16:23Ya işte burada aslında belki şu çok önemli yani zaten var olan örgütlenmelerin yani demokratik örgütlenmelerin bugüne kadar çok ciddi
16:34anlamda zayıflatılmış olması mesela.
16:36Özellikle biz 2015 ve devamında çok yoğun olarak tartıştık bu meseleyi.
16:43Henüz ortada barış yani barış masası yere devrilmişti ve dolayısıyla çok biliyorsun zorlu ve şiddet politikalarının çok hakim olduğu, çok
16:55travmatik süreçler yaşatıldı topluma.
16:59O süreçlerde de özellikle bu baskı politikalarının uygulama biçimlerini dikkate alarak hep şunu tartıştık biz.
17:07Yani bir müddet sonra bu örgütler ve toplum öğrenilmiş çaresizlik olarak da aslında tanımlanan psikolojiye girebilir ve dolayısıyla mücadele gücünü
17:18kaybetmese bile bu alanda ciddi zaaflara düşebilir diye tartışılıyordu ta o tarihte.
17:25Sonra aslında sürece baktığımız zaman aslında hükümetin genel politikalarında tam da bu dediğimiz tehlikeyi topluma böyle yedirecek şekilde bir politik
17:40tutumun izlendiğini gördük.
17:42Bugün hala aslında bu tutumun devam ettiğini de görüyoruz bir yandan.
17:46Yani sürekli bir şiddet sarmalı var, çözümsüzlük var, hiçbir güven duyabileceğiniz sabit değerin kalmadığı, işte bir kurumun kalmadığı bir sürecin
18:00bugün hakim olması aslında tesadüfü değil.
18:03Yani bugün işte hukukçuyuz, hukuk diyorsunuz hukuk yok, demokrasi diyorsunuz demokrasi yok.
18:08İnsan hakları diyorsunuz anayasanızda yazıyor, yasalarınızda yazıyor, uluslararası sözleşmelerde yazıyor, ahim kararlarında yazıyor, anayasa mahkemesi evet diyor ama uygulamaya bakıyorsunuz
18:21temel hakların hiçbirisi aslında güvencede değil.
18:24Bunun gibi aslında toplumda hani böyle tutunacak dalları ortadan kaldıran, mücadele etmeye rağmen sürekli aynı sorunların yeniden yeniden yaşanmasına fırsat
18:36veren, adalet taleplerini sürekli boşa düşüren bu politikalar aslında ciddi bir zaafa da yol açmış durumda.
18:44Biz aslında bugün hani barış talebinin toplumsal bir talep olarak güçlendirilmesinden söz ederken sadece dışsal bir meseleden söz etmemeliyiz o
18:53yüzden.
18:53Yani bu meselenin bütün demokratik örgütlerin kendi içlerine de dönerek yani biz bunu neden bu kadar güçlü örgütleyemiyoruz sorusunu sorarken
19:04belki işte iç örgütlülüklerimize, içimizde hangi araçların zayıflatıldığına, hangi değerlerimizin kendi içimizde bile tartışma konusu yapıldığına.
19:16Ve dolayısıyla bütün bu içsel sorunlarımıza da aslında odaklanmak ve dolayısıyla buradaki o zayıflamaya neden olan unsurların içimizden ayıklanmasını da
19:28sağlamaya ihtiyacımız var.
19:29Bu yüzden de yani yine ben hep sözü şuna getiriyorum yani meseleyi doğru tespit ederseniz aslında meseleyle baş etme yöntemlerini
19:40de daha kolaylıkla bulabilmemiz mümkün.
19:42Mesele sadece böyle düşünebilmek de belki yani hani sadece böyle dışımızda bir şey oluyor da dışımızdan bir şey beklemek gibi
19:51değil de ki çok böyle konuşuluyor biliyorsun.
19:54Yani hep işte mücadele edilmeli, şu yapılmalı, bu yapılmalı. E kim yapacak? Biz yapacağız.
19:59Peki niye yapamıyoruz sorusunu kendine sormazsam başkasını suçlayarak buradan yol almak mümkün mü? Değil bunu da aslında çok tecrübe ettik.
20:07Bu yüzden de aslında belki doğru sorularla yola çıktığımızda çünkü güçlü bir mücadele hafızamız var.
20:14Bir kere her şeyden önce buna güveniyoruz.
20:16Güçlü bir takım isteklerimiz var. Barış gibi işte sanatları ihlallerinin önlenmesi gibi, demokrasi gibi buna güveniyoruz.
20:24Bu motivasyonun bizi tekrar daha güçlü bir mücadeleye kavuşturma imkanı var.
20:33Sadece bu yönünü düşünmeye ihtiyacımız olduğunu söyleyebiliriz.
