- 2 days ago
Category
馃摎
LearningTranscript
00:00Staro偶ytny Egipt
00:30Uwierzy, 偶e to dzie艂o cz艂owieka
00:32Wok贸艂 gigantycznych grobowc贸w rozci膮ga si臋 przeobra偶ony p艂askowy 偶gizy
00:45Wyrze藕bili go kolejni w艂adcy
00:48P艂aski teren zamieni艂 si臋 w nekropoli臋
00:54Jedno z najwi臋kszych na 艣wiecie miast umar艂ych
01:00Eksperci z ca艂ego 艣wiata odkrywaj膮 tajemnic臋 monumentalnego kompleksu
01:06Lecz pewien obiekt wci膮偶 si臋 im opiera
01:10To mityczny stra偶nik sanktuarium
01:13Wykuty w skale, wielki Sphinx z Gizy
01:17To najwi臋ksza rze藕ba Egiptu
01:20Ma 73 metry d艂ugo艣ci i 20 wysoko艣ci
01:23Sphinx i jego 艣wi膮tynia s膮 unikatami
01:28Po wielu wiekach bada艅
01:32Enigmatyczny stw贸r wci膮偶 odmawia ujawnienia sekret贸w
01:35Nie znaleziono 偶adnego napisu
01:41To ja wykona艂em Sphinxa
01:43Nie wiemy, kim jest, kiedy go zbudowano
01:47Po co?
01:49Kto go zbudowa艂?
01:59Elewacje 艣wi膮tyni grobowej Hefrena
02:02i 艣wi膮tyni Sphinxa s膮 identyczne
02:04S艂o艅ce zachodzi dok艂adnie na linii poprowadzonej od prawego ramienia Sphinxa
02:14do sanktuarium wschodniego
02:16Najwi臋ksi Egiptolodzy bezustannie badaj膮 teren
02:20Mo偶na za艂o偶y膰, 偶e Sphinxa zawdzi臋czamy Hefrenowi
02:25Jest to mo偶liwe, bo stoi przed jego piramid膮
02:28Ale sprawa jest z艂o偶ona
02:30Trzeba si臋 temu lepiej przyjrze膰
02:33Naukowcy znajduj膮 nowe poszlaki
02:36Interpretuj膮 je i sprawdzaj膮 swoje hipotezy robocze
02:40by pozna膰 prawdziw膮 histori臋 Sphinxa
02:43Ostatnie tajemnice wielkiego Sphinxa z Egiptu
02:49W p贸艂nocnym Egipcie, nieopodal Kairu
02:55na zachodnim brzegu Nilu
02:56rozci膮ga si臋 mityczny p艂askowy偶 Gizy
02:59Od 4,5 tysi膮ca lat ku niebu wznosz膮 si臋 s艂ynne grobowce faraon贸w
03:14Opieraj膮 si臋 niszczycielskiemu up艂ywowi czasu
03:19S膮 ju偶 legendarne
03:24P艂askowy偶 Gizy zdominowa艂y piramidy
03:36Lecz nie mniej godny uwagi jest Wielki Sphinx
03:40Stoi nieco z boku i patrzy na nas
03:44gdy podchodzimy do piramid
03:45Jest stra偶nikiem nekropolii
03:49Sphinx stoi dumnie w艣r贸d historycznych arcydzie艂
03:57Jest legendarnym stworzeniem
04:04Lewem z ludzk膮 g艂ow膮
04:06Egipcjanie wykuli w skal臋 najwi臋ksz膮 rze藕b臋 Egiptu
04:15Ma 73 metry d艂ugo艣ci i 20 wysoko艣ci
04:19To ogromny ponadczasowy pomnik
04:24Cech膮 szczeg贸ln膮 wielkiego Sphinxa z Gizy
04:31jest to, 偶e wyrze藕biono go bezpo艣rednio w skal臋 p艂askowy偶u
04:34jako jeden blok
04:36W贸wczas by艂o to niezwyk艂e osi膮gni臋cie
04:40Ma 20 metr贸w wysoko艣ci i 73 metry d艂ugo艣ci
04:44co czyni go najwi臋ksz膮 monolityczn膮 rze藕b膮 w dziejach
04:48Wyra藕nie wida膰, 偶e dr膮偶ono ska艂臋
04:55usuwaj膮c materia艂 skalny, 偶eby mu drze藕bi膰
04:59G贸ra by艂a znacznie wi臋ksza ni偶 obecnie
05:03Przypomina艂a wzg贸rze, takie jak to z ty艂u
05:07Na g艂ow臋 Sphinxa wybrano najlepsz膮 ska艂臋
05:10Podczas rob贸t okaza艂o si臋, 偶e ni偶sze warstwy by艂y bardziej mi臋kkie
05:17Ale i tak rze藕biarzom uda艂o si臋 wyku膰
05:21jeden z najwspanialszych pomnik贸w w Egipcie
05:24Eksperci oceniaj膮, 偶e wykonanie Sphinxa zaj臋艂o milion godzin
05:33U偶ywano d艂ut, no偶yc z br膮zu i drewnianych klin贸w
05:38Obecnie Sphinx le偶y majestatycznie w otoczeniu ska艂
05:44z kt贸rych wyr贸s艂
05:46Fascynuje przybyszy
05:48Archeolodzy oceniaj膮, 偶e jest najcz臋艣ciej badanym obiektem staro偶ytno艣ci
05:57A przecie偶 mimo wielosetletnich bada艅
06:06Mityczny stra偶nik Gizy wci膮偶 odmawia ujawnienia swoich tajemnic
06:10Jest s艂awny, a mimo to niewiele o nim wiemy
06:13呕aden napis nie wskazuje na jego pochodzenie
06:17Kim jest, kiedy powsta艂 i w jakim celu
06:24I najwa偶niejsze, kto sprawi艂, 偶e go wyrze藕biono
06:27Zastanawiamy si臋 nad to偶samo艣ci膮 Sphinxa
06:34Kogo przedstawia, kto go zbudowa艂
06:38Nie dysponujemy dokumentami
06:40Nie istnieje stela lub 艣wi膮tynia, gdzie napisano by
06:44W tym, a tym roku wznios艂em Sphinxa
06:46Jest tym i tamtym
06:48Nic nie mamy
06:50Staramy si臋 zgadn膮膰 w oparciu o nasz膮 wiedz臋
06:54Oraz analizy por贸wnawcze
