- 20 saat önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00MÜZİK
00:31Efendim merhabalar, Beyaz TV ekranlarına hafta sonu klasi olan Geçmişe Yürüyen Adam programına hoş geldiniz.
00:41Bugün sizlerle birlikte Beyaz TV ekranlarında hep birlikte hep beraber Bilecik programının yani Söğüt'ü eğer Bilecik olarak sayarsak 3.
00:53bölümü.
00:53Eğer Bilecik kendi başına müstakil bir program sayarsak 1. bölümüyle karşınızdayız.
01:00Bilecik çok önemli bir geçiş noktasıdır.
01:03Bilecik Şeyh Edebali veya Şeyh Edebalı adı verilen o büyük Türk mutasavvufu ve medrese müderrisini kültürümüze kazandıran kişidir.
01:15Bilecik Osman Gazi demektir, Bilecik Orhan Gazi demektir, Bilecik Osmanlı Devleti'nin kurulduğu ana beşiği, o annelerin yavrularını salladığı beşik
01:26demektir.
01:27Bilecik bizim kültürümüzde Söğüt'le beraber muhteşem bir örgünün, muhteşem bir medeni tarihin işaretidir.
01:37Bugün sizlerle birlikte Bilecik'i Şeyh Edebali hazretlerinin türbesini, onun kızı, bizim de sevgili annemiz Osman Gazi'nin hanımı Rabia
01:50Bala Hatun'un türbesini,
01:53Şeyh Edebali hazretlerinin tekkesini, onun camiasını, ana bünyesinden 35 metre yukarıda ve dışarıda bulunan bağımsız bir minareyi,
02:04Sultan Orhan Gazi camisini, Yunanlılar tarafından yakılan, yıkılan camilerin bugün kalan enkazlarını, Yunan mezalimini,
02:16bu ülkenin ve bu şehrin başına nelerin geldiğini tarih boyunca en eski dönemlerden bugüne kadar konuşacağız.
02:26Bizler hazırız. Sizler de hazırsanız başlasın.
02:31Bilecik programı 3. bölüm ya da 1. bölüm.
02:36Söğüt'ü buraya sayarsak 3, saymazsak 1.
02:40Beyaz TV, geçmişe yürüyen adam Bilecik 1.
02:45Başladı.
02:55Sevgili dostlar, Bilecik ve bölgesine kimlik, anlam ve ruh kazandıran Osmanlı Devleti'nin ilk kadısı ve ilk manevi kurucusu
03:06Şeyh Edebali'nin mekanına, tekkesine, dergahına 100 metreler kaldı.
03:14300-400 metre sonra bu yoldan aşağıya indiğimizde karşımızda Edebali'nin camisi, tekkesi, türbesi, haziresi, her şey karşımızda olacak.
03:25Fakat arabayla bu yoldan, şu yoldan giderken aşağıya doğru bir şeyi göstermeden, bir yeri göstermeden buradan geçmek istemedim.
03:391921 yılında bu ülkenin, bu şehrin başına çok fena şeyler geldi.
03:45İşgal adı verilen o aşağılık duyguyu tattı.
03:51Yunanlılar burayı işgal etti.
03:54İşgal etmenin de bir haysiyeti vardır, bir şerefi vardır, bir namusu vardır.
03:59Türk tarihinde birazdan anlatacaklarımın bir benzerini birisi gösterirse eğer, ben bütün iddialarımdan ve bütün sözlerimden vazgeçmiş olacağım.
04:11Yunanlılar buraya geldiler, Bilecik'i işgal ettiler.
04:16Ha bu arada, Bilecik, Yunanlıların işgal ettiği dönemde Bilecik aslında buradaydı.
04:22Yani bir vadi şehridir.
04:25Tepelerde değildi.
04:27Daha sonra, Cumhuriyet'ten sonra Bilecik tepelere yerleşmeye başladı.
04:32Devlet Ali Osman zamanında, hatta Romalılar zamanında o klasik, eski ve kadim Bilecik, tam olarak şu an yeşillik olarak gördüğümüz
04:42şu ovada, şu vadide durmaktaydı.
04:46Geldiler, yaktılar, yıktılar.
04:50Her şeye el koydular.
04:52Her şeyi kendilerine, zimmetlerine geçirdiler.
04:56Bu ülkenin şanlı, şerefli, yiğit, aslanlarından oluşan, kuvayi milliyeden oluşan düzenli ordu, başlarında başkomutan Mustafa Kemal Paşa'yla birlikte bir
05:11kurtarma harekatına giriştiler.
05:13İşgaller önlenemedi ama kurtarma harekatına girişildi.
05:181922 yılı, en başından en sonuna kadar işgali uğramış olan Türkiye'nin, Türk topraklarının düşmandan düşman çizmelerinden kurtarılışına şahitlik yaptı.
05:31Mustafa Kemal Paşa'nın Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi'nde önce doğudaki 4.11 Eylül 1919'da Sivas'taki bütün Anadolu'da bulunan
05:44ve bölgesel kurtuluşları murat edinen kuvayi milliye birliklerini
05:51Anadolu ve Rumeli müdafay hukuk cemiyeti adı altında birleştirmesi, ardından bunu düzenli bir ordu haline getirmesi düşman kuvvetleri için bir
06:03kabustu.
06:04Zira düzenli ordu artık önüne bakacak.
06:07Bir adım geri gitmeden hep ileriye doğru gidecek.