20:36Bu söylediğiniz gerçekten çok önemli. Mesela yine silah yakma törenine dönersek orada pek çok farklı siyasi temsilci vardı, basın mensupları
20:46vardı.
20:47Siz tabii ki iyi anlamda söylediniz hani bir tiyatro gibiydi. Yani o kadar profesyonel ve organizeydi ki.
20:53Böyle söyleniyor esasında. Hep böyle söylendiği için.
20:56Ama bir tarafıyla da gerçekten orada bir tiyatro izler pozisyonda kendilerini bırakanlar da oldu.
21:02Siz hala o mücadeleyi işte orada sürdürüyorsunuz, aldığınız sorumluluklar var.
21:07Yani bu silahların envanterinin tutulmasından gerillaların dönüşüne kadar pek çok noktada hak savunuculuğu ile beraber bu süreci yürütmeye çalışıyorsunuz.
21:17Ama diğer taraftan o gün o tarihi ana tanıklık edenler bu bir yıllık süreçte orada da gerçekten sadece bir izleyici
21:25pozisyonda kalmasalardı belki bugün başka şeyleri konuşuyor olurduk.
21:29O yüzden bu söyledikleriniz gerçekten çok çok önemli.
21:32Buradan tekrar aslında bu yasaya gelmek istiyorum. Pardon rapora gelmek istiyorum.
21:37Burada da yine silahların susmasının sadece yeterli olmadığı, hukuki zeminin burada çok önemli olduğunu raporda da oldukça sık vurguluyorsunuz.
21:47Ama gelinen aşamada uzun süredir konuşan işte çerçeve yasa, Abdullah Öcalan'ın nitelendirmesiyle kök yasa.
21:55Ama diğer taraftan da ne Abdullah Öcalan'ın, ne örgüt üyelerinin, ne siyasetçilerin, ne de diğer aktörlerin henüz yani biz
22:04en azından bu programı çektiğimiz sırada herhangi bir bilgisinin olmadığı tam olarak netleşmeyen bir durum var.
22:11Öncelikle bu belirsizlikte neyi görmek gerekiyor?
22:16Belirsizlik her şeye gebe bir aslında ortamı çağrıştırıyor.
22:20Yani her şey olabilir.
22:21Şimdi zaten bu ülkede son dönemde bize empoze edilen ruh hali de bu toplumun tamamına.
22:27Yani her an her şey olabilir.
22:29Şimdi bu her an her şey olabilir ama iyi şey olur mu hayır olmaz.
22:33Neden? Çünkü hep kötü şeyler ve artarak devam eden kötü şeyler var.
22:36Şimdi toplumun algısında bir de bu var.
22:37Yani her şey olabilir ama iyi değil kötü şeyler olabilir beklentisi var bir yandan.
22:42Şimdi bir kere belirsizliğin dolayısıyla hani bir şeyle karşılaştığında peki bunu ekarte edebilmek için bununla baş edebilmek için elinde hangi
22:52aracın var?
22:53Hiçbir aracın yok.
22:53Neden?
22:53Çünkü belirsizlik hakim zaten.
22:55Dolayısıyla belirsizlik çok fazla insanı hani yalnızlaştıran bir anlamda güvensizleştiren, ortama güvenini ortadan kaldıran bir tablo anlamına da geliyor.
23:11Bu yüzden de biz tabii bu belirsizliğin giderilmesini istiyoruz.
23:13Bu yüzden ısrarla işte geçiş yasaları diye tanım edilebilecek yasaların bir an evvel çıkarılmasını istiyoruz.
23:22Aslında burada da belki bir noktanın altını çizme ihtiyacı var.
23:27Şimdi hükümet buna diyor ki terörsüz Türkiye.
23:31Biz de diyoruz ki barış ve demokratik toplum.
23:34Şimdi her ikisinin de aslında ilk adımında belki terörsüz Türkiye'nin ilk ve son adımında diyebiliriz ama demokratik toplum bakımından
23:44söylediğimizde de aslında çatışma çözümü adımının her iki süreç tanımlamasında da önemli olduğunu görüyoruz.
23:53Şimdi çatışma çözümü dediğimiz şey hani sadece silahların bırakılması değil ama oradaki o silahların bir daha kullanılmaması için gerekli ortamın
24:02yaratılması ve dolayısıyla barışın taraflarının kendilerini güvende hissedebilecekleri bir hukuki zeminin yaratılması ihtiyacından da söz ediyoruz.
24:12Şimdi dolayısıyla bu süreçte aslında devletin de hükümetin de bu noktada bir sorumlulukla hareket ediyor olması şart.
