00:00Do you hear that?
00:03They are all along with their soldier caps.
00:10They go to the mission.
00:18A little bit more,
00:20one is one.
00:30May nakabantay.
00:32Laging alerto at nakamasid sa paligid.
00:41Tahimik,
00:43steady,
00:45parang sniper sa itaas ng sanga,
00:48at may nakandang umatake.
00:53Sa isang iglap,
00:55SMOOSH!
00:56Huli na ang kanyang papunitong pagkain.
01:00Sa angas nila,
01:03aakalain mong totoong sundalo silang lalaban sa digmaan.
01:09Mabilis lumipad.
01:14At eksperto sa air attack.
01:18Kaya bagay sa kanila ang bansag na bee-eater batalyon.
01:29Sa Esperanza Agusan del Sur,
01:34nagmistulang hideout ang bundok na ito.
01:38Dahil sa dami ng tunnel holes na matatagpuan dito.
01:44Ang naninirahan,
01:46hindi ordinaryong hukbo.
01:54Sila ang ibong rufous-crowned bee-eater o pirik-pirik.
02:10Pero para sa beekeeper na si Arsulo Yandong,
02:13tila kalaban ang tingin sa kanila.
02:17Noong 2021,
02:19nagsimula siyang mag-alaga ng honeybees o apis serana.
02:23Isa itong uri ng honeybee na kilala sa paggawa ng matamis na pulot.
02:30Kilala ang mga apis serana sa organizadong colony.
02:36Pero sa kabila na kailang patang,
02:38sensitibo sila sa stress at pagbabago ng kapaligiran.
02:43Kapag hindi naging maayos ang kapaligiran,
02:46posible nilang iwanan ang buong pugad upang mabuhay sa ibang lugar.
02:51Halos 50,000 piso ang ipinuhunan ni Arsulo sa kanyang mga apis serana.
02:58Noong nakapagsimula na ako,
03:00sa Mungo-Mungo, sa Beroy,
03:02nag-upgrade ako ng apis serana yung Laiwan,
03:05yung maesting na.
03:07Kasi nag-split-split ako hanggang sa naka-ano kami ng 32 colonies.
03:12Pero habang dumarami ang kanyang colonies,
03:14may ibang hukbo namang papalapit.
03:18Tila naharap daw siya sa kakaibang gera.
03:25Ang mga pirik-pirik.
03:27Inaatake ang kanyang mga bubuyog.
03:30Talaga namang ubos ang lahi.
03:33Para bang natalo sa dugmaan ang mga alaga niyang bubuyog.
03:39Laging nag-dive sa mga colonies,
03:42yun nagkukulaps.
03:43Kasi yung populasyon ng mga bi,
03:46nauubos talaga.
03:47Matapos alagaan ng higit isang taon,
03:50ang dating 32 colonies ng mga bubuyog,
03:54isa na lang ang natira.
03:56Kasi pag naalaman ng mga pirik yun,
03:58maraming bees,
04:00naghahatak siya ng marami pang kasama.
04:03Labing dalong kilometro mula sa bee farm ni Arsulo,
04:06natagpuan namin ang kampo ng mga pirik-pirik.
04:09So, it's so nice.
04:12Kasi itong subject natin, yung bee-eater,
04:14they're one of the most colorful birds.
04:17Gustong-gustong mga photographers.
04:19And ako naman, nakikita kong kakaiba sa kanya.
04:21Pag lumilipad sila,
04:23nakaspread lang yung wings nila,
04:24tapos yung buntot nila may matulis,
04:26tapos yung tuka nila matulis din.
04:29Mahilig manirahan ang mga pirik-pirik
04:31sa maluluwag at malalawak na lugar,
04:34para mabilis siyang makita ang prey o kanilang pagkain.
04:38One of the most easiest thing bird to document
04:42is these bee-eaters.
04:43Kasi nga, predictable yung kanilang behavior,
04:46malapit lang yung mga nests nila doon sa roosting site nila.
04:50Understanding these birds,
04:52makakatulong doon sa mga bee farmers na
04:55huwag sila mag-set up ng farm
04:59na malapit sa ganitong klaseng habitat.
05:03Kayang kumain naman ito
05:04ng mahigit tatlong daang insekto kada araw.
05:08Pero teka, paano nila nakakain ang bubuyog
05:12na hindi natutusok?
05:15May espesyal silang teknik.
05:18Bago nila lunukin ang mga bubuyog,
05:21kinatanggal muna ng mga pirik-pirik ang stinger
05:23yung mga bubuyog sa pamamagitan ng hammering
05:26o paghampas ng bubuyog sa sanga bago lunukin.
05:31Potentially, may mga times siyempre
05:33na hindi na natatanggal yung buong venom sac.
05:36At kung ganun nga, pwedeng magkaroon sila ng immunity
05:38dun sa mga compounds na nandoon sa bee sting.
05:43Napilitan ang beekeeper na si Arsulo
05:46na mag-alagan ng mga mas malilit na stingless bee.