06:56Archeolodzy stale szukaj膮
06:59Sprawdzaj膮 swoje hipotezy, by ustali膰
07:02Kim byli budowniczowie arcydzie艂a
07:04Cofaj膮 si臋 w czasie i rozgl膮daj膮 za tropami
07:10W r贸偶nych okresach historii
07:12Badania te rozpocz臋to w przededniu ery Indusie
07:16U zarania XIX wieku monumentalny pomnik przy piramidach
07:28Nie przypomina艂 tego, co znamy dzi艣
07:30200 lat temu Sphinxa prawie ca艂kowicie zakrywa艂 piasek
07:36Ci, kt贸rzy go ujrzeli, my艣leli, 偶e to tylko tors wystaj膮cy z pustyni
07:45Na prze艂omie wiek贸w XVIII i XIX znano tylko g艂ow臋 Sphinxa
07:53Ludzie nie mieli poj臋cia, czym jest
08:00To g艂owa m臋偶czyzny
08:03Mo偶e faraona
08:04Nie by艂o pewno艣ci
08:07Wi臋kszo艣膰 widzia艂a w nim kolosa
08:10Stoj膮cego lub siedz膮cego
08:12Jest takich wiele w Egipcie
08:18Tyle, 偶e ten mia艂 by膰 gigantyczny
08:20Ogromna, nieznana g艂owa intrygowa艂a wiele os贸b
08:26W 1816 roku pionier egiptologii Giovanni Battista Caviglia
08:35Rozpocz膮艂 wykopaliska na p艂askowy偶u Gizy
08:38Pragn膮艂 si臋 dowiedzie膰, co kryje piasek obok enigmatycznej g艂owy
08:44By艂o to pierwsze wyzwanie
08:47Rozpocz臋to szeroko zakrojone roboty
08:50Uwalniaj膮c pos膮g r臋cznie usuni臋to miliony ton piasku
09:01Pracowano na powierzchni p贸艂tora tysi膮ca metr贸w kwadratowych
09:06Nie znaj膮c g艂臋boko艣ci, jak膮 nale偶a艂o osi膮gn膮膰
09:09Po roku uda艂o si臋 ods艂oni膰 prz贸d rze藕by
09:13W 1817 roku Caviglia oczy艣ci艂 prz贸d Sphinxa
09:21W贸wczas okaza艂o si臋, 偶e ma on 艂apy lwa
09:26Po raz pierwszy od wiek贸w, a nawet od tysi膮cleci
09:37Tors ujawni艂 istnienie enigmatycznego cia艂a
09:40Tymczasem w niespe艂na rok od tego zdarzenia
09:46Burze piaskowe zn贸w zakry艂y Sphinxa
09:49Wielu archeolog贸w przej臋艂o prac臋, by nie zaprzepa艣ci膰 cudownego odkrycia
09:58Za ka偶dym razem, gdy ods艂aniano nowy odcinek
10:02Piasek go zasypywa艂
10:03Jak gdyby stra偶nik z Gizy chcia艂 ukry膰 swoje tajemnice
10:08Bez ustanku odkopywano g艂ow臋 i ramiona Sphinxa
10:15呕eby wykona膰 pomiary i pozna膰 niezwyk艂y pos膮g
10:18Niestety wielokrotnie piasek to uniemo偶liwia艂
10:24Wtedy zn贸w odkopywano, usuwano piasek
10:27I tak bez ko艅ca
10:307 stycznia 1926 roku
10:39100 lat po podj臋ciu pierwszych pr贸b
10:41Egiptolog Emil Barres doko艅czy艂 dzie艂o
10:44Ods艂oni艂 ca艂kowicie tajemnicz膮 rze藕b臋 z Gizy
10:48Po tysi膮cu lat, a mo偶e i po dw贸ch tysi膮cach
11:01Sphinx zn贸w le偶a艂 w ca艂ej swojej krasie
11:05Widok musia艂 by膰 niezwyk艂y
11:09Odkryto gigantyczny pos膮g
11:12Odkrywcy mieli 艣wiadomo艣膰, 偶e to unikalne arcydzie艂o
11:18Pad艂y pierwsze pytania
11:20Kto to?
11:25Wykonano pierwszy krok
11:27Uwolniono z piasku Sphinxa
11:29By m贸g艂 zacz膮膰 przemawia膰
11:31Emil Barreze z pomocnikami
11:38Zacz臋li ogl膮da膰 pos膮g
11:39Centymetr po centymetrze
11:40By go pozna膰
11:41I jak najwi臋cej si臋 o nim dowiedzie膰
11:43Od razu stwierdzili, 偶e Sphinx
11:46By艂 kilkakrotnie naprawiany
11:48Niekt贸re cz臋艣ci
11:52Takie jak przednie 艂apy
11:53W czasach Imperium Rzymskiego
11:54Zosta艂y wyremontowane
11:56I wzmocnione kamiennymi ceg艂ami
11:58By艂 to drugi wiek naszej ery
12:01Inne modyfikacje
12:04Okaza艂y si臋 jeszcze starsze
12:05Wszystko wskazywa艂o na to, 偶e
12:08Stworzenie wydobyte z piasku
12:10By艂o od dawna przedmiotem czci
12:12Utrzymywano je w dobrym stanie
12:15Jedno z ostatnich znalezisk
12:18Pozwoli艂o 贸wczesnym naukowcom
12:20Na precyzyjne cofni臋cie si臋 w czasie
12:31Tym artefaktem jest
12:34Stela Snu
12:35To monolit z r贸偶owego granitu
12:39Starannie umieszczony
12:41Mi臋dzy przednimi nogami
12:42Ma 360 centymetr贸w wysoko艣ci
12:45I 218 szeroko艣ci
12:47Archeolodzy znale藕li na niej
12:50Wa偶ny napis
12:51Po raz pierwszy przeczytali nazw臋
12:54Wielki Sphinx
12:56By艂 to nieoczekiwany trop
12:59Dla naukowc贸w staraj膮cych si臋
13:01Ustali膰 pochodzenie
13:02Tajemniczego stworzenia
13:03Granitow膮 stel臋
13:11Wzni贸s艂 kr贸l
13:12Totmes IV
13:13Wida膰 go na kamiennej p艂ycie
