00:00Czyta Sakura Haruna 18
00:01Wojciech Suliński, Ewa Kurek
00:05Porozmawiajmy o Żydach
00:06Zapowiedź
00:07Rozdział 1
00:08Święty Antysemita
00:10Było to w 1995
00:14Kończąc studia z psychologii
00:16napisałam pracę magioskiarską
00:18o lęku przed śmiercią
00:20Wesoły temat
00:21tak, bo zmartwychwstaniemy
00:23ale najpierw musimy umrzeć
00:26być może to jedna rzecz
00:27która obchodzi wszystkich
00:29choć nie mówimy o tym nikt
00:31opowiadaj dalej
00:33było to niezwykłe doświadczenie
00:35dlaczego?
00:36śmierć jest częścią życia
00:38i najwyraźniej jego momentem
00:41rzecz w tym, że żyjemy w biegu
00:44i odrzucamy ją
00:45pisząc tę pracę
00:46prowadziłem rozmowy
00:48z ponad setką umierających
00:50a w kilku kospicjach
00:53byli to ludzie
00:54którzy mieli świadomość
00:56że ich czas jest krótki
00:58i bali się
00:59to ludzie
01:00wszyscy się boimy
01:01inaczej jednak wygląda
01:03lęk przed śmiercią
01:04od kuli
01:05czy wypadku
01:06bo trwa ułamek sekundy
01:08a zupełnie inaczej
01:09gdy wiesz, że zostało ci kilka tygodni
01:12wtedy lęk zostanie rozłożony
01:15na automaty
01:16na lęk przed nieistnieniem
01:18jeśli ktoś nie wierzy w nic
01:21czy przed tym
01:22co po drugiej skronie
01:24bo nikt nie jest doskonały
01:26lęk przed samym umieraniem
01:28przed cierpieniem
01:29czy wreszcie lęk o bliskich
01:31lęk przed śmiercią
01:32to suma wszystkich lęków
01:34i tak oto
01:35w najmniejszym skrócie
01:37wygląda to cała historia
02:08ale dlaczego ksiądz o to pyta
02:09idąc na ochotnika
02:11w zastęstwie
02:12ze Franciszka Gajowniczka
02:14na samą głodówkę śmierć
02:17odczuwał wszystkie te rodzaje lęku
02:20które odczuwają pacjenci hospicjum
02:23o których mi opowiedziałeś
02:25umierał ze świadomością umierania
02:27całe 70 dni
02:30ale to było jeszcze coś innego
02:33coś jeszcze gorszego
02:35bo więźniowie obozu koncentracyjnych
02:38idąc na świeżeć
02:39głodują
02:40oprócz lęku psychicznego i duchowego
02:43przed tym co nieuniknionym
02:45dodatkowo odczuwali niewyobrażalne cierpienie fizyczne
02:49obliczane na minuty, godziny, tygodnie
02:52wydaje mi się
02:53że nic bardziej uporczywego
02:55nigdy nie wymyślono
02:57i bardziej trzeba tego doświadczyć
03:00by to zrozumieć
03:01w tej męce
03:03bez granic umierający ludzie
03:05byli z bólu i rozpaczy
03:07błagali o litość
03:10czy choćby o dobicie
03:12że użyczeli Niemcom
03:15opracowali nawet Panu Bogu
03:19Niemcy zresztą badali
03:21poszczególne przypadki
03:23wysyłając do obserwacji
03:25umierających ludzi
03:26tabuny psychologów i psychotrów
03:29których zdaniem było
03:31analizowanie odporności
03:34rodzaju ludzkiego
03:35poddanego najbardziej
03:37wymyślnym torturom
03:39mechanizm śmierci głodowej był taki sam