06:11Takvimler 1922'yi gösterdiğinde, Bursa ve Bilecik bölgesinin düşman işgalinden kurtuluşunu gördüğümüz zamanlardı.
06:22Bilecik'e geldiler.
06:23Şanlı şerefli Türk ordusu, Türkiye Cumhuriyeti'ni kuran Türk ordusu Bilecik'e geldiğinde, Bilecik'e girdiğinde,
06:33bu topraklarda bulunan Yunan askerleri ardında medeniyete dair tek bir eser bırakmadan yaktılar, yıktılar ve bu ülkeden defoldular, gittiler.
06:44Bu yakma-yıkma harekatını biz hep 9 Eylül'de İzmir'in kurtuluşunda gördük.
06:51Limandan gemilere atlayan Yunanlılar karşımıza yanan, karşımıza enkaz halinde duran bir İzmir bıraktılar.
07:00Ve herkes bu İzmir'i konuştu.
07:03Kimse Bilecik'e anlatmadı.
07:05Halbuki enkazların en büyüğü Bilecik'teydi.
07:08Bu topraklar büyük bir katliama, büyük bir soykırıma maruz kaldı.
07:13Hem insanlık açısından, hem de tarihi medeniyetler açısından.
07:18Giderken şu vadede bulunan bütün evleri, sokakları, konakları yaktılar.
07:24Detaylarda görmüş olduğunuz şu camilerin ya da biraz yukarıda gördüğünüz şu cami, o günkü enkazın, o günkü kültürel asimilasyonun ve
07:39soykırımın ne denli ve nerelere geldiğini göstermektedir.
07:43Şu an karşımızda bir Yunan eseri görmekteyiz.
07:47Yunanlılar burayı terk ederken, işgal ettikleri Türk topraklarını terk ederken arkalarında bir enkaz bıraktılar.
07:56Yakılmış yıkılmış binalar, camiler, yakılmış asılmış insanlar ve bir Bilecik soykırımı.
08:04Geldiğiniz zaman Şeyh Edevali Hazretleri'ne doğru bu yoldan inerken, ne olur yolda durun, öyle gitmeyin.
08:14Tam olarak bu vadede durun, şu an benim görmüş olduğum manzarayı, yıkılmış harap olmuş camileri ve bir medeniyetin ne hale
08:24geldiğini görün.
08:26Bilecik sizi bekliyor.
08:38Antik Roma'dan itibaren yani Bilecik kentinin oluşmaya başladığı ve insan şehri olduğu andan itibaren klasik Bilecik yoluna giriş kısmındayız.
08:53Hem Roma İmparatorluğu hem Osmanlı Devleti 1921'de Yunanlıların yaktığı ana kadar var olan Bilecik Vadisi'ndeki o kadim Bilecik şehrine
09:07giriş yolu burası.
09:09Buradan başka Bilecik'e, buradan başka Bilecik şehrinin ana merkezine giriş yolu yok.
09:16Yani Bilecik'i Romalılar zamanında da Osmanlı zamanında da dünyaya bağlayan tek bir yol varmış.
09:25O da şu an sizin detaylarda güzelliğini görmüş olduğunuz bu yol.
09:31Bu yolun tam önünde bir tane kaya var.
09:35Dimdik duran bir kaya 90 derece.
09:38Kayanın da üzerinde zincirler var.
09:41Görüyorsunuz.
09:42Bu zincirlerin tarihi bir anlamı var.
09:46Roma İmparatorluğu'nda böyle bir zincir kültürü var mıydı?
09:50Bununla alakalı yapmış olduğumuz araştırmalarda herhangi bir şey ben bulamadım.
09:56Roma'da değil ama Osmanlı Devleti'nin o kadim, o ilk klasik dönemlerinde
10:01bununla alakalı pek çok anekdot, not ve hatıra bulunmakta.
10:07Efendim burası merkezi giriş yolu.
10:11Şehre girmek isteyen, şehirden çıkmak isteyen kervanlar veya insanlar mutlak suretle bu yoldan geçmek zorundaydı.
10:22Bugün de merkezi Bilecik yani o şehir olarak Bilecik'e giriş yolu burada değil.
10:29Artık burası o işgalden ve yakıldıktan, Yunanlılar tarafından yağmalandıktan ve yok edildikten sonra Bilecik burada bir daha kurulmadı.
10:40Bilecik dağların üstlerinde kuruldu.
10:42Bu yüzden kadim Bilecik kenti hep yokuşlarla müsemmadır, yokuşlarla anılmaktadır.
10:49Aslında Bilecik dümdüz bir vadi içinde bulunmaktaydı.
10:53Bu yoldan geçen kervanlar, bu yoldan geçen insanlar mutlaka bu zincirlere ve o zincirlere asılı olan adamlara şahitlik yapıyordu.
11:05Hayır hayır boğazlığından asılı değil, gövdesinden asılı.
11:09Bu bir cezadır.
11:11Şöyle ki, toplum kurallarının dışında hareket eden, mesela vergisini vermeyen, mesela ahlaksızlık yapan, mesela herhangi yaş belirtmiyorum, tacizin yaşı olmaz.
11:28Çocuk olunca o hastalık olur, pedofili olur.
11:31Herhangi bir taciz olayında veya toplumun hoş karşılamadığı bir mevzuda, ticari veya ahlaki fark etmez, toplumun genel ahlaki kurallarının dışında
11:44bir hareket yapılırsa,
11:47ağırlığına göre önce burada asılır, gövdesinden, altına bir yazı yazılır ve onun ne yaptığı gösterilirdi.
