- 10 saat önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00İNTRO
00:31Efendim merhabalar, hafta sonu oldu böyle şimşek gibi geçti, hafta sonu oldu ve Beyaz TV ekranlarında biz sizi özledik.
00:42Sizlerin de bizi özlediğini tahmin ve ümit ediyoruz.
00:47Beyaz TV'nin hafta sonu klasiklerinden olan Geçmişe Yürüyen Adam programıyla evlerinizde misafir olmak bizlere son derece şeref veriyor.
00:58Kamera önünde, ben kamera arkasında bir sürü abim, ablam, dostum, kardeşim sizlere her hafta düzenli olarak belirli bir süre içerisinde
01:10bu programı sunmak için elinden geleni yapıyor.
01:13Bir tek derdimiz var, bir tek misyonumuz var, bir tek vizyonumuz var.
01:20Derdimiz tarih, vizyonumuz sizlere tarihi doğru anlatmak.
01:26Misyonumuz bu uğurda yorgunluğu, açlığı, mesafeleri hiç düşünmeden sizlerle beraber yol kat etmek.
01:38Bugün sizlerle birlikte Tophane Camii'ni, Tophane Camii'ni oluşturan külliye parçalarını, hamamını, medresesini, yıkılan Sıbyan Mektebi Nitabhanesini,
01:53Atatürk'ün kortejinin insanlar tarafından nasıl takip edildiğini,
01:5810 Kasım 1930 tarihinde bu topraklarda çekilen fotoğrafları,
02:06Fatih Sultan Mehmet Han'ın 22 Nisan 1453'ü 23 Nisan 1453'e bağlayan gece,
02:1620 küsur tane gemiyi 3800 metre karadan yürüterek Kasımpaşa yerlerinden Halic'e aktardığı yokuşu,
02:27o yokuşun üzerine yapılan Tophane'yi,
02:31Top Döküm Atölyesi'ni,
02:34Lale Devri'ni bitiren patronu Halil ayaklanmasını,
02:38başlatan patronu Halil'i ve adamlarını idam ettiren
02:42ve Osmanlı Devleti'nin bozulan ve değişen nizamını tekrar eski güzel düzenine getiren
02:49Sultan I. Mahmud tarafından yapılan çeşmeyi,
02:54Abdülmecit Han döneminde yapılan James Smith adı verilen bir İngiliz mimar tarafından yapılan
03:02Top Döküm Atölyesi'nde her dönem dökülen topların
03:08Padişah tarafından seyredilmesi için yapılan Mecidiye kasrını ve huzur sohbetlerini konuşacağız.
03:17Bizler burada sizlerle birlikte tarih konuşacağız.
03:21Bizler burada sizlerle birlikte Karaköy'ün bitimi,
03:26Fındıklı bölgesinin başladığı Tophane adı verilen Kılıç Ali Paşa merkezini konuşacağız.
03:34Ve daha pek çok şeyi ve daha pek çok bölgede var olan teknik hususları konuşacağız.
03:43Bizler hazırız.
03:45Sizler de eğer hazırsanız o halde Beyaz TV,
03:50Geçmişe Yürüyen Adam programı başladı.
04:05Tophane'yi Karaköy'e oradan da Sarayburnu'na bağlayan yolun kıvrımlı elli yokuşundayız.
04:13Buraya elli yokuşu denmektedir.
04:16Bu yokuşta 10 Kasım 1938 tarihinde ikamet etmiş olduğu Dolmabahçe Sarayı'nda vefat eden Atatürk'ün,
04:26Dolmabahçe Sarayı'ndaki devlet teşrifatı ve töreninden sonra,
04:31bir arabaya bindirilip kortej eşliğinde Sarayburnu'na doğru götürülmesi,
04:38oradan da Ankara'ya götürülme işlemleri yapılacaktır.
04:42Atatürk'ün cenaze işlemleri yapılırken,
04:46o kortejin, Atatürk'ün cenazesinin bulunduğu tabutu taşıyan,
04:51bu kortejin geçişini seyretmek isteyen tophaneliler ya da karaköylüler,
04:59görmüş olduğunuz benim de arkamda bulunan,
05:02sırtımı yasladığım merdivenlerde,
05:05aşağıya doğru bakarken bir tiyatral görüntü göstermişler.
05:10Atatürk'ün korteji birazdan buradan geçecek.
05:15Benim tam önümde, sizin de arkanınızda bir cadde var.
05:20Tophane'yi Karaköy'e bağlıyor.
05:23Burada bulunanlar, sinema ve tiyatro düzeni gibi,
05:27oradan geçen korteji görebilecekler.
05:3010 Kasım 38'den sonra çekilen bu fotoğrafta yoğun ve kalabalık İstanbul halkını,
05:38korteje ev sahipliği yapan ve şahitlik yapmak isteyen İstanbul halkını görüyorsunuz.
05:45Adım atacak yer yok buralarda.
05:47Fotoğrafta bir şey var.
05:50Merdivenler sonuna kadar gidiyor.
05:53Fakat bugün baktığımızda merdivenler şurada bitiyor.
05:58Yani bir 10 metre sonra merdivenler bitiyor.
06:02Aslında bitmiyor.
06:04Aslında orası devam ediyor.
06:06Sadece, tıpkı Karaköy yüksek kaldırımda olduğu gibi,
06:12merdivenler Arnavut kaldırımları dökülerek yol yapılmış,
06:16ardından asfalt dökülerek asfalt yapılmış.
06:20Asfaltı, Arnavut kaldırımını kaldırırsan altta merdivenleri görürsün.