13:21Jak sk艂ada ofiar臋
13:23Bogu Nieba Horusowi
13:24Oraz Sphinxowi
13:25Uwa偶a艂 go za b贸stwo
13:29I opowiedzia艂 pewn膮 histori臋
13:31Kr贸l polowa艂 w dolinie Gazeli
13:37Le偶膮cej na po艂udniowy wsch贸d
13:38Od Sphinxa
13:39Ugania艂 si臋 bez ko艅ca
13:41By艂 ju偶 mocno zm臋czony
13:43Wi臋c postanowi艂 odpocz膮膰
13:45W cieniu g艂owy Sphinxa
13:46Zasn膮艂
13:49We 艣nie objawi艂 mu si臋 Sphinx
13:51I rzek艂
13:51Je艣li z piasku oczy艣cisz cia艂o me
13:55Zostaniesz kr贸lem Egiptu
13:57W贸wczas Totmes nie by艂
14:02Nast臋pc膮 tronu
14:03Lecz pomniejszym ksi臋ciem
14:05Wed艂ug napisu na steli
14:08Kaza艂 usun膮膰 piasek
14:10Podda艂 pos膮g renowacji
14:12I
14:12Zosta艂 kr贸lem
14:15Bo jego starszy brat umar艂
14:16W贸wczas postawi艂 stel臋 snu
14:19By przekaza膰 potomno艣ci
14:21呕e by艂 wybra艅cem bog贸w
14:24Czysta propaganda
14:31Twierdzi艂, 偶e na tronie
14:33Posadowi艂 go B贸g Sphinx
14:35Zsy艂aj膮cy w艂adc贸w
14:36Zapewne ksi膮偶e mia艂 trudno艣ci
14:39W zdobyciu korony
14:40Bo sukcesje bywa艂y skomplikowane
14:43Dlatego og艂osi艂, i偶 zosta艂 namaszczony
14:46Przez Boga Sphinxa
14:47Tak napisano w 艣rodkowym wierszu
14:51Je艣li wierzy膰 tym s艂owom
14:55Problem odgrzebywania Sphinxa
14:57Wyst臋powa艂 ju偶 wiele lat temu
14:59Totmes IV
15:06W艂ada艂 Egiptem
15:07Na pocz膮tku XIV wieku
15:09Przed nasz膮 er膮
15:10W z艂otej epoce XIII dynastii
15:13To okres ponownego
15:15Zjednoczenia si臋 kraju
15:17Jego dominacji w regionie
15:18Oraz wielkich wyzwa艅
15:20Dla w艂adzy
15:21Na steli znale藕li艣my informacj臋
15:29O znaczeniu politycznym
15:31Przypuszczalnie Totmes
15:34Zabi艂 brata
15:35Nast臋pc臋 tronu
15:38Dlatego da艂 taki opis
15:40By wykaza膰, 偶e to B贸g
15:42Wybra艂 go na kr贸la Egiptu
15:44I by wybaczono mu zbrodni臋
15:46Na steli snu
15:54Znajduj膮 si臋 informacje
15:55O zdarzeniach
15:56Z mniej wi臋cej roku 1400
15:58Przed nasz膮 er膮
15:59Wynika z tego, 偶e w贸wczas
16:02Pos膮g istnia艂 ju偶
16:033,5 tysi膮ca lat
16:04Totmes IV
16:10Tylko przywr贸ci艂
16:11Pradawny kult
16:12By legitymizowa膰
16:14Przej臋cie w艂adzy
16:15艢ledztwo dotycz膮ce
16:19Pochodzenia sfinksa
16:20Nale偶y przenie艣膰 w czasie
16:22W dalsz膮 przesz艂o艣膰
16:23Czeka nas
16:25Kolejny skok
16:26O tysi膮c lat
16:27W poszukiwaniu nowych poszlak
16:34Cofamy si臋 do okresu
16:35Zagospodarowywania
16:36P艂askowy偶u Gizy
16:37Oraz powstania
16:38Dominuj膮cych nad nim piramid
16:40Trzeba zbada膰
16:44Otoczenie sfinksa
16:45Oraz pozna膰 znaczenie
16:46Umiejscowienia
16:47Poszczeg贸lnych obiekt贸w
16:48Gdy偶 wydaje si臋
16:49I偶 wszystko jest
16:50Ze sob膮 powi膮zane
16:52Naukowcy nadal
16:54Badaj膮 te stanowiska
16:56Pr贸buj膮c ujawni膰
16:57Kolejne sekrety
16:58Jednym z nich jest
17:00Mark Lenner
17:01艢wiatowej s艂awy
17:02Ekspert od Gizy
17:03Za ka偶dym razem
17:12Gdy odwiedzam
17:13P艂askowy偶 Gizy
17:14Wykonuj臋 zdj臋cia
17:15Bo zawsze widz臋 co艣 nowego
17:18Aparat jest niczym notes
17:20Nie rozstaj臋 si臋 z nim
17:22Fotografuj臋
17:26Nawet je艣li wykonuj臋 kolejny raz
17:29Wielokrotnie wykonane uj臋cie
17:30Teraz znajdujemy si臋
17:33Na linii uko艣nej
17:34Wobec piramidy Cheopsa
17:35Ciekawe, 偶e zachodzi
17:38Pewna relacja
17:38Mi臋dzy wielk膮 piramid膮
17:40A sfinksem
17:40Ta przek膮tna
17:42Wskazuje prosto na sfinksa
17:44Le偶膮cego na po艂udniowym wschodzie
17:46Je艣li zrobi臋 zdj臋cie
17:48Z tego punktu
17:49Oraz w drug膮 stron臋
17:50To analiza zdj臋膰
17:52Zach臋ca do zbadania
17:53Tego wzajemnego ustawienia
17:55Eksperci twierdz膮
18:03呕e prawie wszystkie obiekty Gizy
18:05Wykonano za czwartej dynastii
18:07Dwa i p贸艂 tysi膮ca lat
18:09Przed nasz膮 er膮
18:10Jednym z najbardziej niezwyk艂ych okres贸w
18:19W historii staro偶ytnego Egiptu
18:20S膮 rz膮dy czwartej dynastii
18:22Wielko艣膰 piramid sugeruje
18:26呕e w贸wczas kraj by艂 bogaty
18:28I doskonale zorganizowany
18:30Istnia艂a liczna si艂a robocza
18:34Kt贸r膮 bez trudu
18:35Mo偶na by艂o wy偶ywi膰
18:36By艂 to czas
18:39Kiedy wszystko toczy艂o si臋 p艂ynnie