11:56Buradan geçen kervanlar ve insanlar orada asılı olan insanı görürlerdi.
12:02O insanın siciline kendi dünyalarında bir çizgi çizerler, bu yanlış insan derlerdi.
12:10Örneğin tartıda hile yapmış, malında oynama yapmış diyelim.
12:15Onu orada görürdü o esnafı, bir daha da onun dükkanından alışveriş yapmazdı.
12:20Taciz, tecavüz, pedofili, toplumun hiç hoş karşılamadığı insanların içini iğrendiren ahlaksızlıkları yapan biri ise önce orada yaygılanır, önce orada insanlara
12:35gösterilir.
12:37Ardından bu kişi, oradaki kişi halkın gözünün önünde dönemin şartlarına göre öldürülürdü, idam edilirdi.
12:45Ama idam edilen de, bir gün yattıktan sonra beraat eden de, tüm cezalılar ilk önce oradaki zincirlere bağlanır, halka burada
12:58lanse edilirdi.
12:59Buradan şehre giren ya da buradan şehirden çıkan herkes, orada bulunan insanın neden orada olduğunu, hangi suçu işlediğini ve akıbetinin
13:13ne olacağını altındaki açıklama metninden okurdu.
13:16Bu bir nevi, bak böyle yapmayın siz de böyle olursunuz biçiminde bir ikna, toplumu temize çıkartmak, temiz topluma ulaşmak için
13:27sanki bir ikna mekanizması gibi geliyor bana.
13:31Doğru da olabilir zamanın şartlarına göre, vergi kaçıran da, malında hilelik yapan da, insanları kandıran da, insanların midesini bulandıran taciz
13:43vakalarına karışan da önce orada asılıyor, sonra affediliyor ya da öldürülüyordu.
13:49Bu yüzden şu kayanın, dikdörtgen biçiminde bulunan ve 90 derecelik bir açıyla yere saplanmış olan bu kayanın adı, zincirli kaya
14:02ya da sicilli kaya.
14:04İnsanın sicilinin bozulduğu kayadır bu kaya ve sicilli kaya olarak geçmektedir.
14:11O günlerden bugün, en son kim, hangi suçla ve ne zaman buraya asıldı ben bilmiyorum.
14:18Böyle bir not varsa da hiç denk gelmedim.
14:21Bilecik araştırmalarımda böyle bir nota da denk gelmedim ama orada asılmak sanırım Bilecik sosyolojisinde tüccarsa işlerinin bitmesine, halksa halkın önünde
14:35linç edilmesine sebebiyet vermektedir.
14:39Allah kimseyi toplumun önünde küçük düşürecek, sonrasında pişman olacak bir şey yaptırmasın.
14:48Allah bize sahip çıksın.
14:51Orada asılı olan insanlarla aynı şeyleri yapmayalım.
14:54Bilecik'e geldik, Şeyh Edevali Hazretleri, Orhan Gazi Camii ve Türbesi'ne geldik.
15:01Kadim ve gerçek Bilecik'e girdik ama bunu unutmayalım.
15:06Arabalarımızı burada durduralım.
15:08Tam olarak benim anlattıklarım ışığında şu kayayı inceleyelim.
15:13Efendim Bilecik, Sicilli Kaya sizleri bekliyoruz.
15:27Daha eski var mıdır bilmem.
15:30Yunanlılar tarafından yakılmış yıkılmış mıdır bilmem.
15:34Ama şu an elimizde bulunan en eski envanter, Bilecik Vadisi'ndeki en eski cami, şu an arkamda bulunan Orhan Gazi,
15:44Sultan Orhan Camii yapılış tarihi üstünde de yazdığı gibi 1332.
15:50Orhan Gazi'nin babası Osman Gazi hastayken başa geçtiğini, babası yaşıyorken iki sene boyunca devleti 1324'den 26'ya kadar idare
16:04ettiğini biliyoruz.
16:051326'dan itibaren Osman Gazi öldükten itibaren 24'te öldü, 26'ya kadar devleti idare etti, 26'da Bursa'yı aldı, başkent yaptı,
16:20sultan oldu vs.
16:221332 yılında tahta çıktıktan 8 sene sonra yapılan bir cami.
16:29Ama bir şey söyleyeyim, hatırlarsanız Gebze programlarında Orhan Gazi'nin 1323 yılında babası Osman hayattayken
16:41ama hasta bir biçimde yatağa yatmış Nikriz yani Gut'la uğraşırken devleti babası adına alan Orhan'ın 1323'de Gebze'de bir
16:56camiye başladığını, 1330'da bitirdiğini biliyoruz.
17:00Yani Orhan Gazi'nin yapmış olduğu ilk cami 1332 Orhan Gazi camiyi değil, 1323 Gebze Sultan Orhan camiyidir.
17:14Bu anekdotu da bir yere koyalım ve anlatmaya devam edelim.
17:19Vadinin hemen dibinde, Şeyh Edebali hazretlerinin tekkesinin dizi dibinde,
17:25ayağının hemen altında cihan padişahı olmaya namzet olan Sultan Orhan muhteşem bir eser verdi.
17:35Orhan Gazi, Osman Gazi'nin oğludur ve Osmanlı Devleti'nin resmi olarak ikinci padişahıdır.
