- 10 dakika önce
Kategori
📚
ÖğrenmeDöküm
00:06MÜZİK
00:29Efendim merhabalar, Beyaz TV ekranlarına Geçmişe Yürüyen Adam programına hoş geldiniz.
00:36İnsanoğlu bir kuş misali. Bugün, burada, yarın, kim bilir, nerede.
00:42Geçtiğimiz haftalarda Urfaları gezdik, İstanbulluları gezdik. Bu hafta ise Bitlis'teyiz.
00:48Haftaya da Allah izin verirse Bitlis'teyiz.
00:51İki haftalık, iki bölümlük bir Bitlis programı hazırlamak istedik.
00:56Ondan sonra nerede olacağımızı ancak Allah-u Teala bilir.
01:01Medreseleriyle, hallarıyla, hamamlarıyla, kümbetleriyle, bedestenleriyle, zaviyeleriyle, tekkeleriyle, her şeyleriyle birlikte tarihe, boğazına kadar dolu olan bir bölgedir Bitlis.
01:16Efendim Beyaz TV, Geçmişe Yürüyen Adam, Bitlis 1 başladı.
01:32Genel bir şehir tarihi diyecek olursak, bölgeden herhangi bir şehri ayırıp, diğer şehirlerden farklı bir tarih çizmek, diğer şehirlerin olmayan
01:45tarihini anlatmak çok doğru olmaz.
01:47Zira bölgenin, Mezopotamya'nın tam geçiş yolunun, Mezopotamya'yı Anadolu'ya bağlayan, İran topraklarını Anadolu'ya bağlayan bir yol kaşığının
01:59tam ortasında bulunmaktayız.
02:01Burası da diğer şehirler gibi, karanlık dönemlerden, Paleolitik, Mezolitik ve Neolitik, ardından Kalkolitik ve nihayetinde Bakır Çağı, Tunç Çağı vs.
02:15Bütün bunları diğer bölgeler gibi yaşayan ve diğer bölgeler gibi eser veren bir şehirdir.
02:24Dolayısıyla bölgede bir Bitlis tarihi değil, bir bölge tarihi anlatmak gerekir.
02:31En eski dönemlerde, Neolitik dönemde ki 9 bin yıl, yani M.Ö. 9 bin, yani günümüzden ne oluyor? 11 bin
02:41yıl.
02:41Neolitik dönemde başlayan bölgenin yerleşim çalışmaları, Urfa'da da konuştuğumuz gibi,
02:49Buzul Çağı'nın sona ermesi, tepelerde, dağların üstlerinde, mağaralarda yaşayan insanların ovaya inmeleri,
02:58suyun çekildiği ovalardaki o bereketli havzalarda ve topraklarda ekinle ulaşmaları,
03:06Çanak Çömleksiz Neolitik Çağı'dan, Çanak Çömlekli Neolitik Çağı'ya biriktirmeli,
03:13kenara koymalı dönemlere geçiş yapmıştır.
03:17O dönemler, yapılan arkeolojik kazılarda elimize gelen verilerden ve materyallerden anlaşılmaktadır.
03:25Çok ileri bir dönem, yani 9 bin yıldan itibaren, M.Ö. 300'lü yıllara kadar bu topraklarda,
03:33hep bölgesel medeniyetler ve bölgesel oluşumlar kurulmuştur.
03:39M.Ö. 330 yılında, Büyük Makedon Kralı 2. Filipos'un ya da tarihteki adıyla 2. Filipin vefatıyla beraber oğlu İskender
03:51başa geçmiştir.
03:53İskender deli bir adamdır.
03:56Fatih Sultan Mehmet Han'ın en büyük hayali İskender gibi olmaktır.
04:01Kanuni Sultan Süleyman döneminde İskender nameler isimli gazavat nameler ve fetih nameler yazılmıştır.
04:09Osmanlı padişahlarının en büyük hayali İskender gibi olmaktır.
04:1431 yaşında vefat eden İskender, ileriye doğru attığı bir adımı bir daha hayatı boyunca asla geriye atmamıştır.
04:23Hep ileriye doğru gitmiştir.
04:25Ama batıda Makedon Krallığı, bugün Yunanistan'ın baskısı ile Kuzey Makedonya olarak gösterilen Makedon Krallığından hep doğuya doğru ilerlemiştir.
04:37Hedefi ve hayali önce Hindistan ardından Çin'e yani o günkü dünya itibariyle dünyanın sonuna, dünyanın diğer ucuna ulaşmaktır.
04:49Büyük İskender bu yolda Evliya Çelebi'ye göre ya da diğer tarihçi ve seyyahlara göre Bitlis'te uğramıştır.
04:59Güzergah olarak Büyük İskender'in Hindistan'a doğru giderken kullanmış olduğu güzergahın biraz kuzeyinde kalsa da,
05:08elimizdeki tarihi veriler, Büyük İskender'in bu topraklara geldiği ya da Büyük İskender'in dört tane büyük komutanı var.
05:17Bunlardan biri Niketeros Sedefkos.
05:20Antep'teki Zevukman medeniyetini kuran ve Zevukma'yı bir şehir olarak, köprü bir şehir olarak ortaya çıkartan Niketeros Sedefkos,
05:32burayı da işte o Sedefkos medeniyetine yani Antep'e bağlamıştır.
05:38Selefkoslar zamanı bu topraklarda İskender'in ve Hellenistik dönemin etkileri süre gelsin.
05:47Niketeros Sedefkos'un kurmuş olduğu Hellenistik dönem gereği Sedefkoslar medeniyetinden sonra bu topraklarda
05:56M.Ö. 756 yılında Roma'dan Romus ve Romulus kardeşlerin kurmuş olduğu Büyük Roma İmparatorluğu'nun toprakları içerisine dahil olmuştur.
06:07Sezar Tokat'a geldiğinde, geldim gördüm yendim demiştir.
06:12Zira hedefi Anadolu'nun içlerine kadar girmekti.
06:17Marco Polo'nun seyahatnamesine göre 1176'ya kadar yani Kılıç Aslan'la Roma İmparatorluğu'nun yapmış olduğu savaşlara kadar
06:27bu toprakların adı Romanya idi.
06:29Yani biz şu an 1176'ya kadar adı Romanya olan bölgede bulunmaktayız.
06:38Marco Polo der ki, 1176'dan sonra Selçuklu Türklerinin bu topraklardaki hakimiyetinden sonra,
06:46Mirio Kefelon savaşından sonra Romanya'nın adı artık Türkiye olmuştur.