06:25Burada da asfaltı ve Arnavut kaldırımlarını kaldırırsan,
06:30arka tarafta bulunan merdivenleri görürsün.
06:33Sadece, Karaköy'deki yüksek kaldırım, caddesi gibi bir düzenleme yapılmış burada da.
06:42Takvimler 10 Kasım 1938'i göstermekteyken,
06:47İstanbul halkı merdivenlerde yerini almış.
06:50Atatürk'ün tabutunu taşıyan korte ise buradan geçmek üzere.
06:56Tabi yanlarda bulunan binalar da yok o aralar.
07:00Şu an benim sağımda bir banka, solumda bir alışveriş merkezi var.
07:05Bu binalarda olmayınca, açı da bayağı geniş oluyor ve bekliyorlar.
07:11Takvimler 10 Kasım 1938 ve takvimler 2026.
07:16Üzerinden geçen 88 yıl, aynı açı, aynı kare, ancak iki farklı fotoğraf.
07:25Şu an karşınızda.
07:41Elimizde bir fotoğraf var.
07:43Sanırım bu fotoğrafın kim tarafından çekildiğini artık biliyoruz.
07:48Hatırlayın lütfen, geçtiğimiz hafta bir adamdan bahsetmiştim.
07:53Charles Gürman, bu Charles Gürman eline almış makinayı, her tarafı gezerek albüm oluşturmuş demiştim.
08:03Geçtiğimiz hafta hatırlar mısınız?
08:06İşte 13 Mayıs 1965 tarihinden, 4 gün sonra sanırım kaldığı yerden devam etmiş, tahmin ediyorum.
08:1413 Mayıs 1965'te fotoğrafları çekti, ardından akşam oldu ya da yoruldu ya da acıktı, gitti.
08:234 gün sonra kaldığı yerden devam etmek üzere buraya bir daha geldi.
08:28Zira şu an görmüş olduğunuz fotoğraf 17 Mayıs 1965 çekilen fotoğraf albümünün genelinden 4 gün sonra çekilmiş.
08:41Arkamızda bir bina var, yazıcızade rezidansı olarak kullanılan fakat 1905 tarihinde Rum bir mimar tarafından yapılan Galatasaray'ın kurulduğu yıl
08:55yapılan bu binanın tam önünde bir hanımefendi var.
08:59Aşağıya doğru inen bir araba var, bizler size tam olarak binayı göstermiyoruz.
09:06Zira fotoğrafta da son katı kesilmiş.
09:09O yüzden yoksa kamerayı biraz yukarıya kaldırsak her tarafını görme imkanınız var.
09:16Bu topraklar aslında Osmanlı Devleti'nin başkenti olmakla birlikte Osmanlı Devleti'nin mimarisini taşıyan sokaklar değil.
09:27Burası Avrupa'nın, burası Latin dünyasının, çoğunlukla İtalya'nın mimari dizaynını almışlar ve buraya getirmişler.
09:38Henry Prost'un her hafta anlatıyoruz ya, Fransız şehir mimarı Henry Prost.
09:46Henry Prost'un elinin değmediği, değmediği için de herhangi bir yeri yıkılmadığı bir bölgedeyiz.
09:55Niye eli değmemiş, neden buralarda bir yer yıkılmamış, art niyetli olmak istemiyorum.
10:02Acaba burada camiler, tekkeler, türbeler, dergahlar yani eski İstanbul, yani Osmanlı'nın başkenti İstanbul olmadığı için mi?
10:12Acaba buralarda Avrupa tarzında eserler, Avrupa tarzında sokaklar, caddeler, binalar yapıldığı için mi yıkmamış?
10:21Art niyetli olmak istemiyorum ama içimden bu tür sesler geliyor canlı canlı Henry Prost'un dokunmadığı, Henry Prost'un yıkmadığı
10:32bir yerdeyiz.
10:331965 günümüzden tam 61 sene önce Charles Guzman fotoğrafı, İngiliz fotoğrafçı gelmiş ve yazıcızade rezidansının tam önünde bir hanımefendiyi gösteren
10:49bir fotoğraf çekmiş.
10:51O günkü fotoğrafla, bugünkü fotoğraf arasında açı anlamında hiçbir fark yok.
10:58Her şey aynı, sadece bugünkü fotoğraflar renkli, o günkü fotoğraflar siyah beyaz.
11:07Başka bir farkı yok.
11:091965, 17 Mayıs 2026, aynı açı, iki farklı fotoğraf şu an karşınızda.
11:341510'lu yıllarda İtalya'da dünyaya gelen Giovanni Gallini isminde bir çocuk var.
11:41Bu çocuk Napoli'de dini eğitim görmek ve belki de dini anlamda papaz, rahip, kardinal olmak için uğraşırken, faslı korsanlar tarafından
11:53Akdeniz'de gemisi durdurulur.
11:55O günlerde, ya bugünlerden, 21. yüzyıldan 16. 15. 14. yüzyılın monarşik dünyasının etik yapısını lütfen yargılamayın.
12:11Yani bugünden çok ters gelenler o gün gayet normaldi.
12:15O gün gemi kaçıranlara kimse ahlaksız demiyordu.
12:19Etik durum, etik şartlar bugün farklı, o gün farklı.
12:24Dolayısıyla faslı tüccarlar nasıl bir İtalyan gemisini kaçırıyor demeyin.
12:31İtalyanlar da faslı tüccar gemilerini kaçırıyorlar.
12:34Dolayısıyla böyle bir dünyanın içinde bulununca kimse kimseye ahlaksız demiyor.
12:40İşte o günlerde, daha çocukken, faslı tüccarlar kaçırırlar bu gemiyi.