24:22Ve burada bir çelişki yok.
24:24Hani demokratikleşme adımları atılmıyor meselesinde devlet bunu istemeyecektir dolayısıyla işte burada bir zorlayıcı güce daha fazla ihtiyaç var.
24:32O bir gerçek.
24:34Ama bir silah bırakma var ortada değil mi?
24:36Evet bir ilk adım meselesinde yani devlet bugün eğer biz evet çatışmalar bitti örgüt işte ülke dışına çıktı bilmem bu
24:45lafı ediyorsa eğer
24:46o zaman çatışma çözümünün gerektirdiği bu geçiş dönemi hukukunun, geçiş hukukunun yasalarının çıkartılması noktasında da bir tavır alması gerekir ki
24:57hani o kendi söylemiyle bu çatışmalı ortam geriye dönmesin.
25:02Ama bu yasalar nasıl çıkarılacak?
25:05Şimdi bir yandan yasa hazırlanıyor deniyor.
25:08Bir yandan hazırlanan yasadan sadece kim hazırlıyorsa onun haberi var muhtemelen.
25:13Çünkü onun dışındaki hiç kimsenin haberi yok.
25:15Yani parlamento var ama parlamentoda o yasayı kim çalışıyorsa onların haberleri var.
25:21Üç kişinin belki beş kişinin ama diğerlerinin yine haberleri yok.
25:24Ama barışın taraflarının haberleri yok.
25:26Siyasetçilerin, demokratik toplumun, işte sivil örgütlerin haberleri yok.
25:31Oysa bir uzlaşma sürecinden söz ediyorsak buna barış demeseler bile.
25:38Siz eğer bir uzlaşıdan hareketle yeni bir süreç örüyorsanız burada kiminle uzlaşıyorsanız
25:45onunla beraber bir şeye karar vermek zorundasınız değil mi?
25:48Yani burada da ciddi bir takım problemler var.
25:51Tabii biz bu problemlerin aşılması ya da aşılabileceğine dair bir umudu koruyoruz.
25:59Ama bu umudu oturarak korumanın yeterli olmadığının altına hep çizeceğim izninle.
26:05Çünkü oturarak aslında koruyamayız bu umudu.
26:07Yani bu umudu da aslında koruyabilmemiz için bu alanda da mücadele ediyor olmak lazım.
26:13Bugün insan hakları savunucularının, hukukçuların keza yaptıkları çeşitli toplantılar var.
26:18Ve buralarda da aslında bu mücadelenin bir unsuru olarak meselenin gündeme getirildiğini
26:23ve taleplerin daha görünür kılınmaya çalışıldığını görüyoruz.
26:28Şimdi dolayısıyla bu geçiş hukukunun iyi oluşturulması
26:32ve sonraki atılacak adımlar açısından da bir zeminin ortaya çıkmasına ihtiyacımız var.
26:39Bu noktada tabii ki barışın toplumsallaşması meselesi diye çokça konuşuluyor.
26:44Ama barışın toplumsallaşması meselesini de şöyle algılayanlar var.
26:49Hani bilsin, hani insanlar barış süreci var, burada ne olduğunu bilsin.
26:54Aslında böyle bir şey değil tabii ki barışın toplumsallaşması.
26:57Barışın toplumsallaşması toplumun barış talebinde ortaklaşması demek.
27:02Yani barışın getireceği yaşam tarzında ortaklaşması demek.
27:08O nasıl olacak peki?
27:09İşte bunun için de çok yoğun bir çalışmaya ihtiyaç var.
27:12Yani barışın niye gerekli olduğunu, nasıl mümkün olduğunu aslında topluma anlatmaya ihtiyacımız var.
27:17Ama bunu böyle hani birbirimize değil daha çok.
27:21Birbirimize de anlatalım tabii ama halka anlatabilecek bir takım ne diyelim girişimlere, politikalara ihtiyacımız var.
27:31Tabii ki bunun için de hani bu meselenin çokça tartışılması önemli.
27:35Ama elit bir tartışma ortamından söz etmiyorum.
27:38Ve sürekli başkasına rol yükleyen, başkasına görev yükleyen ama kendini böyle yüksek bir yerde gören bir tartışma ortamından söz etmiyorum.
27:46Burada aslında halkın içinde bu meseleyi tartışabilmek lazım.
27:50Mesela güvensizlik diyoruz hani sürece.
27:54Güvensizlik dediğimiz şeyi biz kimde yaşıyoruz?
27:56Aslında barış isteyenlerin arasında değil mi ne kadar tehlikeli bir şey olsa ki barışı en çok isteyen ama bu sürece
28:03de güvenmeyen ciddi bir kitleden söz ediyoruz.