06:54Bu topraklara Türkiye diyen ben deyim.
06:58Kameraman kardeşim Murat da değil.
07:00Bu topraklara Türkiye diyen Avrupa'nın bizzatihi ta kendisidir.
07:07İşte Romanya olarak kullanıldığı dönemde Roma İmparatoru 1. Theodosius, 17 yaşındaki oğlu Honorius'la 14 yaşındaki oğlu Arkadius arasında
07:20Yunanistan'ın doğusu ve batısı olmak üzere devleti ikiye bölmüştür.
07:26Batı Roma İmparatorluğu, Doğu Roma İmparatorluğu.
07:30395 tarihinde yapılan bu bölüm, bu taksimattan 80 sene sonra, 476 tarihinde çoğunlukla Batı Hun İmparatorluğu'nun saldırıları ve bölgesel
07:43saldırgan kavimlerin saldırılarıyla
07:46eskiyen ve köhneleyen Roma İmparatorluğu 756 yılında kurulduktan 1200 yıla yakın bir süre geçtikten sonra 476 yılında yıkılmıştır.
08:03Artık devlet olarak Batı Roma ya da Doğu Roma diye bir ayrım yoktur.
08:08Dünya üzerinde bir tane Roma vardır.
08:12O da Bitlis'in hakimi olan Roma İmparatorluğu, Theodosius'ların, Paleolog'ların, Laskaris'lerin, İzodor'ların, Romanov'ların ailesi olan
08:23bir tek Roma.
08:25Yusinienlerin Romasıdır.
08:27O günlerde Bitlis, Roma'nın, Doğu Roma artık ortadan kalkmıştır.
08:33Çünkü Batısı 476'da Batı yıkılınca doğrudan doğruya bu topraklar Roma İmparatorluğu'nun geçiş güzergâhı olmuştur.
08:44Devam eder, uzun bir süre devam eder.
08:47Bu topraklarda, şuralarda Roma Lejyon askerleri, Roma devriyeleri gezerken,
08:54639 yılında Şanlıurfa'yı Müslümanlaştıran İyaz Bingınam Hazretleri,
09:03Hazreti Ömer'in Anadolu komutanı İyaz Bingınam,
09:07641 yılında, iki sene sonra bu topraklara gelir ve bu toprakları Müslümanlaştırmaya başlar.
09:15Malumunuz, İslam kültüründe ve İslam'ın genel öğretisinde kılıç zoruyla insanları Müslüman yapmak yoktur.
09:26Leküm diniküm veliyedin, senin dinin sana, benim dinin bana öğretisi vardır.
09:32Ve bu topraklarda Müslümanlığı kılıç zoruyla yaymamışlar.
09:37Ve en nihayetinde 1916 yılındaki o Ermeni olaylarında bile burada Hıristiyanlar yaşamaktadır.
09:46Yani bu topraklarda asla ve kat'a gayrimüslim insanlara, gayrimüslim dinine iman etmiş.
09:55Yani Hıristiyanlara asla herhangi bir baskı yapılmamış.
09:59O insanların varlığı da Leküm diniküm veliyedin, ayeti kerimesi doğrultusunda onların varlığı da kabul edilmiştir.
10:09641'den sonra bu topraklarda Mervaniler gibi, Huriler gibi bir takım İslami medeniyetler ve aşiret devletleri kurulmaya başlamış.
10:20Ve bu topraklara hükmetmeye başlamıştır.
10:23Ta ki Emeviler dönemine kadar Emeviler yıkılıp, Abbasiler gelince bu topraklardaki Emevi hakimiyeti bitmiş, Abbasi hakimiyeti başlamıştır.
10:35Fakat Abbasilerin yıkılmasından sonra tekrar bu topraklarda bir Roma hakimiyeti kurulmuştur.
10:43Malumunuz Roma devleti 1300'lere kadar devam etmiş, Osmanlı tarafından bu topraklardan kazınmış ve en nihayetinde 29 Mayıs 1453 tarihinde
10:57Konstantinopol'den,
10:581461 tarihinde ise Alexios Komenos Hanedanı tarafından kurulan Rum Pontus İmparatorluğu'nun Fatih Sultan Mehmet tarafından yıkılmasıyla birlikte tamamen tarih
11:11sahnesinden silinmiştir.
11:13Bu topraklarda bin yüzlü yıllarda zengiler hakimiyeti, bin iki yüzlü yıllarda Eyyubiler hakimiyeti vardır.
11:21Fakat Moğollardan kaçarak herkes gibi, mesela ben Samsunluyum, doğma büyüme İstanbulluyum, bizlerin ne işi var bu Anadolu'da, bu topraklarda Türklerin
11:35ne işi var?
11:36Cevap iki, Oğuz Han'ın batıya gidin evlatların vasiyeti, bir de Moğol baskınından, Ogedaylardan, Cengizlerden, Hülagüllerden kurtulmak için her zaman
11:48ve daima batıya gitme aşkı.
11:50İşte bu topraklara Celaleddin Harzemşah geldi.
11:55Dönemin Selçuklu hükümdarı Alaaddin Keykubat ona Van Gölü'nün doğusunda yer verdi.
12:02Gelin dedi, burada yaşayın.
12:05Ve onlar da burada yaşamaya başladılar.
12:07Fakat bir süre sonra Celaleddin Harzemşah, Baycu Noyan gibi Moğol komutanlarının da tırnak içinde amiyani tabirle gaza geldikten sonra Selçuklu'dan
12:21toprak kopartacağını zannetti ve Bitlis'e girdi.
12:25Bu topraklar artık Celaleddin Harzemşah tarafından Selçuklu devletinden alınmaya çalışıldı.
12:331229 tarihinde gerçekleşen bu hadise,
12:381230 tarihinde Alaaddin Keykubat'ın içinde 600 Alp ile Ertuğrul Gazi'nin de bulunduğu bir cihan savaşıyla ki biz buna
12:51Türkmenler Savaşı ya da Yassı Çemen Savaşı diyoruz.
12:55Yassı Çemen Savaşı ile Celaleddin Harzemşah tehlikesi ortadan kalkar ve burada tekrar bir Selçuklu hakimiyeti kurulur.
13:05Fakat 1230'dan 1240'a kadar Baycu Noyan, İran, Azerbaycan, Türkiye, Gürcistan topraklarını Hülagün'ün Moğol'una bağlayan ve Tebriz'i
13:19bir Moğol başkenti yapan Baycu Noyan'ın etkisi burada çok ciddi, çok ciddi anlamda vardır ve bu bölgedeki Türkmenleri Selçuklu
13:29'ya karşı isyan ettirmiştir.