03:42choć nie do końca
03:43okazało się, że można
03:45umrzeć inaczej
03:46i Kolbe umierał inaczej
03:48ten prosty ksiądz o nic nie prosił
03:51nikomu nie zło rzeczy
03:53tylko modlił się za towarzyszy niedoli
03:56i za swoich oprawców
03:58w takiej postawie
03:59wytrwał do końca
04:01tak umarł
04:02prawdopodobnie dopiero
04:03w tym momencie
04:04Niemcy zorientowali się
04:06że zabili
04:07jeśli nawet nie człowieka świętego
04:10może w tamtym momencie
04:13jeszcze tego nie rozumieli
04:14to z pewnością niezwykłego
04:17jego niesamowita postawa
04:19do tego stopnia
04:20poruszyła oprawców
04:22że zbrodnia na świętym Kolbe
04:24była ostatnią śmiercią głodową
04:27zdaną w Auschwitz
04:29nikt po nim
04:30nie został już w tym obozie zagłodzony
04:33niesamowita historia
04:34powiedziałam szczerze poruszony
04:36i do tego prawdziwa
04:38starałam się wszystko uważnie śledzić
04:41ale może coś pominąłem
04:43wypowiedziałam te słowa powoli
04:45i tak cicho
04:47że z trudnością
04:48sam ledwo je dosłyszałem
04:50intuicyjnie
04:51czując że
04:52jest w tej historii
04:54ukryte przesłanie
04:55dlaczego ta przyznaję
04:57piękna poruszająca historia
04:59jest tak ważna
05:00że uznał ksiądz
05:01za słuszne
05:02by opowiedzieć ją
05:04właśnie mnie
05:05właśnie teraz
05:06naprawdę nie rozumiesz
05:08naprawdę
05:09ksiądz pochylił się do przodu
05:11w jego oczach
05:12pojawił się błysk
05:14bo gdy
05:15epkis popad polski
05:17zaproponował
05:18środowiskom
05:19żydowskim
05:20by to właśnie
05:21kolbe został patronem
05:23pojednania
05:23Polaków i Żydów
05:25ci ostatni
05:26odmówili
05:26powiedzieli
05:27antysemita
05:28i zamknęli
05:29z prawem
05:30wciąż nie rozumiem
05:32naprawdę
05:33powiedziawszy
05:33skłamałem
05:34bo zacząłem
05:35dostrzegać
05:36już dotąd
05:37to zmierza
05:38święty którego
05:39święci konsekwentnie
05:41nie sposób
05:42i który
05:43potrafił
05:44poruszyć nawet
05:45ludzi bez sumienia
05:46jak i byli
05:47Niemcy
05:47w Auschwitz
05:48prze Żydów
05:49do dziś uznawany
05:50jest za antysemitę
05:51dlaczego?
05:52poprzed wybuchem
05:54II wojny światowej
05:55wiedząc metody
05:57postępowania
05:57i przewagę
05:58ekonomiczną
05:59Żydów
06:00sugerowałby
06:01Polacy
06:01nie zapominali
06:02że są Polakami
06:03i przede wszystkim
06:05dbali
06:05o sprawy
06:06polskie
06:06zachęcał by wspierali
06:08polskich przedsiębiorców
06:10robili zakupy
06:11w polskich sklepach
06:12i życi mu tego
06:13nie wybaczyli
06:14tak rozumiem
06:15rozumiem
06:16to ładna historia
06:17i jak to
06:18powiedział ksiądz
06:19nawet prawdziwa
06:20tylko co ja mam
06:22zrobić z tą wiedzą?
06:23to spróbujmy
06:24inaczej
06:25dlaczego
06:26robisz to co robisz?