28:05Şimdi bu kitlede aslında bu güvensizliği ya da umutsuzluğu ortadan kaldırmaya yönelik değil mi bir takım çabalara ihtiyaç var.
28:13Mesela bunu ne kadar görüyoruz dersen çok göremiyoruz maalesef.
28:17Yani bu yüzden de aslında toplumda bu isteği yani bugün hani şunu sevmezsiniz bunu seversiniz.
28:26Kendinize hak gördüğünü başkasına görürsünüz görmezsiniz.
28:30Bu meselelerin aşılması kolay değil.
28:32Hani insan hakları alanında çok tartışıyoruz bunu.
28:34Ama barışın senin için neden gerekli olduğunu yani senin için yani senin belki hani sadece bana diyebileceğin meselelerde bile neden
28:45gerekli olduğunu anlatabilmek lazım.
28:46Neden yani çocuğun mesela askere gittiğinde sağ dönebilecekse değil mi savaş yerine senin emekli maaşın ya da işte ücretlerin daha
28:57yüksek olacaksa örneğin yani işte eğitime sağlığa daha fazla pay ayrılacaksa mesela.
29:02Bunun gibi aslında biraz hani sadece böyle sloganik söylemler değil de daha böyle halkın...
29:10Gündelik yaşamda nelere değecek o.
29:12Evet yani bir kadın için mesela diyelim ki kadına yönelik şiddetle savaş ya da barış arasındaki ilişkiyi mesela doğru koyarak
29:20belki yani aslında ulaşmak mümkün.
29:23Ama bunun için de işte özel politikalar belki özel bir takım etkinlikler planlamak ve hayata geçirmek gerekiyor.
29:30Bütün bunlarla beraber yine bu süreçte işte hem barışın toplumsallaşması sizin de ifade ettiğiniz gibi bir ayağıydı bir tarafıyla işte
29:38beklenen çerçeve yasağı kök yasağı yine bunun bir ayağıydı.
29:42Artık bu yasanın detaylarını da daha fazla aslında çok da konuşmaya gerek yok çünkü çokça konuştuk.
29:48Artık burada görülmesi gereken bir tablo var.
29:50Ama diğer tarafıyla da baş müzakereci olarak nitelendirilen Abdullah Öcalan'ın buradaki rolü, statüsü de yine çokça tartışıldı.
30:00Siz hem bir hukukçu hem de bir insan hakkı savunucusu olarak kendisinin buradaki rolünü işte bugünkü yaşanan tıkanmada yani bir
30:10tarafıyla baş müzakereci denilirken işte neredeyse iki aydır diş dünyayla ilişkisinin hiç olmaması.
30:15Yani bu çelişkiyi nasıl görüyorsunuz?
30:18Ya şimdi tabi burada da çeşitli spekülatif bilgiler var biliyorsunuz.
30:22Bir yandan deniyor ki işte görüşmeler var da topluma söylenmiyor.
30:27Bir yandan görüşmeler var mı yok mu hani resim düzeyde yok evet ama sanıyorum en son 40 gündür yoktu.
30:36Yani daha önce de iki ay boyunca yoktu.
30:38Yani resmi olarak görüşmeler yapılmıyor.
30:40Ama bir yandan da görüşmeler devam ediyor deniliyor.
30:43Aslında tabi gelişmeler varsa mutlaka görüşmeler de vardır diye düşünüyoruz ister istemez.
30:50Çünkü bir örgütün ikna olmadan böylesine büyük adımlar atmasının ihtimal dahilinde olmadığını tahmin edebiliriz.
31:00Bu yüzden de orada muhtemelen hani ikna edici bir takım görüşmeler bir takım süreçler işliyor.
31:07Ama tabi ki bu meselenin belki bütün ayrıntıları şeffaf ilerleyemeyebilir.
31:12Yani bir takım sorunlar olabilir.
31:14Ama temel noktalarda yani bu ana noktaların mutlaka aslında topluma da ulaştırılması lazım.
31:22Yani daha şeffaf.
31:23Zaten dış dünya derken aslında bunu kastettim.
31:25Tabi ki orada sizin de söylediğiniz gibi müzakere süreçleri ya da diyalog bu başka.
31:31Ama dış dünyayla ilişki olma meselesi bence burada biraz kritik.
31:35Evet çünkü çok zorlu bir süreç esasına bakarsam.
31:38Ve devletin özellikle bu süreci sıkıştırmaya çalıştığı nokta muhtemel ki bir yandan ikna etmeye çalışıyor.
31:46Bir yandan işte kendi dayatmalarını ortaya koyuyor.
