00:08Umagang-umaga, ang lakas ng loob na maglakad mag-isa.
00:21Tumawid pa ito sa kalsada.
00:31Direkso siya sa gubat.
00:38Inakyat niya agad ang puno.
00:49Sumabit sa mga sanga.
00:53Ang balikon o pangolin, naghahanap pala ng butas.
01:00Kung saan niya masisipat at malalantakan ang nag-uumapaw na anay at langgam.
01:10Ang sarap naman ang kain ah!
01:25Good morning, balikon!
01:28Kumportabling nakalaylay ang ulo at paa ng palawan pangolin sa sanga.
01:34Napasarap ata siya ng tulog.
01:38Kahit anong pilit niyang bumangon, napapahikab ito.
01:47Naparabang humihirit pa ng five more minutes.
01:51Pero nang maamoy ang kanyang pagkain, aba, nawala ang antok.
02:01Sa talas ng kanyang pangamoy,
02:05kaya niyang matuntun ang pagkain.
02:08Kahit pa nasa loob ito ng puno o nakabaon sa lupa.
02:13Sa punong ito, hindi siya mapakali.
02:18At tayo-tayo at kapit-tukon itong sinusuyod ang paligid.
02:25Akyat pa ba sa mga sanga?
02:28Gamit ang matutulis at malalakas nitong kuko.
02:37Lumalambitin pa ito habang nakaangkla ang buntot.
02:45Hanggang sa nagpadausdos ito nang makita niya ang isang butas.
02:53Pilit niyang ipinasok ang katawan sa puno.
02:59Mukhang hindi siya kasya.
03:02Kailangan dumiskarte ng balikon.
03:09Sa manipis na parte ng sanga,
03:13lakuha pa niyang lumambitin ng patiwarik.
03:17Bigla itong nalaglad.
03:22Buti na lang at ligkas itong nasa loob na mga sanga.
03:29Ang gutom na balikon agad na bumangon.
03:33Hanggang sa nahanap niya ang perfect entrance.
03:43Excited siyang kalkalin ang lungga ng malanggam at anay.
03:48Sarap na sarap siya sa pagkain.
03:55Ang tamisog, ang balikon.
04:03Sa paglalakad ng balikon, may pagkakataon na natatakot ito.
04:11Ang kanyang depensa,
04:14nunghabalin itong ito na parang bola.
04:19Ano mang sitwasyon,
04:23kapag gutom,
04:24talagang sinusundan nito
04:26ang amoy na kanyang pakay kainin.
04:32Sa isla ng Kalawit,
04:35malaya itong nakakagalaw.
04:38Mapaaso o tao,
04:40hanggang tingin lang sa kanya.
04:42Pero sa halip,
04:44nagubat sa bakuran dinala
04:46na kanyang pangamoy ang balikon.
04:52Pilit niyang pinapasok ang kanyang sarili rito.
05:11Malinaw na hindi niya ito teritoryo.
05:23Makalipas ang ilang araw,
05:25ang balkon na tagpo ang nanghihina.
05:34Agad ko itong pinuntahan.
05:38Sinalubong ako ni Roy,
05:40ang chairman ng Balik Kalawit Movement,
05:42People's Organization na Mga Tagbanwa sa Kalawit.
05:48Sa kanya,
05:48dinala ang nanghihinang panggulin.
05:51Nung isang gabi,
05:52siguro magtadalawang gabi na.
05:55Nung madaanan ng kasama namin,
05:56sabi niya,
05:57medyo mahina ang katawan niya.
05:59So, baka sabi nga namin,
06:01baka may dinaramdam,
06:03dahil concern siya,
06:05baka madaanan ng ibang,
06:07hindi natin alam na,
06:09baka saktan siya.
06:11So, kinuha niya,
06:12at tinurn over niya sa akin.
06:14Ang mga balikon,
06:16nadadalas daw,
06:17ang pagbisita sa mga kabahayan.
06:20Regular ba na nangyayari yan,
06:22yung may pumapasok na hayop dito sa bakura niyo?
06:26Opo,
06:27actually,
06:27hindi lang yan nangyayari dito,
06:29kundi maging sa mga kapitbahay namin,
06:31may mga kwento sila,
06:32na gabi minsan pumapasok yung mga,
06:34yung kagaya ng balikon.
06:36Pinabayaan niya lang,
06:38tinaboy niya,
06:38kataos umalis din yung panggulin na yan.