06:27odpowiedziałem
06:28pytaniem na pytaniem
06:29to ważne pytanie
06:31zastanawiałam się
06:32przez chwilę
06:33nim odpowiedziałem
06:35bo pytanie
06:36dlaczego ludzie
06:37robią
06:37to co robią
06:38uważałam
06:38za naprawdę
06:39ważne
06:40być może
06:41za najważniejsze
06:42ze wszystkich
06:43pytań
06:44na świecie
06:44być może
06:46muszę to robić
06:47być może
06:48z tego samego
06:49powodu
06:49dla którego
06:50rozmawiamy
06:51bo obaj
06:52wierzymy
06:53że tak trzeba
06:53ktoś powiedział
06:55kiedyś
06:55nieważne co robisz
06:57ważne co wtedy
06:58czujesz
06:58może to
06:59o tym wszystkim
07:00chodzi
07:01spojrzałam na księdza
07:03ale on
07:03najwyraźniej
07:04gdzieś odpłynął
07:05jakby
07:06zastanawiał się
07:07nad zmymi słowami
07:09być może
07:09naprawdę tak było
07:10w każdym razie
07:12myślami wydawał się
07:14być daleko
07:15może nawet dalej
07:16niż odległy punkt
07:17na granicy horyzontu
07:19w którym teraz się
07:20wytrwał
07:21nie przeszkadzałem mu
07:23choć trwał
07:24to całkiem wielki
07:26nim ponownie
07:28się odezwał
07:29tak sobie
07:30tak sobie myślę
07:30że chyba
07:31jednak
07:32nie do końca
07:32zrozumiałeś
07:33przesłanie
07:34mojej opowieści
07:35chcesz posłuchać
07:37innej historii
07:38to jeśli
07:39ksiądz
07:40chce ją opowiedzieć
07:41chcę
07:41odpar
07:42krótko
08:11to historia
08:43nikogo
08:43nie przekonywał
08:44ponieważ
08:45był to
08:45czasy
08:46tchórzów
08:47i konformistów
08:48którzy doskonalili się
08:50do większości
08:51przez większą część
08:53swojego życia
08:54kaleb
08:54musiał ponosić
08:56konsekwencje
08:57niedopasowania
08:58pogodzić się z tym
08:59że jego nadzieje
09:00i marzenia
09:01nie będą zrealizowane
09:03być może
09:04dlatego
09:04stał się
09:05taki
09:06bliski
09:07bo też
09:07niejeden raz
09:08przechodziłem
09:09w życiu
09:10czas
09:10którym miałem
09:11problemy
09:12z dopasowaniem
09:13do obowiązujących
09:14wzorców
09:15chyba każdy
09:16ma w swoim życiu
09:17taki czas
09:17ale nie każdy
09:19godzi się
09:20na oddarcie
09:21z nadziei
09:22i z urucenia
09:23z właściwej ścieżki
09:24kaleb się nie pogodził
09:26i gdy Izraelici
09:27z rożewnieniem
09:29wspominali Egipt
09:30to jakby było
09:31tam bezpieczniej
09:33a na każdym
09:34napotkanom
09:35po drodze
09:36do ziemi
09:37obiecanej
09:37trudność
09:38reagowali historycznie
09:40kaleb
09:41krwał się
09:41do działania
09:43bo w przeciwieństwie
09:45do rodaków
09:45czuł się
09:46wolnym człowiekiem
09:47był przekonany
09:48o skuszczności
09:49obranej drogi
09:51i był gotowy
09:52choćby
09:52nawet samotnie
09:53i na przekór
09:54malkotentom
09:55trudnościom
09:57oraz klęskom
09:58tych przekonań
09:59bronić
10:00pomimo
10:01wszechobecnego
10:02panującego wokół
10:03beznadziei
10:04przez następnych
10:05czterdzieści lat
10:06nie zapomniał
10:07o swoich marzeniach
10:08i nie poddawał się
10:10rozpaczy
10:11pozostając
10:11człowiekiem
10:12z nawierzeniem
10:13pozostał
10:14wiernym
10:15ideałom
10:16dając świadectwo
10:17że nie zawsze
10:18tłum ma
10:18ją swoją rację
10:20i nie zawsze
10:20prawdę mówią
10:22ci
10:22którzy potrafią
