- 10 ay önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00İNTRO
00:30Efendim merhabalar, Beyaz TV geçmişe yürüyen adam programına hoş geldiniz.
00:53Bugün sizlerle birlikte Eminönü'nde Sultan 1. Abdülhamit Han türbesinin ve külliyesinin etrafında 2. Abdülhamit Han'ın yıkıp yerine yeni eserler yaptığı yerlerde,
01:07cadde aralarında, sokaklarda, Osmanlı zamanından kalma Ermeni Rum tabelalarında bulunduğu konfeksiyon fabrikalarında,
01:17her yerlerde, Mimar Mehmet Vedat Teklerle, Mimar Kemalettinlerle, Hobyar Camileriyle beraber dopdolu bir program yapacağız.
01:27Sizler evlerinizde, bizlerse tarihin yaşandığı mekanlarda programlar yapmaya ve tarih konuşmaya devam edeceğiz.
01:37Beyaz TV geçmişe yürüyen adam ekibi hazır.
01:41Sizler de hazırsanız, yaslanın arkanıza, alın elinize çayınızı, kahvenizi ve bizlerle beraber geçmişte yürüyün.
01:51Beyaz TV ekranlarına, geçmişe yürüyen adam programına hoş geldiniz.
02:091970 yılıyla programa Bismillah diyelim.
02:14Takvimler 1970'i göstermekte.
02:17Yani günümüzden 55 sene önce, ne tuhaf değil mi?
02:221970 doğumlu olanlar artık 55 yaşındalar.
02:28Ne çok zaman geçmiş.
02:301970'ler ama yaş 55.
02:34İşte 1970 yılında, yani günümüzden 55 sene önce,
02:39şu an arkamda görmüş olduğunuz bankamatiklerin olduğu yer bir otobüs durağıydı.
02:45Ve takvimler sanırım 1970'in Ekim'i, Kasım'ı gibi duruyor.
02:51Zira hava yağmurlu değil ama soğuk olsa gerek.
02:55Otobüs bekleyen insanları görüyor musunuz?
02:58Şu an bankamatikte para çeken insanların yerinde,
03:02o aralarda otobüs bekleyen insanlar var ve kıyafetleri biraz sert.
03:07Yani Ekim'in sonları, Kasım'ın başları ya da ne bileyim Kasım'ın ortaları.
03:14Aralık olsa bugünkü gibi kurak olmayacak ve yağmurlar olacak.
03:19Dolayısıyla Ekim-Kasım gibi diyoruz insanlar.
03:2370'li yılların kıyafetleriyle tipik ve klasik bir sirkeci.
03:29Burada şu an Marmara istasyonu var ama o zamanlar halkalı, sirkeci, banlıyor durağı vardı.
03:37Abdülhamit Han döneminde burada Orient Express adına Paris'e kadar giden trenler bulunmaktaydı.
03:45Avusturyalara, Almanyalara, Berlinlere, Bulgaristan, Sofyalara giden trenler vardı.
03:51Ardından bu trenler başka yerlere taşındılar ve buradan sadece sirkeci, halkalı trenleri gitmeye başladı.
04:01En azından ben gençken öyleydi.
04:03Şimdi ise yer altından, boğazın altından halkalı Gebze arasındaki Marmaray'ın sirkeci durağı bulunmaktadır.
04:13Hadi gidelim.
04:1355 yıl öncesine bankamatiklerin olduğu yerde bir otobüs durağı ve burada bir sürü insan, kıyafetler soğuk, otobüs bekliyorlar.
04:27Çok da fazla bir şey söylemeye gerek yok sanırım bu fotoğraf için.
04:31O yüzden 1970-2025 aynı açı iki fotoğraf 55 yıl ara şu an karşınızda.
04:43Emirler Mescidi'ni görüyorsunuz.
04:55Emirler Avni Mustafa Efendi tarafından kitabesi kondurulan 1767-1768 yıllarında 3. Mustafa döneminde yaptırılan bir cami.
05:09Eee tamam o camiyi gördük.
05:11Peki hani nerede?
05:12Yok öyle bir cami.
05:13Adnan Menderes dönemindeki İstanbul Restorasyonu'na kurban verdiğimiz camilerden biri.
05:20Maalesef çok cami yıkılmış.
05:23İnstagram'da ya da sosyal medyada bana bazıları soruyorlar.
05:29Sormayın diye buradan toplu halde cevap veriyorum.
05:33Abi diyor Adnan Menderes zamanında İstanbul'da 20 tane cami yıkılmış öyle mi diyorlar.
05:40Buradan veriyorum cevabı.
05:41Buradan veriyorum cevabı.
05:42Hayır öyle değil.
05:4420'den çok daha fazla cami yıkıldı.
05:4820'den çok daha fazla cami 1950 ile 57 yıllar arasında yıkıldı.
05:54İşte onlardan biri şuradaydı.
05:56Bakın mecburi istikameti gösteren tabelayı gördük mü?
06:00Tam olarak orada.
06:02Şu an bir araba gidiyor.
06:04Gördük mü beyaz bir araba?
06:06Tam olarak orada.
06:07Şu an insanlar yürüyor gördük mü?
06:09Tam olarak orada.
06:11Şu an Emirler Camii'ni görüyorsunuz.
06:14Bu cami 1955 yılında yıkılmaya başlandı.
