- 9 saat önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00İNTRO
00:30Efendim merhabalar uzun bir aradan sonra biz buraya en son yazın gelmiştik tişörtlerle kısa kollularla değil mi?
00:54Bugün ise böyle bir kıyafet ve böyle bir havada bir daha geldik.
00:58Yepyeni bir bölümle Beyaz TV ekranlarında pazar günleri yayınlanan geçmişe yürüyen adam programına hoş geldiniz.
01:07Bizler bugün Gebze'deyiz.
01:09Gebze, Kocaeli'nin İstanbul'a en yakın ikinci ilçesi.
01:13Önce Çayırova ardından Gebze.
01:15Ne var ki Gebze'de demeyin.
01:18Gebze öyle bir yer ki Gebze'de ne olduğunun, Gebze'nin kıymetinin ne olduğunun Gebze'deki yaşayanlar bile bilmiyorlar.
01:28Tam olarak farkında değiller.
01:31Bizler başta Gebze'de yaşayanlara ardından bölgede yaşayanlara buraların ne olduğunu anlatmaya çalışacağız.
01:39Şimdi müsaadenizle Beyaz TV ekranlarında artık klasikleşmiş, gelenekselleşmiş bir program.
01:47Geçmişe yürüyen adam.
01:50Bu programın hakkı ile verildiği yer Gebze.
01:53Kimler geldi, kimler geçti buradan?
01:56Hannibal geçti.
01:57Hannibal Barka.
01:59Büyük İskender geçti.
02:01Fatih Sultan Mehmet Han geçti.
02:03Padişahlar geçti.
02:06Dördüncü Murat geçti.
02:08Birazdan bir fotoğraf var.
02:10O fotoğrafla Dördüncü Murat'ın Bağdat Seferi ile alakalı bir isimlendirmesi var.
02:16Yeni Bağdat Caddesi.
02:18Eski Bağdat Caddesi Kadıköy'de, İstanbul'da.
02:21İstanbul'daki Bağdat Caddesi'nin Bağlantı Caddesi, buradaki Yeni Bağdat Caddesi.
02:28Dördüncü Murat geçti.
02:29İpek yolu geçti buradan.
02:33Türk Arkeoloji ve Sanat Tarihi'nin doğayenlerinden Osman Hamdi Bey buradan geçti.
02:40Orhan Gazi buradan geçti.
02:42Kadı Faldullahlar, Akça Kocalar, İlyas Beyler buradan geçti.
02:47Mimar Sinan buradan geçti.
02:49Mısır Medeniyeti, Memlük Kültürü, Memlük Sanatı, Memlük Taşları buradan geçti.
02:57Gebze öyle.
02:59Amblemi bir kere yanlış.
03:00Gebze Belediyesi'nin ambleminde bir sanayi çarkı var, dönen bir çark.
03:06O yanlış, Gebze'yi yalnızca bir sanayi bölgesi gibi gösteriyor.
03:11Halbuki Gebze bir sanayi bölgesidir, kabul.
03:15Ama en az o kadar kültür ve sanat bölgesidir.
03:18İşte biz size bugün sanayi kısmını değil, kültür, sanat, tarih, edebiyat kısmını göstereceğiz.
03:28Hazır mısınız?
03:29Bizler de hazırız.
03:31Şimdi koltuklarınızda kahvaltı yaparken ya da yaptıktan sonraki o keyif kahvesiyle birlikte
03:37lütfen yaslanın ve bizlerden Gebze'yi izleyin.
03:42Gebze, Beyaz TV, Geçmişe Yürüyen Adam programı başladı.
03:481960'ların ortalarına gidiyoruz.
04:01Yaklaşık olarak 60 yıllık bir fotoğraf.
04:04Ne kadar çok şey değişmiş.
04:06Binalar tamamen değişmiş.
04:08Cadde değişmiş.
04:10İnsanlar değişmiş.
04:11Bakış açısı değişmiş.
04:13Fotoğrafçı değişmiş.
04:15Değişmeyen tek şey zamanın ta kendisi.
04:18Efendim Gebze'nin az evvel takdim kısmında anlatmış olduğum Yeni Bağdat Caddesi diye bir caddeden bahsetmiştim ya.
04:27İşte Yeni Bağdat Caddesi.
04:29Kadıköy'deki Bağdat Caddesi ile burası arasında dosdoğru bir yol vardır.
04:34Yukarıdan baktığımızda bu yoldan dosdoğru gittiğimizde Kadıköy Bağdat Caddesi'ne doğru ulaşıyoruz.
04:42Neden adı Bağdat Caddesi?
04:44Çok kolay.
04:461639-1640 Bağdat Seferi.
04:514. Murat'ın yapmış olduğu Bağdat Seferi'ne ordu buradan gitti.
04:57Burası Gebze.
04:58Gebze İstanbul'dan çıkan orduların ilk menzili.
05:01Gebze İstanbul'a giren orduların son menzili.
05:07Buradan İstanbul'dan çıkanlar ilk defa burada mola veriyorlar.
05:12İstanbul'a girenler son defa burada mola veriyorlar.