12:46İçinde bulunan Giovanni Galilini ise alırlar ve köle pazarı satarlar.
12:52Bu çocuğu Osmanlı Ender'in mektebine talebe olarak öğrenci almak isteyen ve köle pazarlarını dolaşan Osmanlı ulemaları görür.
13:04Ne tuhaf bir kader değil mi?
13:06Kaçırılıyorsun, köle pazarında satılıyorsun.
13:11Eğer zekiysen, seni Ender'in mektebi hocaları buluyor ve İstanbul'a getiriyorlar.
13:19Topkapı Sarayı'nın içinde yaşıyorsun.
13:22Daha dün köle pazarında köleyken, kuru ekmeğe ve suya muhtaçken,
13:29bugün Topkapı Sarayı Ender'in mektebi talebesi oluyor.
13:33Yarın ise sadrazam, vezir, Osmanlı Devleti'nin ve dünyanın ikinci adamı olabiliyorsun.
13:41Pargalı İbrahim Paşa gibi.
13:43O da köleymiş.
13:44Köle pazarında satın alınmış.
13:47Şehzade Süleyman'a verilmiş.
13:50Oradan has odabaşılık, oradan sadrazamlık vs.
13:54Giovanni Galilini de alınmış.
13:57Topkapı Sarayı Ender'in mektebine verilmiş.
14:00Orada okuduktan sonra devlet pasamaklarını yükselmiş.
14:05Tabi bu arada bir şart.
14:07Kesinlikle Müslüman olmak zorunda.
14:10Müslüman olduktan sonra Kanuni Sultan Süleyman döneminde 1564-65 Kanuni'nin ölmesine bir buçuk yıl falan kala
14:21Trablusgarp sancak beyliği yapmış.
14:25Ardından Rumeli topraklarında seferlere çıkmış.
14:29İtalyanlarla savaşmış.
14:30Ne tuhaf.
14:31Kendi İtalyan, İspanyollarla savaşmış.
14:34Osmanlı Devleti'nde 2. Selim'in ve ardından 3. Murat'ın gözüne girmiş.
14:41Ve çok yakın bir zaman dilimi içerisinde Kılıç Ali ya da İtalyanca adıyla Uluç'u'ya,
14:48Uluç'u'ya lakabıyla Uluç Ali Paşa ve Kılıç Ali Paşa adıyla sadrazamlığa ve ardından Kaptan-ı Deryalığa yükselmiş.
14:59Kaptan-ı Derya iken, denizlerin hakimi iken, şu arkamda görmüş olduğunuz camiyi dönemin en büyük mimarı olan,
15:10dönemin imza ismi olan Mimar Sinan'a bu camiyi yaptırmış.
15:18Mimar Sinan mimarbaşı, Kılıç Ali Paşa ise Kaptan-ı Derya.
15:23Yani bugünkü anlamda Deniz Kuvvetleri Komutanı.
15:27Bir şey söyleyeyim mi, kameraman kardeşlerimin de bilgisi yok.
15:33Önce onlara bakacağım tepkileri nedir diye.
15:36Onlar şaşırıyorlarsa, sizin de şaşırmanız gerekiyor.
15:41Dikkat!
15:42Tıpkı Kılıç Ali Paşa gibi, çocukken kaçırılan, köle pazarında satılan ve ardından paşa olan Kılıç Ali Paşa gibi,
15:54gemisi kaçırılan, köle pazarında satılan, Osmanlıların aldığı, Osmanlı'da inşaat işçisi olarak kullanılan,
16:04Don Kişot kitabının yazarı Servantes, Miguelli Servantes, burada işçiydi.
16:11Bunu biliyor muydunuz?
16:14Murat bilmiyor, şaşırdın mı?
16:17Bu bilgi güzel bir bilgidir.
16:19Don Kişot'un yazarı, Miguelli Servantes, burada inşaat işçisi.
16:26Avrupa'da da böyle köleler var inşaat işçisi, ne zamana kadar?
16:31Öğlene kadar.
16:33Fakat burada inşaat işçiliği yaparken, Kılıç Ali Paşa'nın Ketudası Servantes'i görür.
16:39Onun yazar olduğunu anlar.
16:42İspanya'da ekol olduğunu görür ve onu serbest bırakır.
16:47Git der.
16:47Bizim amele olan, işçi olan Miguelli Servantes'e değil, dünyanın Don Kişot yazarı Servantes'e ihtiyacı var.
16:59O yüzden git, kitaplarını yazmaya, yazarlık yapmaya devam et derler.
17:06Bunun üzerine Servantes'e gider, İspanya'da heykeli bulunan bölgelerde eserler verir.
17:13Bu yapıldığı dönemde, tabii şu an bayağı deniz ilerletildi.
17:19Ama yapıldığı dönemde denize sıfırmış.
17:22Denize sıfır bir cami.
17:24Çünkü kaptanı der ya, denizle alakası var diye sıfırda yaptırmışlar.
17:31Bir İtalyan, yani bir Romalı.
17:35Dolayısıyla gönlünde Roma'ya karşı özlem var.
17:39İster istemez.
17:40Bizim de Osmanlı'ya karşı özlemimiz olduğu gibi, onun da Roma'ya karşı bir özlemi var.
17:47Ve tutar, mimarı Sinan'a bu camiyi, Kılıç Ali Paşa Camisi'ni ya da Tophane Camisi'ni ki,
17:56bu bölgeyi adını veren Tophane'yi birazdan göreceğiz.
17:59Tophane Camisi'ni yaparken, Ayasofya'ya benzet demiş.
18:05Malumunuz Ayasofya'da bir Roma eseri, bir Roma eserine öykünmeye çalışmış ve yaptırmış.