18:41Szybko
18:42A kraj by艂 silny gospodarczo
18:44Za艣 sztuka i rzemios艂o kwit艂y
18:45Zanurzymy si臋
18:50W tym okresie pe艂nym dobrobytu
18:52W poszukiwaniu trop贸w
18:54Zwi膮zanych ze Sfinksem
18:55By艂y to lata przede wszystkim
19:00Kojarzone ze s艂ynnym
19:01Faraonem Heopsem
19:03Na pocz膮tku Starego Pa艅stwa
19:06Jako pierwszy
19:07Zainteresowa艂 si臋 Giz膮
19:09Terenten spe艂nia艂 wszystkie warunki
19:15Do postawienia budowli
19:17Kt贸re mia艂y naznaczy膰 ludzko艣膰 na wieki
19:19W tym monumentalny grobowiec
19:22Zapewniaj膮cy wieczn膮 chwa艂臋 w艂adcy
19:25Cheops zdecydowa艂 si臋 na p艂askowy偶 Gizy
19:31Bo istnia艂y na nim
19:33Najlepsze naturalne warunki
19:34Do postawienia wielkiej piramidy
19:37Pod艂o偶e jest solidne
19:41Skaliste
19:41Grobowiec Cheopsa
19:44Powsta艂 jako pierwszy
19:45Na po艂udniu Gizy
19:48Znajdujemy warstwy wapienia
19:50Widoczne r贸wnie偶 na Sfinksie
19:52S膮 raczej mi臋kkie
19:53Prawie jak glina
19:55Po czym si臋gaj膮c ni偶ej
19:56Staj膮 si臋 znowu twarde
19:58Utworzono kamienio艂omy
20:01Drogi
20:02Ta ska艂a jest dobrym fundamentem
20:04Podstawa piramidy Cheopsa
20:10Jest kwadratem o boku
20:11O d艂ugo艣ci 230 metr贸w
20:13Wznosi艂a si臋 na 147 metr贸w
20:16Lecz wapienna pow艂oka
20:19Uleg艂a zniszczeniu
20:20Co obni偶y艂o ca艂o艣膰
20:22O mniej wi臋cej 10 metr贸w
20:24Przez 20 lat
20:27Pracowa艂o tu 10 tysi臋cy robotnik贸w
20:29Wykuli ponad 2 miliony blok贸w skalnych
20:32Z kt贸rych postawiono piramid臋
20:34Staj膮c przed wielk膮 piramid膮 Cheopsa
20:41Osoba nie maj膮ca poj臋cia
20:43O historii Egiptu
20:44Nie uwierzy, 偶e to dzie艂o cz艂owieka
20:47Piramida by艂a dzie艂em ca艂ego kraju
20:54Ka偶da rodzina
20:54Od p贸艂nocy po po艂udnie Egiptu
20:56Uczestniczy艂a w budowie
20:58Posy艂aj膮c ludzi do pracy
20:59Lub dostarczaj膮c 偶ywno艣膰
21:02Wspieraj膮c tym samym monarch臋
21:04Fenomenalne rozmiary sprawi艂y
21:09呕e wielka piramida
21:10By艂a przez blisko 4 tysi膮clecia
21:12Najwy偶sz膮 budowl膮 na 艣wiecie
21:14Cheops jednak
21:19W swoim zainteresowaniu
21:21P艂askowy rz臋gizy
21:22Nie ograniczy艂 si臋 do postawienia
21:24Gigantycznego grobowca
21:25Mi臋dzy sfinksem
21:27A jego piramid膮
21:28Z piasku wystaje wiele innych budowli
21:31Funeralnych
21:32Na zachodzie znajduj膮 si臋 grobowce
21:35Najwy偶szych notabli pa艅stwa
21:37Na wschodzie za艣
21:38Cz艂onk贸w rodziny Faraona
21:40Ich pracownicy s艂udzy
21:42Chcieli zosta膰 pochowani
21:44Blisko swoich pan贸w
21:45Cheops stawiaj膮c piramid臋
21:48Zainicjowa艂 wielk膮 nekropoli臋
21:50Jedno z najwi臋kszych na 艣wiecie
21:53Miast umar艂ych
21:54Cheops sprawi艂, 偶e p艂askowy rzgizy
22:07Sta艂 si臋 wa偶ny dla w艂adzy
22:08By艂 miejscem pami臋ci staro偶ytnego Egiptu
22:12Hefren postanowi艂 p贸j艣膰 w 艣lady ojca
22:20Hefren obj膮艂 w艂adz臋 oko艂o roku 2500 przed nasz膮 er膮
22:24Od razu przyst膮pi艂 do budowy w艂asnej piramidy
22:28Zamierza艂 w tej wspania艂ej budowli
22:33Spocz膮膰 na wieki u boku ojca
22:35Kompleks funeralny Gizy stopniowo si臋 rozwija艂
22:44Kilka lat p贸藕niej
22:46Syn Hefrena
22:47Mykerinos
22:48Doda艂 kolejn膮 piramid臋
22:50Wystarczy艂y trzy pokolenia
22:54Aby p艂askowy偶 zacz膮艂 wygl膮da膰
22:55Mniej wi臋cej tak jak obecnie
22:57Niezwyk艂e, 偶e jeden r贸d
23:04W 60-70 lat
23:06Przyobrazi艂 oblicze Egiptu
23:08Na ca艂e tysi膮clecia
23:09Im wi臋cej wiemy, tym cz臋艣ciej zastanawiamy si臋 nie nad tym, jak Egipcjanie zbudowali piramidy
23:24Lecz jak one wp艂yn臋艂y na rozw贸j Egiptu
23:28Ich budowa wymaga艂a zgromadzenia 艣rodk贸w
23:31Zorganizowania urz臋d贸w i rachunkowo艣ci
23:34Nada艂o to nowy impuls rozwojowi kraju
23:38Kieruj膮c go na nowe tory
23:39Od tej pory Egipt nie by艂 ju偶 taki jak wcze艣niej
23:43Egiptolodzy s膮 pewni, 偶e Sphinx narodzi艂 si臋 w ramach dzia艂a艅, kt贸re przeobrazi艂y p艂askowy偶 Gizy i naznaczy艂y Egipt na wieki
23:57Zupe艂nie jakby mia艂 strzec powstaj膮cej nekropolii
24:03Mimo to pozostaje pewna niewiadoma
24:10Kt贸ry z faraon贸w nakaza艂 jego wykonanie?