05:15Sonra İstanbul'a giriyorlar.
05:17İşte böylesine kilit bir noktada sancak olarak İstanbul'a bağlı olan bu noktada 1960'lı yıllardaki sessizliğe,
05:28tenhalığa, insan azlığına bakın.
05:32Bir de şu an arkamdaki kalabalığa, gürültüye bakın.
05:36Sanırım geçen zaman dilimi Gebze'ye pek yaramamış.
05:41Çok fazla şey değiştirmiş.
05:43Tam olarak şu an bulunduğumuz yerde.
05:46Sevgili dostlar, Gebze'nin 60'ları güzel.
05:50Ama 70'lerinden sonra gece kondulaşma, sanayileşmeyle birlikte ruhsatsız kaçak yapılaşma,
05:58Gebze'nin kimliğini bambaşka bir yere götürdü.
06:01Etrafında çok fazla mahalleler oluşturduğu, Beylikbağı, Hürriyet, Yavuz Selim, Cumhuriyet, Barış mahalleleri gibi
06:09dışarılarda bol miktarda patolojik olarak sıkıntılı yapıları oluşturan dışarıdan baktığımız zaman Gebze'ye
06:18mesela bir Marmaray bakışından Gebze'yi gördüğümüzde ev ev üstüne, taş taş üstüne konulduğunu görüyoruz.
06:27Burası düzenli Gebze, 60'lı yılların Gebze'si de düzenli, bugün de ama bugün biraz kalabalık gibi.
06:36Görmüş olduğunuz evlerin sağlı sollu evlerin tamamı yıkıldı.
06:41Yerine şu an görmüş olduklarınız yapıldı.
06:44Nasıl sessizlik fotoğrafta ve nasıl gürültü şu an bulunduğumuz yerde.
06:501965-2026, aradan geçen 61 yıl ve eski Gebze, yeni Gebze şu an karşınızda.
07:01Tam 63 sene önce takvimler 1963'ü gösterdiğinde böylesine huzurlu bir Gebze ile karşı karşıyayız.
07:28Bir önceki fotoğraf caddenin karşı tarafından arkaya doğruydu.
07:34Şimdiki fotoğraf bu taraftan bu tarafa doğru.
07:38Yani açı değiştirdik, sokağın yerini değiştirdik.
07:4263 sene öncesine gidelim.
07:45Huzurlu bir Gebze.
07:471963 tarihindeki Gebzeliler mutludur muhtemelen.
07:52Çünkü az bir insan var küçük bir Gebze ve şirin tatlı bir Anadolu kasabası gibi.
08:001523 tarihinde yapılan Çoban Mustafa Paşa camisini ve külliyeyi görüyoruz.
08:071963 tarihinde, 1523 yılında Yavuz Sultan Selim Han'ın damadı, Kanuni Sultan Süleyman Han'ın da eniştesi olan Çoban Mustafa Paşa tarafından yapılan cami.
08:22Cami 1963 tarihinde şu an gördüğünüz fotoğrafta bir detay olarak görülmekte.
08:32İnsanlar ileriye doğru yürüyor.
08:34Ellerinde çantalar.
08:36Stadyuma doğru külliyeyi sağlarına alarak gidiyorlar.
08:40Yeşillik varmış.
08:42Keşke bugün de yeşillik olsa her tarafta.
08:44Bugün biraz taş ve beton ağırlığı mevcut buralarda.
08:50Sanki ağaç, sanki yeşillik Gebze için söylüyorum biraz az gibi.
08:56Yeşillendirilse, buralar ağaçlandırılsa yemyeşil bir meydan, ağaçların arasında Gülhane Parkı'na benzeyen bir meydan olsa Gebze için belediyeye bir öneri ne kadar güzel olur değil mi?
09:12Zira şu an fotoğrafa bakın.
09:17Bir de 63 yıl önce çekilen 63 yıllık resme bakın.
09:23İkisini yan yana koyduğumuzda bu fotoğrafların hangisinin insan ruhuna daha çok hitap ettiğini biz bile anlayabileceğiz.
09:33Sevgili dostlar bu insanlar artık yok.
09:36Şu an görmüş olduğunuz insanların belki torunları vardır eğer taşınmadılarsa Gebze'de.
09:43Gebze bir zamanlar sakin, mute değil, havası güzel bir yerde.
09:49Bugün de mute değil, havası filtrelendikten sonra güzel ama sakin değil.
09:55450 bin, gece yatan nüfus 450 bin, gündüz gelen gidenlerle birlikte günlük nüfus 1 milyon.
10:0756 şehirden daha büyük bir ilçe şehir olmayı hak ediyor mu?
10:12Bence hak ediyor.
10:13Peki büyüklerimiz şehir yapacak mı onu ben bilmem.
10:16Olsun isteriz biz de 63 sene önce bu gün şehir olmasını istediğimiz bu bölgenin hali, pürmelali tam olarak fotoğrafta.
10:29Takvimler 2026.
10:31Görüntü, gürültü, hal budur.
10:35Takvimler 1963.