18:14Bu arada bir şey söyleyeyim mi, kameraman kardeşlerime bu bilgiyi de vermedim.
18:21Bakalım şaşıracaklar mı?
18:24Eserler, kubbe tarzında yuvarlak eserler, 500 sene içinde kendini salar ve gevşemeye başlar.
18:34Ve kubbeden çöküntü başlar.
18:37Bu yüzden, çöküntü olmasın diye,
18:40mimar Sinan, küçük payandalarla, kemerlerle kubbeyi sıkılaştırır.
18:47Bu, bin yıl sonraya bir imzadır.
18:51Biliyor muydun?
18:53Biliyor muydun?
18:56Bak kubbenin üstünde kemerler var.
18:59Bu kemerler, kubbeyi sıkıştırıyor.
19:03Bunlara uçan payanda adı veriliyor.
19:06Uçan payandalar, bu kubbeyi sıkıştırarak,
19:10bir 500 yıl daha kazanıyor.
19:12Yani Tophane Camii'nin, yapımının üzerinden 450 yıl geçti.
19:18Daha üzerinden 550 yıl geçmesi gerekiyor ki,
19:22bir daha restorasyon geçirsin.
19:25Mimar Sinan, yapmış olduğu cami ile bin yıla imzasını atmıştır.
19:31E ne diyelim, Kılıç Ali Paşa'nın yaptırdığı camiyi,
19:35Mimar Sinan imzalı cami,
19:37tam bin yıl boyunca herhangi bir restorasyona ihtiyaç duymadan,
19:42Mimar Sinan yapımı olarak,
19:44hadi şimdi gelin medreseye ve hamamına bakalım.
19:48Bu caminin medrese kısmı ve hamam kısmı hala hizmet veriyor.
19:53Hadi gelin bakalım oraya.
20:061580 tarihinde Mimar Sinan dokunuşuyla biten bu külliyenin medrese kısmı benim solumda,
20:14sizin sağınızda.
20:16Bu medrese çok ciddi anlamda bazı yüzyıllarda dini ilimler, bazı yüzyıllarda fen ilimleri,
20:26matematik, astronomi, tıp, fizik gibi dersler vermiş.
20:32Öğrencileri o noktada yetiştirmiş.
20:36Yükselme döneminde müsbet ilimler öğretilirken,
20:39duraklama dönemine geldiğimizde,
20:421700'lü yıllardan itibaren ise,
20:45tamamen dini ilimlere ağırlık verilmiş ve dini ilimler öğretilmiş.
20:50Biz şu an Osmanlı Devleti döneminde bir üniversitenin tam önünde bulunmaktayız.
20:58Burası bir üniversite, burası bir fakülte, burası bir medrese.
21:03Bu medrese duraklamada dini eğitim verdikten sonra,
21:07Kurtuluş Savaşı döneminde kapanmış.
21:11Belli bir süre sonra yurt olarak kalmış.
21:141930 yılında,
21:16Türkiye'de medreselerin kapatılmasından,
21:19resmi olarak kapanmasından sonra,
21:22burası bir dönem bakımsız kalmış.
21:24Ardından oda oda bekarların kaldığı,
21:29peşburde bir yer haline gelmiş.
21:32Ta ki 1980'lerin sonlarına kadar.
21:3580'li yıllarda bir vakıf almış.
21:3990'lı yıllarda bırakmış.
21:41Ben buranın 90'lı yıllarını hatırlarım.
21:43Benim çocukluktan geçtiğe geçtiğim zamanlar,
21:4780'lerin sonu, 90'ların başları.
21:49O günlerden itibaren bakımı sağlanmış.
21:52Bugün de özel bir vakfın,
21:56ne diyelim,
21:57genel merkezi olarak,
21:59bir de başka bir vakfında,
22:01araştırma merkezi olarak hizmet vermekte.
22:04Bence bir problem yok.
22:06Bence,
22:08tarihi binaların içinde insan varsa,
22:11bir problem yok.
22:13Zira,
22:14içinde insanın olmadığı yapı çöker.
22:18İçinde insan varsa,
22:19o yapı varlığına devam eder.
22:21Bu yüzden bu medresenin içinde,
22:24birileri olsun,
22:26kapı açılsın,
22:27kapansın,
22:28havalansın,
22:29o zaman hiçbir şey olmaz.
22:31Kılıç Ali Paşa medresesi,
22:33benim solumda,
22:35sizin sağınızda.
22:36Burada ise bir hamam bulunmakta.
22:39Bu hamamın da yapılış tarihi,
22:411580,
22:43ve üstelik bu hamam,
22:44bir kadınlar hamamı,
22:46ve bir erkekler hamamı,
22:48bir çifte hamam.
22:49Erkekler hamamı kısmı kapandı.
22:51Bugün sadece kadınlar hamamı hizmet vermekte.
22:55Erkekler kısmında,
22:57çöküntü olmasından dolayı,
23:00erkekler kısmı hizmet vermiyor,
23:03kadınlar kısmı,
23:04bakarsak bacasından hala duman çıkıyor.
23:07Yani hala hamam olma özelliğine sahip.
23:13Nasıl güzel bir görüntü ama.
23:16Şu an bulunmuş olduğumuz açıdaki tat,
23:19sanırım İstanbul'da değme yerlerde yok.
23:22Kaldı ki biz şu an,
23:23Karaköy ile Fındıklı arasında,
23:26Tophane adı verilen,
23:27bölgede bulunmaktayız.
23:30Çok sessizlik var değil mi?
23:32Hiçbir şey yok.
23:33Kedinin miyavlamasını duyuyorum ben şimdi.