13:31Bu isyanlara biz Baba İyiler isyanları diyoruz. Baba İshaklar, Baba Ayazlar, Baba İlyaslar bu Baba İyilerin isyanından sonra 10 yıl
13:43süren bu isyanlardan sonra Selçuklu devleti harap oldu, gücünü kaybetti.
13:50Tam da bu esnada Alaaddin Keykubat zehirlendi, Kayseri Sarayı'nda zehirlendi, adama siyanür vermişler.
13:58Bugün iskeletinde yapılan araştırmalarda ve tetkiklerde arsenik var, siyanür var, kafatası hala rengarenk. Bu kadar zaman.
14:08800 senelik bir zaman dilimi geçmesine rağmen Alaaddin Keykubat'ın kemikleri hala renk renk. O kadar fazla zarar vermişler.
14:19Alaaddin Keykubat'tan sonra Hunat Hatun'dan oğlu Gıyasettin Keyhüsrev başa geçer.
14:271243 tarihinde Gıyasettin Keyhüsrev ile Baycun Oya'nın Köse Dağı bölgesinde yapmış olduğu savaşla Selçuklu devleti yenilir, Gıyasettin kaçar,
14:40Selçuklu ordusu darmadağın olur ve bu esnada Bitlis dahil her taraf Moğol hakimiyetine girer.
14:49Bu hakimiyet Baybars'a kadardır.
14:521261 tarihinde aynı Calut savaşıyla, Allah ondan razı olsun,
14:57Önce köle, sonra komutan, sonra kral olan Baybars tarafından Hülagün'ün ordusu mağlup edilmiş ve bu topraklar Moğol zulmünden bir
15:09kere daha kurtulmuştur.
15:10O günlerde buralarda bölgesel şehir devletleri ve aşiret hakimiyetleri ortaya çıkmıştır.
15:18Ta ki bu topraklarda Osmanlı hakimiyeti kurulana kadar, Şanlı Osmanlı hakimiyeti 1450'lerde bu topraklarda kurulacak.
15:28Haydi bakalım.
15:401514 tarihinde Yavuz Sultan Selim Han, Şah İsmail, Anadolu'nun başına bela olan ve Anadolu'daki tırnak içinde
15:51ne olur kaynaklara bakın, lütfen o günkü mektuplara, beylerin, padişahın, paşaların buyruklarına yalvarmalarına bakın.
16:03Anadolu'da çok ciddi bir Şah İsmail belası var.
16:07Erzincan bölgesinde, Erzurum bölgesinde bulunan Aleviler yalvarıyorlar Trabzon valisi Şehzade Selim'e.
16:15Babanız Beyazıt'tan bir ümidimiz yok, tek ümidimiz sensin, ne olur bizi kurtar diyorlar.
16:24Erzincan'daki dedelerle, Alevi alemleriyle ve cemaatleriyle görüşen Yavuz Sultan Selim,
16:31yani Şehzade Selim, Şah İsmail'in hışmından ve zulmünden o bölgedeki Alevileri kurtarmak için
16:39kendi sancağı altında bulunan Tokat'ı ve Amasya'yı Alevilerin hizmetine aşmış.
16:45Bu yüzden bugün Tokat'ta, Almus'ta, Amasya'da bulunan Aleviler aslında Selim tarafından yerleştirilen Alevilerdir.
16:53İşte bu Yavuz Sultan Selim Han ve onun babası 2. Beyazıt devrinin Anadolu'nun belası, huzurun belası Şah İsmail'den kurtulmak
17:03için
17:041512 tarihinde babasını tahttan indiren Yavuz Sultan Selim, 1514 tarihinde İran üzerine, Şah üzerine, İsmail üzerine bir akın düzenler.
17:18Bu akının adına çaldıran denir.
17:21Şah İsmail, Yavuz Sultan Selim'le birlikte yapacağı bu savaşa, Bitlis ve halkını ve bölgesini ve gücünü kullanmak için,
17:32İdris-i Bitlis'i, bugün türbesi Eyüp'tedir, Piyer Loti tepesindedir.
17:37Aslında o tepenin de adı Piyer Loti değildir, İdris-i Bitlis'i tepesidir.
17:43Evliya Çelebi'nin seyahatnamesinde orayı için İdris tepesi deniyor.
17:48Piyer Loti çok sonraları kullanılan bir tabir.
17:52İdris-i Bitlis'i'ye rica ediyor Şah İsmail, Yavuz Sultan Selim'le birlikte yapacakları savaşta, Yavuz'un karşısında olsun
18:01istiyor.
18:02Ama İdris-i Bitlis'i, Heşt-i Beşit kitabının yazarı, 8 pasikülden oluşan ve Kürtçe, 8 kitap, 8 bölüm anlamına
18:14gelen Heşt-i Beşit'in yazarı İdris-i Bitlis'i,
18:18bütün gücüyle, bütün otonomik yapısıyla, bütün enerjisiyle Osmanlı'dan yana oluyor ve çaldırana saldırıyorlar.
18:27Şah İsmail'in karşısında bulunan İdris-i Bitlis'i, 1516 ve 1517 Mercidabık ve Ridaniye'den sonra bu bölgenin, Bitlis'in,
18:42Bitlis'in güneyinin,
18:45Anadolu'nun, Şam'ın, Ceziretölü Şam'ın, Mezopotamya'nın ve pek çok bölgenin Osmanlı adına otonom amiri oluyor.
18:56Osmanlı adına buraları yönetiyor.
19:00Yavuz Sultan Selim'den sonra Kanuni'nin o ilk başlarında, Mısır valisi Hain Ahmet Paşa'nın, Osmanlı'ya karşı bayrak açması
19:11esnasında,
19:13Bitlis'te de bir isyan hareketi oluşuyor.
19:15Ve bu bölgedeki etnik kuvvetler, bu topraklarda Osmanlı'ya karşı bir birlik oluşturuyorlar.
19:23Bunun üzerine 1535 tarihinde Osmanlı burayı bir kere daha dahil ediyor kendisine.
19:31Ve şeref hanlığı, şeref hanlar enilen bir bölgesel beylik, Osmanlı adına bu topraklara hakim oluyor.
19:41Ta ki 1915'lere kadar bu topraklarda bulunan Ermeniler ki bu toprakların yerel halkı ya Kürttür, Müslüman Kürttür ya da
19:53Hristiyan Ermenidir.
19:54Dostlar, bu topraklarda 641'den itibaren Müslümanların borusu ötmesine rağmen 1915-16'larda hala Hristiyan nüfus bulunmaktadır.
