00:00.
00:01.
00:01.
00:01.
00:01.
00:01.
00:01.
00:01.
00:01.
00:01.
00:12.
00:30.
00:33.
00:34.
00:35.
00:35.
00:35.
00:36.
00:39.
00:39.
00:39.
00:40.
00:42.
00:42.
00:44.
00:45.
00:46.
00:46.
00:47.
00:48.
00:49.
00:49.
00:49.
00:49.
00:50.
00:51.
00:52.
00:54.
00:54.
00:55.
00:55.
00:55.
00:56.
00:57.
00:57.
00:57.
00:58.
00:59.
00:59.
00:59.
00:59.
00:59.
00:59.
01:00.
01:00.
01:00.
01:01.
01:01.
01:02.
01:02.
01:03.
01:03.
01:03.
01:04.
01:04.
01:04.
01:04.
01:05.
01:05.
01:07.
01:09.
01:09.
01:09.
01:09.
01:09.
01:09.
01:11.
01:11.
01:12.
01:12.
01:13.
01:14.
01:14.
01:15.
01:15.
01:15.
01:15.
01:19.
01:19.
01:20.
01:20.
01:20At tapon ang pinagpakuloang katas ng tubo, dahil pwedeng-pwede pa itong gawing asukal.
01:30Kaway-kaway ang mga 40 at 50 dyan.
01:35Dahil ang pambansang kending ito, ang magbabalik sa inyong kabataan.
01:42Pero ehanda ang inyong ngipin at panga, dahil tiyak na mapapalaban ulit sa pagnguya ng balikot siya.
01:54Kung may makasalubong namang ganitong tindero sa kalsada,
01:59huwag madismaya kundi taho ang kanyang ibinibenta.
02:03Kundi isang tradisyonal na matamis o candy ng Batangas.
02:10Ang pakumbo.
02:13At kung mainip sa pagdaan ni kuya, kakayanan din gumawa ng pakumbo sa inyong kusina.
02:21Halagay na po natin ang niyog at tunaw na po ang sangkaka.
02:28Kung nagaanap naman ang pampatamis, huwag lang sagarap po ng asukal kumutsara ng saklolo.
02:37Tingin-tingin lang sa paligid dahil baka may mga pampatamis ding pwedeng mapitaas.
02:422 to 3 hours lang, dapat na-harvest na natin pag fresh na fresh siya.
02:55Ihanda na ang panulak dahil siguradong maglalaway kayo sa tamis ng ating mga kwento.
03:00I wonder ano-ano ang mga tradisyonal na matamis na pagkaing matitikman pa rin sa bayan ni Juan.
03:13Sa high fashion noon, basta nakastockings in na in.
03:20Bukod sa sunod sa moda o fashion, protection din ito ng kamabaihan sa kanilang magagandang binti.
03:30Pero dahil sa pagbabago ng estilo ng pananamit
03:35at patindi ng patinding init ng panahon,
03:39ang stacking ng kababaihan tila na isang tabi na.
03:46Pero mga kababaihan din sa Ilocos ang nakapulot ng bagong paggagamitan ng stacking sa halip na ikulong lang sa aparador.
04:06Maaga pa lang, to doon na sa pagkakatas ng tubo ang mag-anak na ito,
04:10Susanne del Defonso sa Ilocosur.
04:14Halos 2,000 pirasong tubo kasi ang kailangan nilang pigain para gawing asukal na muskobado.
04:22Kahit dimakinan na ang pagkakatas sa tubo,
04:24napapalaban pa rin sila sa manumanong pagbubuhat.
04:33Matapos ang halos tatlong oras na pagpiga ng tubo,
04:38isasalang ang katas at pakukuluan sa kawa.
04:43Ang pinagpigaan naman ang gagamitin bilang panggatong.
04:48Nice yung nusuksok sa kalankad na kalahating minuto.
04:52Ang pangunahing sangkap na magpapatami sa sinambong.
04:58Ito yung stocking, tapos nilalagay yung malagkit.
