00:00Who is the one who is looking for it when they are looking for it?
00:13Itim ang balahibog, may mahabang buntot, at tila nakikipaglabanan ng titig.
00:24Marami ang agad napapayak kapag nagkaroon ng close encounter dito.
00:30Habang ang iba, agad-agad inuusig ang itinuturing na salot.
00:36Lalo ngayong ang mga ito rin ang sinisisi sa pagkalat ng nakamamatay na leptospirosis.
00:41Ang may sala raw, mga daga!
00:44Ang daga po ay kabilang sa mga mammals.
00:47Nasa pamilyang rodentsia o tinatawag na rodents.
00:51Dahil ang daga po ay mataas ang immunity nila para sa sakit na leptospirosis.
00:58Kaya sa ihi po sila nakukuha dahil mismong sakit nilang mga daga, sila nagmumultiply.
01:07Sa datos ng DOH o Department of Health, nang magsimula ang taglulan itong Junyo,
01:11bumamot na sa halos limang libo ang kaso ng leptospirosis sa bansa.
01:15Dahil ang mga daga, alam naman natin na sila ay nakatira sa mga estero, basurahan at saka sa mga ilalim ng drainage ng ating urban areas.
01:27Kaya nga, pag bumaha, nandun ang mga daga, nandun silang umihi sa tubig baha.
01:32Pero kung tutuusin, tayo rin ang may kasalanan kung bakit tayo madalas ngayong binabaha at napepeste ng mga daga.
01:41Pero kung may mga dagang pinangingilagan, meron din naman sadyang hinahanap.
01:47Kung marami ang dinadaga ang dibdib sa tuwing makakakita ng daga,
01:55ang kahwander nating si Rosel na tubong San Fernando Bukidnon, hindi kumakabog ang dibdib,
02:00kundi tila nagsisimula ng kumalamang sikmura.
02:05Dahil ang mga dagang halos isumpanan ng marami,
02:08nilalantakan daw nila.
02:13Pero kalma lang mga kahwander, huwag magpanik, it's organic.
02:19Dahil ang say ni Rosel, iba naman daw ang ambo o dagang bukid na nakasanayan na nilang kainin
02:25sa kinatatakutan at pinandidirihan nating daga.
02:29Malaki talaga yung kaibahan sa dagang bukid at dagang bahay.
02:33Ang dagang bukid, ito yung pinakamalinis na daga.
02:37Wala kaming sakit na makukuha dito dahil yung pagkain nila.
02:40Lahat mga prutas, mga wild fruit, mga herbal.
02:46Espesyal raw ang paghahain ng binungugan ang bow o inihaw na daga sa kanilang tribong tigwahan nun.
02:54Isa sa mga Manobo Indigenous Group sa probinsya ng bukid nun.
02:58Nakasanayan namin na ulam talaga.
03:03Ngayong araw, makikipaghagaran ulit si Rosel sa mga dagang bukid.
03:07Mayroon talaga kami yung tradisyonal na paraan sa paghuli ng ambow.
03:14Kagaya ng paggawa ng bitag.
03:19Hindi ka pwedeng gumawa-gawa ka lang ng bitag pag walang daanan talaga.
03:25Itong bitag namin, pag maabutan pa siya ng 24 hours, hindi na namin mapakinabangan dahil mabubulok na talaga siya.
03:32Palala ng mga kawander, iba yung pag-iingat pa rin ang kailangan sa panguhuli ng mga hayop na tulad ng daga.
03:42Ayon sa animal expert na si Dr. Noel Manalo, kahit pa dagang bukid o ambow, maaari pa rin magdulot ng sakit tulad ng leptospirosis.
03:49At posible rin nagtataglay ang mga ito ng rabies.
03:53Kung tayo makakagat, ugaliin po natin magpa-inject pa rin ng anti-rabies for safety po.
04:01Ito na yung daga.
04:04Tila nakajakpat ang grupo ni na Rosel sa mga nahuling ambow.
04:09Ang kanila mga nahuli, agad kinatay at kinarni.
04:12Nilinis ng mabuti.
04:15Saka isinalang sa nagbabagang apoy para madaling matanggal ang mga balahibo nito.
04:19O, tanggal na siya.
04:27Pagkatapos timplahan ang karni ng daga, muli itong isinalang sa baga na parang inihaw na liyempo.
04:39Pagkaraan ng ilang sandali sa ihawan, luto na raw ang binungugan ang bow o inihaw na dagang bukid.
04:45At sa kanilang kultura raw, ang pinakamatanda sa tribo ang maghihiwa at magpapamahagi ng mga parte ng ambow.
04:54Masasabi po natin na ang lagang bukid ay hindi po sa lahat ng pagkakataon ay ligtas pong kainin.
05:22Ngunit kung ito ay hindi maiiwasan, maaari po tayo mag-iingat.
05:27Dahil ito ay pwede maging transport route ng leptospira bakteriya.
05:32Lubhang napakadelikado, pwede tayong magkaroon ng sakit na leptospirosis.
05:38Para namang kina Rosel na nakalakayan na ang pagkain ng inihaw na daga,
05:43iba raw ang pakiramdam sa tuwing nakakakain ito.
05:46Pag kumakain kami ng dagang bukid o ambow, nakapagbigay talaga ito ng lakas.
05:52Dahil yung ambow, pinapaniwalaan namin na punong-puno ng protena.
05:58Peste o may pakinabang din, anuman ang turig datin sa mga daga.
06:03Mga nila lang pa rin itong sadyang may puwang sa ating kalikasan.
06:06Mga nila lang pa rin ito.
Comments