10:37Günümüzün 63 sene önce görüntü şu an tam olarak karşınızda olduğu gibidir.
10:46Gebze'nin tam orta yerinde, Gebze'nin tam meydanında bir ağaç var.
11:05Şimdi bu ağacı anlatmanın ne önemi var?
11:09Hayır, çok önemi var.
11:10Şu an arkamda bulunan bu ağaç 450 yaşında.
11:15450 yaşında.
11:17Yani 1600'lü yıllarda ne demek oluyor?
11:21420, 425 yaşında.
11:25Ortalama 450 diyor buradaki halk.
11:28Sultan 1. Ahmet'i gördü.
11:30Sultan Genç Osman'ı gördü.
11:33Sultan İbrahim'i gördü.
11:35Sultan 4. Murat'la Bağdat'ın fethini,
11:38Ermenistan ve Gürcistan seferlerini gördü.
11:414. Mehmet'le beraber Merzifonlu Karamusa Paşa'nın katline imza attı.
11:48Merzifonlu ile Viyana bozgununu gördü.
11:51Lale Devri'ni gördü.
11:53Karlofça'yı gördü.
11:54Bir tek imza ile iki Türkiye büyüklüğünde toprak kaybettiğimiz günleri gördü.
12:02Bu arkamda görmüş olduğunuz Osmanlı'nın duraklamasını, gerilemesini, çökmesini gördü.
12:10Balkan Savaşları'nı gördü.
12:12İki tane Büyük Dünya Savaşı gördü.
12:16İçinde Çanakkale Savaşı'nın bulunduğu Türk kahramanlık efsanelerini ve leslanlarını gördü.
12:22Cumhuriyet'in kuruluşunu gördü.
12:25Mustafa Kemal Atatürk'ten Recep Tayyip Erdoğan'a kadar tüm yöneticilerin yönetim biçimini gördü.
12:32Ardından 2010'lu yıllarda bir dönem önceki belediye başkanı Gebze Belediye Başkanı Adnan Köşker tarafından
12:42Buradan Adnan Başkan'a selam olsun.
12:45Adnan Köşker tarafından Kadıköy Arbitaryum'da yani bitki pazarında yapılan bir açık arttırmayla satın alındı.
12:55Sertifikasıyla ve ehliyetiyle beraber satın alındı.
12:59Gebze Belediyesi envanterine dahil edildi.
13:04Getirildiği buraya dikildi.
13:06Önce meydandaydı.
13:07Sonra getirildiği buraya konuldu.
13:10Bugün bu 450 yıllık Osmanlı Devleti'nin 1. Ahmet'ine itibaren,
13:17genç Osmanlılarından, Muratlar'dan itibaren,
13:20Türk tarihine ve dünya tarihine şahitlik yapan bu ağaç,
13:25fidanken Amerika adı verilen bir kıta vardı ama Amerika adı verilen kıtada devletler yoktu.
13:36Bu ağaç 170 yaşındaydı.
13:39Amerika Birleşik Devletleri kuruldu.
13:43Amerika Birleşik Devletleri diye bir devleti bilmiyor bu ağacın fidanını diken kişi.
13:49O kadar köklü, o kadar eski bir ağaç ama maalesef bugün hiç bakılmıyor, özen gösterilmiyor.
13:59İçi bir çöplük, pet şişeler var içinde, etrafından kablolar geçiriliyor.
14:05Solmak üzere 450 yıllık bir ağaca gösterilmesi gereken değerin,
14:13buradan Beyaz TV ekranlarından,
14:16Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'na,
14:18Tarım ve Orman Bakanlığı'na ve bütün yetkililere seslenmek istiyoruz.
14:24Sevgili yetkililer, arkamızda kocaman bir tarih yatıyor.
14:28Ve bu kocaman tarih insanların merhametine bırakılmış.
14:33Etrafındaki çimenler, çok fazla insan burada bulunduğu için,
14:38ağacın kabukları soyulduğu için zor günler geçiriyor.
14:43Bu ağacın kabukları soyuldu.
14:45İçi çöplük oldu.
14:47Etrafından kablolar geçiriliyor.
14:50Her an bir şey gelebilir başına ve böyle ulu orta, ortalık yerde duruyor.
14:56Sıradan bir ağaç değil.
14:58Yani şuralarda bulunan, mesela şurada bulunan ağaç muamelesi görüyor.
15:06Şu an bu ağaç.
15:08Halbuki o ağaç maksimum 10 yıllık, bu ağaç 450 yıllık.
15:15O ağaçla bu ağacın sanırım arasında bakmak ve özen göstermek anlamında bir fark olmalı.
15:22Maalesef hiçbir fark yok.
15:24Buradan yetkilileri Beyaz TV ekranları aracılığıyla bir kere daha göreve davet ediyorum.
15:30Lütfen tarihi değerlerimize sahip çıkalım.
15:34Avrupa'da 100 yıllık ağaçların bile plakaları var.
15:38Orada hikayeleri yazıyor.
15:40Ne olduğu, nereden getirildiği, kaç yaşında olduğu yazıyor.