17:43Ha bu arada resmi diyorum ya, Rus tarihinde ya da Roma tarihinde ya da Avrupa tarihinde Orhan üçüncü padişahdır.
17:52Zira Osmanlı Devleti'ni Avrupa literatürü Osman Gazi'den değil, Ertuğrul Gazi'den başlatmaktadır.
18:00Ertuğrul Gazi'yi bire koyduktan sonra Osman ve Orhan diye sıralama yapılmıştır.
18:07Eğer bu literatürü hak sayacaksak, Orhan Gazi, Osmanlı Devleti'nin üçüncü sultanıdır.
18:15Dedesi Ertuğrul'dan itibaren buraya bir cami yaptı, tam olarak Edebali hazretlerinin türbesinin altına.
18:23Orhan Gazi'yi fermanlarında muhteşem bir başlangıç yapar.
18:28Dört tane şehriniz var.
18:31Düşünün, Bursa sizin, Bilecik sizin, Eskişehir'in bir kısmı sizin, Balıkesir, Karası Beyliği size dahil olduğu için sizin,
18:42henüz İzmit, Kocaeli, Gebze bölgesi size ait değil tartışmalı, 1329 Palekanon Savaşı, Maltepe Savaşı yapılmamış.
18:54Tam o esnada Marmara'nın güneyine hakimsin.
18:58Henüz Kuzey Marmara'ya çıkamamışsın.
19:03İdale, inanılmaz felsefeye ve vizyona bakın.
19:08Fermanlarında Orhan Gazi şöyle başlar.
19:13Ben Orhan, ufukların efendisi, dünyanın hakimi.
19:20Ben Orhan, el muzaffer daima.
19:23Müthiş bir başlangıçtır.
19:25Ben Orhan, ufukların efendisi, dünyanın hakimi demek inanılmaz bir misyonun ve inanılmaz bir vizyonun eseridir ki
19:36buradan kanuniler, fatihler çıktı ardından.
19:40Şu an bulunmuş olduğumuz topraklarda Osman Gazi, kayınpederi Şeyh Edebali Hazretleri ile beraber tanıştılar, zikir yaptılar, sohbet ettiler.
19:53Allahu Alem, Şeyh Edebali Hazretleri Kur'an-ı Kerim okudu, Osman Gazi dinledi.
19:59Zira Şeyh Edebali'yi anlattığımız zaman yukarıda birazdan göreceğiz ki Şeyh Edebali Hazretleri aslen Karamanlı'dır.
20:08Her ne kadar Hüseyin Hüsamettin, dönem tarihçisi Hüseyin Hüsamettin onu kroneğinde Kırşehirli olarak sayıyorsa da çok doğru değildir.
20:18Şeyh Edebali Hazretleri Karamanlı'dır.
20:21Kırşehir'de eğitimini görmüştür.
20:24Neyse, tüm detayları yukarıda konuşacağız.
20:26Eğitim aldıktan sonra her bir yerlere gidip eğitim aldıktan sonra Bileciğe geldi ve bir dergah kurdu.
20:36İşte bu dergahta Osman Rabia Bala Hatun ile evlendi.
20:40Fakat buraya Orhan Gazi dedesi ama öz dedesi değil ha, üvey dedesi.
20:48Üvey denir mi?
20:49Bilmiyorum ki nasıl.
20:51Ben anlatayım literatürü ve kelimeleri siz belirleyin.
20:54Osman Gazi'nin iki tane eşi var.
20:57Bunlardan birisi Selçuklu komutanlarından Ömer Abdülaziz'in kızı Malhun Hatun.
21:04İkincisi Şeyh Edebali Hazretleri'nin kızı Rabia Bala Hatun.
21:10Edebali Hazretleri'nin kızı Rabia Bala Hatun'dansa bir oğlu var.
21:15Adı Alaaddin.
21:16Müthiş bir adam.
21:19Osmanlı Devleti'nin ilk Milli Eğitim Bakanı, ilk Maliye Bakanı, ilk İçişleri Bakanı, ilk Tarım Bakanı vs.
21:26Bütün devletin içişleriyle alakadar olmuş Alaaddin.
21:29Osman Gazi'nin ikinci hanımı Malhun Hatun'dansa Orhan Gazi oldu.
21:35Tabi Hamit var, Pazarlı var onların anneleri belli değil.
21:38Kimden olduğu belli değil.
21:40Tarih, Hamit'i ve Pazarlı'yı yan koymuş, Orhan'ı ve Alaaddin'i anlatmış.
21:47Aslında Orhan Gazi, Şeyh Edebali'nin kızı Rabia Bala Hatun'un öz oğlu değil,
21:54Malhun Hatun'un oğlu.
21:55Fakat anneliği olan Rabia Bala Hatun'un babası olan Şeyh Edebali Hazretleri'nin türbesine ve dergahına çok özen göstermiş.
22:06Oraya ciddi yatırımlar yapmış ve Bilecik'teki camisini de Şeyh Edebali Hazretleri'nin türbesinin ve tekkesinin ayağının dizinin dibine yapmış.
22:19İnanılmaz güzel.
22:21Devletteki birliği ve beraberliği göstermekte.
22:24Şimdi detaylarda gördüğünüz bir minare var.
22:27Bu minare Orhan Gazi Camii'nin minaresi.
22:31Fakat bakıyorsunuz cami vadede aşağıda.
22:35İnsanlara bu ezan sesini duyurmak için çok yüksek.