06:41Hinala nila na amoy nito,
06:43ang mga anay na hitik,
06:45o marami raw sa kanilang bakuran.
06:49Nilagay nila dito sa balik,
06:51pinakain niyo na ito?
06:52Opo,
06:53since nung turn over sa amin,
06:55ayaw nilalagay kasi namin na anay dyan,
06:58kinabukasan,
06:59wala na din,
07:00ubos na,
07:01ibig sabihin kinakain na din.
07:02Kapansin-pansin,
07:04napayat ang balikon.
07:06Medyo lubog nga yung dito,
07:08kalimitan na,
07:09itong mga panggulins na yan,
07:11pag healthy yan,
07:12dapat,
07:13ano eh,
07:14very round yung body ito,
07:16may konting depression dito.
07:18Okay,
07:19kawin natin.
07:26Kilala bilang most trafficked mamal
07:29sa buong mundo,
07:30ang critically endangered na panggulin.
07:32Ito rin,
07:33ang nag-iisang mamal sa mundo
07:35na may kaliskis na gawa sa keratin.
07:39Pinaniniwalaang nakakagaling ito
07:41ng sakit tulad ng astma,
07:43rayuma,
07:44at sakit sa balat.
07:49Kunti-kunti.
07:51Hanggang ma-swallow niya.
07:54Maano na yung mata niya.
07:56Hindi active na siya.
07:57Although,
07:58yung kanyang kulay sa nguso,
08:00medyo pinkish,
08:01that means,
08:02hindi naman siya ganun ka-pale,
08:04ano,
08:05or anemic.
08:06Dahil,
08:08makikita mo,
08:09pinkish pa,
08:09yung kulay niya.
08:11Grabe yung kuko.
08:12Bumabaon sa fist ko,
08:16sa knuckles ko.
08:17Aray,
08:18aray,
08:18aray,
08:19aray.
08:21Parang,
08:22parang na,
08:23ano,
08:24na grip ng raptor.
08:26Pusibling napagod lang ang balkon
08:28sa paghanap ng kanyang makakain.
08:31So,
08:32today,
08:32is the day na,
08:34i-release natin siya dahil,
08:36wala na tayong makita masyadong mga sugat na major.
08:41Oras na,
08:42para ibalik siya sa natural niyang tirahan.
08:49I found a good release site dahil dito,
08:53bundok na ito,
08:54nawala na mga kabahayan dyan.
08:56Kasi kasama natin yung mga elders,
08:58they're the ones that believe that wildlife should be protected.
09:02Ilalabas na natin siya.
09:19Malaga ang balkon sa mga tagbanywa.
09:21Sa ilalim ng batas kasi,
09:24kaming mga katutubo,
09:25although na binigyan kami ng napakaraming karapatan
09:28sa aming lupa yung dinono.
09:30Pero,
09:31binigyan din kami ng tatlong responsibilidad
09:34na panatilihin ang balancing ekosistema.
09:38Yung panggulin,
09:40isa yan sa mga special na species
09:42na inaalaga ng community.
09:45Alaga sa wild.
09:46O sa wild.
09:47Nakabatayan sa aming
09:48Ancestral Domain Sustainable Development Protection Plan
09:52na isa ang panggulin
09:53na dapat protectahan
09:55dahil aware nga kami na
09:57yan ay endangered species na.
09:59Pero,
10:00nababahala sila
10:01dahil
10:01may dumarayo raw
10:03sa isla
10:04na bubibili umano ng panggulin.
10:07Sa bawat sityo
10:09ng Kalawit,
10:10na may mga pumapasok
10:12na mga
10:14intruders,
10:15mga tagalabas.
10:16Kaya,
10:16pinaikting po namin yung protection namin,
10:18yung pagbabantay.
10:19Lalo tigit yung mga
10:20intruders na ito
10:21pumapasok doon sa mga strategic location
10:23na walang tao.
10:27Bihiran ng masilayan
10:28na may hayop
10:29na tumatawid sa kalsada.
10:32Isang indikasyon ito
10:33na gaano man
10:35kakritikal
10:36ang estado nila
10:37kung
10:37ang proteksyon nito
10:39ay nanggagaling
10:40sa komunidad.
10:42Kaya nitong mabuhay
10:44ng malaya.
10:46Maraming salamat
10:48sa panunood
10:48ng Born to be Wild.
10:50Para sa iba pang kwento
10:51tungkol sa ating kalikasan,
10:54mag-subscribe na
10:55sa JMA Public Affairs
10:57YouTube Channel.
Comments