20:081300 yıl kendi gibi olmayanlara tahammül eden bir din ve onun dindarlarını düşünsenize.
20:16Hükmetmişler ama tahammül etmişler.
20:20Ardından burada çok ciddi bir dünyanın dediği gibi Ermeni katliamı değil, Müslüman katliamı yaşanmış.
20:28Bu topraklarda Ermeniler, Müslümanları katletmişler.
20:33Bunun üzerine Osmanlı Devleti, Mayıs 1915'te Talat Paşa'nın imzasıyla kabul ettiği Tehcir Kanunu'yla bu bölgede bulunan Ermenileri,
20:45diğer bölgelerde bulunan Ermeniler gibi savaş süresince savaşın olmadığı Osmanlı'nın diğer topraklarına göndermiş.
20:55Buna zorunlu göç deniyor ve bu haliyle Ermeniler bu topraklardan zorunlu göçe tabi tutulmuş.
21:041918'den sonra Suriye ve Irak topraklarına gönderilen, Lübnan ve Ürdün topraklarına gönderilen Ermenilerin bir kısmı buraya geri dönmüş ama çok
21:15büyük bir kısmı geri dönmemiş.
21:17Buraya cümlesi, kelimesindeki kastım Bitlis değil, bölgenin tamamından bahsediyorum, buraya gelmiş.
21:25Şimdi şu arkamda dakikalardır bir fon olarak ben konuşurken görmüş olduğunuz bir medrese var.
21:34Tam dört dilde eğitim görüyor.
21:36Türkçe, Kürtçe, Arapça ve Farsça.
21:39Hem akli ilimler, hem nakli ilimler var, hem dini ilimler verilmiş, hem de pozitif ilimler, matematik gibi, astronomi gibi bilimler
21:51verilmiş.
21:52Hadi gelin, bunun ne olduğunu, kimin yaptırdığını, içinde nelerin yaşandığını içeriye girelim ve orada konuşalım.
22:03Buyursunlar efendim.
22:15Dünyada kaç tane eser altın oran baz alınarak yapılabilir ki?
22:21Dünya, ukala dünya ve tarihini bilmeyen bizimkiler maalesef, altın oran denilince aklına Leonardo da Vinci'nin resimleri geliyor.
22:32Rafael falanca resmi altın oranla yapmış derken, anlatan uzman bir de böyle davranıyor, hareketleri de böyle oluyor.
22:41Dikkat!
22:42Tam 450 yıl önce bu topraklarda altın oranla yapılan bir medrese var.
22:48Şeref Hanlığı, bu toprakları yöneten bölgesel ve yerel bir hanlık olan Şeref Hanlığı'nın 5. Şeref Hanı.
22:58Hani var ya 2. Murat, 3. Murat, 4. Murat, 5. Murat gibi Osmanlı'da.
23:045. Şeref Han, 3. Murat'ın, Osmanlı Padişahı, 3. Murat'ın hakimiyeti esnasında bu medreseyi yapmış.
23:13Adı İhlasiye Medresesi.
23:16Altın oranla yapılan medresenin sağında ve solunda 2 tane güneş saati var.
23:21Bakın tam yukarıda, şekilli bir biçimde, yarım ay şeklinde bir güneş saati var.
23:29Bu güneş saatinin aynısı burada da var.
23:33Güneş saatleri 1589, burası Bitlis.
23:38Yani Avrupa, o kendinden başka kimseyi adam yerine koymayan Avrupa medeniyetinden binlerce kilometre ötede,
23:47Bitlis'in tam merkezinde güneş saatiyle zamanı ve namaz saatlerini ayarlayan bir medresenin bahçesinde
23:56zamanın ne demek olduğunu herkese gösteren en önemli göstergeler.
24:01Her bu tür eserde gördüğümde size göstermek istediğim bir tane daha detay var.
24:08Bu detayı da Murat gördü, bunu da anlatalım dedi.
24:12Zira biz bunu gördüğümüz zaman anlatıyoruz.
24:14Efendim buraya sonraki zamanlar yapılan restorasyonlarda,
24:18meğerse gizli bir Siyonist, gizli bir Yahudi mimar kendi işaretlerini koymuş ve burayı Yahudi gibi göstermiş derse biri.
24:28Ne olur inanmayın.
24:29Bakın şurada Davut Yıldızı gibi olan bir işaret var.
24:34İsrail'lilerin bayraklarında kullanmış olduğu bu işaret aslında İslam'ın ta kendisi.
24:41Hatırlayın lütfen İstanbul'da Fatih'i anlattığım bir programda bir Sıbyan Mektebi'nin kapısında da bu yıldızı göstermiştim.
24:49Bu yıldız Süleyman Aleyhisselam'ın mührüdür.
24:54Bu yıldız Davut Aleyhisselam'ın yıldızıdır.
24:58Bu yıldız Selçuklu Devleti'nin Adalet Bakanlığı'nın yıldızıdır.
25:04İsrail yokken, Yahudilerin böyle bir iddiası ve böyle bir sembolü yokken Müslümanlar kullanıyordu bu yıldızı.
25:11Dolayısıyla 1589 yılında 5. Şeref Han tarafından yapılan bu medresede herhangi bir İslam dışı bir mesaj yoktur.
25:22O görmüş olduğunuz İsrail bayrağındaki yıldıza benzeyen yıldız ise Süleyman Aleyhisselam'ın mührüdür.
25:31Davut Aleyhisselam'ın mührüdür, Selçuklu'dur, İslam'dır, Osmanlı'dır, Bitlis'tir.
25:37Bizimdir.
25:39Değerlerimizi İsrail'e kaptırmayalım o yıldız tam olarak bizimdir.
25:44Ben şimdi medreseye doğru gidiyor, sizi orada bekliyorum.
26:021589'a adım atmak nasıl bir duygu?
26:062026'dan 1589'lara.
26:10Efendim iki tür medrese vardır.
26:12Açık eyvanlı medrese, kapalı eyvanlı medrese.
26:16Burası kapalı eyvanlı medreseye, medrese örneklerinden biridir.
26:22Selçuklu tarzı yapılmış bir medresedir.
26:25Selçuklu zamanında yapılmış değil, Selçuklu tarzı yapılan bir medresedir.
26:32Bu medrese aslında büyük bir medrese.
26:35Yani şu duvar ya da bu duvar ya da şu duvar.
26:40Bu duvarlar 1900'lerin başlarında Sultan Abdülhamit Han döneminde yapılan restorasyonda Osmanlı tarafından eklemlenmiştir.