22:4050-60-70 metre yüksekliğinde Süleymaniye Camii'ndeki 76 metre,
22:45Selimiye Camii'ndeki 85 metre gibi yüksekliklere ulaşan ya da Çamlıca Camii'nde olduğu gibi 107 virgül yani 107 metre
22:58bir santim uzunluğunda minareler yoktu.
23:02Şimdi bir dakika 107 metrelik bir minare var.
23:06Bir santim ne?
23:08Mimari problem mi?
23:10Hayır efendim.
23:11107 virgül bir aradaki virgülü kaldırırsak ve sayıyı okursak 1071 yapar.
23:20O da Malazgirt'in fethidir.
23:22Çamlıca Tepesi'nde bulunan Büyük Çamlıca Camii'nin minaresi 1071'dir.
23:28Yani 107 metre bir santim.
23:30Öyle bir teknolojiye hakim olmadığınız dönemde böyle bir cami yaptığınızda minare aşağıda kalır ve insanlara bunu duyuramazsınız.
23:40Ne yapmanız gerekiyor?
23:42Doğal bir kaya 35 metre yüksekliğindeki doğal bir kayanın üzerine ki şu an detaylarda görüyorsunuz.
23:50Bir minare yapmanız lazım.
23:52Bu minare camiden bir hayli ileride.
23:56Cami burada, minare burada.
23:59Bağımsızdır camiden minare.
24:02Ama bugün minareler var.
24:04Peki bunu nasıl izah edeceğiz?
24:06Bunun da cevabı kolay.
24:08Minareleri ekleyen Abdülhamid Han'dır.
24:11Buraya Abdülhamid Han Söğüt'e ve Bileci'ye çok ciddi yatırımlar yaptı.
24:16Ve bu yatırımlardan biri de Orhan Gazi caminin bir kısmını büyüttü.
24:23Yani şu ikinci tahtadan sonraki kısmını büyüttü.
24:27Kubbesini genişletti.
24:29İki tarafa da minare koydurdu.
24:32Cami aslında küçük.
24:33Camiyi büyüten, iki tarafına minare koyan Abdülhamid Han.
24:37Caminin gerçek minaresi bunlar değil.
24:41Şu an detayda gördüğünüz bu minaredir.
24:44Geldiğiniz zaman bu vadiye tam olarak burada durun.
24:48Bu camiye bakın.
24:50Sonra buraya bakın.
24:52O günler gözümüzün önünden film şeridi gibi geçsin.
24:57Ne diyelim?
24:58Orhan Gazi camiyi de sizi bekliyor efendim.
25:16Şeyh Edebalı hazretlerinin makamında ve mekanında bulunmaktayız.
25:22Kim olduğu Osmanlı devletinin ilk kurucularından olduğu için biraz mitoloji ile karıştırılmış efsanevi bir karakter haline getirilmiş.
25:34Bu yüzden nereye kadar doğru, nereden sonrası sevgiye dayalı olarak ekleme olduğunu bilmediğimiz bir karakter.
25:44Şeyh Edebalı hazretleri, 120 yaşında vefat ettiği söylenmektedir.
25:501206 tarihinde dünyaya geldi.
25:54Dolayısıyla Ertuğrul Gazi'den 10 küsur yaş küçük, 1326 tarihinde vefat etti.
26:03Bursa'nın alındığını gördü.
26:06Damadının diğer hanımından olma oğlu yani torunu Orhan Gazi'nin yaptıklarını gördü.
26:14Yani 120 yaşındayken torun torba sahibi, fetihler yapan, komutanlara hakimlik yapan ve Bilecik bölgesinin merkezi olan bir insandı.
26:27Nereli olduğu hakkında çeşitli rivayetler var.
26:30Kırşehirli olduğu söyleniyor ama bu Amasya tarihinin yazarı Hüseyin bin Hüsamettin tarafından yazılmış.
26:40Hüseyin bin Hüsamettin'in o günkü kronik tarihçi Hüseyin bin Hüsamettin'in kitaplarının dışında başka bir yerde böyle bir bilgiye
26:49denk gelinmiyor.
26:51Adı İmam-ıddin Mustafa, İmam-ıddin Muzaffer.
26:55Güzel bir adam, eğitimini almak için önce Kırşehir'e ardından Konya'ya sonra Suriye Halep bölgesine gitmiş.
27:04Nerede bir eğitim görebileceği bir hoca varsa onun yanına gitmiş.
27:10Öyle ki tek bir kitabı görmek, tek bir kitabı incelemek için Kahire'ye kadar gittiği,
27:16Mısır Kahire'de İslam alimleriyle görüştüğü, İslam alimlerinden ders aldığı bile söylenmektedir.
27:24Dediğim gibi kurucu irade, kurucu hakim, Osmanlı'nın ilk kadısı, ilk savcısı ve ilk her şeyi olduğu için üzerine bindirme
27:36bilgiler de bulunmakta.
27:38Bu yüzden nereye kadar hak ve hakikat, nereden sonrası ilave bir bilgi çok da kestiremiyoruz.
27:45Eğitimi bittikten sonra çeşitli tarikat ve tasavvuf kollarında öğrencilik ve hocalık yaptıktan sonra yolu Bilecik'e düşer.
27:56Bilecik'te tam olarak bulunduğumuz yerde, vadilerin, dağların, tepelerin tam ortasına bir dergah kurar.
28:06Bu dergahta Bilecik halkını, ama dikkat o günlerde Bilecik bölgesi henüz Roma İmparatorluğu'nun elinde Bilecik tekfurluğu diye bir tekfurluk
28:17var.