24:19Chc膮c pozna膰 t臋 tajemnic臋
24:20Trzeba uwa偶nie przyjrze膰 si臋 stra偶nikowi piramid
24:24By艂o to pierwsze wielkie zadanie w karierze Marka Lennera
24:28Bardzo chcia艂em pracowa膰 przy Sphinxie
24:37Bo poci膮ga艂a mnie opowie艣膰 o wielkiej bibliotece ukrytej pod pos膮giem
24:41Poza tym intrygowa艂o mnie kto go zbudowa艂
24:45Po co i kiedy
24:46Sp臋dza艂em du偶o czasu na p艂askowy偶u Gizy
24:49Przy Sphinxie
24:50Jednak pog艂臋bione prace rozpocz膮艂em dopiero w sezonie 1977-78
25:00Sporz膮dza艂em mapy archeologiczne
25:05By艂em zdziwiony, 偶e wcze艣niej nikt nie opracowa艂 dok艂adnych plan贸w Sphinxa
25:14Uruchomili艣my projekt, by pozyska膰 plany w skali
25:18Dziwne, 偶e dzie艂o fascynuj膮ce ludzi przez ca艂e tysi膮clecia
25:25I przyci膮gaj膮ce wiele pokole艅 archeolog贸w
25:28Nie zosta艂o nigdy dok艂adnie opisane
25:31Mark Lenner wdro偶y艂 ambitny program fotogrametryczny
25:38Stosowa艂 precyzyjn膮 technik臋 pomiar贸w za pomoc膮 zdj臋膰
25:42W kilka tygodni wykona艂 pierwsze precyzyjne rysunki pos膮gu
25:50Zaznaczy艂 krzywizny oraz lini臋 poziom贸w
25:54Wyr贸偶ni艂 struktur臋 ska艂y i 艣lady po narz臋dziach
25:58Prace obj臋艂y prz贸d oraz oba boki cia艂a
26:04Po raz pierwszy mogli艣my ogl膮da膰 Sphinxa na rysunkach
26:16Niczym obiekt architektoniczny
26:18Zaj臋艂o nam to trzy tygodnie
26:20Ale nie mogli艣my u偶y膰 fotogrametrii do wykonania widoku z lotu ptaka
26:24Wi臋c ten rzut wykona艂em w艂asnor臋cznie
26:27Trwa艂o to dwa lata
26:29Sporz膮dzi艂em rysunek wierzchu 艂apy, drugiej, grzbietu i g艂owy
26:35Rysunki zestawi艂em niczym uk艂adank臋
26:39Wynikiem tej pracy jest mapa Sphinxa
26:42Plan, kamie艅 po kamieniu
26:46Po raz pierwszy w dziejach Wielkiego Sphinxa
26:56Mo偶na by艂o zbada膰 w najdrobniejszych szczeg贸艂ach
26:58Metodami naukowymi
27:01Poci膮ga艂a mnie my艣l, 偶e nie szukali艣my ju偶
27:09Zagubionej cywilizacji
27:11Czy te偶 kr贸l贸w, kr贸lowych
27:12Czy innych osobisto艣ci
27:14Uwielbia艂em wychwytywanie
27:19Obecnego obrazu staro偶ytnej rzeczywisto艣ci
27:22I uwiecznianie go na zdj臋ciach, rysunkach
27:25Staraj膮c si臋 zrozumie膰 jego znaczenie
27:28Osoba wchodz膮ca na p艂askowy偶 Gizy
27:37Od razu zauwa偶a, 偶e Sphinx
27:39G艂owa i cia艂o lwa
27:41Jest ustawiony idealnie w jednej linii
27:44Z umieszczon膮 na wysoczy藕nie
27:46Piramid膮 Hefrena
27:47Ten fakt zas艂uguje na pog艂臋bion膮 analiz臋
27:53Chc膮c wej艣膰 do ogromnej budowli
28:00Trzeba pokona膰 w膮skie, ciasne korytarze
28:02I przej艣膰 kilkaset metr贸w
28:03Maj膮c nad sob膮 miliony ton ska艂y
28:06Na ko艅cu drogi, na 艣rodku piramidy
28:21R贸wno pod szczytem znajduje si臋 komora pogrzebowa
28:24Piramidy s膮 gigantycznymi grobowcami kr贸l贸w
28:28Faraon贸w
28:29Nawet je艣li mia艂y g艂贸wnie symboliczne znaczenie
28:35Jak twierdzi wielu naukowc贸w
28:37To jednak s膮 grobami
28:39Co do tego nie ma w膮tpliwo艣ci
28:41W ka偶dej z nich znajdowa艂 si臋 sarkofag
28:45Przypuszczam, 偶e w tym sarkofagu
28:47Spocz膮艂 Hefren
28:49Oczywi艣cie po mumifikacji
28:51Budowa takich grobowc贸w mia艂a ogromne znaczenie
29:02W wierzeniach 艣wiata antycznego
29:04艢wiadczy o tym ich wielko艣膰
29:07Kiedy umiera艂 kr贸l, jego syn, nast臋pca
29:11Obejmowa艂 w艂adz臋 i zostawa艂 nowym monarch膮
29:13Jego pierwsz膮 decyzj膮 by艂a budowa grobowca
29:17Piramidy
29:17Miejsca, w kt贸rym mia艂 si臋 odrodzi膰
29:20I wst膮pi膰 do nieba
29:21Tak wi臋c z pierwszego dnia panowania
29:25Wybiera艂 lokalizacj臋
29:26I rozpoczyna艂 budow臋
29:28To tutaj jego zdaniem
29:34Mia艂 wraz ze swoim dworem
29:36Dost膮pi膰 偶ycia wiecznego
29:38Dlatego powstawa艂y piramidy
29:45By艂y nie tylko grobami
29:46Do z艂o偶enia cia艂a w艂adcy
29:48By艂y to wielkie machiny zmartwychwstania
29:50W kt贸rych kr贸l i jego otoczenie
29:53呕yli po 偶yciu
29:54Zdaniem egiptolog贸w
30:00Piramida jako grobowiec
30:02By艂a tylko jednym z element贸w
30:04Wi臋kszego projektu funeralnego faraona
30:07Hefren, tak jak jego ojciec Heops
30:09Rozpocz膮艂 budow臋 du偶ego kompleksu
30:12Po rozpocz臋ciu wznoszenia piramidy
30:16Kaza艂 doda膰 u jej st贸p
30:18Od po艂udnia piramid臋 satelick膮
30:20Od wschodu
30:21Wznios艂 艣wi膮tyni臋
30:23Odchodzi od niej aleja
30:28O d艂ugo艣ci 495 metr贸w
30:30Ni偶ej umie艣ci艂 drug膮 艣wi膮tyni臋
30:34Doln膮
30:35A zaraz obok
30:37艢wi膮tyni臋 Sfinksa
30:38By odda膰 cze艣膰
30:40Wielkiemu pos膮gowi
30:41Mark Lenner nie ma w膮tpliwo艣ci
30:48呕e Sfinksa wykonano
30:49Na polecenie Hefrena
30:51Jego zdaniem
30:55Wszystkie obiekty
30:56Gigantycznego kompleksu
30:58Wzniesiono wed艂ug tych samych zasad budowlanych
31:00Tamienie wyci臋to
31:02Z tej samej ska艂y
31:03I 艂膮czono tymi samymi materia艂ami
31:06Sfinks jest cz臋艣ci膮
31:11Wi臋kszej ca艂o艣ci
31:11Jako pos膮g
31:13Zwi膮zana jest z nim
31:15Dolna 艣wi膮tynia Hefrena
31:16Z jej d艂ug膮 alej膮
31:18Wykut膮 w skal臋
31:20Fundamenty tej 艣wi膮tyni
31:23S膮 z tego samego kamienia
31:24Co piramida Hefrena
31:26艢wi膮tyni臋 naprzeciwko Sfinksa
31:33Wykonano z ogromnych blok贸w wapienia
31:35Pochodz膮cych z tych samych kamieni艂om贸w
31:37Co materia艂y pos膮gu
31:39Aleja to boczny skraj
31:42Samego Sfinksa
31:43Elewacje 艣wi膮tyni dolnej
31:47艢wi膮tyni grobowej Hefrena
31:49I 艣wi膮tyni Sfinksa
31:50S膮 identyczne
31:52To tak jakby艣my wzi臋li
31:59Kule gliny
31:59I uformowali z niej dwie 艣wi膮tynie
32:02Sfinksa
32:04A nast臋pnie
32:05Alej臋 艂膮cz膮c膮 te 艣wi膮tynie
32:07Ostatecznie wygl膮da to
32:15Jak jeden wielki zesp贸艂
32:17Sfinks i Hefren
32:24S膮 ze sob膮 艣ci艣le powi膮zani
32:26Chocia偶by poprzez spos贸b obr贸bki ska艂y
32:29Dlatego uwa偶am, 偶e to ten faraon
32:33Kaza艂 wyrze藕bi膰 Sfinksa
32:35Jako cz臋艣膰 kompleksu piramidy
32:37Oko艂o roku 2500 p.n.e.