15:43Burada 450 yıllık, 5 asırlık bir ağaç ve şu an durumu maalesef tam olarak budur.
15:51Hatay'daki Sokollu Mehmet Paşa külliyesinde bulunan bir ağaç vardı.
15:56Oradaki abilere selam olsun.
15:59Orada plaka var, bilgilendirme var.
16:011500 yaşında bir zekin ağacıydı.
16:021500 yaşında bir ağaçtı.
16:05Onun bilgilendirmesi vardı.
16:07Tıpkı Hatay'daki gibi sanırım bu ağacın da bir bilgilendirmeye ihtiyacı var gibi.
16:121930'lu yıllar desem çok eskiye gitmiş olur muyum bilmiyorum.
16:35Ama yaklaşık 90-95 yıllık, çünkü etiketlendirmede 30'lar diyor.
16:42Yani herhangi bir net rakam olmadığı için yuvarlak konuşmak zorundayız.
16:48Takvimler 1930'ları göstermekte.
16:51Yani 90 küsuru sene öncesini göstermekte.
16:56Gebze Çamlık Parkı adı verilen bir park var.
16:59Bu parkın olduğu yerde aslında bir zamanlar mezarlık varmış.
17:04Yani burası bir mezarlıkmış.
17:07Osmanlı mezarlığı, Çoban Mustafa Paşa Külliyesi Hazire kısmındayız.
17:13Ve bu mezarlık 1960-70'lerde kaldırılmış.
17:19Mezar taşları merkez mezarlığına götürülmüş.
17:23Oraya istiflenmiş.
17:26İnşallah, inşallah gönülden geçeni söylüyorum.
17:31Altındaki kemikler de alınmıştır inşallah.
17:35Onlar da götürülmüş.
17:37Merkez mezarlığına defnedilmiş.
17:39Fotoğrafta 1930'lu yıllarda, 90-95 sene önce türbenin tahrip edilmiş, bozulmuş.
17:48Ne diyelim, bakıma ihtiyacı olduğu günleri göstermekte.
17:51Bakın burada Roma sütunları var.
17:55Roma'nın Dor, Ion, Korit nizamındaki sütunlardan, Dor nizamında sütun başlıkları var.
18:03Sütun kaideleri var ve sütunlar bulunmakta.
18:061930'lar, 90 küsur sene önceki fotoğraflarda bu sütunların yere yatmış ya da yatmak üzere olduğu halleri görüyorsunuz.
18:15Kimdir bu?
18:17Bu insanın kim olduğunu birazdan konuşacağız.
18:21Bu insan, Türk savaş tarihinin, Türk askeri tarihinin en büyük babalarından biri.
18:29Gebze'de yatıyor.
18:31İnanın, Gebze'de ikamet edenlerin bir kısmı, burada kimin yattığı hakkında en ufak bir bilgi sahibi değil.
18:38Acı olan işte bu.
18:39Önce Gebze'liler öğrenecek, sonra bütün Türkiye'ye bunu öğretecekler.
18:45Burada Osmanlı Akıncılık tertibatını kuran Malkoçoğlu Mehmet Bey yatıyor.
18:53Kanuni Sultan Süleyman'la birlikte Muhaç Meydanı Muharebesi'ni kazanan Akıncılar Beylerbeyi,
19:00Malkoçoğlu Bali Bey'in, ardından Malkoçoğlu Bali Paşa'nın dedesi,
19:05Malkoçoğlu Mehmet Bey burada bulunmaktadır.
19:08Orhan Gazi'den sonra buraya yapılan Osmanlı Akınları'nın,
19:13tabi Orhan Gazi aldı burayı 1331 tarihinde, buraya akın yapılmıyor.
19:18Orhan Gazi'den sonra batıya ve doğuya doğru yapılan Akınları'nın merkezidir burası.
19:24Ve burada Osmanlı Akıncıları bulunmaktadır.
19:27İşte bu Akıncı ailelerinden biri Evrenos Bey ailesidir.
19:32Bu Akıncılardan biri Turhan Bey ailesidir.
19:35Bu Akıncılardan biri Malkoçoğlu Bey ailesidir.
19:40İşte şu an karşımızda Malkoçoğlu Mehmet Bey'i görmekteyiz.
19:4535'li yıllarda, 30-35'li yıllarda harap bir halde, bitkin bir halde görüyoruz.
19:54Allah'tan ki 90'lı yıllarda hatta 2000'li yıllarda restore edildi ve bu hale getirildi.
19:59Şimdi sizlerle dilerseniz Abide'nin kitabi kısmına geçelim.
20:05Ve orada ben size Malkoçoğlu'nu Osmanlı tarihinde ne ifade ettiğini tek tek anlatayım.
20:11Haydi buyurun tam olarak şuraya gidiyoruz.
20:29Yine 30'lu yıllardayız ve bu sefer hiç olmayan, yerinde olmayan bir eserin önündeyiz, yanındayız, arkasındayız bilmiyorum ki.
20:40Yani çok da fazla bilinmeyen bir yer.
20:43Yalnızca yüksek bir yer olduğu için, arka tarafı boş ve net olarak görüldüğü için biz şu an bu tepeye çıktık.