05:02Ang malagkit na bigas na gagamitin, hindi na sa dahon ng saging ibinalot, kundi sa...
05:08Itong malagkit, nilagay sa stocking, tapos ibabad sa buong magdamag para malambot sa umaga, gano'n.
05:18Kaya po sa stocking nakabalot, para pumasok yung matamis niya, yung asukal.
05:24Si Nanay Polis, nagkaedad na raw sa pagluluto ng sinambong.
05:28Dapat na oras ito maluluto kasi habang ilalagay sa pangsinambong, tumatamis naman yung katas ng tubo.
05:38Nagiging maskubado.
05:42Paglilinaw ni Nanay Polis, malinis at bagong stockings daw ang ginagamit nila sa pagluluto.
05:57Dati, dahon ng nyog. Ngayon, ano na, stocking na kasi hindi na pwede yung dahon ng nyog kasi masyadong marumi.
06:08Yung stocking, hindi na idodoble sa ang gamitan lang po para malinis ang sinambong.
06:17Sa aklat ni Carlos Quirino na History of the Philippine Sugar Industry noong 1974,
06:23sinasabing bago pa man nagkaroon na makabagong paggawaan ng asukal,
06:28mano-mano at mahabang proseso ang pagdaraanan sa paggawa ng asukal na muskubado.
06:35Pakukuluin ulit ito ng tatlong oras habang nakababad na ang malagkit para dahan-dahang sipsipin ng mga butil ang tamis
06:43ng tubo.
06:46Dahil matamis, umaalsa ang katas ng tubo.
06:50Kaya kailangang alaga ito sa halo.
06:55Matapos ang maghapang pagpipiga at pagpapakulo,
06:59pwede na hanguin ang sinambong na bahagi na ng ating matamis na kasaysayan.
07:07Sa mga kwarentahin at sinkwentahin diyan,
07:12kaway-kaway naman.
07:13At ibalik natin ang inyong kabataan.
07:18Sa pamamagitan ng isang matamis o candy,
07:23ang balikutsa.
07:25Never heard ba mga chikiting?
07:30Parang sundot ko lang ang mati po.
07:32Parang asukal po.
07:34Asukal.
07:35Matamis o.
07:36Lasangani.
07:37Medyo may pagka creamy po matamis.
07:40Now, watch and learn.
07:44Ang kending balikutsa,
07:46simple lang ang itsura.
07:48Pero, umaapaw sa tamis.
07:51Ginagawa po yan ng mga magsasaka
07:54na bilang pampataas ng kanilang enerhiya
07:58pag sila pumupunta sa bukid.
08:00Iyan po ay binabaon po nila
08:02sa tuwing pumupunta sila sa bukid.
08:05Pero, bihira na daw ang gumagawa nito
08:08dahil sa mahabang pagdaraanan
08:11bago pa man ito matikman.
08:14Ang buong proseso,
08:16pang malakasan.
08:18Pero para sa pamilya saklaw,
08:20sa Santa Maria,
08:22sa Ilocos Sur pa rin,
08:24tila laro-laro na lang daw
08:26ang pagawa ng balikutsa.
08:30Dapat ano, mag-persa ka.
08:34Mag-inat.
08:37Dahil pang malakasan daw ang pagawa ng balikutsa,
08:41kababaihan daw ang bumibida.
08:45Dahil malaking bahagi ng buhay
08:48ng mga taga Santa Maria Ilocos Sur
08:50ang balikutsa.
08:52May sarili silang piyesta
08:54para isulong ang kending ito.
08:57Napakahalaga po ng paggawa ng balikutsa.
09:00Dito, bayan namin sa Santa Maria Ilocos Sur.
09:02Napapagalaw niya yung mumunting ekonomiya
09:06ng ating mga micro, small, medium enterprises.
09:12Kabilang sa mga gumagawa ng balikutsa,
09:15ang mga anak na magsasaka
09:17na sina Elizabeth at Lily.