32:46Hefren zrealizowa艂 wielkie dzie艂o
32:48Ogromny kompleks
32:50Ca艂o艣ciowo sp贸jny
32:51W kt贸rym dominuj膮 wielka piramida
32:54I Sfinks
32:55Jednak pewien detal
33:04Zak艂贸ca og贸ln膮 harmoni臋
33:06D艂uga aleja
33:11艁膮cz膮ca 艣wi膮tyni臋 piramidy
33:12Z t膮 doln膮
33:13Intryguje naukowc贸w
33:15Podchodz膮c do Sfinksa
33:20Stwierdzamy, 偶e wyst臋puje
33:21Znaczne przesuni臋cie
33:23Mi臋dzy alej膮 a pos膮giem
33:24Nie s膮 r贸wnoleg艂e
33:28Droga odsuwa si臋 o 13 stopni
33:33I biegnie w kierunku po艂udniowo-wschodnim
33:36Natomiast Sfinks jest ukierunkowany na wsch贸d
33:44Ta r贸偶nica kierunk贸w jest
33:46Wod膮 na m艂yn r贸偶nych badaczy
33:48Lansuj膮cych dziwne teorie
33:50Sfinks jest starszy
33:52Postawi艂 go kto艣 inny
33:53Niekt贸rzy egiptolodzy
33:57Traktuj膮 to przesuni臋cie bardzo powa偶nie
33:59Ten fakt
34:01M贸g艂by stanowi膰 podstaw臋
34:03Do zakwestionowania
34:04Ojcostwa Hefrena
34:05Je艣li to Hefren kaza艂 zbudowa膰 Sfinksa
34:11To dlaczego wybra艂 tak膮 lokalizacj臋?
34:15Na jego miejscu
34:17Wykre艣li艂abym prost膮 alej臋
34:19Inny jej przebieg wskazuje na to, 偶e to obni偶enie terenu i kamienny blok
34:24Ju偶 tam by艂y
34:25Hefren chcia艂 omin膮膰 Sfinksa
34:32To oczywiste
34:33Sfinks sta艂 tu zanim Hefren wybudowa艂 aleje, swoje 艣wi膮tynie i piramid臋
34:39Patrz膮c na uk艂ad obiekt贸w
34:45Mo偶na uzna膰, 偶e Sfinks jest wcze艣niejszy
34:48呕e kto艣 wyrze藕bi艂 go przed panowaniem Hefrena
34:51Trzeba wi臋c zmieni膰 podej艣cie
34:55Gdy wchodzimy na ten teren
34:59Sprawa wydaje si臋 oczywista
35:01Widzimy Sfinksa
35:03A za nim piramid臋 Hefrena
35:05Mo偶na przyj膮膰, 偶e pos膮g jest dzie艂em tego w艂adcy
35:08Stoi przed jego piramid膮
35:10Jednak trzeba spojrze膰 na to szerzej
35:13Mo偶na za艂o偶y膰, 偶e Sfinksa zbudowano tak
35:19By ogl膮da膰 go nie z przodu ale z boku
35:22Z profilu
35:23Jak wi臋kszo艣膰 staroegipskich podobizn
35:26Wasil Dobrev twierdzi, 偶e wi臋kszo艣膰 zwiedzaj膮cych
35:30Przybywa nie z Kairu jak obecnie
35:32Lecz z 贸wczesnej stolicy z Memfis
35:35W臋druj膮c wzd艂u偶 Nilu i kana艂贸w
35:38Egipcjanie przychodzili do Gizy
35:40By odda膰 cze艣膰 zmar艂ym
35:42Nadchodzili z po艂udniowego wschodu
35:44Zbli偶aj膮c si臋 do nekropolii
35:47Widzieli Sfinksa z boku
35:48Podziwiaj膮c jego d艂ugo艣膰
35:50Za nim sta艂a tylko jedna piramida
35:54Cheopsa
35:55Takie uj臋cie zmienia sytuacj臋
36:04Sugeruje tez臋, i偶 ten unikalny pos膮g
36:07Jest dzie艂em pierwszego faraona
36:08Kt贸ry budowa艂 na tym terenie
36:10Niewykluczone, 偶e w skale wykuto
36:12Podobizn臋 Cheopsa
36:14Patrz膮c na Sfinksa
36:24Zastanawiamy si臋, kogo on przedstawia
36:26Moim zdaniem jest to kr贸l Cheops
36:30Po pierwsze dlatego, 偶e jego twarz by艂a szeroka
36:34Natomiast jego syn Hefren
36:37Mia艂 twarz poci膮g艂膮
36:39Wygl膮da艂 inaczej
36:41Po drugie, Sfinks nigdy nie mia艂 brody
36:47To bardzo wa偶ny fakt
36:50Wykuto go w skale bez brody
36:53Problem w tym, 偶e wszystkie podobizny
36:57Hefrena przedstawiaj膮 go jako brodacza
36:59Sprawia to, 偶e 艂atwiej t臋 podobizn臋
37:04Przypisa膰 Cheopsowi
37:05Kt贸rego wizerunki
37:07S膮 pozbawione brody
37:09Kwestia pierwotnego braku brody Sfinksa
37:17Dzieli 艣rodowisko naukowe
37:19Podczas wcze艣niejszych prac
37:22I usuwania piasku u st贸p pos膮gu
37:24Znaleziono liczne fragmenty brody
37:26Jednak zapewne dodano j膮
37:28W czasach XIII dynastii
37:30Po zdarzeniu ze snem Totmesa IV
37:34Niekt贸rzy egiptolodzy s膮 zdania
37:40呕e broda odpad艂a
37:41I zosta艂a w tym okresie doklejona
37:44Sprawa jest nadal tajemnicza
37:48Jakkolwiek by艂o
37:54Jeszcze jedna cecha
37:56Przemawia za tez膮
37:57I偶 w kamieniu zosta艂y wykute rysy twarzy Cheopsa
38:00Chodzi o Nemes
38:04Emblematyczn膮 chust臋
38:06I nakrycie g艂owy faraon贸w
38:07U偶ywane w staro偶ytnym Egipcie
38:09To co艣 szczeg贸lnego
38:13Nemes Sphinxa jest plisowany
38:18Du偶a plisa
38:22Dwie ma艂e
38:23Du偶a plisa
38:24I dwie ma艂e
38:25Takie u艂o偶enie Nemesu
38:28Odnajdujemy na fragmencie pos膮gu
38:31Ze 艣wi膮tyni kr贸la Cheopsa
38:34St膮d powi膮zanie z tym w艂adc膮
38:39Natomiast na wszystkich podobiznach Hefrena
38:43Nemes jest p艂aski
38:44Nigdy plisowany
38:45To wa偶na wskaz贸wka
38:48Hefren nie zgodzi艂by si臋
38:52By pokazywano go inaczej
38:54Ni偶 na wszystkich podobiznach
38:55Natomiast taki sam Nemes
38:58Jest obecny na pos膮gu Cheopsa
39:00Wasil Dobrev jest przekonany
39:15呕e zidentyfikowa艂 twarz Sphinxa
39:18Ale to nie wszystko
39:19Patrz膮c na uk艂ad obiekt贸w
39:21Na p艂askowy偶u Gizy
39:23Stwierdzamy, i偶 wszystkie budowle Cheopsa
39:25Le偶膮 na p贸艂noc od Sphinxa
39:27Piramida, cmentarze
39:29Oraz ogromne grobowce jego dworzan
39:31Dlaczego mia艂by nakaza膰
39:36Wzniesienie gigantycznego pos膮gu
39:38Z dala od swoich dzie艂
39:39Teza o tym, i偶 to Cheops
39:43Wzni贸s艂 Sphinxa
39:45Zostaje podwa偶ona
39:46Prawda le偶y gdzie indziej
39:47Mo偶liwe, 偶e jest to pos膮g Cheopsa
39:51Ale to nie sam Faraon
39:53Nakaza艂 jego wykonanie
39:54Czy偶by by艂 to ho艂d
39:58Z艂o偶ony zmar艂emu w艂adcy?
