00:06In the cold and cold weather,
00:13there is no capacity
00:15or no capacity
00:25until the end of this time
00:36I'm going to go up and go up and go up.
00:43In the next step,
00:48I have been looking at the two of them.
00:54The treasure
00:56and the tiger shark.
01:07The treasure
01:08The treasure
01:10The treasure
01:29Oh my god
01:34In Kimud Shoals in Tabangodayte,
01:37there is one of the most rare things in Patin.
01:42There are a lot of people who are talking about it.
01:47I'm intrigued.
01:50Why are they doing this?
01:52It could be food source, water temperature, or climate change.
01:58Kasama ko si Jess, isang diver at isa sa mga unang nakakita ng mga treasure sharks sa Kimud Shoals.
02:11Sa aming pagsisid, sinalubong kami ng iba't ibang makukulay na isda.
02:19Para kaming namamasyal sa underwater garden.
02:31Ang kapitbahay naman ito na frogfish, hindi makapili ng sinilip namin.
02:47Sa kanyang tabi, nagsisibula ng mapisa ang iba pa niyang mga ito.
02:56Kaya maya pa,
03:02Nakalabas na mula sa eggcraft ang mga batang frogfish.
03:20Pigla namin naramdaman na parang may nakamasid sa amin.
03:28Isang aninong ang paikot-ikot sa baba ng mura.
03:35Maaaninag namin ang mahabang kuntot nito.
03:41Hanggang sa tuluyan ng nagpakita ang treasure shark.
03:55Kilala ang treasure shark sa kanyang mahabang kuntot o cowdalfin.
04:00Nahanos kasing haba nito ang kanyang buong katawan.
04:07Ang kimutso ng isa sa kanila cleaning station.
04:16Tapansin namin na nakasunod ang mga moonwrass.
04:20Tinutuka-tuka nila ang balat ng treasure shark para alisin at kainin ang parasites na nakadigit dito.
04:28Isa itong uri ng mutualistic relationship kung saan parehong species ang nakikinabang sa kanilang gawi.
04:36Malilinis ang katawan ng treasure shark.
04:39May libreng pagkain naman ang grass.
04:43Sa kabila ng kanilang laki, ang palig na ito,
04:46kilalang mahiyain at magpulaki.
05:08Sa tinagal-tagal ko na nang nagdataipin siya sa kibot.
05:11Pero yun o, tatlong treasure shark ina sa harapang.
05:20Ito na dyan, lumalapit sila.
05:22Ang mga gano'n sa'yo.
05:27Mas mabing ako, nandiyan na sa harapang.
05:30Oh my God!
05:39The best, the best dive.
05:42Pero ang nanatiling misteryo pa rin sa akin ang pandami ni Narito.
05:47We do exploration dives around this very often.
05:50Kasi dahil, ano, hindi disturbed?
05:54Yes po.
05:54Walang masyadong divers eh.
05:57Tapos, ang napansin ko pa dito, mas malapit sila sa tao.
06:01Ayon sa mga diver, posibleng ang dating tirahan ng mga treasure shark.
06:06Meron ko na lang bagong maghahami.
06:10Ang tiger shark.
06:12Isa sa mainap na uri ng pati.
06:14A few years ago, itong modal, yung pinakasikat na dinadayo ng mga foreigners, no?
06:19Even yung mga locals, para makakita ng treasure shark.
06:23Pero hindi nila malaman kung anong dahilan kung bakit lumipad sila lahat sa kimod.
06:28One of the reasons na sinasabi nila is because of the tiger shark.
06:32I've never seen one. I hope you see one today.
06:39Habang nasa inalig, ramdam ko ang haba dahil parang may biglang susunpot sa amin.
06:46Hanggang sa may malaking anino na dumaan sa harap ko.
06:56Confirmed!
06:57Ito ang ilung beses na nakakita ako ng tiger shark.
07:02FUSSIC, FUSSIC, FUSSIC.
07:17Teka ay sa may mga documentation.