31:51Bir yandan belki bir takım önermelerin farklı boyutlarda tartışılması ve dolayısıyla bunların geri dönüşü bekleniyor.
31:58Gibi aslında hani bir takım tahminlerde bulunulabilir.
32:01Ama nihayetinde senin de sorduğun soruya geri dönersek bu süreçte işte baş müzakereci olarak tanımlanan bir aktörle işte iki ay,
32:12kırk gün gibi böyle değişik sürelerle hani görüşmelerin yapılmamış olması yani ne diyelim aleni bir takım görüşmelerin yapılmamış olması ciddi
32:23bir problem.
32:23Dolayısıyla bu yine senin bir önceki soruna geri dönersek aslında bu belirsizlik ortamını da aslında besleyen bir durum.
32:31Yani hem toplumda yani bu barış beklentisi olan toplumun kendisinde de aslında böyle bir belirsizlik duygusunu güçlendiriyor.
32:39Dolayısıyla orada da işte bir hani bu umut ya da neyse bu beklentide zayıflamalara neden oluyor.
32:46Bu yüzden de bu meselenin çözümü gerektiği aşikar ama yani bugün devletin sıkıştırmaya çalıştığı şeyi yani terörsüz Türkiye bağlamını aslında
32:55düşündüğümüz zaman da hani bunu anlamak mümkün.
32:58Çünkü sadece bu alana sıkıştırarak sadece çatışmaları durdurarak bu süreci kapatmak isteyen bir devlet aklı var.
33:06Yani onu da belki işte bir takım uluslararası ilişkiler vesaire dayattığı için esasına bakarsan hani bir noktada getirmeye çalışıyorlar onu
33:13anlayabiliyoruz.
33:14Ama tabii ki bu süreçte o olması gereken hani diyalogların daha görünür olması dolayısıyla dışarıyla ilişkinin hani nitelikli ilişkiden söz
33:27ediyoruz tabii ki hani kuruluyor olması ve bu iradenin topluma doğrudan yansıması önemli bir ihtiyaç.
33:35Bunun için de galiba işte yine hukukçular mesela mücadele ediyor sürekli işte talepte bulunuluyor bir yandan siyasetçiler işte kısıtlı da
33:43olsa bunu gündeme getiriyorlar.
33:45Ama bu meselede çokça dile getirilen bu umut hakkı meselesi biliyorsun çokça konuşuluyor.
33:54Ben belki daha önce de söylemiş midir yani bu meselenin umut hakkı üzerinden tartışılmasını ben hep doğru bulmadığımı söyledim.
34:01Çünkü umut hakkı dediğimiz şey aslında hani temel insan hakları arasında bulunan ve aslında onun durumundaki herkes için işte 25
34:09yıl ve daha fazla cezaevinde kalan herkes için aslında savunulması gereken bir hak.
34:15Ama burada baş müzakerecinin müzakerelere sağlıklı özgür bir ortamda katılması başka bir şey.
34:23Yani biz çünkü bunu bir genel hak olarak değil de bu sürecin bir ihtiyacı olarak tartışıyoruz.
34:30Tıpkı az önce söylediğiniz işte hani bir çatışmasızlık var örgüt kendini feshetti silahları bıraktı devletin bunu bir hukuki zemine kavuşturması
34:40gerekiyor.
34:40Kendiyle çelişmemesi için de dediğiniz nokta gibi aslında yani bunu da bir yere evriltmesi gerekiyor ki artık iyice ayakları yere
34:48bassın veya tablo gerçekten ortaya çıksın.
34:51Evet yani burada tabii ki hani yine de şunu söylemek ihtiyacı duyuyorum.
34:57Hani süreçle ilgili olumlu olumsuz pek çok şey söylüyoruz.
35:01Ama bugüne kadar bu ülkede gerçekleşmiş hani barışa dair süreçlerin herhalde en cesaretlisini yaşıyoruz şu anda.
35:12Bugüne kadar gerçekleşenler içerisinde ilk defa devleti temsil eden hani devleti diyorum hükümet de demiyorum yani devlet bahçeli gibi birinin
35:21ağzından hani cesur denilebilecek bir takım söylemlerin döküldüğüne tanıklık ettik.
35:27Şimdi bunun kendisinin bile bir esprisi var işin esasına bakarsak ama hani sadece bununla yetinilmesi yeterli değil.
35:35Yani bunlar önemli süreçler, önemli adımlar yani bugün işte Bahçeli'nin daha önce işte gelsin meclise konuşsun gibi bir takım
35:46söylemleri de olmuştu.
35:48Aslında bunun söylenmesinin bile yani toplumun bu meseleye yaklaşması bakımından çok önemli bir rolü var.