20:53Belki de burada değil, bilmiyoruz ki.
20:54Belki de ileride, belki de şurada.
20:58Tek bildiğimiz şey bir tepenin üzerinde bir görüntü.
21:02Efendim şu an Kırgızlar Mezarlığı'nın ya da Gebze'deki Çoban Mustafa Paşa Hazire Mezarlığı'nın mihrap kısmındayız.
21:14Birazdan bir fotoğraf göstereceğiz size.
21:17O fotoğrafta buranın mezarlıkken halini net olarak göreceksiniz.
21:22O mezarlık, Kırgızlar Mezarlığı ya da Çamlık Mezarlığı denilen yerde bir tane mihrap bulunmakta.
21:32Mihrap demek namazgah demek.
21:34Namazgahın var olduğu yerde bulunuyoruz.
21:39Kameraman kardeşlerle dedik ki bu nerede olabilir?
21:42O kadar muğlak bir yer ki her yerde olabilir.
21:45Tek bildiğimiz şey mihrap kıbleye bakar.
21:47Kıble bu taraf demek ki merdivenle çıkılan mihrabın bulunduğu yerde olsa olsa burası olsa gerek.
21:56Mihrabın arkasında bulunan o duvar kalıntıları var ya o duvar kalıntıları da muhtemelen az evvel bir önceki fotoğrafta anlattığım
22:06Malkoçoğlu Mehmet Bey'in mezarlığı türbesi haziresinin duvarları olsa gerek tamamen tahmin üzerine konuşuyoruz.
22:14Tek bildiğimiz şey 30'lu yıllarda yani günümüzden 90-95 sene önce var olan bir fotoğrafla karşınızdayız.
22:25Ve bu fotoğraf bizi bir asır öncesine götürdü.
22:29Burada namazgahın var olduğunu keşke herkes biliyor olsa ve buraya yetkililer tarafından bir namazgah yapılsa
22:38ve yazın bu namazgahta gebzeliler namaz kılsa.
22:43Hayır ben olmayan bir şey istemiyorum.
22:47Daha önce varmış.
22:48Bu namazgahın yeri tespit edilip bir namazgah yapılsa ve oraya da toprak konulsa
22:55çiminin üzerinde İslam'a uygun bir biçimde alın toprağa değecek bir biçimde namaz kılınsa.
23:03Tıpkı Osmanlı, Gebze, Çamlık mezarlığı, mihrabı gibi namazgahı gibi.
23:09Efendim şu an her yerde olabilir.
23:12Burası olmayabilir.
23:14Arkadaki duvarda başka bir şey olabilir.
23:16Biz tamamen tahminde bulunuyoruz.
23:18Ama tek bildiğimiz Gebze, Çamlık mezarlığında bir namazgah varmış ve o namazgahın da yeri tepedeymiş.
23:28Nereden biliyoruz?
23:30Tepeden aşağıya bakıyor ve arka taraf bomboş.
23:33Şu anda arka taraftaki binalar hep yeni.
23:36Her taraf hep yeni.
23:37Bu binaları ortadan kaldırsak buradan denize kadar olan alan görülür.
23:43Denizle bizim aramızdaki şu an en büyük engel arada bulunan binaların varlığıdır.
23:49Allahu alem belki de fotoğraftaki gibi arkadaki binaları kaldırdığımızda bir boşluk çıkacak
23:54ve gerçekten de şu an bulunduğumuz yerde bir mihrab olmuş olacak.
24:00Ne olursa olsun orada, burada, şurada, burada 90 küsur sene önce bir namazgah varmış
24:07ve bu namazgahın da mihrab kısmı varmış.
24:11Şu an fotoğrafta onu görüyorsunuz.
24:14Efendim takvimler 30'lu yıllar.
24:16Yani 90-95 sene önce.
24:19Efendim görüntü 2026.
24:2230'lu yıllardaki görüntü aradan geçen 95 yıl yani bir asır.
24:29İki farklı fotoğrafçı.
24:31Allahu alem iki farklı açı da olabilir.
24:35Ama aynı mihrabın yeri şu an karşınızda.
24:41Bugün Gebzelilerin bine inanmakta zorluk çekeceği bir fotoğrafla karşı karşıyayız.
25:00Takvimler 1982'yi göstermekte.
25:041982 ya da 83.
25:09İki tane tarih var burada.
25:11Biz bize yakın olanı tercih edelim.
25:141983.
25:16Yani günümüzden 43 sene önce.
25:20Yine yarım asır olmuş.
25:2283 her ne kadar çok yakın gibi görülse de üzerinden yarım asır geçmiş.
25:30Neler gördü bu meydan?
25:31Şu an bomboş bir arazi gibi görülen ki birazdan size her tarafını göstereceğim.
25:37Bomboş bir arazi gibi görülen bu meydanda meğerse 80'li yıllarda ve demek ki 70'li yıllarda daha önce
25:46buralarda caddeler vardı ve bu caddeler tam olarak caminin önünden geçiyordu.