26:51Zaten bakılacak olursa yukarılara o eklemlenme yerleri de çok net bir biçimde görünmektedir.
26:58Burada iki alanda ders yapılır.
27:02Yani şöyle hem ilahiyat fakültesi hem fen fakültesi biçiminde akli ve nakli ilimler vardır.
27:11Tefsir vardır, hadis vardır, kelam vardır, fıkıh vardır, Kur'an-ı Kerim vardır.
27:18Bir tarafta ise matematik vardır, astronomi vardır, fizik kimya vardır, belki de tıp vardır.
27:26Medrese tür ettiba olarak belki de bir dönemler kullanılmıştır.
27:31Açık eyvanlı medreselere çok fazla İstanbul'da denk gelirken kapalı eyvanlı medreseler Selçuklu tarzı başkentlerde vardır.
27:41Konya'da, Kayseri'de, Tokat'ta, Sivas'ta, Bitlis'te de Selçuk tarzı, Selçuk zamanı yapımı değil, Selçuk tarzı eserlerden biridir.
27:53Şimdi şu Osmanlı'nın yapmış olduğu duvarları zihin dünyamızda kaldırırsak yerdeki taş da orijinal değildir.
28:03Bakarsak şömine baya yukarıya doğru çıkmıştır.
28:06Biraz aşağı inmemiz gerekiyor yani.
28:09Şimdi bu Osmanlı'nın yapmış olduğu duvarlardan içeriye girdiğimizde gerçek sınıfları göreceğiz.
28:17Bakın, ben bile buradan başımı eğerek giriyorum.
28:22Kameram kardeşim Murat'a Allah yardım etsin.
28:25Bu kadar alçaktır normalde.
28:28Neden?
28:29Çünkü İslam'da,
28:32Bismillah,
28:33İkra,
28:34Bismi Rabbikellezi halak,
28:36Halakal insane min alak,
28:38İkra,
28:39Ve Rabbükel ekrem,
28:41Ellezi alleme bil kalem,
28:43Alleme linsane ma'lem yâlem diyen,
28:45Allah-u Teala oku,
28:47Yaratan Rabbinin adı ile oku diyen Allah,
28:51İlmi,
28:53Okuyanı,
28:54Okutanı,
28:55Kitabı,
28:56Mukaddes bilmiştir.
28:58İçeride ders yapılmaktadır.
29:00İçeride hoca vardır.
29:03İçeride kitap vardır,
29:05İlim vardır.
29:06Talebe ders almaya,
29:08İçeriye girerken,
29:10İçerideki kitaplara,
29:12Ve içerideki muallime,
29:14Müderrise,
29:15Ya da muine,
29:16Yani hocaları sınıflandırması,
29:18Hürmeten başını eğerek,
29:21Girmek zorundadır.
29:24Ve ben şimdi başımı eğerek,
29:26Bir sınıfa girdim.
29:27Tabi Murat'ın boyu,
29:291.96 olduğu için,
29:30Kamerada yukarıda kalıyor.
29:32Şimdi hep beraber,
29:33İçeriye doğru,
29:35Giriş yapıyoruz.
29:37Buyursunlar efendim,
29:39Murat için gerçekten çok zor,
29:41Buraya girmek,
29:42Ve girdi,
29:43Bakın burada bir şömine,
29:45Şöminenin yuvası,
29:46Bu kadar küçük olmaz,
29:48Sonraki restorasyonlarda,
29:50Biraz bozulmuş,
29:51Zemin,
29:52Şömine,
29:54Burada ise,
29:55Nişler bulunmakta.
29:58Bir niş burada bulunuyor,
29:59Bir niş de burada bulunuyor.
30:02Bunlar ne işe yarar?
30:03Bazen bunlara kitap konuyor,
30:05Kütüphane gibi,
30:06Kitaplık gibi,
30:07Bazen de buralara,
30:09Şamdanlar,
30:10Mumlar konularak,
30:11İçeriğin aydınlatılması,
30:13Bunlarla yapılıyor.
30:15Burası bir medresenin sınıfı.
30:18Diğer taraftaki,
30:20Medrese sınıfına,
30:22Girecek olursak,
30:24Murat'ın yine bayağı bir eğilmesi,
30:26Ve emekleyerek gelmesi gerekiyor.
30:29Bu dersten çıktım,
30:31Mesela burada,
30:33Matematikten çıktım,
30:36Ne bileyim,
30:37Tıbba giriyorum,
30:38Astronomiye giriyorum.
30:39Selamun Aleyküm diyerek,
30:41Başını eğerek,
30:42Girdikten sonra,
30:44Bu sefer bir mescide girmiş oldum.
30:47Yani,
30:48Burası,
30:49Aslında bir mescid,
30:52Mihraf burada,
30:55Şömine dedikleri burada,
30:58Ve nişler,
30:59Şamdanlıklar ve,
31:02Kitaplıklar diyelim,
31:03Şamdan ve kitap burada.
31:05Namaz için kıble ise,
31:07Tam olarak burası,
31:08Ve burası mihraptır.
31:10Her medesede,
31:12Bir sınıflar,
31:15Sınıfların yanı sıra,
31:17Bir mescit,
31:19Ve bir toplantı alanı,
31:21Olmak zorunda.
31:23Sınıflar,
31:24Burası da,
31:25Şimdi geldik,
31:27Çok fazla İstanbul'daki,
31:29Medreselerde olmayan bir detay,
31:32Sınıflara girdik,
31:34Namazımızı kıldık,
31:35Fakat ben yaz tatilinde,
31:37Eve gitmek istemiyorum,
31:39İnzivaya çekilmek,
31:40Ve İslami anlamda,
31:42Kendimle baş başa kalmak istiyorum.
31:44Buraya,
31:45Murat,
31:46Ölse giremez,
31:48Çilehane,
31:49Burası da,
31:51Kırk gün,
31:52Dervişlerin,
31:53Müritlerin,
31:55Çile çekmek için girdikleri,
31:57Çilehane odası,
32:00Bu tür yerlerde,
32:02Kırk gün kalarak,
32:04İnsanlar,
32:05Çile çekiyorlarmış,
32:07Ve kendilerini,
32:08İnsanlardan soyutluyorlarmış,
32:11Burası da böyle bir yer,
32:13Beşinci Şerefa'nın,
32:151589 tarihinde yaptırdığı,
32:19İhlasiye Medresesinin,
32:22Mescit kısmının,
32:23Çilehanesi de,
32:24Burasıdır.