09:32Sige lang sa paghalo
09:34hanggang lumagkit ang katas
09:37at magkulay puti.
09:42Pagkahango,
09:44isasalin sa maliliit na banga.
10:02Matapos ang halos 15 minutong
10:04pagpapalamig sa banga,
10:06pwede na itong hanguin
10:08para dumaan sa pinakabakbakang bahagi
10:11ang pagbanat sa balikutsa.
10:21Ang 70 anyos na si Sally naman
10:25ang bida sa pagbanat sa balikutsa.
10:29Mano-mano itong hahatakin
10:31ng paulit-ulit
10:33hanggang pumutla ang kulay
10:35na tila babasagin.
10:38Mahirap?
10:39Mahirap.
10:40Kasi magpwepersa ka.
10:41Pag wala kang persa,
10:43wala.
10:46Bagamat pagkatamis-tamis,
10:48may mapait na kwento raw
10:50ang balikutsa.
10:53Hindi namin po kasi masasabi
10:55yung kita namin ng buwanan, ma'am,
10:57kasi...
10:58Hep-hep, mga ka-wander,
11:00hinay-hinay sa matatamis.
11:02Ano mang sobra ay masama
11:03at baka magkadyabitis.
11:04Pwede rin humanap
11:06ng mga pampatamis
11:06na sing-sweet
11:07pero healthier.
11:09Meron?
11:13Bukod sa maraming patanima
11:14ng tubod dito sa bansa
11:15na pangunahing ginagawang asukal,
11:18meron pang ibang pampatamis
11:19na mapipitas lang
11:20sa paligid-ligid.
11:22Tulad ng pampatamis
11:23mula sa katas ng Buri,
11:25isang punong kamag-anak ng nyog.
11:352 to 3 hours lang
11:36dapat na-harvest na natin
11:37pag fresh na fresh siya.
11:41Ang tuba kasi
11:43na galing sa Buri
11:43o puno ng buli
11:44sa Balungaw,
11:46Pangasinan,
11:47ginagamit na fresh
11:48pampatamis.
11:50Pero hindi ito
11:51yung tubang na kalalasing.
11:53Masarap po siya,
11:54medyo creamy po yung lasa niya.
11:57Ang tuba ng buli
11:58ang gamit na pampatamis
12:00sa patupat
12:00o yung kakaning nakabalot
12:02sa hinabing daon
12:03ng nyog o saging.
12:05Ang kawander natin
12:07si Christine,
12:07nakagis na na raw
12:09ang pagtitinda
12:09ng patupat.
12:11Pagtitinda po kami
12:12more than
12:1340 years na po.
12:15Minanak ko po
12:16sa mga lolo at lolo namin.
12:21Pakukuloy ng sariwang
12:22tuba ng buli.
12:25Imbis po na asukal
12:26ang pinanggamit po natin,
12:27hindi po yun
12:28kung ang katas ng tuba
12:29ang ginamit natin
12:30para tumamis po.
12:34Samantala,
12:35habang pinakukuluan
12:36sa kawali
12:36ang tuba,
12:37pwede nang gawin
12:38ang mismong patupat.
12:40Tatahiin muna
12:41ang mahahabang dahon
12:42ng buli
12:42para makagawa
12:43ng bagay
12:44na patupat.
12:45Ito po yung butas niya.
12:46Dito natin ipapasok
12:48yung malagkit.
12:54Kapag gumukulo na,
12:55saka ilulubog
12:56ang malagkit na bigas
12:57na nakalagay
12:58sa hinabing daon ng nyog.
12:59At ilalagay po natin
13:01yung ginawa
13:02nating patupat kanina.
13:07Kapag nabawasan na
13:08ang tuba at lumapot,
13:11yung tamis niya ma'am
13:11talagang natural po siya
13:13na galing po sa...
13:14Ngayon po,
13:15luto na po ang ating
13:16minatamis na
13:19patupat.
13:24Yung patupat ko ni Atis,
13:26masarap po.