25:54Şu an 1523 tarihinde programın başlangıcında da anlattığım gibi
26:01Kanuni'nin eniştesi Yavuz Sultan Selim Han'ın damadı Mısır valisi
26:07Çoban Mustafa Paşa'nın yaptırmış olduğu bir külliyeyi görüyorsunuz.
26:14Bir kapı var.
26:16Kapının üzerinde bir bina var.
26:18Bu bina ne?
26:20Bu bina Osmanlı'nın son zamanlarında kütüphane olarak kullanılmış.
26:24Ama bu bina aslında medresenin devamı olan Sıbyan Mektebi.
26:28Eğer Osmanlı bir yere cami yapıyorsa mutlak ve muhakkak suretle o caminin bir medresesi,
26:37o caminin bir Sıbyan Mektebi bulunmaktadır.
26:40Bu camide Sıbyan Mektebi medresenin dışında hanların, hamamların dışında kervansaray var ve paşa odaları var.
26:51Normalde külliyelerde paşa odaları olmaz.
26:54Ama burada şu an camlarını görmüş olduğunuz, camlarını gördüğünüz pencerelerin arkasında paşa odaları var.
27:03Neden paşa odaları?
27:05Burası merkezi bir menzil.
27:09Burası paşaların ve padişahların geçiş güzergahı.
27:13Az evvel dedim ya İpek yolu buradan geçiyor.
27:174. Murat'ın Bağdat seferine gittiği yol da burası.
27:20Bu yüzden Kadıköy'deki eski Bağdat Caddesi'nin devamı olan buradaki yeni Bağdat Caddesi de hemen altımızdan geçmekte.
27:30Paşalar buraya geldiğinde lojman olarak kalacakları odalara ihtiyaçları var ve güvenlik gereği halkın kaldığı hanlarda kalmamaları gerekiyor.
27:41Şöyle düşünün bugün Kara Kuvvetleri Komutanı, Deniz Hava Kuvvetleri Komutanı, Genelkurmay Başkanı bence herkesle aynı yerde kalmamalı.
27:54Bunlar çok özel ve stratejik noktalar.
27:56Buralarda bulunan insanların özel korunmaları gerekiyor ya korunmaları ve güvenlik gereği bunların özel olmaları gerekiyor ya bu yüzden buradaki odalar da paşa odaları da halktan yatarken uyurken ayrılmaları için ayrılan odalardır.
28:15Şimdi gelelim 1983'lere.
28:19Takvimler 1983'ü göstermekte.
28:23Yani günümüzden tam 43 sene öncesini gösteriyor.
28:28Hemen ayağımızın altından ve Allahu Alem belki de biraz geri gidersem bir arabanın çarpacağı yerdeyim.
28:36Şuradan bir araba geçiyor.
28:38Arabanın başlangıç yeri neresi?
28:41Tam olarak şurası.
28:42Bakın şu an trafiğe kapalı olan insanların yürüyüş yaptıkları yolun olduğu yerde bir cadde varmış.
28:51O caddeden dosdoğru geldiğimizde buraya doğru gidiyoruz ve buradan caddeye doğru çıkılıyor.
29:00İşte şu an arkamızda çoban Mustafa Paşa'nın kütüphanesi ve sıbyan mektebini alırsak ve bir sürü arabayla şahitlik yaparsak burada tam olarak şu an bulunduğum yerlerde şuralarda binalar var.
29:18Bu binaların çatı tenteleri var.
29:22Burada da tenteler görünüyor.
29:25Demek ki burada yapı var.
29:27Yapıların tenteleri var.
29:29Ve bu kamera yani fotoğrafı çeken abi ya da amca tentelerin de altından arabaları ve külliyeyi çekmiş.
29:40Bugün yaşayan Gebzeliler dahi burada bir cadde olduğunu, bu caddeden arabaların aşağıya doğru geçiş yaptığını ya da ne bileyim şuralardan bir yerlerden geçiş yaptığını bilemiyorlar.
29:54Eski bir fotoğraf ve bu fotoğraf bize bu meydanın geçmişte ne olduğunu ve neler olması gerektiğini anlatmaktadır.
30:06Gebze çok kadim, çok köklü, çok eski bir yer.
30:11Roma İmparatorluğu zamanında Libiza, Osmanlı zamanında Gekbüze, Cumhuriyet zamanında Gebze.
30:20450 bin nüfusuyla ne yapacağını bilemeyen kafası karışık bir yer.
30:26Şehir olmaya çalışıyor.
30:28Bence de olmalı.
30:30Dedim ya bir fotoğrafta 56 şehirden daha fazla nüfusu var.
30:35Gündüz nüfusu da 1 milyonu ifade etmekte.
30:38Ve ben bunları söylerken biraz daha geriye gidersem muhtemelen bir araba bana çarpacak.
30:46Bu meydanda bir arabanın varlığı da tuhaf.
30:48Takvimler 1983, takvimler 2026, aradan geçen 43 yıl koskoca yarım asır değişen koskoca bir Gebze meydan silüeti.
31:03İki farklı fotoğraf şu an karşınızda.