06:1957 yılında tamamen ortadan kaldırıldı.
06:21Ve cadde geçirildi üzerinde.
06:24Bir duralım mı şöyle?
06:26Bir bakalım.
06:28Şu an caminin üzerinden insanlar geçiyor.
06:33Şu an caminin üzerinde olduklarını bilmeden, fark etmeden insanlar yürüyorlar ve geçiyorlar.
06:40Yukarıda kırmızı ışık yandığı için uzun zamandır arabaların geçtiğini görmedik.
06:45Ama biradan sayılı saniyeler sonra arabalar da buradan geçecekler.
06:51Emirler Camii 1767-68 3. Mustafa döneminden bahsediyorum.
06:58O dönemde yapılan İstanbul Defterdarı.
07:02O günde İstanbul...
07:04Bakın bir konuğumuz var ve şu an göz göze bakışıyoruz.
07:10O bana bakıyor, ben ona bakıyorum.
07:12Ve programı birlikte sunuyoruz.
07:15Karga kardeşimle beraber.
07:18Bugün var olan bir kurum.
07:20İstanbul Defterdarlığı.
07:22O günde varmış.
07:24Ve Avni Mustafa Efendi adı verilen biri.
07:27İstanbul Defterdarı.
07:29O yaptırmış.
07:31Avni Mustafa Efendi yaptırmış.
07:33Emirler Mescidini.
07:34Tam olarak şurada.
07:36Adnan Mender'e zamanında yıkılmış.
07:38Ve bugün üzerinden bir yol gidiyor.
07:411952 ile 1950.
07:47Yani tam olarak fotoğrafın çekildiği tarihi.
07:51Bakıyoruz da fotoğrafın çekildiği tarihi de bulamıyoruz.
07:55Ama fotoğraf sanırım 75-80 yıllık bir fotoğraf.
08:0175-80 sene önce burada var olduğunu bildiğimiz.
08:06Hatta 1768'den beridir var olduğunu bildiğimiz.
08:10Ama fotoğrafın 1950'lerde çekildiğini bildiğimiz bu cami yok.
08:16Nerede?
08:17Ahmet bize o camiyi göster diyorsanız şu an üzerinden arabalar geçiyor.
08:23Şu an üzerinden arabalar geçerken üzerinden geçen arabaların aslında caminin üzerinden geçtiğini de bilmeden arabalar geçiyor.
08:35Şu an üzerinde trafik var.
08:38Ama bu da Avni Mustafa'nın sanırım kabahati.
08:41Avni Mustafa Efendi tam caddenin ortasına cami yapmış.
08:46Yapmasaymış efendim dersek ne olur demeyelim değil mi?
08:50Şakanın ötesinde büyük cahillik olur.
08:531955 yılında yıkımına başlanan 57 yılında yıkılan Emirler Camii ya da diğer adıyla Avni Mustafa Efendi Camii şu an yok ama 1950 yılında 75 yıl önceki hali şu an karşınızda.
09:231951 yılına gidelim hep birlikte günümüzden 74 sene öncesine yine Sirkeci'deyiz.
09:36Ankara Caddesi'nin başlamış olduğu yerdeyiz.
09:40Bu cadde böyle valiliğe kadar Ankara Caddesi olarak bilinmekte.
09:45Fotoğrafa baktığımızda fotoğrafın arkasında detay olarak tramvayların döndüğü yolu göreceğiz.
09:54Bir baktık 2025 yılında yine bir tramvay dönüşü var.
09:59Çok da fazla değişen bir şey yok buralarda.
10:03Yine yoğun bir trafik o günlerde de o günlerin çapına göre yoğun bir trafik.
10:08Tek fark o günlerde insanların başlarında kasket var.
10:14Bugün ya şapka var ya da hiçbir şey yok.
10:17Şapkada güneşlik olarak kullanılan şapkalardan var.
10:21İleride deniz var.
10:22Bilemiyorum görüntü olarak denizi tam olarak seçebiliyor musunuz?
10:27Gemiler var.
10:28Araba gemileri, yük gemileri, insan gemileri.
10:31Buralarda şapkalı, kasketli insanlar.
10:35Kenarlarda durmuşlar.
10:35Ya böyle ileriye bakıyorlar ya da ekranın olduğu yere doğru bakıyorlar.
10:431951 günümüzden 74 sene önce Ankara Caddesi yoğun trafiği, yoğun insan akışı çok fazla değişen bir şey olmamış anlaşılan.
10:58O kadar değişen bir şey yok ki, tramvayların dönüşü bile aynı.
11:03Tek bir farkla bugün tramvaylar trafikten dönerken zorlanıyorlar.
11:11O günkü tramvaylar rahat rahat dönebiliyorlar.
11:14O günkü tramvaylar tek vagon, bugünkü tramvaylar dört vagon.
11:20Birbirine bağlı iki vagon, iki vagon, dört vagon.
11:23O günkü İstanbul muhtemelen 500 bin, bugünkü İstanbul 18 milyon.
11:301986 yılında ben orta ikideyken sosyal bilgileri öğretmenimiz bize çocuklar İstanbul 5 milyona doğru gidiyor.
11:405 milyon olmak üzereyiz demişti.
11:43Ben 5 milyon insan nerede yaşar düşünürken 18 milyonluk İstanbul'da yaşamaya başladık.
11:50Artık yeter değil mi? Artık durmalı.