35:56Yani bir yandan zaten barış isteyenler bakımından ama bir yandan da tamamen barışa karşı gibi duranlar bakımından da aslında bakarsan
36:05çok önemli etkileri var.
36:07O yüzden de hani bu süreç önemli bir süreç ama bu sürecin işte bu önemini koruyabilmesi daha doğrusu o değerini
36:15koruyabilmesi açısından da hukuki bir zemine oturtulmasına ihtiyacımız var.
36:20Ve tabii ki bu süreçte hani hep söylediğimiz bir şey bu demokratikleşme meselesi.
36:25Şimdi evet bu çatışma çözümü aşamasındayız.
36:28Hukuk da bu ülkede yok.
36:29Yani şimdi bir hukuki belge üretilse bunun etkisi ne olacak sorusuyla da karşılaşabiliriz.
36:35Doğru.
36:35Doğru.
36:366284 örneğini veriyorum ben hep yani uygulansın diye yıllardır kadın örnekleri mücadelerde.
36:41Burada böyle örnekler var işte ahim karar veriyor anayasa mahkemesi karar veriyor uyguluyor mu uygulamıyor mu şimdi böyle bir yasa
36:46yapınca ne olacak diye soranlar da var ama yine de biz bir hukuki zemine oturtulmasının çok önemli olduğunu görüyoruz.
36:54Çünkü bu belirsizlik ya da bu hukuk dışılık uzun sürdürülebilecek bir mesele değil.
37:00Ama işte bu hukuki zeminin aslında kullanılması aynı zamanda işte demokratikleşme adımlarının da atılmasına bir belki ön adım oluşturacağı için
37:09de özellikle önemli.
37:12Şu anda taleplerimizi ileri sürmek talepleri daha güçlü dile getirmek işte toplumsal olarak bu talebi sahiplendirmek ve bu sahiplenmeyle beraber
37:24daha güçlü bir toplumsal mücadele hattı oluşturmak gibi görevlerimiz var.
37:29Ki biz şunu biliyoruz bu toplum özellikle Kürt toplumunu ayırarak da söyleyeceğim politik bir toplum ve gerektiğinde ihtiyaç duyduğunda bazen
37:42kendi önünde giden öncüsü siyasete bile ya da siyasetçilere bile demokratik alandaki siyaset bakımından bunu gördüğümüz için söylüyorum.
37:52Ayar verebiliyor taleplerini çok daha güçlü olarak dile getirebiliyor ve diyebiliyor ki hayır ben bunu istiyorum.
38:00Aslında işte bu iradeyi ortaya çıkarmaya ihtiyacımız var galiba.
38:03Belki de bu irade ortaya çıkmasın diye de bu belirsizlik var.
38:07Aslında tam bir diyalektik bir süreç.
38:10Ama bütün bu konuştuklarımız aslında ortak bir başlığa götürüyor.
38:15Sanki bize yani hakikat, adalet ve hukuki zemin, barışın toplumsallaşması için o güvencenin oluşması meselesi.
38:24Ve aslında siz de söylediniz yani bu toplumun hafızasında da özellikle hakikat mücadelesi, adalet mücadelesi çok uzun yıllardır var.
38:32Ve burada da işte geçtiğimiz haftaya gelmek istiyorum yine.
38:36Cumartesi annelerinin 1111. haftasıydı.
38:39Elbette bu sadece bir rakam değil.
38:41Çok daha farklı karşılıkları var.
38:44Dolayısıyla bugün Cumartesi annelerinin mücadelesi de 1111. haftası da bugünkü sürece ne söylüyor sizce?
38:53Şimdi bir kere haklı bir noktadayız.
38:57Taleplerimiz haklı.
38:58İnsan onurunu, insanlık değerlerini savunuyoruz.
39:01Yani adalet derken de aslında bunu söylüyoruz.
39:04Cezasızlığa karşı dururken de bunu söylüyoruz.
39:07Barış derken de aynı şeyi söylüyoruz.
39:09Biz bu dünyada barış içinde huzurlu bir toplumsal hayat istiyoruz.
39:15Yani insan onuruna yaraşır bir hayat istiyoruz.
39:18Ama bunun için bugünkü dünya düzeni bize sunmuyor bunu.
39:24Önümüze koymuyor.
39:25O yüzden de ısrarlı ve inatçı bir mücadeleye ihtiyacımız var.
39:29Ve burada böyle şu kadar süre bu kadar süre demeden,
39:32hani ne kadar süre gerekiyorsa o kadar süre mücadele etmeyi de göze alarak,
39:37politikalarımızı ona göre üreterek,
39:40belki psikolojimizi, ruh halimizi ona göre dizayn ederek aslında bunu gerçekleştirebiliriz.