23:36Halbuki şu binanın önünden bir yol geçiyor.
23:41Oradan da durmadan arabalar geçiyor.
23:45Geldiğiniz zaman buraya,
23:46tam olarak bizim durduğumuz yerde,
23:49medrese ile hamamın ortasında,
23:52caminin önünde durun
23:54ve şu açının fotoğrafını çekin.
23:58Kapatın gözünüzü
23:59ve şu açının ne kadar muhteşem olduğunu hissedin.
24:04sizi şu kadar yıllık fotoğrafla baş başa bırakıyorum demiyorum artık.
24:11Sizi bu huzurla,
24:13bazen motorların geçtiği,
24:17anlaşılan o ki galiba motor için yol yok burada başka.
24:20Bir de yasak motorların geçmesi.
24:23Bazen motorların geçtiği ama huzurlu bir sokakla baş başa bırakıyorum.
24:44Bölgeye Tophane adını veren
24:46Tophane-i Amire binasını şu an görüyoruz.
24:50Uçlara bakacak olursanız,
24:53her iki uçta da heykel kabartmalarının,
24:57top heykeli kabartmalarının bulunduğunu göreceğiz.
25:01Burası,
25:03Fatih Sultan Mehmet Han döneminde Tophane-i Amire'ydi.
25:07Yani devlete bağlı sarayın top döküm atölyesiydi.
25:11Peki buranın,
25:13Fatih Sultan Mehmet Han'ın hayatında önemi ne?
25:16Bunun için dönmek ve denizi görmek lazım.
25:20Ki ben şimdi dönüyorum.
25:23Sultan I. Mahmut Çeşmesi'ni gördük.
25:26Hatırlar mısınız?
25:28Yandı.
25:29Şu an restorasyon yapılıyor.
25:31Birazdan konuşacağız,
25:33şimdi anlatmıyorum.
25:35Bakın lütfen.
25:36Deniz var.
25:38Gemiler gidiyor.
25:39Orası deniz.
25:41Şimdi ben bu denizi
25:43neden size gösterdim?
25:45Haydi gelin şimdi.
25:47Hikayeyi, şu yokuşu göstererek
25:50size daha farklı anlatayım.
25:53Takvimler 20 Nisan 1453.
25:5855 parçalık Osmanlı donanması,
26:01Zeytinburnu açıklarında,
26:03Baltaoğlu Süleyman Bey önderliğinde dururken,
26:074 tane Ceneviz ve Venedik gemisi,
26:1055 parçalık geminin ortasından gelir,
26:15ve geçerler.
26:16Bizim teknolojimiz,
26:18bizim top teknolojisi,
26:20gemi teknolojisi yetmez.
26:23Onları durduramaz.
26:26Amiyane tabirle,
26:27abartarak söylüyorum,
26:29şarkılar,
26:30türküler söyleyerek,
26:32halay çekerek,
26:33Osmanlı donanmasının ortasından gelir geçer.
26:37Bu durum Osmanlı askerlerinin ve ordusunun içinde inanılmaz bir hayal kırıklığı,
26:45inanılmaz bir ümitsizlik ve biz bunu beceremeyeceğiz.
26:50Biz İstanbul'u alamayız.
26:52Buradan gidelim duygusu verdi.
26:55Bu duyguyu kırmak,
26:58Roma İmparatorluğu'nun kazandığı bu psikolojik üstünlüğü çevirmek için,
27:03Fatih'in bir şey yapması gerekiyordu.
27:05Ve onu da yaptı.
27:06Ne o?
27:08Galata'da,
27:09Sepetçiler Kasrı olarak bugün bildiğimiz,
27:12Topkapı Sarayı'nın önündeki,
27:15Sepetçiler Kasrı olarak bugün kullanılan,
27:18Kastelyon Burcu ile,
27:23Karaköy bölgesinde bulunan,
27:25yeraltı caminin bulunduğu yerdeki,
27:28Aya Nikola Burcu arasında,
27:30Roma İmparatorluğu zincir çekmiş.
27:33Ve o zincirden dolayı Osmanlı gemileri,
27:37İstanbul Haliç'ine doğru giremiyorlar.
27:40Bunu kırmak için,
27:42Bir şey yapmak lazım.
27:44Ve yapıldı.
27:4622 Nisan,
27:471453 Pazar gününü,
27:5023 Nisan'a bağlayan gece,
27:5320 küsur tane,
27:55Orta düzey,
27:58Osmanlı gemisi,
28:00Akşam hava karardıktan sonra,
28:03Karaya çekildi.
28:04O çekildiği kara burası.
28:06Biz şu an,
28:07Fatih Sultan Mehmet tarafından,
28:10Gemilerin karaya çekildiği yerde bulunmaktayız.
28:13Ardından,
28:14Bir yokuş olan tepelikten,
28:17Yukarıya doğru,
28:19Bazen büyükbaş hayvanlarla,
28:21Bazen kaldıraçlarla,
28:24Bazen makinelerle çekildi.
28:26Bakın,
28:27Orada bir yokuş var.
28:28Arabaların indiği yerde bir yokuş var.
28:31O yokuştan,
28:34Yukarıya doğru gemiler,
28:36Beyoğlu'na doğru,
28:38Oda Kule'ye doğru,
28:40Kasımpaşa Stadyumuna doğru,
28:42Kasımpaşa Dere yataklarından,
28:44Halice doğru,
28:453.800 metre gemiler karadan çekildi.