31:05Haydi gelin tarihi bir yolculuğa çıkalım.
31:23Tam 80 sene önceye gidelim.
31:25Takvimler 1946.
31:2880 yıl önce tam olarak bulunduğum yer.
31:32Bir güreş pozisyonu.
31:33Dostlar şu an çoban Mustafa Paşa türbesindeyim.
31:39Arkamda çoban Mustafa Paşa camisi bulunmakta.
31:43Ve burası da bir hazire.
31:45Birazdan göstereceğim.
31:47Burası da bir mezarlıkmış.
31:50Buradaki mezarlığın mezar taşları sökülmüş.
31:53Ya bu caminin bahçesine dayatmışlar ya da merkez mezarlığına göndermişler.
32:00İnşallah gönlümüzden geçeni söylüyorum.
32:04Altımızda herhangi bir beden, herhangi bir iskelet, ceset yoktur.
32:09Hepsi alınmıştır.
32:11Ve İslam'a göre ihtimamlı bir biçimde ihtiram gösterilerek inşallah hepsi defnedilmiştir.
32:17Şu an bir fotoğraf.
32:19Takvimler 1946.
32:21Tam şurada.
32:23İki pehlivan güreşiyorlar.
32:25Tam olarak burası.
32:27Arkamızda bir türbe.
32:29Çoban Mustafa Paşa türbesi.
32:31Ne heybetli bir adam.
32:33Enderun Mektebi'nden mezun.
32:36Belgrad fethinde başrol.
32:391521 tarihinde Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1459 tarihinde Fatih Sultan Mehmed'in alamadığı Belgrad fethini başarmış.
32:51Fatih'in hedeflerini başarmış.
32:53Sırbistan Belgrad'ı almış.
32:56Belgrad ve Sırbistan bölgesini Lehistan'a kadar Osmanlı'ya bağlamış.
33:00Daha öncesinde Yavuz Sultan Selim'le beraber 1516 Mercideba'a gitmiş, 1517 Ridaniye'ye gitmiş, Yavuz Sultan Selim'in hayatını kurtarmış, Kansu Gavri'yi esir almış, hilafeti Osmanlı'ya geçirmiş büyük bir adam.
33:16Osmanlı yükselme döneminde kilit bir adam Rodos'a kadar emirler veren Mısır'a olağanüstü görevler ve yetkilerle gönderilen bir vali Çoban Mustafa Paşa şu an burada yatmakta.
33:33Neden bunu anlattım?
33:34Böyle bir adamın, böylesine bir Osmanlı büyüğünün huzurunda şurada güreş mi olur?
33:43Tam olarak burada güreş yapıyorlar.
33:45Durun ben de hakem gibi olayım.
33:48Hakem de tam olarak burada.
33:51Hakem buradaysa o halde güreşçilerin de şurada olması gerekiyor.
33:57Ve bunun üzerine güreşçilerin de şu an gelin bakalım burada olması gerekiyor.
34:04Ben de hakemin burada duruyorum.
34:07Tarih böyle olursa harika olur.
34:10Kameraman kardeşlerim, ulaştırmak kardeşlerim de şu an görmüş bulunmaktasınız.
34:16Türbenin önüne doğru gidiyorum.
34:19Şu an burada olan bir maçı seyreden.
34:24Seyirciler de böyle duruyorlar.
34:26Tam olarak böyle durarak oradaki maçı seyrediyorlar.
34:29Burası inanılmaz bir kalabalık.
34:33Günümüzden 80 sene önce, 1946'da burada duran biri vardı.
34:41Şimdi ben duruyorum.
34:4180 sene sonra bu fotoğrafı kim anlatacak, buraya kim yaslanacak ve bu hadiseyi kim anlatacak?
34:53O zaman da kameraman kardeşi Murat'ın çekimlerinden yararlanacak.
34:58O programı yapan kişi kimse.
35:00Paşa'nın türbesi, Paşa'nın yaptığı cami, türbenin önündeki seyirciler, burada güreşenler, burada bir hakem ve biz şu an unutmamamız gereken bir şeyi daha yine söyleyeyim.
35:17Bir mezarlığın üzerindeyiz.
35:19Peki mezarlıkta bulunan mezar taşları nerede?
35:24Merkez mezarlığına götürüldü.
35:26Peki götürülmeyenler nerede?
35:28Size şimdi o mezarlıktan, o taşlardan birkaç örnek göstereceğim.
35:34Tam olarak duvara, imaret hanenin yani yoksulların ve muhtaç sahibi insanların selamun aleyküm dahi demeden direkt hak tabiriyle bodoslama içeriye girip yemek yiyecekleri bir yemekhane var.
35:53Bütün ihtiyaçlar ve bütün para devlet ve vakıf tarafından karşılanıyor.
35:59Bu arada bir şey söyleyeyim mi?
36:01Yıl 2026.
36:03Çoban Mustafa Paşa diye bir vakıf var.
36:06Ve bu vakıf şu an hala yemek veriyor insanlara.
36:10Hala düşkünlere, ihtiyaç sahiplerine, muhtaçlara hala yemek veren bir vakıf var.