11:54Artık İstanbul'un trafiği de durmalı.
11:57İstanbul'un göçü de durmalı.
11:59Artık İstanbul'u kaldırmayan, İstanbul'da yaşayanları barındıramayan,
12:05İstanbul trafiğine cevap ve çözüm bulamayan bir İstanbul'la karşı karşıyayız.
12:13Artık yeter, artık durmalı.
12:16Haydi fotoğrafa geçelim.
12:18Fotoğraf 1951, yani 74 sene önce.
12:25Muhtemelen fotoğrafta gördüğünüz şuradaki kasketli amcalar hayatta her halde yoktur.
12:34Zira bu fotoğrafta 30 yaşında olsa, üzerine 74 yıl daha koyduğumuzda 104 yıl yapıyor.
12:42104 yıl, 105 yıl bir insan hayatı için imkansız mı?
12:49Değil ama biraz zor gibi.
12:51Şansımızı zorlamayalım.
12:53Eğer bizi şu an torunları izliyorsa,
12:56dedelerinin adına torunlarına selam söyleyelim ve bu fotoğrafı bitirelim.
13:02Takvimler 1951, boş bir İstanbul-Ankara caddesi.
13:09Takvimler 2025, neredeyse aralarına insan giremeyecek kadar yoğun araba trafiği.
13:17Kasketli insanlar, bugün başı açık gezen insanlar.
13:22İki farklı tarih, iki farklı cadde, yani görüntü itibariyle.
13:29Yoksa caddeler aynı.
13:30Aynı açı, aradan geçen 74 yıl şu an karşılığında.
13:35Bakın orada Emirler Hanı yazıyor.
13:54Şimdi bu Emirler Hanı, hangi emir, ne hanı?
13:59Bir dakika.
14:00Tam şurada, şu direğin olduğu yerde, birkaç fotoğraf önce size anlatmaya çalıştığım Emirler Camii vardı ya,
14:101768 tarihinde, 3. Mustafa zamanında, İstanbul defterdarı Avni Mustafa Efendi tarafından
14:19ve Üveysi Efendi tarafından yaptırılan bir cami tam şuradaydı.
14:24Adnan Mender'e zamanında yol yapım çalışması kapsamında yıkıldı ve genişletildi.
14:31Okul taşıtı geçiyor şu an üzerinden.
14:34İnsanlar yürüyor şu an üzerinde.
14:36Bu cadde değil diğer cadde.
14:39Etraf biraz ağaçlıklı.
14:411918 yılındaki fotoğrafa bakıyorsunuz.
14:441918 yılında, kameraman kardeşim Murat'ın bulunduğu yere bir fotoğraf makinesi konulsa,
14:53bir kamera konulsa, tam olarak bu kalabalığı görürdünüz.
14:571918 tarihinde, şu anki insan kalabalığı kadar yoğun, bir kalabalık görürdünüz.
15:05Tek bir farkla, başlarında fes, kıyafetler Osmanlı.
15:09O günden bugüne pek değişen bir şey yok değil mi?
15:131918-2025 hala aynı.
15:17Fakat ağaçlıklı bir alan var.
15:21Zira o günlerde, şu an arabaların gitmiş olduğu bu cadde,
15:27o günlerde yürüyüş yolu, insanların yürüme yolu ve ağaçların arasından yürüyorlar.
15:34Ne kadar da güzel bir yol.
15:37Bugün güzel değil.
15:381918 tarihinde, yani günümüzden 107 sene önce, çok daha güzelmiş bu cadde.
15:47Ve şu an, çöp arabasının Fatih Belediyesi'ne bağlı, çöp arabasının geçtiği yerde,
15:54bu arada Fatih Belediye Başkanı Ergün Tuğran abiye de buradan selamlar,
15:59ve onun kıymetli ekibine,
16:01o arabaların geçtiği yerde Emirler Camii bulunmaktaydı.
16:06Yol büyüsün diye Emirler Camii yıkıldı ve bir yol geçirildi.
16:11Emirler Camii'nin bulunduğu yerde, Emirler Hanı, sokağının da varlığı,
16:19burada Emirler yazması,
16:21gerçekten bizi, acaba neden bu Han'ı yapanla o aynı mı, yoksa burada Avni Musafa Efendi tarafından yaptırılan bir Han mı vardı sorularını bize sorduruyor.
16:37Bu soruların cevabı için biraz çalışmamız, biraz düşünmemiz,
16:42Han'a girip, Han'da araştırma yapmamız gerekiyor.
16:46Haydi biz 1918'e geri dönelim.
16:50Arabaların olmadığı, insanların yürüdüğü bir yol, yürüyüş yolu.
16:56Bu arada, aralarda ağaçlar var.
16:59Yani burası yeşil bir yol.
17:03Fotoğrafta öyle görülüyor.
17:04Yani günümüzden 107 sene önce,
17:08fotoğrafta tam olarak şu an görüldüğü gibi görülüyor.
17:12Ağaçların arasında,
17:14bu caddenin diğer tarafında,
17:17bir cami var.
17:19Bu cami, Emirler Camii.
17:22Keşke bugün olsaydı.
17:24İşte bak şurada o cami var deseydim,
17:27şu an sadece üzerinden arabalar geçiyor.
17:31Demekle yetiniyorum maalesef.
17:34Efendim, Emirler Camii gitti.