13:27Tsaka,
13:28tama lang po yung
13:29tamis niya.
13:31Tanging ang pagtitindaraw
13:33ng patupat
13:34ang kinabubuhay
13:34ni na Christine.
13:36Kaya laking pasalamat
13:37daw niya sa biyayang
13:38pampatamis na tuba
13:39ng buli.
13:42Kung healthier option
13:44naman daw na
13:44pampatamis sa kape,
13:46may nipasap sugar
13:47o asukal na gawa
13:48sa pinatuyong
13:49katas ng sasa.
13:51Bukod sa natural na tamis,
13:53may taglay rin daw
13:54itong mineral at bitamina.
13:58Ayon sa Industrial Technology
14:00Development Institute,
14:01ang nipasap sugar
14:02ay mula sa katas
14:04ng mismong puno
14:04ng sasa.
14:06Isang natural na alternatibo
14:08sa karaniwang
14:09refined sugar
14:10at wala raw
14:11preservatives.
14:12Ang nipasap
14:13ay yung parang katas
14:15na lumalabas
14:16doon sa bulaklak.
14:18Pag pinutol yung
14:18bulaklak ng nipa,
14:20sa infanta,
14:21maraming nipa po doon,
14:22sa bataan,
14:23sa samar,
14:24compared sa refined sugar,
14:26yung puting asukal natin,
14:27na almost 100%
14:29sugar lang
14:30ang naan doon,
14:30itong mga alternative sugar,
14:32it contains pa rin
14:33yung mga
14:33natural na minerals
14:35na makikita
14:36doon sa
14:37kanyang starting material,
14:39which is the sap,
14:39katulad ng mga
14:40phosphorus,
14:41magnesium,
14:43sodium,
14:44na itong
14:45iba't ibang minerals
14:46na ito
14:46ay actually
14:46kailangan ng ating katawan
14:48to function properly.
14:49Pero kahit
14:51mga natural
14:51na pampatami
14:52is dapat
14:52nasapat lang
14:53ang paghangas.
14:55May matyega
14:56inilala ko
14:56ang kawander
14:57nating si Marlon.
15:01Buat-buhat
15:02sa kanyang balikat
15:03gamit ang pingga,
15:05masinop na nakabalot
15:06para di madurog,
15:07at nakalagay pa
15:08sa maliliit
15:08na kahon.
15:10Ano ba
15:10ang pa-sweet surprise
15:11na ito
15:12ni Marlon?
15:13Ang
15:14pakumbo!
15:17Halos isang dekada
15:18na raw gumagawa
15:19at nagtitinda
15:19ng pakumbo
15:20si Marlon.
15:22Ang pakumbo
15:23ay candy
15:24o matamis
15:24na gawa
15:25sa niyog
15:25at sangkaka.
15:29Mukha man daw
15:30komplikado,
15:31pero simple
15:32lang daw
15:32ang paggawa
15:33ng pakumbo.
15:40Una muna
15:41ang tutunawin
15:41ng sangkaka
15:42o may natamis
15:43na ba
15:44o nagaling
15:44sa katas
15:45ng tubo.
15:46Nakalalagyan po
15:46natin
15:47ng tubig.
15:52Kung nao na po
15:53ang sangkaka
15:53i-pidin
15:54natin ilagay
15:54ang inyo.
15:56So kahihintay
15:56matuyo
15:57ang katas
15:57at mabuo
15:58ang pakumbo.
15:59Bukod sa matatamis
16:00sa sahog
16:00ng pakumbo,
16:01kailangan din daw
16:02ng tiyaga
16:03sa paghihintay
16:04at paghalo
16:08at pagbabalot
16:09nito.
16:11Napagkakuha po
16:12ng pakumbo,
16:14ilalagay po
16:14natin
16:15dito
16:15sa sapin
16:16sa po
16:17natin
16:17papatasin
16:17siya
16:18ng apat-apat.