40:04Liczne symbole zwi膮zane ze Sphinxem
40:06Wydaj膮 si臋 potwierdza膰 t臋 hipotez臋
40:08To co wok贸艂 pos膮gu
40:11Wydaje si臋 wskazywa膰 na kult
40:13B贸stwa i S艂o艅ca
40:15Wyb贸r hybrydowej postaci
40:19P贸艂cz艂owieka, p贸艂zwierz臋cia
40:21Nawi膮zuje niejako do egipskiego panteonu
40:25Zwykle bogowie przedstawiani byli
40:31Z cia艂ami ludzkimi i zwierz臋cymi g艂owami
40:33U Sphinxa jest odwrotnie
40:36To lew
40:41Zwierz臋 s艂oneczny
40:43Z艂oci艣cie 偶贸艂te
40:45Z wielkimi, z艂otymi oczami
40:47Do tego ma wspania艂膮 grzyw臋
40:50Kt贸ra jest niczym promienie S艂o艅ca
40:53Lew dominuje na swoim terytorium
40:58Tak jak S艂o艅ce w kosmosie
41:00Poza wygl膮dem do naszej gwiazdy
41:08Nawi膮zuje ustawienie w osi
41:10Wsch贸d-Zach贸d
41:11Sphinx stoi w linii
41:14Jak膮 zakre艣la S艂o艅ce
41:15W swoim biegu od 艣witu do zmierzchu
41:17Te znaki s膮 wymowne
41:20Dla Wasila Dobrewa
41:21Jego zdaniem
41:25Cheopsa uznano za b贸stwo
41:27Zwi膮zane z Bogiem S艂o艅ca
41:28Ra
41:29Przypuszczalnie uznano
41:43呕e zmartwychwstanie
41:44Uczyni艂o z Cheopsa Boga
41:46Sta艂 si臋 istot膮 solarn膮
41:49Nie samym Ra
41:50Ale b贸stwem bardzo mu bliskim
41:53Zst膮pi艂 na ziemi臋
41:56Bo dowodzi tego piramida
41:58Jest promieniem S艂o艅ca
42:01Sp艂ywaj膮cym z g贸ry
42:02Przez piramid臋
42:06Cheops zszed艂 w postaci
42:08Sphinxa
42:08Czyli czego艣 nowego
42:10Innego
42:10To obraz Boga
42:13A nie cz艂owieka
42:15Wraz ze stworzeniem Sphinxa
42:23Uciele艣niony Cheops
42:24Zacz膮艂 g贸rowa膰 nad nekropoli膮 Gizy
42:27Komu zawdzi臋czamy ten ho艂d?
42:32Nie m贸g艂 to by膰 sam zmar艂y Cheops
42:34Poza tym kolosalny pos膮g
42:37Przypuszczalnie ju偶 istnia艂
42:38W czasie gdy w艂adc膮 by艂 jego syn Hefren
42:41Trzeba wi臋c zwr贸ci膰 si臋 ku komu艣 innemu
42:47Jest nim D偶edefre
42:51Pierwszy syn Cheopsa
42:52Jego bezpo艣redni nast臋pca
42:54Zgodno艣膰 czasowa jest idealna
43:03Chodzi o w艂adc臋 mi臋dzy Cheopsem a Hefrenem
43:06To idealny kandydat do omawianej teorii
43:09Tym bardziej, 偶e by艂 wyznawc膮 kultu S艂o艅ca
43:12W czasach D偶edefra
43:19Rozwin膮艂 si臋 kult naszej gwiazdy
43:21On sam nazywa艂 si臋 synem Ra
43:24Ale m贸wi膮c tak
43:28Uto偶samia艂 swojego ojca z b贸stwem
43:30Uznaj膮c, i偶 z martwych wsta艂
43:32Jako B贸g Ra
43:33Ta silna wi臋藕 D偶edefra z kultem Ra
43:42Jest dodatkowym argumentem
43:43Za jego udzia艂em w powstaniu Sfinksa
43:46Jako pos膮gu solarnego
43:47Mimo to Mark Lehner uwa偶a
43:58I偶 poszlaki s膮 zbyt s艂abe
43:59By skre艣li膰 Hefrena z listy
44:01Potencjalnych budowniczych Sfinksa
44:03Zdecydowanie wskazuje na znaczenie
44:06Jednego z jego dzie艂贸w w Gizie
44:08Chodzi o jeden z obiekt贸w kompleksu
44:18O 艣wi膮tyni臋 Sfinksa
44:19Ta budowla jest r贸wnie偶 zwr贸cona ku S艂o艅cu
44:23I znajduje si臋 u st贸p pos膮gu
44:25Egiptolodzy zbadali t臋 艣wi膮tyni臋
44:32Chc膮c pozna膰 pochodzenie Sfinksa
44:35Trzeba wyja艣ni膰 dzieje tego domu Boga
44:37Jego dziedziniec jest otwarty na S艂o艅ce
44:41Sta艂o w nim dziesi臋膰 kolosalnych pos膮g贸w faraon贸w
44:46Cz臋艣膰 zadaszona 艣wi膮tyni
44:49To kolumnada z dwudziestoma czterema filarami
44:52Spolerowanego granitu
44:54Dwadzie艣cia cztery
44:56Jak liczba godzin w dobie
44:58O艣 budowli okre艣laj膮 dwa sanktuaria
45:02Na wschodzie i na zachodzie
45:04Linia ta nie wskazuje na Sfinksa
45:08Ale na g贸rn膮 cz臋艣膰 p艂askowy偶u
45:11Na po艂udniow膮 艣cian臋 piramidy Hefrena
45:1421 i 22 marca oraz 21 i 22 wrze艣nia
45:21W r贸wnonoc wiosenn膮 i jesienn膮
45:23S艂o艅ce zachodzi dok艂adnie na osi
45:25Poprowadzonej na po艂udnie od piramidy
45:27Nad prawym ramieniem Sfinksa
45:29Do wschodniego sanktuarium
45:31Staro偶ytni Egipcjanie doskonale orientowali si臋 w stronach 艣wiata
45:41Wybieraj膮c lokalizacje dla symbolicznej budowli