17:37Yaptıran Avni Mustafa Efendi gitti.
17:40Kitabesinde yazan Üveysi Efendi gitti.
17:44Bu arada acaba Üveysi, geçtiğimiz hafta anlattığım,
17:48Hocapaşa Camii,
17:51hikayesindeki,
17:52acaba Hoca Üveysi Efendi midir?
17:55Aralarında yüzyıllarca fark var ama bağlantı nedir?
18:00Gerçekten ben bilmiyorum ama bu camide,
18:02Üveysi isminden de bahsediliyor.
18:05O da gitti.
18:07Şuralarda fesli amcalar,
18:10yürüyorlardı.
18:11Onlar da gitti.
18:12Buralarda ağaçlar vardı.
18:16Onlar da gitti.
18:17Ağaçların arasında yürüyen insanlar var.
18:21107 yıl önceki fotoğrafa baktığımızda görüyoruz.
18:25Zaten fotoğraf şu an ekranın yanında.
18:28Onlar da gitti.
18:29Kala kala 2025'e şu an görmüş olduğunuz
18:34bol trafikli, bol insanlı, sıfır ağaçlı, bol güneşli,
18:42direkt vuruyor güneş.
18:44Sıkıcı bir İstanbul görüntüsü bize kaldı.
18:49107 yıllara 1918-2025
18:54aynı açı, iki farklı görüntü.
18:58şu an karşınızda.
19:161956 ve Ara Güler.
19:18Toprağı bol olsun.
19:20Ülkemizin mümtaz sanatçılarından,
19:23sanırım herkesin üzerinde ittifak ettiği
19:26mümtaz sanatçılarından,
19:28fotoğraf ustalarından ve devletimizin takdir ettiği
19:32Ermeni vatandaşlarımızdan biri,
19:35Ara Güler'in dektanşöründen,
19:37Hamidiye Caddesi.
19:39Burada Hamidiye Külliyesi bulunduğundan dolayı
19:42adını Hamidiye Caddesi denilen cadde üzerinde bulunmaktayız.
19:47Aslında Sultan I. Abdülhamid Han dönemine ait bir sürü külliye parçaları ve
19:54camiler, medreseler, sıvyan mektepleri, tabhaneler,
19:59dar-ı şifalar, bimarhaneler varken,
20:02Sultan II. Abdülhamid Han döneminde,
20:04yani yaklaşık olarak 110-120 sene sonra,
20:08tabi Abdülhamid Han 1774-1789
20:13yılları arasında hüküm sürmüşken,
20:162. Abdülhamid 1890'ların sonlarında,
20:201900'lerin başlarında yaptığı bu kocaman kubbesinde soğan kubbenin var olduğu 4. Vakıf Hanı.
20:294. Vakıf Hanı.
20:31Tabi bugün adı 4. Vakıf Han değil.
20:33Bugün artık dev, 5 yıldızlı, kocaman bir turistik otel.
20:38Abdülhamid Han bu bölgeye 6 adet han yaptı.
20:42Bunlara 1. Han, 2. Han, 3. Han diye isimler verdi.
20:474. Han, 4 Noğlu Han, 4. Vakıf Han, arkamda gördüğünüz handır.
20:53İşgal yılları zamanında Fransız ve Senegal,
20:56askerlerinin kışlası olarak kullanılan bu han,
21:00bu bina 1956 yılında yani 70 yıl önce tam olarak böyle görünüyordu.
21:09Bir at arabası, sanırım yerler buzlu olduğu için tahmin ediyorum,
21:15hafiften araba kaymış, arabayı tutan, atı tutan kişi zorlanarak götürüyor
21:21ve bir at, at arabasını buradan götürüyor.
21:25Arkasında bir tramvay.
21:27Şu an insanların yürüdüğü yerde bir tramvay var.
21:31Bu tramvay, Bahçekapı-Edirnekapı tramvayı.
21:36Yani Eminönü Bahçekapı'dan kalkıp,
21:40Fatih'e, Edirnekapı'ya doğru giden,
21:43bugün olmayan, bugün öyle bir hat yok.
21:46Bahçekapı-Edirnekapı diye bir hat yok.
21:49O zamanlar tramvay hattı olarak varmış.
21:52Bir tramvay görüyoruz.
21:54Tramvayın önünde, şuralarda, çok yakın,
21:58şuralarda bir yerlerde bir at arabası görüyoruz.
22:02At arabası kaymak üzere ve onu zorlanarak sahibi götürüyor.
22:061956.
22:08İyi ki Ara Güler var.
22:10İyi ki Ara Güler böyle bir fotoğrafı çekmiş.
22:12Ve biz bu fotoğrafın eşliğinde Hamediye Caddesi'nin
22:16günümüzden 70 sene önceki halini görüyoruz.
22:21Sağda ya da solda değişen herhangi bir şey yok.
22:24Yani binalar o günde, bugün de aynı.
22:28Muhtemelen yıkıldıktan sonra,
22:30tabii 70 yıllık binalar gibi durmuyorlar.
22:33O binalar yıkılmıştır.
22:34Aynı yükseklikte ve aynı devasa büyüklükte diğer yapılar yapılmıştır.
22:41Ve bu cadde o günkü varlığını, o günkü görüntüsünü muhafaza etmiştir.
22:48Bu fotoğrafta varlığını koruyan tek yapı 4. Vakıf Han.