28:18Ertuğrul Gazi'nin dünürü olan Şeyh Edebalı Hazretleri ile Rabia Bala Hatun ki türbesi buradadır, Rabia Bala Hatun ile Osman
28:28Gazi evlendiklerinde Bilecik konusu biraz tartışmalıydı.
28:34Zira Bilecik tekfurluğu henüz vardı, Osmanlı Devleti buralara tam anlamıyla hakim olmamıştı.
28:41Böyle bir dönemde dağların taşların arasına kurmuş olduğu dergah, yani tam olarak burası, türbesi orada, dergahı burada, burası bir dergahdır.
28:54Bayan Mescidi olarak kullanılan Bay Mescidi, bayan ve bayı boş verelim, erkek ve kadın mescitlerinin bulunduğu yer, onun dergahı ve
29:05zaviyesi, yan taraf ise mektebiydi.
29:08Mektep vefatından sonra türbe haline getirildi.
29:13Osman Gazi, cihan hükümdarı Osman Gazi tam olarak burada Şeyh Edebali Hazretleri ile tanıştığı, tam olarak burada kızını alıp almama
29:27konusunda konuştukları bilinmektedir.
29:30Bala Hatun, Şeyh Edebali'nin kızı olarak buralarda hizmet vermekteydi.
29:35Evi neredeydi? Az evvel gördük ya biraz yokuş çıktık.
29:40Az evvel gördüğümüz Orhan Gazi türbesinin orada da evi bulunmaktaydı.
29:45Osman Gazi şu an tam bizim ayak bastığımız yerlere gelmiş.
29:50Bu dergahta bulunan insana aşık olmuş.
29:53Osman Gazi 1258 doğumlu.
29:58Şeyh Edebali 1206 doğumlu.
30:01Demek ki aralarında 52 yaşlık bir zaman dilimi var.
30:05Osman Gazi buralara gelir.
30:08Tasavvuf ve ilim dolu geceler sonucunda Söğüt'e dönmezmiş.
30:14Söğüt, malumunuz Ertuğrul Gazi'ye Alaaddin Keykubat tarafından verilen bir uç beyliği hediyesidir.
30:211258 tarihinde Osman Gazi babası Ertuğrul o bölgenin uç beyiyken orada dünyaya geldi.
30:29Buradan Söğüt'e arabayla 20 dakika.
30:32Ne diyelim 3-4 saatlik diyelim.
30:353-4 saatlik bir yolculukla, at yolculuğuyla Söğüt'e gidilir.
30:39Gece geç saatler olduğu için Osman Gazi Söğüt'e,
30:43anasının babasının yanına dönmemiş.
30:46Buralarda, belki de bu dergah odasında, ne bileyim belki de şu dergah odasında,
30:53burada yatmış.
30:55Tam olarak benim size baktığım yerde, tam olarak sizin bana baktığınız yerde.
31:00Buralarda yatmış.
31:02Gece rüyasında, bu arada klasik Osmanlı literatüründe şöyle anlatılır.
31:08İçinde Kur'an bulunan bir oda verilir.
31:12Duvarda, duvarda bir Kur'an asılıdır.
31:18Bu asılı olan Kur'an'a hürmetsizlik etmemek için,
31:22Kur'an'ın yanında ayaklarını uzatarak yatmamak için,
31:27bağdaş kurar ve duvara yaslanır.
31:30İçi geçer.
31:31Rüyasında, karnından bir çınar ağacının çıktığını,
31:38bu çınar ağacının bütün dünyayı sardığını,
31:42dünyayı kapladığını görür.
31:44İçinden bir güneş doğar, gökyüzüne çıkar.
31:48Sonra bir çınar ağacı çıkar,
31:50bütün dünyayı kaplar.
31:52Panik ve heyecanla kalkar.
31:54Sabaha kadar ne çekmiştir acaba?
31:56Böyle bir rüyayı kim görebilir ki?
31:58Gece rüyasında güneş çıkıyor karnından,
32:01dünyayı aydınlatıyor,
32:03çınar ağacı çıkıyor,
32:06bütün dünyayı kollarıyla kaplıyor.
32:08Bu rüya çok farklı bir rüyadır.
32:11Sabah namazı olur olmaz,
32:13Şeyh Edebalı Hazretleri,
32:15aşağıdaki evinden misafir bıraktığı Ertuğrul Gazi'nin,
32:20Kayy aşiretinin lideri olan Ertuğrul Gazi'nin oğlu,
32:24Osman Gazi'yi bıraktığı mescide girer.
32:27Namaz kılacaklardır.
32:29Ve orada hocasına,
32:31Edebalı Hazretleri'ne gördüğü rüyayı anlatır.
32:34Edebalı Hazretleri o rüyayı dinler ve der ki,
32:38hayırlı olsun evladım,
32:40Allah-u Teala sana bir cihan devleti nasip etti.
32:44O çınarın dünyayı kaplayan kolları senin devletinin gücünü göstermekte ve bir zaman gelecek kuracağın devlet bütün dünyaya hükmedecektir ve sen
32:56dünyanın en büyük devletlerinden birini kuracaksın der.
33:00Osman Gazi muhtemelen çok sevinmiştir.
33:03Ne hissettiğiyle alakalı erimizde herhangi bir done yok.