32:25Şimdi toplantıyı nerede yapıyor bu insanlar?
32:28Bu çocuklar,
32:29Toplu halde,
32:30Cuma namazı kılmaları gerekiyor,
32:33İlahiyat fakültesinin,
32:35Kendi mescidi var,
32:36Fen fakültesinin,
32:38Kendi mescidi var,
32:39Bu görmüş olduğumuz her şeyin,
32:41Karşı tarafta bir,
32:43Simetrik karşılığı bulunmakta.
32:46Onları da göreceğiz,
32:48Fakat,
32:48Osmanlı Devleti tarafından,
32:51O son restorasyonda,
32:52Yapılan bu taşlar,
32:54Kaldırıldığında,
32:56Konya'da,
32:57Kayseri'de,
32:58Sivas'ta görmüş olduğumuz,
33:00Erzurum'da,
33:01Yakutiye'de mesela,
33:03Görmüş olduğumuz gibi,
33:05Burada da bir,
33:08Kapalı eyvallı,
33:10Toplantı salonu görüyoruz.
33:12Burada ders yapılmıyor.
33:14Burada,
33:15Hoca efendi oturur,
33:17Sohbet verir.
33:19Bir kolej düşünün,
33:20Bir okul,
33:21Okulunda 50 tane,
33:2240 tane talebesi var.
33:24Bu talebelerle,
33:25Haftalık,
33:27Olağan toplantılar yapılıyor.
33:29Ne yapıyoruz,
33:30Bu hafta ne öğrendik,
33:31Bizim ne işimize yarayacak?
33:33İşte o toplantıların,
33:34Bütün öğretmenlerin ve bütün öğrencilerin,
33:37Bir araya gelerek,
33:39Yapmış oldukları,
33:40Bu toplantının yeri tam olarak burası.
33:43Ya da cuma namazı kılınacak,
33:45Cuma namazı kılınmak için,
33:47Kullanılan yer de burası.
33:49Klasik medrese yapısında,
33:52Bu tür bir,
33:52Zenginlik vardır.
33:54Burası bütün öğrencilerin,
33:56Bir araya geldiği,
33:58Hocalarıyla,
33:59Rektörleriyle,
34:00Dekanlarıyla,
34:01Toplandıkları yerdir.
34:02Şimdi,
34:03Akli ilimlerin,
34:05Okutulduğu yerden,
34:07Diğer fakülteye,
34:08Girecek olursak,
34:10Yani şu,
34:11Fakültenin,
34:12Diğer tarafında ise,
34:14Farklı bir fakülte,
34:16Ama görüntü olarak,
34:18Yapı olarak,
34:19Aynısı,
34:20Fakat bu duvarı yine,
34:21Gözümüzden kaldırırsak,
34:23Burada da,
34:25Aynı ortamı göreceğiz.
34:28Hiç değişen bir şey yok.
34:29Sınıflar var.
34:30Sınıflar küçük küçük,
34:33Ve içeride,
34:34Hem cami,
34:36Mihraplı mescitler,
34:38Hem de sınıflar olacak.
34:40Yani,
34:41Girmeye gerek var mı,
34:42Bilmiyorum.
34:43Yan taraftakinin,
34:44Aynıları da,
34:45Bu dört tane sınıfta,
34:47Görülüyor.
34:48Burası ise,
34:49Bu fen fakültesi,
34:51Talebelerinin,
34:52Toplantı yaptıkları yer.
34:54Nasıl ama,
34:55Bitlis'te,
34:56Anadolu'nun bir köşesinde,
34:58Bir fakülte var,
34:59Ve bu fakültede,
35:01Çocuklar,
35:02Hem ilahiyat,
35:03Dersleri görüyor,
35:04Hem de fen dersleri görüyor.
35:07Müthiş bir şey.
35:09Bizim en çok,
35:10Neye ihtiyacımız var,
35:11Söyleyeyim mi,
35:11Kıymetli gençler,
35:13Bu bilgileri,
35:14Bilmeye ihtiyacımız var.
35:16Maalesef,
35:17Biz kendi kültürümüzden,
35:18Binişli bir biçimde,
35:20Tanzimat,
35:20Anberidir.
35:21Hatta,
35:22Biraz daha öte gidelim,
35:24Lale devrinden beridir.
35:26Bilinçli bir biçimde,
35:27Uzaklaştırılan,
35:28Bir nesliyiz.
35:30Ve bu,
35:31Çok kötü,
35:32İşte bizim en kötü,
35:33Tarafımızda bu,
35:35Kendi geçmişimizi bilmiyoruz.
35:37Kendi geçmişimiz,
35:39Bitlis,
35:40Anadolu'nun bir,
35:41Ücra köşesi,
35:42Ama karşımızda,
35:44Böyle muhteşem bir yapı.
35:45Şimdi burayı yapanın,
35:47Aile efradı,
35:49Ailesinin mezarlığı,
35:50Nerede,
35:51Ve ne halde,
35:52Haydi gelin şimdi,
35:53Onları görelim.
35:54Buyursunlar lütfen.
36:10Kürtçe,
36:11Türkçe,
36:11Arapça ve Farsça,
36:13Eğitimin verildiği,
36:14Dörtlü eğitim verilen,
36:16Medresenin tam karşısında,
36:18Ondan bir ahad daha eski,
36:20Fakat,
36:21Şeref Han ailesine,
36:23O hanedana mensup,
36:251394 diye,
36:26Tarihlendirilmiş,
36:28Eğer bu bilgi doğruysa,
36:2914. yüzyılın,
36:30Sonları diyebileceğimiz,
36:32Bir hazire bulunmakta.