22:53Yani bugünkü dev yapı.
22:55Yani bugünkü beş yıldızlı otel.
22:58İki tane soğan kubbesi var.
23:00Biri sağ tarafta, biri sol tarafta.
23:02Fakat biz fotoğrafın aslına uygun kalmak zorunda olduğumuz için
23:08kameraman kardeşim Murat Özen'le dikkat etti.
23:12Bize yakın olan soğan kubbeyi yok etti.
23:17Siz aslında onu şu an görmüyorsunuz.
23:19En uzakta olan ve küçük görülen soğan kubbesini görüyorsunuz.
23:25Biz şu an gölgedeyiz.
23:27Yapacak bir şey yok.
23:28Ara Güler'in fotoğraf tripodunu yerleştirmiş olduğu yer burası.
23:33Ama otelin olduğu yani vakıf Han'ın olduğu yer güneşlik.
23:37Bu yüzden eğer fotoğrafta kameranın görüntüsünde bir patlama,
23:43arka tarafa doğru bir ekran zayıflığı varsa yapacak bir şey yok.
23:49Güneş'in bize yaptığı güzellik diyebiliriz en fazla.
23:53Şimdi gelelim 70 yıl öncesine.
23:57Şurada bir at arabası.
23:58Arkasında bahçe kapı, edirnek kapı, tramvayı.
24:03Burada bir fotoğrafçı, onun adı Ara Güler.
24:06Bu kadar netiz, bu kadar biliyoruz.
24:0970 yıl ara ile aynı açıdan iki farklı Hamidiye Caddesi görüntüsü şu an karşınızda.
24:16Şöyle mi yapayım?
24:30Acaba kaftanım böyle havalansın mı bilmiyorum ki.
24:34Neden?
24:34Çünkü fotoğrafa baktığınızda oralarda böyle kaftanı sallanan bir dede bulunmakta.
24:40Takvimler 1905, yani günümüzden 120 sene önce 70'li yaşlarda.
24:48Yani 1905 yılında 70 yaşında olmak için 1830'lu yıllarda doğmuş olmak,
24:572. Mahmud'u, Abdülmecidi, Abdülaziz'i, 5. Muratları, Abdülhamit'leri görmek.
25:05Daha neler görür bilmiyoruz.
25:07Şurada bulunan bir tane çocuk var.
25:10Bir tane ufak bir çocuk.
25:11Daha çok şey görecek.
25:13Bu ülkenin Abdülhamit Han'ını, Mehmet Reşat Han'ını,
25:19her gün toprak kaybını,
25:21ülkeden böyle bir etten parça parça cımbızla et kopartılırcasına,
25:28ülkeden vatan kopartılışını görecek.
25:32Oradaki çocuk, Cumhuriyet'i görecek,
25:34Kurtuluş Savaşı'nı görecek.
25:37Şehitleri görecek.
25:39Kıyımı, kuraklığı, kıtlığı görecek.
25:42Fakirliği görecek.
25:43Ardından yepyeni bir cumhuriyeti görecek.
25:46Hemen arkamızda az evvelki fotoğrafta gördüğünüz,
25:50Abdülhamit Han'ın yaptırdığı 4. Vakıf Han.
25:53Demiştim ya, hani bir soğan kubbesi görülüyor,
25:57bir önceki fotoğrafta.
25:58Şimdi işte onu arkamıza aldık.
26:01Caddeyi ters taraftan görmeye başladık.
26:03Ve burada işgal kuvvetlerini göreceğiz.
26:06Bu caddenin bana göre sağı, size göre solu 2. Abdülhamit.
26:13Ama bana göre solu, size göre sağı 1. Abdülhamit.
26:16Bu caddeye tam anlamıyla Hamidiye Caddesi.
26:21Yolunuz düşerse demiyorum.
26:23Ne olur düşürün yolunuzu.
26:26Ve bu Hamidiye Caddesi'nde yaşanan tarihe şahitlik yapın.
26:30Tarihi binalara bakın.
26:32Tarihe kulak verin.
26:34Bir padişahın türbesine girin.
26:38Birazdan o türbeye doğru yürüyeceğiz.
26:41Ardından şu tarihi yapıyı görün.
26:44Üzerinde ve önünde yaşanan tarihe şahitlik yapın.
26:48Bu gönü görün.
26:49Ne bileyim ben, geçmişe yürümek bu olsa gerek ya.
26:53Ve Beyaz TV, geçmişe yürüyen adam programı tam olarak size bunu vaat etti ya.
27:00Bu yüzden biz burada, bu yüzden siz orada, geçmiş üzerinde yürüyoruz.
27:05Efendim 1905 ve efendim 2025.
27:09Üzerinden geçen 120 yıl.
27:12Üzerinden geçen bir asırdan fazla bir zaman dilimi.
27:16Hayat hala devam ediyor.
27:18Aynı açı, iki farklı fotoğraf şu an karşınızda.
27:231955 yılındayız.
27:37Yani günümüzden 70 sene önce.
27:39Arkamızda az evvelki fotoğraftır anlattığımız mimar Kemalettin eseri olan 4. Vakıf Han.
27:48Ve hemen onun önünde aslında Kayserili bir Ermeni olan Mıgırdiç Sanasaryan tarafından yapılan bir yetimhane ve bir han.
28:02Sanasaryan, Mıgırdiç Sanasaryan.