28:5023 Nisan 1453,
28:53Pazartesi günü,
28:5620 küsur tane gemiyi,
28:59Roma İmparatorluğu,
29:01Haliç'te görünce,
29:02Biz bu şehri kaybettik,
29:04Fatih'in karadan,
29:07Gemileri çektiği yolun,
29:11Caddenin,
29:11Bugünkü adı,
29:13Kalyoncular caddesidir.
29:15Buradan,
29:17Kadırgalar ve kalyonlar geçtiği için,
29:20Üst taraftaki caddenin de adı,
29:22Kadırga caddesidir.
29:25Kadırgalar ve kalyonlar çekildiği için.
29:28Burası önemli.
29:30Fatih Sultan Mehmet Han,
29:32İstanbul'u almak için,
29:34İlk çalışmayı,
29:35Burada başlattı.
29:38Ve buradan gemileri,
29:39Karadan yürüttü.
29:41Kasımpaşa,
29:42Yarlarından,
29:43Kasımpaşa,
29:45Haliç,
29:46Sahiline indirdi.
29:48Sonra geldi,
29:49Fetihten sonra,
29:51Şu an görmüş olduğumuz yere,
29:53Bir tophane yaptı.
29:56Tophane-i amire.
29:57Fakat Fatih'in yaptığı tophane,
30:00Top Döküm Atölyesi,
30:02Bu atölye değil.
30:04Bu atölye,
30:05Ardından,
30:07Birinci Mahmut dönemindeki,
30:09Bu caddeyi ben size,
30:11Çok acayip ve çok farklı göstereceğim.
30:14Hele bir zamanı gelsin,
30:16Hele onları da size,
30:18İşlemenin zamanı gelsin.
30:20Bakın ben size,
30:22Buralarda neler anlatacağım neler.
30:25Buralarda yapılan,
30:27Hendis-i Hane-i Hümayun,
30:29Mühendis-i Hane-i Bahri-i Hümayun,
30:32Mühendis-i Hane-i Berri-i Hümayun gibi,
30:35Okullar,
30:36Hey anam hey,
30:37Hani Osmanlı'da,
30:39Teknolojik anlamda,
30:41Okullar yoktu,
30:42Silahlar yoktu,
30:44Hani Osmanlı,
30:45Kendisini geliştiremiyordu,
30:46Şuralarda,
30:47Teknik olarak,
30:49Mühendis-i Hane okulları bulunmakta.
30:52İşte o okulları yapan,
30:54Sultan Birinci Mahmut,
30:56Buraya da bir top,
30:57Döküm atölyesi yaptı.
30:59Ardından,
31:00Üçüncü Selim,
31:01Ve İkinci Mahmut döneminde,
31:04Bu tophane dediğimiz yer,
31:06Bir daha,
31:08Gözden geçirildi,
31:09Ve restore edildi.
31:11Şu an,
31:11Fatih devrinden,
31:13Bugüne kadar olan,
31:15Top döküm atölyelerini ki,
31:18Şurada,
31:18Hamama ve camiye benzeyen yerde,
31:21Tam olarak döküm atölyesi,
31:24Burası bize Fatih'ten kaldı.
31:27Burası bize,
31:28Birinci Mahmut'tan kaldı.
31:30Burası bize,
31:31İkinci Mahmut'tan,
31:33Üçüncü Selim'den kaldı.
31:35Burası bize,
31:37Hatıra olarak,
31:38Gemilerin karadan yürütüldüğü,
31:42Marmara'dan çekildiği,
31:44Halice indirildiği,
31:463800 metrelik bir kara yolunu,
31:50Burası bize,
31:51İstanbul'un fethini,
31:53Hatıra olarak bıraktı.
31:55Geldiğiniz zaman,
31:56Mutlaka bulunduğumuz yerden,
31:58Şuraya bakın,
32:00Tophanenin,
32:01Yapıldığı günden,
32:02Bugüne olan hatıralarını,
32:04Bizimle beraber değerlendirelim.
32:221718 tarihinde,
32:24Pasarofçu antlaşmasıyla,
32:26Başlayan,
32:271730 tarihinde,
32:30Patronu Halil ayaklanmasıyla,
32:32Biten bir dönem bulunmakta.
32:34Bu döneme,
32:35Lale devri denilir.
32:37Bu dönem,
32:39Patronu Halil ayaklanmasıyla,
32:41Bittikten sonra,
32:42Üçüncü Ahmet'in yeğeni,
32:44Sultan Birinci Mahmut,
32:46Şehzade Mahmut,
32:48Mahmut Evvel adıyla,
32:50Sultan Birinci Mahmut adıyla,
32:52Tahta çıktı.
32:54Birinci Mahmut,
32:55Biraz ihtiraslı bir adamdı.
32:57Zira çok uzun bir süre,
32:59Tahta kalmak için bekledi.
33:02Çok da başarılıydı.
33:03İlk yaptığı şey,
33:04Patronu Halil,
33:05Ve onun adamlarını,
33:07Yani darbe yapacak olan,
33:09Ve darbe yapan,
33:11Osmanlı Devleti'nde,
33:13Darbe yapan darbecileri,
33:14Ortadan kaldırmak oldu.
33:17Bu çok etkili,
33:18Ve faal bir hareketti.
33:20Ardından,
33:21Anadolu başta olmak üzere,
33:22Balkanlar ve,
33:23Türkiye'nin her yeri,
33:25Türkiye'den kastım,
33:27Edirne'de biten bir ülke değil.
33:29Balkanların içinde bulunduğu Türkiye,
33:32Türklerin yaşadığı her yerde,
33:34Şehir düzenlemesi,
33:36Ve sosyal hayatı,
33:38İmar etmekle uğraştı.
33:41Meydanlara büyük çeşmeler yaptı.