36:33Bu hazire de,
36:35Şeref Han'ın,
36:37Akrabaları,
36:38İsim olarak,
36:40Vermesek de,
36:40Veremesek de,
36:41Bu tarih itibariyle,
36:42Şeref Han'ın akrabaları,
36:45Burası galiba,
36:46Şeref Han'ın bir aile tarlası,
36:49Bu tarlayı,
36:50Kendi ailesi adına,
36:51Medreselerle,
36:52Kümbetlerle,
36:54Hazirelerle dolduruyor,
36:55İşte o aileye mensup,
36:57Biraz bakımsız,
36:59Merdivenleriyle,
37:00Girebileceğimiz,
37:01Eşine benzerine,
37:03Kripta odalarında,
37:05Denk geleceğimiz,
37:06Mesela Osmanlı'nın,
37:08Fetret devrini bitiren,
37:09Çelebi Mehmed'in mezarı da,
37:11Bu tür bir,
37:12Kripta mezarın,
37:13İçinde,
37:14Oda içinde,
37:15Yukarıdaki türbe,
37:17Türbe gibi ama,
37:18Gerçek mezar aşağıda,
37:20Burası da gerçek mezar,
37:22Hadi gelin sizi,
37:23Orijinal bir,
37:24Kripta,
37:24Odasına doğru,
37:25Götüreyim,
37:30Beşinci Şeref Han'dan,
37:32Önce yaşayan,
37:33İkinci Ziyayet Din Han'ın,
37:361394'lerden,
37:37Bahsediyoruz,
37:38Düşünün ki,
37:38Yıldırım Beyazıt,
37:40Henüz hayatta,
37:41Nibolu Meydan Muharebesi,
37:43Henüz olmamış,
37:44Fetret devrine Osmanlı,
37:45Girmemiş,
37:46Ulu Cami,
37:47Osmanlı Ulu Camisi yok,
37:48Yıldırım Beyazıt,
37:50Osman,
37:51Orhan,
37:51Murat ve Yıldırım,
37:52Dördüncü Osmanlı Padişahı,
37:54Osmanlı da hakim,
37:55Burası var,
37:58Burası,
37:58İkinci Ziyayet Din Han'ın,
38:00Aile Haziresi,
38:02Şeref Han'ın,
38:03Atalarından,
38:04Büyüklerinden,
38:05Ziyayet Din Han'ın,
38:07Haziresi,
38:08Bugün,
38:08Bu halde,
38:09Biraz bakıma,
38:10İhtiyacı var,
38:12Burayı yöneten,
38:13Yöneticiler,
38:14Vakıflar,
38:16Artık,
38:16Her kim,
38:17Yapması gerekiyorsa,
38:18Buraya,
38:19Bir an önce,
38:19El atmalı,
38:20Bu arada,
38:21İstanbul'da,
38:22Yüzyıllık,
38:22Tarihi Eserler,
38:24Tarihi Eser gibi,
38:25Muamele görürken,
38:27Şu an,
38:27Hicri,
38:281031 tarihli,
38:30Yani,
38:30Ortalama,
38:311600 yılından kalma,
38:33426 yıllık bir,
38:35Mezar taşı,
38:37Burada bulunmaktadır.
38:38Şu an,
38:39Dokunduğum taş,
38:39426 yıl önce,
38:42Bir usta tarafından,
38:44Hattat gibi,
38:46İşlenmiş ve,
38:47Bir mezar taşı yapılmış,
38:49Şu an,
38:49Bir kripta,
38:50Odada bulunmaktayız,
38:52Ve,
38:53810 tane,
38:55Bedenin içinde,
38:56Geziyoruz,
38:57Erken Osmanlı dönemi,
38:58Şeref Han,
39:00Ailesinin,
39:01Atalarından,
39:02Ziyayet Din Han'ın,
39:03Aile haziresi,
39:05Tam olarak,
39:06Burasıdır.
39:19Bitlis'te,
39:20Karakoyunlular geliyor,
39:22Moğollar geliyor,
39:23Timur geliyor,
39:24Akkoyunlu geliyor,
39:26Osmanlı geliyor,
39:28Bölgenin,
39:29Yerel,
39:30Hanedanları,
39:31Şeref Hanlar,
39:32Geliyor.
39:33Şimdi,
39:33Bu,
39:34Denklemde,
39:35Kara Yusuf,
39:36İsminde,
39:36Bir,
39:37Karakoyunlu,
39:38Hükümdarı,
39:39Bulunmakta.
39:39Kara Yusuf'un,
39:40Timur'la olan,
39:41Mücadeleri,
39:42Osmanlı'ya,
39:43Sığınması,
39:44Yıldırım'ı,
39:45Beyazıt'a,
39:46Timur'un,
39:46Kara Yusuf'u,
39:47Bana Ver demesi,
39:49Yıldırım'ın da,
39:49Bizim kültürümüzde,
39:51Bize,
39:52Sığınan biri,
39:53Verilmez demesi,
39:54Bunun üzerine,
39:55Timur'un,
39:56Savaş Harekatına,
39:57Girişmesi,
39:58Genel Tarih,
39:59Kitaplarına,
40:00Kayıtlı olan,
40:00Bilgilerdendir.
40:02Kara Yusuf,
40:031402,
40:04Tarihinde,
40:04Timur'un,
40:05Ankara Savaşı'nda,
40:07Yıldırım'ı,
40:07Yenmesinden sonra,
40:08Bağdat bölgesine,
40:10Irak topraklarına kaçar.
40:12Irak'tan da,
40:13Şam'a geçer.
40:14Ve o topraklarda,
40:16Vefat ederken,
40:17Kara Yusuf'un,
40:18Mezarı,
40:19Bir Kayı'da göre,
40:20Şam'da,
40:21Bir Kayı'da göre de,
40:22Van Erciş,
40:23Bölgesinde bulunmaktadır.
40:25İki ayrı kaynak.
40:27Hangisi gerçek,
40:28Hangisi makam,
40:30Türbe,
40:30Bilinmez.
40:31Fakat,
40:32Kara Yusuf'un,
40:33Kızı,
40:35Bu bölgelerin,
40:36Hakimi olan,
40:37Emir Şemseddin ile,
40:38Evlendirilmiştir.
40:39Bu,
40:39O günkü,
40:41Türk,
40:42Devlet sisteminde,
40:43Çok fazla vardır.
40:44Herkes,
40:45Beylerin,
40:46Paşaların,
40:47Ağaların,
40:47Hükümdarların,
40:48Kızlarıyla,
40:49Evlenmek ister.
40:51İşte,
40:51Kara Yusuf'un,
40:52Kızı ile,
40:53Evli olan,
40:531420'li,
40:55Tarihlerde,
40:55Vefat eden,
40:57Emir Şemseddin'in,
40:58Türbesi,
40:58Aile Haziresi,
41:00Ve 4 adet,
41:01Çilehanesi,
41:02Burada bulunmaktadır.
41:03Haydi,
41:04Buyurun,
41:04Emir Şemseddin,
41:05Haziresi'ne,
41:06Ve onun,
41:07Türbesine doğru,
41:08Yavaş yavaş,
41:09Gidelim.
41:09Buyurun lütfen.
41:22Kırıkta,
41:23Odalara,
41:23Giriş,
41:23Tam olarak,
41:24Böyle olmakta.
41:25Yani,
41:25Bu,
41:26Bu durum,
41:27Buraya,
41:27Özel bir durum,
41:28Değil.