28:05Bu adam Ermeni, peki biz bunun mal varlığına el koyduk mu?
28:11Hani bu topraklarda Ermeni katliamı yapıldı ya, hani öyle söyleniyor ya.
28:17Hitler acaba Berlin'de, Münih'te, Bond'da, Hamburg'da, acaba Almanya'nın şehirlerinde Yahudilere ait mal varlığı bırakmış mıdır?
28:28Hala Yahudilerin tapusu altında bulunan mal varlığı var mıdır?
28:35Bunun cevabı koskoca bir hayır.
28:37Fakat 1915 yılında Ermeni olaylarının başladığı ve maalesef Avrupa'da yaşayan cazgır Ermeni diasporasının atmış olduğu iftira gereği Ermeni katliamı yapıldı denmesinden sonra
28:56Mıgırdiç Sanasaryan'ın Kayserili Ermeni'nin mal varlığına el konulmadı.
29:03Soru şu, neden?
29:05Hani biz soykırım yapmıştık ya, neden Ermenilerin mal varlığına el konulmadı?
29:11Neden Mıgırdiç Sanasaryan Han, hali hazırda Han olma özelliğine devam etti?
29:18Bu ayrıca bir konu.
29:19Sanasaryan'ın arkasında tek soğan kubbesini gördüğümüz yapı ise fotoğraflardır anlatmaya çalıştığımız aslında Sultan 1. Abdülhamit Külliyesi iken
29:33ardından 2. Abdülhamit tarafından yıkılıp yerine kocaman bir 4. Vakıf Han, ardından Fransa ve Senegal İşgal Bürosu demiştim ya, işte o da budur.
29:46Nasıl bir açama? 1950'ler 70 yıl geçmiş üstünden.
29:52Sizi şu an görmüş olduğunuz fotoğrafta 70 yıl geçti üzerinden.
29:58O zamanlar buralarda arabalar vardı, kamyonlar park ediyorlardı, şimdi ise motorlar park ediyor, bisikletler bulunuyor.
30:07Zira bu sokak motorların ve bisikletlerin zaten şu an gördüğümüz gibi bisikletlerin bulunduğu, dükkanların bulunduğu bir cadde.
30:19Efendim 1950'ler ve efendim 2025'ler üzerinden geçen 70 küsur sene Mıgırdiç Sanasaryan Han, 4. Vakıf Han.
30:28Bugün 5 yıldızlı bir otel, mimar Kemalettin Caddesi, aynı açı, iki farklı fotoğraf şu an karşınızda.
30:38Takvimler 1876'yı göstermekte. İnanılmaz bir fotoğraf.
30:55Fotoğraflar boyunca size anlatmaya çalıştığım o korkunç değişikliği şu an gözlerinizde resmen görüyorsunuz.
31:05Bir tarihi değişime, bir kabuk değişimine şahitlik yapıyorsunuz.
31:11Allah aşkına 1876 tarihindeki fotoğraf 2025 yılındaki bu fotoğrafla aynı mı?
31:19Yani o fotoğrafla bu fotoğrafı nasıl yan yana koyabiliyoruz?
31:23Efendim bu sorunun cevabı tamamen tarihi bilgilerin içinde gömülü.
31:29Bana göre sağ tarafta ama size göre sol tarafta.
31:331774 tarihinde tahta çıkıp 1789 tarihinde vefat eden Sultan 1. Abdülhamid Han'ın 27. Osmanlı Padişahı 1. Abdülhamid Han'ın türbesini görüyorsunuz.
31:48Demiştim ya birkaç fotoğraf önce Sultan 1. Abdülhamid Han külliyesini yaptı.
31:55Bir tarafa yan mektebini yerleştirdi, bir tarafa medresesini, çeşmesini yaptı, hastanesini yaptı, hanını yaptı, tekkeyi yaptı.
32:05Hatırlar mısınız?
32:07İşte o külliyenin şu an medrese ve çeşme kısmını görüyorsunuz.
32:13Bana göre solda ama size göre sağda.
32:164. Vakıf Han Abdülhamid bas bas bağırıyorum programlardır ve dakikalardır.
32:221. Abdülhamid Han'ın yapmış olduğu o külliyeyi 2. Abdülhamid Han yıktı.
32:28Vakıf Han yaptı dedim ya işte işte o.
32:301876 Abdülhamid Han'ın 2. Abdülhamid Han'ın tahta çıktığı yıl çekilen bu fotoğraf her şeyi günbegün net olarak ortaya çıkartmaktadır.
32:44Efendim bakın bir tane çeşme var 1876'ya yani 149 sene öncesine baktığımızda hemen şurada brandalarla güneşlik olarak kullanılan restoranın olduğu yerde bir çeşme var olduğunu görüyoruz.
33:02Bu çeşme Sultan 1. Abdülhamid Han'ın kızı Zeynep Sultan çeşmesidir.
33:08O kadar güzelmiş ki yıkmaya kıyamamışlar demişler ki bu çok güzel bir çeşme ve Zeynep Sultan çeşmesini Gülhane Parkı'nın taç kapı olarak kullanılan Sultan Ahmet Ayasofya'dan aşağıya doğru inerken sağ tarafta Gülhane Parkı'nın kapısı kalıyor ya sol tarafta bir çeşme ve orada Alemdar Mustafa Paşa'nın türbesi var.