33:06Ama birisi böyle bir rüya görse,
33:09bir ulu kişi, bir eren kişi de böyle bir tanımlama yapsa,
33:13sanırım zevkten dört kişi olur Allah'a hamle eder ve çok seviniriz değil mi?
33:18Osman Gazi ardından çıkmış ve Söğüt'e gitmiştir.
33:22İşte böyle bir adama Şeyh Edebalı Hazretleri kızı Rabia Bala Hatun'u vermiştir.
33:29Kızı Rabia Bala Hatun da Şeyh Edebalı'nın izniyle Osman Gazi ile evlenmiştir.
33:35Şimdi Osman Gazi'nin görmüş olduğu ve Şeyh Edebalı Hazretleri'nin büyük devlet sahibi olacaksın ve kurduğun devlet bütün dünyayı
33:45kaplayacak.
33:46Bak evlat sen büyük adam olacaksın biçimindeki rüya meali kulaklara hoş geliyor değil mi?
33:53Yani evet öyle olması gerekiyor.
33:55Osman böyle bir rüya görmesi gerekiyor.
33:58Ama yaptığımız dünya tarihi araştırmalarında Napolyon Bonaparte'ın da tarihinde rüyasında bir çınarın karnından çıktığını ve bütün dünyayı kapladığını göstermektedir.
34:12Sezar da bir rüya görmüş Sezar.
34:16Roma İmparatoru Sezar bir rüya görmüş ve bu rüyada bir çınar ağacı karnından çıkar ve bütün dünyayı kaplar.
34:25Aynı rüyayı Marcus Antonius da görmüş.
34:28Aynı rüyayı Roma İmparatoru Doğu Roma İmparatoru Justinianus da görmüş.
34:34Marcus Antonius, Sezar, Napolyon, Justinianus, Osman Gazi aynı rüyayı görmüşler.
34:43Bu şu demek, mitolojide halkın yüceltmek istediği yüce insanların hikayelerinde bu tür eklemeler vardır.
34:55Aslında Napolyon klasiğinde böyle bir rüya yok.
34:58Napolyon'un üzerine eklenen rivayetlerde bu var.
35:03Roma tarihindeki kaynak, Bülent İplikçioğlu'nun Roma tarihini verebilirim.
35:07Roma tarihinde Sezar'ın Marcus Antonius'un böyle bir rüya gördüğünü de söylemiyor.
35:14Ama tevarih anlamında hikayeci Roma tarihinde bu anlatılır.
35:19527-65 yıllarında Doğu Roma'yı idare eden Justinianus'un da anlatıldığı kitaplarda böyle bir rüya yoktur.
35:28Ama efsaneleşmiş tarihte böyle bir rüya vardır.
35:31Aynısı Tevarih'te var olan Taci Tevarih'te yoktur.
35:35Tevarih-i Ali Osman'da vardır.
35:37Taci Tevarih'te yoktur.
35:39Bu tür rüyalar bilimsel tarih anlatımlarında yoktur.
35:42Hikayevi, mitolojik ve ana karakterdeki insanı yüceltmek isteyen bütün kitaplarda bulunmaktadır.
35:51Gelelim bizim yorumumuza.
35:53Gerçekten Osman Gazi'nin karnından bir çınar çıktı mı?
35:57Bütün dünyayı kapladı mı?
35:59Bilimsel olarak hayır.
36:00Ama mitolojik ve Türk destanı olarak evet.
36:04Gönlümüzden geçen ne?
36:06Evet.
36:06İnşallah öyle bir rüya vardır.
36:08Fakat böyle bir rüya varsa da yoksa da fark eder mi?
36:11Osmanlı Devleti'ni kuran Osman Gazi'nin torunları 400 sene boyunca bütün dünyaya hükmetti.
36:18Fermanlarıyla krallar indirdi, padişahlar çıkarttı.
36:22Bir tek emriyle okyanusları ülkelere haram kıldı.
36:26Böylesine bir güç çınar ağacının bütün dünyayı kaplamasıyla izah edilmesi gerekmiyor mu?
36:33Bakın nasıl güzel ama.
36:35Bilecik Vadisi karşımıza kayı tamgası, şanlı Türk bayrağı.
36:39Allah her ikisini de gökyüzünden indirmesin.
36:44Hem mavi kayı tamgası, hem kırmızı, rengini şehidinden alan kan kırmızısı o al bayrağım gökyüzünden hiç inmesin.
36:54Gökyüzünü süslesinler.
36:56Gelin tam olarak durduğum yerde durun ve bu manzaranın tadını çıkartın.
37:11Şeyh Edebali Hazretleri'nin mekanındayız, türbesindeyiz.
37:18Mekanında değil, gerçek türbesindeyiz.
37:20Burası 1300'lü yıllarda Şeyh Edebali Hazretleri tarafından kullanılan dergah odalarından biri bir dönem mektep olduğu Edebali Hazretleri'nin bu
37:34bölgede okuma yazma bilmeyen insanlara okuma yazma öğrettiği biliniyor.
37:40Bu coğrafyada Romalılar da var.
37:43Romalılarla olan muhabbet, münasebet nedir bilmiyoruz.
37:47Romalılar buraya gelip İslam'ı dinliyorlar mı?
37:50Edebali Hazretleri kaç Romalıyı Müslüman yaptı?
37:54Allah-u Alem bunlar bilinmiyor.
37:56Tek bildiğimiz 1326 tarihinde vefat ettiğinde Şeyh Edebali Hazretleri torunu Orhan Gazi tarafından dergahının içine, insanları irşat etmiş olduğu dergahın
38:08içine onu defnetti.