33:44Hemen hemen her yerde,
33:46Sultan Birinci Mahmut,
33:48Mahmut Evvel,
33:49Ya da Mahmudiye adıyla anılan,
33:52Çeşmeleri vardır.
33:53Bugün burada da,
33:54Tophane-i Amir'in önünde,
33:57Kılıç Ali Paşa Camisi'nin hemen yanında,
34:00Tophane meydanında,
34:02Bir çeşme bulunmakta.
34:04Bu çeşme,
34:06Barok tarzında yapılan,
34:08Muhteşem bir çeşme.
34:09Cennet meyveleri,
34:12Allah-u Teala'nın,
34:13Kur'an-ı Kerim'de bahsettiği,
34:15Cennet meyvelerini,
34:17Anımsatan bazı,
34:19Mermerde,
34:21Yağlı boya,
34:22Tablo gibi mermerde,
34:23Kabartma meyve figürleri koymuşlar ki,
34:26Yukarılarda var ve her yerlerde var.
34:29İncir var,
34:30Nar var,
34:31Zeytin var,
34:32Vesaire.
34:33Kur'an'da da geçen meyveler bulunmaktadır.
34:35Bunun,
34:36Aslında,
34:37Orijinal hali böyle değil.
34:39Bu,
34:40Sonradan değiştirilmiş.
34:41Zira elimizde,
34:431900'lerin başlarına ait,
34:45Sizin de şu an görmüş olduğunuz fotoğraflar var.
34:48O fotoğraflarda,
34:50Bu,
34:51Birinci Mahmut,
34:52Çeşmesinin,
34:53Şapka kısmı,
34:55Yani saçak kısmı,
34:56Bu kadar uzun değil.
34:57Yukarıda saçak falan yok.
34:59Gayet normal,
35:00Dümdüz bir çeşme,
35:02Olarak yapıldığı günleri biliyoruz.
35:0420. yüzyılın başında,
35:07Bu çeşmenin başına,
35:08Geçtiğimiz günlerde,
35:10Çok acı bir hadise geldi.
35:12Maalesef yakıldı.
35:14Kimler yaktı?
35:15Kasıtlı bir yanma mıdır?
35:18Su kurnaları,
35:19Bir insanın içine girip yatabileceği kadar büyük.
35:23Bir kişinin içine girip,
35:26Yatabileceği kadar büyük olan bu kurnanın,
35:28İçinde yatarken,
35:30Çok soğuk olduğu günlerde,
35:33Evsizler,
35:34Ateş yakıyorlar.
35:35Ve bu yaktıkları ateşler,
35:38Yukarıdaki hatı,
35:39Mermerdeki işçiliği,
35:41Ve her şeyi bozuyor.
35:43Geçtiğimiz günlerde,
35:46Geçen haftalarda,
35:47Burası yanmıştı.
35:49Hatırlayın lütfen.
35:51Türkiye Cumhuriyeti Kültür ve Turizm Bakanlığı,
35:55Hemen müdahale etti.
35:57Yandıktan bir gün sonra,
35:59Gazetelerin ve televizyonların haberlerinden sonra,
36:02Buraya devlet müdahale etti ve burayı restore etti.
36:08Fakat bu restorasyon hala devam ediyor.
36:11Nerede biliyor musunuz?
36:12Arka tarafında.
36:14Arka tarafında hala restorasyon var.
36:17Burada da hala,
36:18Bakın küçük küçük,
36:20Ateş izleri hala duruyor.
36:22Yani bu evsizlerin yaptığı bir ateşse,
36:29Ah be!
36:30Keşke yapmasaydınız!
36:33Der,
36:34Susarım.
36:36Ancak,
36:37Bu bir kasıtlı yakılma ise,
36:40O zaman terör saldırısıdır.
36:43Tarihe yapılan terör saldırısı olduğu için,
36:46Bunu şiddetle kınıyorum.
36:48Zira tarihimize yapılan her türlü kötü ve müessif hadise,
36:53Bizi can damarımızdan etkilemektedir.
36:57Gelin,
36:58Birinci Mahmud çeşmesine,
37:01Mahmud-u Evvel ya da Mahmudiye çeşmesine,
37:04Tam olarak bizim durduğumuz yerde durun ve bakın.
37:09Bu çeşmeye bizim gözümüzden bakın.
37:27Padişahlar,
37:28Fatih Sultan Mehmet Han'dan itibaren,
37:31Tophane-i Amire'de döküm atölyelerinde dökülen topların,
37:35O madenlerinin eritilmiş fırınına,
37:40Maddi durumuna göre,
37:41Kese kese altın dökerlerdi.
37:44Dizilerde ve sinema filmlerinde,
37:47Mesela,
37:49Feridun Emece'nin,
37:50Danışmanlık yaptığı Fetih 1453 filminde,
37:54Öyle bir sahne vardı.
37:56Paşalar,
37:57Vezirler,
37:58Beyler,
37:58Padişah,
37:59Herkes gücü,
38:01Nispetince,
38:02Cebinden keseleri çıkartıyor,
38:05Altın paraları,
38:07O ateşin,
38:08Madenin su gibi kaynadığı ateşin içine atıyorlardı.
38:12Bu bir gelenektir.
38:14Ardından,
38:15O ateşteki su gibi olan maden,
38:17Donduruluyor,
38:19Top yapılıyor,
38:20Sonra buradan çıkartılıyor,
38:23Türk ordusuna,
38:24Yeniçeri Birliği'ne veriliyordu.
38:27Topçu Birliği'ne veriliyordu.