33:36Zeynep Sultan camisi var işte o caminin hemen kenarında bugün Pejmur'de bir çeşme ve bugün büfe olarak kullanılan bir sebil var.
33:49İçinde kuru yemişçi su satan bir büfe bulunmakta.
33:53İşte o büfenin bulunduğu Gülhane Parkı'nın yanında bulunan o çeşme aslında tam olarak burada bulunmaktaydı.
34:02Yıkmaya kıyamadılar, kırmaya kıyamadılar, parçalamaya kıyamadılar.
34:08Buradan taş taş söktüler, Gülhane Parkı'na götürdüler ve Gülhane Parkı'nda Zeynep Sultan sevili olarak oraya nakşettiler.
34:19Arkasındaki medreseyi ise yıktılar.
34:22Tıpkı diğer yapılar gibi.
34:25Şu an bir fotoğraf var elimizde ve bu fotoğraf bizi bambaşka bir yere 150 yıl öncesine götürüyor.
34:34Ve bu fotoğrafla bizler 1. Abdülhamit Han'ın yapmış olduğu eserleri görüyoruz.
34:42Ruhuna rahmet ne güzel yapmış.
34:44Bana göre tabi sağ tarafta türbesi, sol tarafta kızının yaptığı çeşme ile beraber kendi yaptığı medrese duruyorken
34:55bugün ne çeşme var ne medrese var.
34:59Bugün Mıgırdıç Sanasaryan Han ve hemen onun yanında adı bulurlandığı için okuyamadığınız 5 yıldızlı bir otel var.
35:09Keşke 149-150 yıl önce çekilen fotoğraftaki görüntüyü görsek de bugünkü görüntüyü görmeseydik.
35:22149 yıl arayla aynı açıdan çekilen iki farklı fotoğraf şu an karşınızda.
35:391876'daydık ya az evvelki fotoğrafta.
35:46Şimdi 4 yıl daha ilerleyelim.
35:48Yani saniyeler içerisinde 4 yıllık bir zaman dilimi geçirelim.
35:53Ve takvimler 1880'i göstersin.
35:57Açımız da tabi değişti.
35:58Mıgırdıç Sanasaryan'ı soldan görüyorduk ve tam karşımızda Zeynep Sultan Çeşmesi ve 1. Abdülhamit Medresesi.
36:10Artık aynı açıda değiliz.
36:12Diğer tarafa geldik.
36:13Tam karşımızda bir çeşme.
36:16Geçen fotoğrafta anlatmış olduğum Zeynep Sultan Sevil'i şu an yan taraftan karşımızda.
36:24Mimar Kemalettin tarafından yapılan 4. Vakıf Han'da yandan karşımızda onun arkasında bir medrese varmış.
36:341880 fotoğrafında bu medreseyi görüyoruz.
36:391. Abdülhamit Han yapmış.
36:422. Abdülhamit Han tam 100 yıl sonra o çeşmeyi, o medreseyi, o şifahaneyi, o iş hanlarını yıkmış.
36:51Ve 6 handan biri olan 4.
36:55Çok tekrar ettim değil mi bunu?
36:58Ama ne yapayım ki fotoğraflar bana bu iş hanı önüme çıktıkça izah etmem gerektiğini hatırlatıyor.
37:064. Vakıf Han'ı görüyorsunuz.
37:08Yanında bugün görkemli bir biçimde aslında Kayseri'li bir Ermeni olan Mıgırdıç Sanasaryan Han'ı görüyorsunuz.
37:17Zaten bakarsanız eğer 2 katı orijinal, 3. katı sanki ekleme gibi durmuyor mu?
37:26Boya, rengi, inşaat tekniği.
37:293. kat eklemedir.
37:31Biz bu araştırmayı yaparken 1960'lı yıllarda 3. katın 2. kata uygun olarak eklemlendiğini gördük ve duyduk.
37:42Zaten 2 katmış, taş kapının üstünde üçgenimsi bir kemer var gördük mü?
37:49İşte o aslında kapı süslemesi.
37:52Fakat sonra 3. kat çıkılınca o kapı süslemesi kemer sanki binanın içindeymiş gibi kalmış.
38:003. kat yok.
38:012 katlı bir yapı.
38:03Ve bu yapı aslında 1880'li yıllarda, yani şu an fotoğrafını gördüğünüz dönemlerde biraz ahşap, biraz taş, bazen iki kat, bazen bir kat gibi görülüyor ya.
38:18Aslında bu bize şu an gördüğümüz görkemli, 1980 öncesi Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından infaz birimi olarak kullanılan
38:30ve içinde mahkumların inleye inleye günlerini geçirdiği yer olarak göstermiş olduğum bu han şu haliyle orijinal görüntüsüne sahip değildir.
38:44Bu çok fazla görüntü, şekil değiştirmiştir.
38:48Eklemeler yapılmış, çıkartmalar yapılmış vesaire ve bugünkü hali karşımıza gelmiştir.
38:57Efendim günümüzden 145 sene önce, yani 1880 yılında Sanasaryan Han Zeynep Sultan Camii,
39:061. Abdülhamid Han Medresesi, 2. Abdülhamid Han Türbesi ki benim sağlamama sizin solunuz fotoğrafın sol tarafında tamamen Abdülhamid Han'ın türbesini görüyorsunuz.
39:20Burada bir tane binek taşı var.