39:45Ve nihayetinde o insan onuruna yaraşır, barış içinde bir yaşamı sağlayabiliriz.
39:54Cumartesi anneleri de bize sürekli olarak bunu hatırlatıyor.
39:58Geçtiğimiz haftada bunu bir kere daha aslında hepimiz hissettik.
40:01Son olarak da şunu sorarak bitirelim istiyorum.
40:05Tabii ki bu kök yasa, çerçeve yasa.
40:08Ama aslında sizin de söylediğiniz Anayasa Mahkemesi'nin,
40:10İnsan Hakları Mahkemesi'nin de uygulamadığı mahpuslar meselesi var.
40:15Yani hapishanedeki mahpusların beklentileri, özellikle de siyasi mahpusların beklentileri.
40:20Yine raporunuzu da bitirelim.
40:22Burada da çokça referans veriyorsunuz.
40:25Neler olmalı önümüzdeki süreçte yasada mahpuslara dair?
40:29Sizin İnsan Hakları Derneği olarak da önerileriniz, temel talepleriniz neler diyerek bitirelim.
40:34Bir kere her şeyden önce biz ısrarla politik mahpusların serbest bırakılması gerektiğini söylüyoruz.
40:39Çünkü aslında dosyalara baktığınız zaman ki biz bir hukukçu olarak da birçok dosyanın aslında içeriğini biliyoruz.
40:45Tamamen siyasi sahiplerle yapılan operasyonlar ve bu sahiplerle,
40:50yani dolayısıyla hukuki gerekçeden yoksun cezalar, tutuklamalardan söz ediyoruz.
40:55Ve hapislik hallerinden söz ediyoruz.
40:57Bugün hakkında 30 yıl ceza verilmiş.
41:01Ama zaten haksız bir ceza verilmiş.
41:03Ama 30 yılı tamamlıyor ama siz onu serbest bırakmıyorsunuz.
41:06Yine düşmanca bir yaklaşımın aslında kindar bir yaklaşımla hala politik mahpusların mağdur edilmeye çalışıldığını görüyoruz.
41:17Bu yüzden de tabii ki bu yasada eğer en ufak bir umut kırıntısı yaratmak istiyorsa
41:22ve siyasi politik alandakilerin de bu alanda daha ne diyelim bu sürece yakın durmasını istiyorlarsa
41:30tabii ki bu süreçte politik mahpuslara yönelik bu tür hak ihlallerinin ortadan kaldırılması bir zorunluluk.
41:37Peki bu zorunluluğu yasada mı görmek gerekiyor?
41:42Yoksa işte bahsettiğimiz anayasa mahkemesi kararları ya da işte ahim kararlarının uygulanmasıyla mı?
41:47Yani bu da çokça böyle birbirine girdi ya.
41:49Yani yeni bir yasa beklentisi mi içine almalı?
41:53Yoksa zaten yani bunu hep söylüyorsunuz var olanların uygulanması.
41:56Ama bir tarafıyla yine ifade ettiniz yani hukuk işte yasalar uygulanmıyor.
42:02Nasıl olacak?
42:03Yani bir taraftan işte hala kayyumlar var.
42:08Siyasetin içerisindeki demokratik muhalefetin üzerindeki baskılar belli.
42:13Gözaltılar, operasyonlar yani NATO zirvesinde yaşananlar.
42:16Bütün bunları bu çerçeve yasada görebilecek miyiz?
42:19Şimdi aslına bakarsanız bütün bunları bu çerçeve yasada görmemiz gerekmiyor.
42:23Bir kere her şeyden önce az evvel senin de sorunun içeriğinde de belirttiğin gibi.
42:27Şimdi bazı konularda zaten yasalar var.
42:29Yani bu yasaların uygulanması yeterli.
42:32Örneğin şartlı tahliye ile ilgili işte yani cezasını tamamlamış olanların serbest bırakılması meselesinde zaten yasa ortada.
42:41Yani şartlı tahliye hakkı diye bir hak var.
42:43Siz bu hakkı uyguladığınız zaman 30 yıla doldurduğunda çıkması lazım.
42:46Ama siz oraya yeni bir düzenleme yapmışsınız.
42:49İdare ve gözlem kurullarını oluşturmuşsunuz.
42:52Ve bunların vasıta ediyorsunuz ve bu kişilerin çok daha fazla özgürlüğünden mahrum bırakıyorsunuz.
42:58Sadece yasayı uygulasanız aslında yeterli.
43:01Dolayısıyla bu çerçeve yasanın işte gerekli konularda olması lazım.