36:19Bu ne kadar güzel bir vakıf.
36:21Bu vakfın devamlılığı da Allah tarafından nasip olur inşallah.
36:26Güreşçileri şurada bırakalım.
36:28Hakemi burada bırakalım.
36:30Seyircileri burada bırakalım.
36:33Türbe ve cami zaten burada.
36:36Şu an bulunduğumuz zeminin toprağın, şu an biz toprak üzerindeyiz.
36:42Toprağın altında yatan insanların mezar taşları nerede?
36:47Hadi gelin size o taşlardan birkaç örnek göstereyim.
36:50Ha bu arada ben oraya giderken sizi 80 yıl ara ile 1946-2026, 80 yıl ara ile aynı açıdan çekilen iki farklı fotoğrafla baş başa bırakıyorum.
37:20Bir mezar taşı var onu okumaya çalışıyorum da diyor ki merhum ve mağfur zelihamla o kısmı okuyamadım.
37:31Ruhuna Fatiha sene 1206.
37:34Şimdi burada az evvel bir güreş fotoğrafını gösterdiğim yer neredeyiz biz bu arada?
37:43Bakın ben şimdi dönüyorum.
37:45Siz de benimle beraber döndüğünüzde müthiş bir hazire.
37:49Arkamda türbe, arkamda cami ve burası.
37:53Birazdan göstereceğim taşlar bu yerde bulunan mezarlıkların taşları.
38:01Hepsi alındı ve götürüldü deniyor.
38:04İçinde kimse kalmadı deniyor.
38:06Umulur ki ve inşallah öyledir.
38:08Şunu getireyim ve görün.
38:12Bakın sarığı kopartılmış bir mezar taşı.
38:16Eski yazıyla beraber merhum ve mağfur diyor.
38:21Kıble diyor ama ötesi kırık olduğu için okuyamıyorum.
38:25Bakın burada bir mezar taşı.
38:27Burada sütunlar var.
38:28Muhtemel Roma sütunları.
38:30Muhtemel burada bulunan ve etrafta Osmanlı eserleri içerisinde devşirme malzeme olarak kullanılan sütunların bir kısmı da duvara yaslanılmış biçimde.
38:42Şurada kırık bir sütun parçası, şurada bir kullab, şurada bir lavabo taşı, şurada bir sarık taşı ve sanat eseri.
38:58Bunların her biri yüzlerce yıllık sanat eseri olarak karşımıza çıkmakta.
39:03Bu taşlar buraya böylesine yığılmış ve buradaki mezarlık bir alan yapılmış.
39:11Mezarlıktan arındırılıp bir boş alan yapılmış.
39:15İşte bu boş alanda güreş ediyorlar.
39:191930'lar, 40'lar, 50'ler, 60'lar, 70'ler, 80'lerin başlarına kadar, belki de 82-83'lere kadar burada güreş ediliyordu.
39:28Hatta gazetelerde Gebze Kırk Pınarı diye haberler çıkıyordu.
39:36Gebze Kırk Pınarı.
39:38Bu güreşler ardından Hünkar Çayırı'na, Fatih Sultan Mehmet Han'ın vefat ettiği Hünkar Çayırı'na götürüldü.
39:46Orada güreş edildi.
39:48Stadyumdaki boş alanda güreştirildi.
39:51Ama ilk güreş alanı burası.
39:53Soru olur mu?
39:56Olur mu?
39:5730'lar, 40'lar, 50'lerde burada güreşenlere soruyorum.
40:00Olur mu?
40:01Burada güreşilir mi?
40:03Olur mu?
40:04Bu taşlar buraya böylesine ezber ezber konur mu?
40:08Olur mu?
40:09Bu soruyu hep soracağız.
40:11Sevgili dostlar, bu haftada bize ayrılan sürenin sonuna geldik.
40:17Arkamda bir imarethane, ihtiyaç sahiplerinin yemek yediği imarethane.
40:25Şimdi ise arkamda muhteşem bir boşluk.
40:29Ne kadar güzel, ne kadar huzurlu değil mi?
40:32Dökülen yapraklarla kaplanmış bir zemin.
40:37Yemyeşil, kışın yaprak dökmeyen ağaçlar.
40:41Arkamızda Çoban Musapaşa Türbesi ve Haziresi.
40:45Bize ayrılan sürenin son saniyelerini, son dakikalarını burada size böyle veda etmek için kullandım.
40:54Haftaya da Gebze'deyiz.
40:56Daha Gebze'de ben size neler göstereceğim?
40:59Gebze, bilinmeyen ve bilinmeye muhtaç bir cevherdir.
41:04Önce Gebze'liler bunun farkına varacak.
41:07Ardından bütün Türkiye bunun farkına varacak.
41:10Haftaya da eğer ölmezsek, Allah fırsat ve ruhsat verirse Gebze'de başka bir bölümde huzurunuzda olmak istiyoruz.
41:22Lütfen bizleri evlerinize kabul edin ve birlikte tarih üzerinde, geçmişte yürüyelim.
41:29Allah'a emanet olun.
Yorumlar