38:11Yani şuradaki.
38:12Edebimizin içeri girmek istemiyoruz.
38:15Yani ayaklarımızın hizasında olsunlar istemiyoruz.
38:19Yukarıda kalsınlar.
38:20Bu yüzden buradan anlatmak istiyoruz.
38:22Edebali Hazretleri'nin vefatından sonra çocukları, oğulları, talebeleri bu dergahın şeyhleri buralara geldiler ve buraları defnedildi.
38:34Burası bir nevi aile haziresi.
38:37Tabelalardaki isimlere bakacak olursak Şeyh Edebali Hazretleri'nin yakını der.
38:43Yani bunlar ya yeğenleri ya torunları ya da akrabaları.
38:47Aile mezarlığı içinde bulunmaktayız ve Osmanlı tam olarak şu yazıda, şu hat yazısında yazıldığı gibi Edebali Hazretleri'ni görüyordu.
39:00Bu tür hat yazılarında tavsiyem alttan yukarıya doğru gelin.
39:05Alttan.
39:05Alttan başladığımızda yazının içinde ya Hazreti Şeyh Sultan Edebali yazdığını görmekteyiz.
39:16Ya Hazreti Şeyh Sultan Edebali Hazretleri burada insanlara ders verdi.
39:23Osman Gazi burada mı acaba bu odada, burada olduğu kesin de bu odada mı acaba uyumadı?
39:32Acaba bu odanın duvarlarından birinde mi Kur'an-ı Kerim asılıydı?
39:37Ve o Kur'an-ı Kerim asılı olduğu için bağdaş kurup sırtını duvara yaslayarak sabaha kadar uyumadığı,
39:46böyle kendinden geçtiği bir anda da gövdesinden bir güneşin çıkıp,
39:51ayın çıkıp gökyüzünü aydınlattığı,
39:54bir çınar ağacının da çıkıp altı koldan bütün dünyayı kapladığı,
39:59gerçeği, o rüyası olduğunu farz ettiğimiz o rüyayı acaba bu dergah odasında mı gördü?
40:09Bilmiyoruz ki.
40:11İnşallah öyledir ve inşallah biz şu an bir devletin doğuşuna şahitlik yapan bir odanın içinde bulunuyoruzdur.
40:20Ve inşallah Osman Gazi'yi burada o duayı edip,
40:25inşallah burada Allah tarafından çınar ağacıyla, devlet müjdesiyle müjdelenmiştir.
40:32Biz de Osman Gazi'nin o güzel rüyayı gördüğü bu odada sizlere bunları anlatmayı Allah nasip etti.
40:43Bu da güzel. Allah'a hamdolsun.
40:56Çok hızlı bir biçimde geçti değil mi?
40:59Yani söz konusu Bilecik olunca, söz konusu Bilecik'in tarihi olunca,
41:05taşı mermer, toprağı seramik, yaprağı ipek, diriliş, kuruluş ve kurtuluşun şehri,
41:12Şeyh Edabali Hazretlerinin diyarı Ertuğrul Sancağı, Osmanlı Sancağı, Bilecik olunca,
41:20nasıl geçiyor o zaman?
41:22Bizler şu an etrafa baktığımızda iki tane dağın, iki tane şöyle dağın ortasında bir vadede bulunuyoruz.
41:31Zaten kadim Bilecik.
41:33Bu ya işte hep söylediğimiz gibi.
41:36Bizler sizlerle birlikte tarih konuşmaktan, tarihi geziler yapmaktan,
41:41gezdiğimiz yerleri sizlere anlatmaktan sonsuz keyif duyuyoruz.
41:46Bu keyfin aynısı inşallah sizde de var olsun.
41:50Zira Beyaz TV ekranlarında hafta sonları yayınlanan
41:55Geçmişe Yürüyen Adam programı, tam olarak bu program,
42:00sizlerin sayesinde var olun,
42:03Türk televizyon tarihinde düzenli olarak ve sürekli,
42:07ilk yüze, en çok izlenilen ilk yüz program arasına sürekli giriyor.
42:14Magazinlerin, dizilerin, eğlence programlarının, reality şovların,
42:22kadın eğlence kuşaklarının arasında tarih programı yapmak,
42:28sizlerle birlikte tarih konuşmak,
42:31Türkiye televizyon kültürünün sosyolojik realitesi ve gerçeği karşısında
42:37izlenilmesi biraz zor olan programlardır.
42:42Biz sizlerle birlikte bu zorluğu aşıyoruz ve biz sizlerle birlikte ilk yüze giriyoruz,
42:48düzenli olarak var olun.
42:51Bu hafta sizlerle Bilecik tarihi içerisinde haşrolduk,
42:55Bilecik tarihi içinde kaybolduk.
42:57Bilecik tarihi vadisinde var olan ve yaşanmış olan tarihi,
43:03acısıyla, tatlısıyla, hüznüyle ve sevinciyle birlikte konuştuk.
43:08Bakalım haftaya nerelerde, hangi tarih ve hangi tarihi birikim içinde olacağız.
43:14He de bir haftaya olsun, bakalım nerelerde olacağız sizlerle birlikte.
43:18Allah fırsat ve ruhsat verirse bambaşka bir coğrafyada,
43:22bambaşka bir tarih zenginliği içinde haftaya görüşmek üzere.
43:26Allah'a emanet olun.
Yorumlar