43:07Yani her türlü ayrıntıya boğarsak ve zaten var olan yasal düzenlemeleri de onun için almaya çalışırsak o zaman bu yasal
43:14çerçevenin çerçevesini bir kere zaten doğru kurmamış oluruz.
43:18Bu yüzden de biz aslında var olan yasaların uygulanması mücadelesini zaten sürdürüyoruz.
43:25Mesela hasta mahpuslar meselesi de çok dile getirilir.
43:27Hasta mahpuslar konusunda da böyle.
43:29Neden hasta mahpusların serbest bırakılması bugün çerçeve yasanın meselesi olsun?
43:34Neden umut hakkı çerçeve yasanın meselesi olsun?
43:37Mesela bunlar olmasın zaten.
43:38Çünkü bunların başka hukuksal zeminleri var.
43:41Bu hukuksal zeminlerini iyileştirmeye ihtiyacı olabilir ama bu başka bir tartışmanın konusu.
43:46Bu yüzden de bizim bu çerçeve yasadan ya da geçiş hukuku dediğimiz süreçten ya da bu dönemin yasalarından beklentimiz tam
43:55da sürece ilişkin olması esasına bakarsanız.
43:58Yani bu süreçte örneğin örgütün silah bırakan üyeleri ne olacak?
44:03Mesela bu ülkede çatışmanın hani tarafları kimlerdi diye bakıyoruz.
44:09Sadece devlet güçleri yok ki korucular var mesela.
44:11Korucularla ilgili ne tür düzenlemeler yapılacak?
44:14Mesela silahsızlandırılacaklar mı?
44:17Silahsızlandırılırlarsa mesela bunları devlet nerelerde konumlandıracak meselesi?
44:21Örneğin yani biz toplumsal barış diyoruz.
44:24Çünkü yarın öbür gün elinde bir gücün hala silah varsa nasıl olacak bütün bunlar?
44:28Bunun gibi mesela bu insanlar sosyal hayata nasıl dahil olacaklar?
44:36Ya da siyasete.
44:37Tabi siyasete nasıl dahil olacaklar?
44:39Yani bütün bunlarla ilişkiyle esasında mesela bu süreç nasıl sağlıklı ilerleyecek?
44:44Mesela bir mekanizmaya ihtiyacımız var değil mi?
44:46Yani hani bu barış sürecinin çalışmasını sağlayacak bir mekanizmaya ihtiyacımız var.
44:51Belki geçici yasalardan söz ediyoruz esasında.
44:54Bu mekanizmanın kurulması bu yasanın önemli ihtiyaçlarından bir tanesi.
44:59Dediğimizde de sanki böyle olumsuz bir şeymiş gibi algınlanıyor ama aslında öyle de değil.
45:04Yani siz de ifade ettiniz.
45:05Zaten köklü sorunlar var.
45:08Bunlar başka bir mücadelenin konusu.
45:10Ama burada geçici yasa denilen şeyi de aslında tam olarak bu çatışma çözümü olarak görürsek
45:14belki oradaki o olumsuz algıyı da kendi içimizde biraz da kabiliriz.
45:18Tabi çünkü burada zaten mesela şimdi çatışma çözümü sürecini tamamladığınızda o yasaya ihtiyacınız kalmayacak.
45:24Ama onun belli bir hani zaten burada bir süre öngörmekten bahsetmiyorum ama o sorunun çözümü aşamasına kadar.
45:30Ya da bir mekanizma öngördüğünüzde siz bir barış sürecinin mekanizmasını üretiyorsanız o süreci tamamladığında zaten o mekanizma da işlevsizleşecek.
45:38Yani bunun gibi esasında hani bu süreci örgütlemeye yönelik unsurları içer misi gerekir?
45:46Yoksa bu memleketin bütün demokrasi, insan hakları ihtiyacını, hukuk ihtiyacını bu yasayla çözmeye kalkışırsak zaten olmaz.
45:53Bir de hani işi çok daha zor bir noktaya getirir.
45:56Bir de isabetli olmaz.
45:58Yani net aslında ve ihtiyaca cevap veren meseleleri içermesi çok daha doğru olacaktır.
46:07Gerçekten hepimiz bu handikapa düşüyoruz.
46:09O yüzden son olarak bu netleştirmeniz ve betimlemeniz de çok çok iyi oldu.
46:14Genel olarak da bugünkü değerlendirmeleriniz, programımıza sunduğunuz katkılar için de ayrıca teşekkür ederim sevgili Gülseren.
46:20Ben teşekkür ederim.
46:21Sevgili izleyenler bu haftalık da programımızın sonuna geldik.
46:26Haftaya görüşmek üzere.
46:27Hoşçakalın.
46:38İzlediğiniz için teşekkür ederim.
46:43İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Comments