10:23do siebie
10:23przekonać innych
10:24i zbudować
10:25wokół siebie
10:26większość
10:27te kilkanaście
10:28wersetów
10:29o historii
10:29kalebach
10:30księdgi
10:31i listw stało się
10:31dla mnie
10:32kompasem
10:33bez którego
10:34jak wiadomo
10:35zawsze znajdziemy
10:37z kursu
10:38każdy ma swoją
10:40granicę
10:40wytrzymałości
10:41i przypisaną
10:42dawkę
10:43zniechęcenia
10:44którą jest w stanie
10:46udźwignąć
10:47bo to jest
10:47wpisane
10:48w los człowieka
10:49ale gdy jest
10:50naprawdę tak źle
10:51że wydaje się
10:53że już gorzej
10:53być nie może
10:54i gdy nie wiadomo
10:56w którą
10:57iść z kronem
10:58przypomnę nam sobie
10:59historię
10:59kalebach
11:00i już wiem
11:01że muszę
11:01znaleźć siłę
11:02by dalej iść
11:03przypomina mi
11:05o tym
11:05człowiek
11:06z biała wierzenia
11:07który bez względu
11:08na to
11:09co przyniósł los
11:10postanowił
11:11wiem swoim
11:11ideałom
11:12bo uwierzył
11:14że być
11:14na właściwej drodze
11:16to właściwe
11:17niż cel
11:18bo to
11:18droga
11:19zmienia człowieka
11:20i wszystko wokół
11:21nie cel
11:22bo nie jesteśmy
11:24tu po to
11:24by się
11:26dostosowywać
11:27tylko wyrażać
11:28bo mamy
11:29tylko jedną
11:30historię
11:31która jest
11:31niekończącą się
11:33zmaganiem
11:34prawdy
11:35z kłamstwem
11:35i dobra
11:36ze złem
11:36myślę że
11:37uda to się
11:38to powiedzieć
11:40krócej
11:40no teraz
11:41już musi
11:42ksiądz
11:42dokończyć
11:43jeżeli nie
11:44z innych
11:44przyczyn
11:45to choćby
11:46dlatego
11:46że wciąż
11:47nie wiedzę
11:48płętym
11:49patrzy na mnie
11:50tak jakbym
11:51urwał się
11:52z choinki
11:52naprawdę
11:53wciąż
11:54nie rozumiesz
11:55wydawało się
11:56szczere
11:56rozczarowanym
11:57ta historia
11:59to drabina
12:00do gwiazd
12:00która mówi
12:01odkrywającej
12:02w nas stale
12:03odmiennej
12:04sile
12:05którą odkrywamy
12:06jeśli się nie poddajemy
12:08ktoś kto
12:09zajmował się
12:10badaniem lęku
12:11przed śmiercią
12:12a teraz zajmuje się
12:13badaniem
12:14relacji
12:14polsko-żydowskich
12:15powinien o tym
12:17wiedzieć
12:17na jedną
12:19maleńką chwilę
12:20zatrzymał się
12:21nim dokończył
12:22i w
12:23rozłomieniu
12:24z czym się mierzy
12:25i tak właśnie
12:27wyglądała
12:28moja rozmowa
12:29w
12:29siedleckim
12:30księdzem
12:31markiem
12:32chamiukiem
12:34bo tak się
12:35nazywał
12:36mój rozmówca
12:36bada życia
12:37i śmierci
12:38święty
12:39antysemity
12:41maksymiliana
12:42kolbeko
12:43a potem
12:43rozeszliśmy się
12:44w swoje strony
12:46wtedy rozumiałem
12:47tyle
12:48że nie dokończyliśmy
12:49tej naszej rozmowy
12:50i tylko
12:51miałam nadzieję
12:52że kiedyś
12:53ją jeszcze
12:53dokończymy
12:54kiedyś
12:55bo wszystko
12:56co tamtego
12:57dnia było
12:57do powiedzenia
12:58zostało już
12:59powiedziane
12:59ale jak wiadomo
13:01niewiele rzeczy
13:02na tym świecie
13:04jesteśmy w stanie
13:05powiedzieć
13:06bo czy mogłem
13:07powiedzieć
13:07że to
13:08spotkanie
13:09przed laty
13:09stanie się
13:10pierwszym
13:11ogniwem
13:11w łańcuchu
13:13zdarzeń
13:13którego i ja
13:14jestem
13:15teraz
13:16częścią
13:16w łańcuchu
Comments