16:19Pabalot po
16:19namin
16:20ng pakumbo
16:20inaabot
16:21po
16:21ng dalawang
16:22araw
16:22pagsang marami.
16:28I-gagayin
16:29kukulaan
16:29ng box
16:30para dito
16:31po ilagay
16:31ang pakumbo.
16:36Ang panindang
16:37pakumbo
16:38ni Marlon
16:38nakasabit
16:39sa pasan-pasan
16:40niyang pingga
16:41o mahabang kahoy
16:42na karaniwang
16:43gawa
16:43sa kawayan.
16:4835 po.
16:49Dipindi din po
16:50sa customer
16:50pag natawad
16:51hanggat 25 po.
16:56Ang matamis
16:57na pakumbo
16:57pwede rin
16:58mag-level up
16:59ng mga lutuin.
17:01Hilig daw
17:01mag-travel
17:02ni Chef Shea
17:02sa iba't-ibang
17:03probinsya
17:03para maghanap
17:04ng mga
17:05kakaibang
17:05luto
17:06at sangkap.
17:07kaya rin
17:08matikman
17:09ng tamis
17:09ng pakumbo.
17:10Ang naging
17:10kitchen goal
17:11niya
17:12magluto
17:13ng spicy prawn
17:14pakumbo.
17:20Meron po tayo
17:21dito
17:22na pakumbo
17:23which is
17:23tinunaw na
17:24natin to
17:25sa pan
17:25para lumabas
17:27uli yung
17:27kanyang
17:28pagkaramelize
17:29or medyo
17:30maliquid pa siya.
17:32So thick.
17:33So ito
17:33iseset aside
17:34muna natin.
17:38Pwede na
17:38ilagay yung
17:39hipot.
17:42At syempre
17:43ang magpapasarap
17:44sa ating
17:45special na putahe
17:46ang pakumbo.
17:48Siya yung
17:48magdadala
17:49or magbibigay
17:50na flavor
17:51na tamis
17:52or nagkakaramelize
17:54para dun
17:54sa ating
17:55dish
17:56na gagawin.
18:07Katulan na
18:08ang combo
18:09sarap
18:10ng hipot
18:10at pakumbo.
18:14Parang
18:15nagbe-blend
18:15yung
18:16anghang
18:16at tamis.
18:17Lumabas
18:18yung
18:18umami
18:19flavor
18:19niya.
18:20Okay
18:20talaga
18:21to.
18:22Ang dating
18:23candy-candy
18:24lang
18:24na inilala
18:25ko
18:25sa kalsada
18:26pwede
18:27na rin
18:27bumida
18:27sa handaan.
18:31Likas
18:31na kay Juan
18:32ang hilig
18:33sa matatamis.
18:34Parang
18:34din kasi
18:35ito
18:35para
18:36ngumiti
18:36gaano
18:37mang
18:37kahirap
18:37ang buhay
18:38ngayon.
18:39Basta
18:39lagi
18:39pa rin
18:40kontrolin
18:40ng sarili
18:41at
18:41kumain
18:42lang
18:42ng sapat
18:42para
18:43iwas
18:43peligro
18:44rin.
18:45Maka
18:46Wonder,
18:46kung may
18:46mga
18:47topic
18:47po
18:47na
18:47gusto
18:47pag-usapan,
18:48mag-email
18:49lang
18:49po
18:49kayo
18:49sa
18:49iWonderGTV
18:50at
18:50gmail.com.
18:51Ako
18:52po
18:52si
18:52Susan
18:52Enriquez.
18:53At
18:53ako
18:54naman
18:54po
18:54si
18:54Empoy
18:54Marquez,
18:55magkita-kita
18:56po tayo
18:56tuwing
18:56linggo
18:57na gabi
18:57sa
18:57GTV.
18:58Ang
18:58lahat
18:59ng
18:59katanungan
19:00ni Juan,
19:00bibigyan
19:01natin
19:01yan
19:01ng
19:02kasagutan.
19:02Dito
19:03lang
19:03sa
19:04iWonder!
Comments