45:45Na pewno wyliczyli k膮ty
45:47Taki stopie艅 precyzji nie jest dzie艂em przypadku
45:55Je艣li 艣wi膮tynia, Sfinks i piramida s膮 ustawione w jednej linii
46:00To znaczy, 偶e Hefren tak chcia艂
46:02Z tego punktu widzenia wydaje si臋, 偶e budowle te stanowi膮 jedn膮 ca艂o艣膰
46:06Podporz膮dkowan膮 w臋dr贸wce S艂o艅ca
46:09Czyli Hefren by艂by ich autorem
46:12Ta hipoteza brzmi przekonuj膮co
46:17Jeszcze jedna w艂a艣ciwo艣膰 艣wi膮tyni Sfinksa
46:21Wzmacnia tez臋 Marka Lennera
46:23Wi膮偶膮c j膮 ze Sfinksem
46:25艢wi膮tyni臋 zbudowano z wielkich blok贸w wapiennych
46:32Z tych samych kamienio艂om贸w, co budulec Sfinksa
46:35Czyli robotnicy zacz臋li ci膮膰 g贸r臋, w kt贸rej wykuto Sfinksa
46:43Tworz膮c w ten spos贸b kamienio艂om dla 艣wi膮tyni
46:46Nadaj膮c Sfinksowi kszta艂t
46:52Wycinali dooko艂a niego gigantyczne bloki kamienne
46:55Kt贸re zsuwali kilka metr贸w ni偶ej
46:57Gdzie wznoszono 艣wi膮tyni臋
46:59Tak膮 technologi臋 potwierdzaj膮 pozosta艂o艣ci mur贸w budynku
47:07Ten 偶贸艂ty pas jest obecny na wi臋kszo艣ci blok贸w 艣wi膮tyni Sfinksa
47:17Nazywamy je typem A
47:22Pochodz膮 z tej cz臋艣ci Sfinksa, na wysoko艣ci piersi
47:26Pas obiega ca艂膮 艣wi膮tyni臋 w spos贸b ci膮g艂y
47:29Bo je艣li wykuwa si臋 stutonowe bloki kamienne z kamienio艂omu
47:34W kt贸rym narodzi艂 si臋 Sfinks
47:35艁atwo jest je zsun膮膰 po pochylni na ni偶szy poziom
47:40By zbudowa膰 z nich mury domu Boga
47:42Nikt nie bawi艂 si臋 w mieszanie, przestawianie blok贸w
47:47Ustawione s膮 w takiej kolejno艣ci, w jakiej pozyskiwano je, tworz膮c pos膮g
47:54Badania archeologiczne potwierdzi艂y, 偶e 艣wi膮tynia Sfinksa
47:58Zosta艂a zbudowana po 艣wi膮tyni dolnej Hefrena
48:01Je艣li Sfinks i jego 艣wi膮tynia zosta艂y uko艅czone w tym samym czasie
48:06A 艣wi膮tynia dolna ju偶 istnia艂a
48:09To znaczy, 偶e Sfinks powsta艂 za panowania Hefrena
48:13Pod koniec tego okresu
48:15Wszelkie poszlaki wskazuj膮 na tego Faraona
48:24Ustalaj膮c tak膮 chronologi臋 zdarze艅
48:34Nie spos贸b negowa膰 udzia艂u Hefrena w powstaniu Wielkiego Sfinksa
48:38Na pewno wskazuj膮 na to liczne dowody obecne na terenie bada艅
48:45Od czterech tysi膮cleci na p艂askowy偶u Gizy
48:55Sfinks zadziwia i fascynuje tych, kt贸rzy przybywaj膮 w to miejsce
48:59Ten pos膮g nie ma sobie r贸wnych
49:02I od wiek贸w jest czczony przez r贸偶ne spo艂eczno艣ci
49:05To wa偶na posta膰, kt贸r膮 przywr贸cono do 偶ycia
49:11Gdy mia艂a ju偶 1200 lat
49:14To tutaj namaszczani byli kr贸lowie
49:18Tak jak papie偶 w Watykanie
49:20W艂adcy zjawiali si臋 tu w pierwszym roku panowania
49:24呕eby Sfinks o艣wiadczy艂
49:25Zatwierdzam twoj膮 w艂adz臋
49:28Dzieje Sfinksa s膮 zawi艂e
49:35Tak jak trudne s膮 relacje z nim
49:37Nie tyle jako boga staro偶ytnego Egiptu
49:41Ile jako gro藕nego stworzenia z czas贸w faraon贸w
49:45Nacechowanego magi膮 i mocami
49:49Kt贸rego obawiali si臋 wszyscy mieszka艅cy
49:51Wywo艂ywa艂 i wywo艂uje 偶ywe zainteresowanie cudzoziemc贸w
49:56Jest r贸wnie偶 obiektem bada艅 naukowc贸w
49:59Archeolog贸w
50:02Egiptolodzy nadal dociekaj膮
50:07W jakim celu powsta艂o to niesamowite arcydzie艂o
50:10Sfinksa zbudowa艂 Hefren
50:16By odda膰 cze艣膰 swojemu ojcu Heopsowi
50:19Temu, kt贸ry niczym B贸g S艂o艅ca
50:22Promienieje ze swojej 艣wi膮tyni
50:24Naprzeciwko Sfinksa
50:25O ile wydaje si臋, 偶e jedna z interpretacji przewa偶a nad innymi
50:31To jednak nale偶y nadal prowadzi膰 dyskusj臋
50:33By nie zaniedbywa膰 偶adnego scenariusza
50:36呕adnego tropu
50:37Aby nie zniekszta艂ci膰 prawdy historycznej
50:40Jedno jest pewne
50:49Wystarczy艂o niewiele lat
50:51By ten r贸d wykona艂 to, co wydawa艂o si臋 niemo偶liwe
50:54Odmieni艂 na zawsze oblicze Egiptu
50:57I naznaczy艂 dzieje ludzko艣ci
50:59I naznaczy艂 dzieje ludzko艣ci
51:00Dzie艅 dobry
51:01Dzie艅 dobry
51:02Dzie艅 dobry