05:50Hindi nila kinakain ito kasi sobrang liit.
05:52Hindi siguro nila makayang tukain.
05:54Yung mga stingless bees kasi,
05:57mas malilit sila, di ba?
05:58Nakakulay itim.
05:59So potentially, mas konti rin yung nakukuha nilang nutrition doon.
06:04Dahil sa diskarte ni Arsulo,
06:07nakawala siya at kanyang mga bubuyog
06:09sa pag-atake ng mga pilik-pilik
06:11at unti-unti nakabawi ng kanyang bee farm.
06:16It seems that they're not bothered by
06:18the noise of the six-wheeler trucks.
06:23Baliwala sa kanila yung mga usok na yan,
06:27yung ingay.
06:28Sa gilid ng lupang ito kasi sila gumagawa ng pugad.
06:33Mahabang tunnel holes
06:34na parang underground barracks ng kailang kukbo.
06:39Pero sa lugar din ito,
06:41unting-unting tinitibag ang lupa
06:43kung saan makikita ang kailang munting pugad.
06:46At iba't ibang klase ng ibon,
06:48iba't ibang klase rin silang mamugad.
06:50So dito sa mga bee-eaters na ito,
06:52sila ay mga cavity nesters.
06:54Sila ay nag-nest sa loob ng mga holes or cavity.
06:58Yung anthropogenic factor
07:00o yung mga human activities
07:01ang naggagawa nitong mga cliff na gusto nila.
07:04So in this sense,
07:06tinitake advantage nitong mga bee-eaters na ito,
07:09yung mga human activities
07:11ng pagtapyas ng lupa
07:13o kaya yun in this case,
07:15yung pag-extract nitong mga buhangin
07:17o quarrying na area
07:20kung kailangan man nilang magtapyas pa ulit
07:23during the breeding season.
07:24Kasi kapag natapos naman yung breeding season,
07:27pwedeng hindi na nila gamitin
07:28itong earth wall na ito.
07:30Paliwanag ng Municipal Environment and Natural Resources Officer
07:34ng Esperanza
07:35na si Randy Ligsanan.
07:38Kasalukuyang isinasagawa roon
07:40ang phase 2 ng flood control project
07:43mahigit isandaang metro
07:44mula sa tahanan ng mga pirik-pirik.
07:47Siguro may permit yan yung flood control project
07:51but yung ekskabisyon ng lupa
07:54na ginagawang pang embankment
07:56based on our validation
07:58ay wala pong permit yan sa ngayon.
08:00Nanghinga ng aming programa
08:02ng solusyon ng MENRO
08:03patungkol sa tinitibag na bundok.
08:06Ayon sa kanya,
08:07itutuloy ang nasabing proyekto sa lugar.
08:09Ngunit ipinatigil ang operasyon ng quarry
08:12sa nasabing lokasyon.
08:14Isang hakbang ito para mas maprotektahan
08:17ang kalikasan
08:18at posibleng efekto
08:20ng pagkakwari sa kapaligiran
08:23at mga nanirahan dito.
08:25We are already crafting a report
08:28to be addressed provincial NRO
08:29to conduct TORO investigation
08:31and possibly issue a stoppage order.
08:33Also directing the DPWH
08:35that their contractor
08:37should get embankment
08:39doon sa mga legitimate permiti.
08:41We expected yan
08:42na within this,
08:43siguro, next week,
08:44ma-stop na yung operasyon
08:45ng quarry doon
08:46sa mismong area
08:47na nakapikto
08:48sa ating mga birds dyan,
08:49parekular na itong pirik-pirik.
08:52So, these bee eaters
08:53are quite resilient.
08:56Ito mo, ang lapit natin,
08:57hindi naman sila lumalayo.
09:03Dahil malaga ang lupang ito
09:05para sa mga pirik-pirik,
09:06hindi raw nila gagalawin
09:08ang parte na may pugad
09:09na may mga ibon.
09:13Malaga ang mga ibong ito
09:14sa kalikasan
09:15dahil sila
09:17ang tumutulong kumontrol
09:18sa dami
09:19ng mga insekto
09:20sa paligid.
09:21Ibig sabihin,
09:22kahit minsan
09:23ay napagkakamalan
09:25silang istorbo,
09:26malaki rin ang papel nila
09:28para manatiling balanse
09:29ang kalikasan.
09:31Ang bee eater battalion
09:33may kanya-kanyang laban
09:34para mabuhay.
09:35Mga bubuyog,
09:37mga tao
09:38at mga ibon.
09:40Pero sa halip
09:41na itaboy sila,
09:42mas maiging humanap
09:43ng paraan
09:44para sabay-sabay silang mabuhay.
09:48Maraming salamat
09:49sa panunood
09:50ng Born to be Wild.
09:51Para sa iba pang kwento
09:53tungkol sa ating kalikasan,
09:55mag-subscribe na
09:56sa JMA Public Affairs
09:58YouTube channel.
Comments