39:23Bunu da size, açı zaten aynı kalsa da ben geri gitsem de bozulmuyor.
39:28Çünkü genel bir açı aldık.
39:30Bakın, Avrupa'nın hiçbir şeyini sevmeyin.
39:32Avrupa bir grup sünepeler topluluğu.
39:36Avrupa'yı sevmeyin.
39:38Avrupa'ya çok fazla giden biri olarak söylüyorum.
39:41Gerçekten sevecek bir tarafı yok.
39:44Şehirleşmesi hariç.
39:46Avrupa'da bir asfalt.
39:48Avrupa'dan kastım Hollanda, Fransa, Almanya, İsviçre ve vesaire.
39:52Asfalt eskidiğinde asfaltı kazırlar, yerden asfaltı sökerler, üzerine yeni asfalt dökerler.
40:03Dolayısıyla yer yükselmez.
40:07Fakat Türkiye'de 60'lar, 70'ler, 80'ler, 90'lar, 2000'ler böyle geçti.
40:12Nihayet bu günlerde, 2010'lu yıllardan sonra modern teknolojiye kavuştuk.
40:19Eskiden Türkiye'de asfalt eskidiğinde ne yapıyoruz Murat?
40:24Eskiyen asfaltın üstüne asfalt döküyoruz.
40:27O da eskidi.
40:29Bir kat daha üstüne, bir kat daha üstüne.
40:31Halının altına bırakıyoruz.
40:34Ve her defasında yeryüzü 10 santim yukarıya doğru yükseliyor.
40:40Dolayısıyla pek çok tarihi eser, yerin altında, basmış olduğumuz yerin altında kaldı.
40:48Bakın şimdi, burada bir mermer var.
40:51Aslında burada bir de binek taşı var.
40:54Bu binek taşı, aslında buraya araba geldiğinde, arabanın içine binmek için yapılan binek taşı.
41:02Ve bu Abdülhamid Han türbesine, ayak hizasında değil ki böyle giresin.
41:10Aslında bu türbe biraz yukarıdaydı.
41:13Ve biz normal zeminden Abdülhamid Han türbesine geldiğimizde,
41:18burada merdivenler vardı.
41:19Ve biz merdivenlerle yüksele yüksele buraya gelirdik.
41:24Ve buradan çıkardık.
41:27En az bir metre aşağıda olması gerekiyor.
41:30Ve bakın yükselti taşlarıyla beraber,
41:33binek taşı da, hatırlayın lütfen Üsküdar'da Karadavutpaşa Camisi'nin önünde bulunan bir binek taşı vardı.
41:41Tıpkı onun gibi yukarıda bulunması gereken binek taşı,
41:46neredeyse 30 santimlik bir mesafede bulunmaktadır.
41:50Bu merdivenler, bu binek taşı, bu merdivenlerin, bu yolun, yerin altında gömülü olarak bulunan merdivenler,
42:02bizim tarihi anlamda şehirlilik hatalarımızı ortaya koymaktadır.
42:07Avrupa'nın hiçbir şeyini sevmeyin ama şehirleşmesini sevin dedim ya.
42:12Asfalt kazınır, efendiler.
42:15Bozulan asfaltın üzerine asfalt dökülmez.
42:19Dolayısıyla bugün, mesela şurada bulunması gereken türbe pencereleri,
42:26aslında yapıldığında burada bulunan türbe pencereleri,
42:31asfalt yüksele yüksele, yüksele yüksele, pencere, ayak hizamıza gelmiş.
42:37Yüzlerce çeşme gösterebilirim.
42:39Çeşme'nin aslında şuralarda bulunması gereken kitabeleri artık buralarda kalmış.
42:46Yeryüzü yükselmiş.
42:48İşte burada da aynı hata var.
42:50Muhtemelen burada 3-4 basamaklı merdiven vardı.
42:55Ve merdivenlerle biz buraya çıkıyorduk.
42:57Artık direkt ayak hizasından çıkıyoruz.
43:00Burada bulunan binek taşının bu kadar yere yakın olması da bize bunları anlatıyor.
43:06Dostlar, hadi gelelim fotoğrafa.
43:08Takvimler 1880'i göstermekte.
43:12Mıgırdıç Sanasaryan Han.
43:14Hemen onun yanında Zeynep Sultan Çeşmesi.
43:17Hemen onun arkasında Abdülhamid Han'ı Evvel Türbesi ve Medresesi.
43:23Türbe burada, medrese arkada.
43:26Üzerinden geçen 145 yıl.
43:29Artık Sanasaryan Han eskisi gibi değil.
43:323 katlı ve yeni.
43:35Fotoğrafta farklı.
43:36İlki fotoğraflar var.
43:38Sizleri iki fotoğrafla baş başa bırakacağım.
43:42145 yıl ara diyeceğim.
43:45Fakat dostlar, bugün de bize ayrılan sürenin sonuna geldik.
43:48Allah fırsat ve ruhsat verirse haftaya yine burada, yine bu bölgede, burası bir derya deniz, burası bitmez.
44:00Burada binlerce tarihi döküman bulunmakta.
44:04Ve her birini tek tek masanıza, önünüze, gözünüze, huzurunuza sunmak istiyoruz.
44:10Allah fırsat ve ruhsat verirse haftaya yepyeni bir geçmişe yürüyen adam programıyla görüşmek üzere.
44:19Allah'a emanet olun.