38:29İşte bu,
38:30Burada dökülüp,
38:32Topçu Birliği'ne verilen topların,
38:34Döküm döneminde,
38:37Padişah gelir,
38:38Buradan topların çıkışını,
38:41Ve topların tezgaha yerleştirilişini,
38:44Seyrediyordu.
38:46Bu yüzden,
38:47Ona bir seyir köşkü,
38:49Bir seyir terası gerekiyordu.
38:51Burası yapıldı.
38:53Şu an,
38:531840'lı yılların sonlarında,
38:56İngiliz mimar,
38:58James Smith tarafından,
38:59Abdülmecit Han'a istinaden yapılan,
39:03Mecidiye kasrını,
39:05Top döküm atölyesinde,
39:07Çıkan topların,
39:10Seyrettiği,
39:11Balkondan ya da pencereden seyrettiği,
39:14Tam karşımdaki,
39:15Top döküm atölyesinden,
39:17Çıkan topları,
39:19Seyrediyormuş.
39:20Bu bir askeri ritüeldir.
39:23Abdülmecit de bir askerdir.
39:25Yeniçeri ocağının,
39:27Bir numaralı askeri,
39:28Yeniçeri ocağa kaldırılmadan evvel,
39:31İkinci Mahmud'a kadar padişah'tı.
39:34İkinci Mahmud'dan sonrası askerler,
39:36Her zaman ve daima asker ocağının,
39:39Asakir-i Mansure-i Muhammedi'yi olabilir,
39:42Sekba'nı Cilid olabilir.
39:43Mutlaka bir askeri birliğin personeli idi.
39:48Abdülmecit Han'da bir asker olarak,
39:51Burada askeri töreni yönetirken,
39:54Yemek yediği,
39:56Yabancı elçileri kabul ettiği,
39:59Törene katıldığı,
40:01Mecidiye kasrını görüyorsunuz.
40:03Güzel bir kasırdır.
40:05Bugün hala kullanılıyor.
40:08Bugün İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin,
40:11Bir bölümü olarak kullanılıyor.
40:14Eğer değişmediyse hala.
40:16Arkamda gördüğünüz cami ise,
40:19Bu caminin hikayesi çok derin.
40:22Hadi gelin,
40:23Müsaadenizle bu camiyi size,
40:26Bir başka bölümde,
40:28Eski fotoğraflarla beraber,
40:31Konuşalım.
40:45Nasıl bitti ama,
40:47Işık hızıyla bitti.
40:49Size söz verdiğimiz her şeyi gösterdik.
40:52Sizinle birlikte,
40:54Daha çok tarih programları yapacağız.
40:56Bu bölümde çok tarih,
40:59Fotoğrafı koymadık.
41:00Doğrudan doğruya,
41:02Bölgenin ve coğrafyanın tarihini,
41:04Bölgenin Osmanlı zamanında,
41:06Ne iş yaptığını,
41:08Bina bina,
41:09Mekan mekan,
41:10Semt semt konuştuk.
41:12Bizler sizlerle birlikte,
41:14Şöyle fotoğrafları yan yana koyarak,
41:17Üstüne basa basa,
41:18Sanki bir zaman makinesi olmuş da,
41:21Zaman makinesine binmiş,
41:24Ve asırlar içerisinde,
41:27Yürümek ve gezmek,
41:29Bizim ana misyonumuz bu.
41:32Haftaya inşallah,
41:33Öyle bir program yaparız.
41:35Fotoğrafları eski yeni biçiminde,
41:37Yan yana koyarız,
41:38Ve onlar üzerinden,
41:40Tarih anlatımı yaparız.
41:42Ama nasıldı bu hafta?
41:44Güzel olduğunu tahmin ediyorum.
41:46Mecidiye kasrıyla,
41:48Kılıç Ali Paşa camisiyle,
41:50Mahmudiye çeşmesiyle,
41:52Arkamda görmüş olduğunuz,
41:54Tophane-i amireyle,
41:56Kortej yollarıyla,
41:58Yazıcızade rezidansıyla,
42:01Kadırgalar ve kalyoncular yokuşuyla,
42:04Fatih Sultan Mehmet Han'ın tırmandığı,
42:07Ve gemilerini karadan yürütürken tırmandırdığı,
42:11Yokuşlar,
42:11İşte onlar buralar.
42:12Tam olarak İstanbul'un fethedildiği yerler,
42:16Tam olarak buralar.
42:19Ve bizler size,
42:20Buralardan hitap ediyoruz.
42:23Allah fırsat verecek inşallah,
42:25Ve ruhsat verecek.
42:27Bizler sizlerle daha,
42:29Pek çok tarih programı yapacağız.
42:31Daha bir sürü yere çıkacağız.
42:34Havalar müsait değil,
42:36Bölgenin coğrafyası ve,
42:39Topografyası müsait değil diyerek,
42:41Anadolu'ya pek çıkmadık,
42:44Kışın farkındayız.
42:45Yazıyorsunuz,
42:47Sizin de farkında olduğunuzu hissediyoruz.
42:50Çok yakın.
42:52Zaten artık yaz gelmeye başladı.
42:56Mayıs'ın sonundan itibaren,
42:58Anadolu'ya çıkmaya,
43:01Anadolu'daki şehirleri,
43:03Urfa'sından Mardin'ine,
43:05Sivas'ından Erzurum'una,
43:08Pek çok bölgeyi gezmeye başlayacağız.
43:10Yeter ki sizler orada olun,
43:13Ve yeter ki bizler burada olalım,
43:16Hep beraber tarih üzerinde yürüyerek,
43:19Tarih konuşalım.
43:21Efendim Beyaz TV,
43:23Geçmişe yürüyen adam,
43:25Tophane 2. bölümü,
43:26Bitti.
Yorumlar