41:29Burada,
41:30Emir Şemseddin,
41:32Bu toprakların,
41:33Emiri olan,
41:34Şemseddin'in,
41:35Ailesinin,
41:36Mezarları var.
41:37Üstte de,
41:38Yukarıda da,
41:39Mezarlar var.
41:40Burası,
41:41Kripto odası.
41:42Buranın,
41:43Diğer,
41:44Kripto odalarından,
41:45Farkı,
41:46Burada,
41:474 tane,
41:47Çilehane,
41:48Bulunmaktadır.
41:49İkisi,
41:50Burada,
41:50Ki,
41:51Bunların,
41:51Birine gireceğiz.
41:53Hepsine,
41:53Girmeye gerek yok.
41:54İkisi de,
41:55Burada bulunmaktadır.
41:56Bu çilehaneler,
41:57İnsanların,
41:59Çile çektikleri yer değil.
42:02Sessizliğe bakın.
42:04Bu sessizlikte,
42:06Kitap okumak,
42:08Tesbih çekmek,
42:10Namaz kılmak,
42:11Ve,
42:12Allah'la,
42:13Baş başa kalmak için,
42:15Kullanılır.
42:16Bu çilehaneler.
42:17Burası,
42:18Biraz basittir.
42:19Ben,
42:20Ben ve Murat,
42:21Aynı zamanda giremeyiz.
42:23O yüzden,
42:23Yalnızca,
42:24Murat'ın girmesini istiyorum.
42:25Şurası,
42:26Çok oda gibi bir yer değil.
42:28Bir girinti,
42:29Bir,
42:30Ufacık bir bölüm,
42:31Gibi,
42:32Görünmektedir.
42:34Burada,
42:34Bir insan,
42:35Bağdaş kurar,
42:36Ya da,
42:37Dizinin üstünde oturur.
42:39Muhtemelen,
42:40Ya mezarlara bakar,
42:42Dünya hayatının,
42:43Geçiciliğini konuşur,
42:44Düşünür.
42:45Ya da,
42:47Duvara bakarak,
42:49Kendi kendine,
42:51Allah'la birlikte olur ve,
42:53İslam'da böyle,
42:54Bazen,
42:55İnsanın,
42:55Kendi kendiyle,
42:56Yalnız kalması gibi bir,
42:58Gelenek,
42:59Bir adet bulunmaktadır.
43:00Kıymetli dostlar,
43:021420'ler,
43:04Böyle filmler var ya,
43:05Mısır piramitlerinin içine,
43:07İnsanların girmediği yerlere giren,
43:10Serüvenli filmler var ya,
43:12Şu an gerçekten,
43:13O psikolojideyiz.
43:14Şu taşların,
43:16Üzerine yapılan,
43:16Bu motiflerin,
43:18Buraya yapılmasından,
43:20600 sene,
43:21Geçmiş.
43:22600 sene önce,
43:24Bunlar bu taşlara,
43:26İşlenmiş.
43:27Her yerde,
43:28Bu odalar da bulunmakta.
43:30Sivas'ta var,
43:31Erzurum'da var,
43:32Konya'da var,
43:33Bursa'da var,
43:34Yeşil türbe bir kriptadır,
43:36Üstünde sanduka vardır,
43:38Boştur,
43:38Altında bu tür bir oda vardır ve,
43:41Çelib-i Mehmed'in mezarı,
43:43Bu tür bir oda içerisinde bulunmaktadır.
43:46Buralar,
43:46Bizim kültürümüzün,
43:48Bir parçasıdır.
43:59Neye adım atarsan,
44:01At orada tarih,
44:02Ne kadar elini uzatırsan,
44:05At uzat,
44:06Orada tarih,
44:07Bitlis,
44:08Bölgesine tarihle dolu,
44:10Bölgesine enteresan,
44:12Acayip Anadolu illerinden biridir.
44:15Bu kadar fazla tarihin,
44:17Bu kadar dar alana sıkışmış olduğu,
44:20Çok da fazla şehir yok.
44:23Bizim Anadolu'muzda,
44:24Bitlis biraz farklı.
44:26Fakat,
44:27Çekim ekibiyle beraber,
44:29Gördüğümüz en önemli detay,
44:31Bu Şeref Han külliyesi için,
44:35En azından bunu söyleyebilirim.
44:37Sanki biraz ilgiye,
44:39Sanki biraz bakıma muhtaçlar gibi.
44:42Şu an,
44:44Şeref Han ailesinden,
44:46İkinci Şeref Han'ın,
44:47Kızlarının,
44:48Üç tane kız varmış burada,
44:50Fakat,
44:51Beş tane mezar taşı var.
44:53Demek ki,
44:54Üç kızın yanına,
44:55İki kişi daha gömülmüş.
44:57Bu,
44:57Burası kızlarının türbesi ama,
45:00Beş kişi var.
45:01Ben de onlarla birlikte,
45:03Altıncı kişiyim.
45:04Nereye basarsa bas,
45:06Kendinden daha fazla insan,
45:10Yatay veya dikey biçimde,
45:13Karşımızda olmaktadır.
45:15Bu kadar.
45:16Bitlis'in,
45:17Küçücük,
45:18Ne diyeyim,
45:1950 metrekarelik alanından bile,
45:22Bir bölüm çıkacak kadar,
45:23Bol tarih bulunan bir yerdir.
45:26Gelin,
45:27Ve Bitlis'i gezin.
45:29Türkiye Turizm haritasında,
45:31Bitlis,
45:32En baş sıralarda,
45:34Olması,
45:35Ve yerini alması,
45:37Gereken bir bölgedir.
45:38Yeter ki,
45:39Biz bunun farkına varalım.
45:41Yeter ki,
45:42Biz sahip çıkalım.
45:44Bitti.
45:45Bu bölümde,
45:46Yani,
45:47Beyaz TV,
45:48Geçmişe yürüyen adam,
45:50Bitlis,
45:51Birinci bölüm,
45:52Burada bitti.
45:53Allah fırsat ve ruhsat verirse,
45:56Bitlis'in ikinci bölümünde de,
45:58Yine böyle tarihi,
46:01Mekanlarla,
46:02Yine tarihin,
46:03600-700 yıllık,
46:05Tarihin içine,
46:07Ayak basarak,
46:09Sizlerle birlikte,
46:10Tarihte yürüyeceğiz.
46:11Sizler evlerinizden,
46:13Bizler,
46:14Olayın yaşandığı yerlerden,
46:16Tarihle hemhal olacağız.
46:18Allah emanet olun.