07:18Teka ay sa may mga Support, and a Preto.
07:18Isa ito sa mga Doctor, and a Preto to Toysia,
07:20Sa puwong buhay ko.
07:22FUSSIC.
07:22Aga sa mga BUSSIC.
07:23Saglit pa itong nagpakita sa amin
07:24at dumalit agad sa kaibag ng BUSSIC.
07:28PINAY-DURUS isso.
07:39that's it
07:40Grabe!
07:41I'm taking care of my dreams
07:43Woo!
07:45My God!
07:50After 19 years of diving, we finally found it
07:55But yes, Tiger Shark, baby!
08:01We saw three types of sharks.
08:04Here we also have a white tip of the tiger and the treasure of the shark.
08:10One day.
08:11It's the first time that the tiger shark is born.
08:14The treasure of the tiger shark is a long time to go and go to Kimod and Monatron.
08:21Pero sa ibang parte ng Pilipinas, nabibingwit sila ng mga mangisda.
08:26Sa Cebu, habang namimingwit ng malalaki isda gaya ng tuna ang isang mangisdang ito,
08:31aksidente siyang nakahuli ng treasure shark.
08:34Pero agad naman na itong binakawalan at in-report sa Coast Guard at BIFAR.
08:38Sa Pilipinas, ang mga declared na mga endangered, threatened aquatic species ay fully protected.
08:47That's under Fisheries Administrative Order 28-1.
08:51Beer possession, catching, selling, eh bawal po yun.
08:55At may karampatang penalty yun.
08:57Pero may exception dun sa law, Section 5, wherein kung accidentally nahuli mo,
09:02na bycatch mo lang, nanguhuli ka ng talakito,
09:05pero ang dali mo eh treasure shark na iangat mo,
09:08hindi naman automatic yun na bawal yun.
09:11Pero may requirement.
09:12Pagdating mo sa landing, hindi-declare mo sa competent authority,
09:16whether LGU or BIFAR,
09:18na ito nahuli mo kung saan, anong species, documented,
09:23and then hayaan mo ang competent authority na mag-decide paano yung disposa.
09:28Pero sa misteryo kung bakit naman halos may hirag na magpakita ang treasure shark sa Monocholi,
09:34In terms of their biology, yung interaction nila,
09:37may sa pag-aaral, hindi naman kinakain ng tiger shark yung treasure shark.
09:43Pero may instances na pag juvenile pa lang yung treasure shark,
09:47may possibility yung madali din sila ng tiger shark.
09:51Again, because of that, may possibility yun nga ang dahilan.
09:55Dahil nandun yung treasure shark, para ma-protect yung young, they would have to move out.
09:59Sa pagdami ng treasure sharks sa Kimotsol,
10:03ang lokal na pamahala ng Tabango Leyte,
10:05nagsulong agad ng ordinansa para protektahan ito.
10:09Una, nakipag-coordinate kami sa mga professional divers
10:13ng Logon Malapaskwa.
10:15Nag-iisip kami na bigyan sila ng magandang livelihood.
10:19Meron pa tayong mga na-experience at nahuhuli ng mga illegal fishers.
10:25Gusto natin na tulungan din yung nabigyan ng livelihood
10:28para hindi na nila ito gawin.
10:30Para sa susunod, kasama na namin sila sa pagprotekta ng mga illegal fishers.
10:36Kasi tiga mo eh, pido, hindi mo sila pinapatay,
10:39nakikinabang as badapin.
10:40This time coming back because of the strong education of awareness of sharks.
10:47Malayo sa reputasyon ng mga pati kung naranasan ko na makaharap sila.
11:01Kaya kung makita man natin sila, huwag natin katakutan o paglaruan.
11:07Dahil ang tunay na lugar nila ay malaya sa kalawakan na datan.
11:14Maraming salamat sa panunood ng Born to be Wild.
11:17Para sa iba pang kwento tungkol sa ating kalikasan,
11:21mag-subscribe na sa JMA Public Affairs YouTube channel.
Comments