- 1 yıl önce
Tarihi sevdiren ve merak uyandıran program Tarihte Yürüyen Adam geçmişten günümüze kadar ayakta kalmayı başaran tarihi yapıları ve hikâyelerini izleyicilerle buluşturuyor.
Mekanların tarihçesi, gündelik hayatta sıkça kullanılan deyişlerin kökeni ve tarihe farklı bir bakış Ülke TV’de… Kimi zaman mimari yapıları ile ilk olma özelliğine sahip yerleri ekrana taşıyor.
“Dünü bilmeyen bugünü anlayamaz; bugünü anlamayan yarını göremez, yarını inşâ edemez; hattâ dünden gelen hamlelerin nedenlerini bile düşünemez.” diyen Abdulbaki Gölpınarlı’nın sözünden ilhamla ‘Tarihte Yürüyen Adam’ dünü anlatıyor, bugünü gösteriyor ve yarının rotası için ışık tutuyor.
Tarihi camiler, kervansaraylar, üstünde birçok medeniyetin yaşadığı Mezopotamya ve Anadolu şehirlerinin bilinmeyen hikâyeleri Tarihte Yürüyen Adam ile her Cumartesi Ülke TV’de…
Mekanların tarihçesi, gündelik hayatta sıkça kullanılan deyişlerin kökeni ve tarihe farklı bir bakış Ülke TV’de… Kimi zaman mimari yapıları ile ilk olma özelliğine sahip yerleri ekrana taşıyor.
“Dünü bilmeyen bugünü anlayamaz; bugünü anlamayan yarını göremez, yarını inşâ edemez; hattâ dünden gelen hamlelerin nedenlerini bile düşünemez.” diyen Abdulbaki Gölpınarlı’nın sözünden ilhamla ‘Tarihte Yürüyen Adam’ dünü anlatıyor, bugünü gösteriyor ve yarının rotası için ışık tutuyor.
Tarihi camiler, kervansaraylar, üstünde birçok medeniyetin yaşadığı Mezopotamya ve Anadolu şehirlerinin bilinmeyen hikâyeleri Tarihte Yürüyen Adam ile her Cumartesi Ülke TV’de…
Kategori
📺
TV ve DiziDöküm
00:00Vakıf Katılım, tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sunar.
01:29Tarihi bir eseri bizim tevarüs ettiğimiz önemli mimari eserlerimizi anlama noktasında bizlere ne yardımcı olabilir?
01:38Bir meseleyi, tarihi bir metni, bir kitabeyi anlamak için hangi eserlere başvurabiliriz, nerelerden yardım alabiliriz?
01:47Bugün İstanbul'un kalbi olan Fatih Camii'nde hep beraber hem camiyi hem külliyeyi ve bütün özellikleriyle Fatih Camii'ni gezip burada anlamaya çalışacağız.
01:59İstanbul'un bu eşsiz ibadetkâhı Fatih Camii içerisinde şu klasik soruyu kendimize soralım.
02:26Tarihi bir meseleyi, bir menkıbeyi, bir şahsiyeti veya bir kültürü, bir dili ve en önemlisi kendimizi nasıl anlarız?
02:35Bu sorunun cevabını Fatih Camii'ni gezerken hep beraber bulmaya çalışalım.
02:40Kendimizi tanımaya başlarken bize yardımcı olabilecek birçok enstrüman vardır.
02:46Bunlardan bir tanesi kelimelerin dilimize nereden geçtiği ve bizim bu tarihi mabedi anlamaya çalışırken bize nasıl yardımcı olacakları.
02:57İlk kelimemiz vakıf kelimesi.
02:59Vakıf kelimesi dilimize Arapçadan geçen bir kelimedir.
03:02Vukufiyet, vakıf, mefkuf gibi kelimelerin çoğu neredeyse tamamı dilimize Arapçadan geçen bu kelimeden türetilmiştir.
03:12Aynı zamanda bizim bu mabedi anlamamızda bize yardımcı olabilecek olan diğer bir kelime de eser kelimesidir.
03:19Vakıf eserlerimiz adlı bu programda bu tamlamayı anlayabilmemiz için bu kelimelerin derinliklerinde nerelere referans olduklarını anlamamız gerekiyor.
03:30Fatih Camii bir vakıf eseridir.
03:33Vakıf kelimesi Allah'a adanan herhangi bir şey için de kullanılan temel kelimelerden bir tanesidir.
03:41Eser kelimesine gelecek olursak yine Arapça eser kökünden gelen bu kelime iz bırakmak, tarihte iz bırakmak, yol yürümek gibi anlamlara sahip olan kelimelerdir.
03:52Fakat bu tamlama dilimize Arapçadan geçen iki kelimenin oluşturduğu ve bizim onları Türkçeleştirdiğimiz bu tamlama yani vakıf eserlerimiz neyi ifade etmektedir?
04:03Tam da bu noktada Fatih Camii hem bu kelimeleri anlamamızı ve hem de bu kelimeler aracılığıyla bizim bu mabedi anlamamıza yardımcı olacaktır.
04:14Tarihin bir döneminde belli periyotlarda tarihe damga vurmuş birçok kişi, imparator, padişah, alim, saraylı veya asker olabilir.
04:27Bunların tarihte bıraktığı mabetler, binalar, mimari eserler bizim vakıf eserlerimizdir.
04:33İstanbul'un bu en önemli mabedini anlamak için bazı soruları sormamız gerekiyor.
04:56Biz bir mabedi, bir tarihi, bir dönemi nasıl anlayabiliriz?
05:01Bir mabedi anlamak için bazen en temel soru bu mabedin niçin bu bölgede yapıldığıdır.
05:09Fatih Camii Külliyesi'nin niçin 12 Havari Kilisesi'nin üzerine kurulduğu aslında Fatih Camii'ni anlamamız için en önemli sorulardan bir tanesidir.
05:20Bu mabedi anlamak için bunun arkasındaki motivasyonu anlamamız gerekiyor.
05:24Dünya tarihinin en önemli kırılma anlarında bir devrin bittiği, başka bir devrin başladığı bir dönemde ve Padişah'ın yani Fatih Sultan Mehmed'in Fatih Camii'ni niçin bu bölgede yaptığı aslında o dönemi anlamamız için de bizlere bir ışık tutmaktadır.
05:43Bu çok önemli bir sorudur.
05:44Niçin? Büyük bir imparatorluk olarak İstanbul'u fethetmişsiniz ve bu bölgede hakimiyet kurmak istiyorsunuz.
05:52Dolayısıyla yapılacak olan, inşa edilecek olan en büyük ve ilk Salatin Camii ve Külliyesi olma önemini haiz bu cami niçin bu bölgede yapılmıştır?
06:02Fatih Sultan Mehmed'i anlamadan, dönemi anlamadan, dönemin Bizans'ını anlamadan, o dönemden bize kalan Fatih Camii'ni de anlamadan aynı şekilde Fatih Sultan Mehmed'i veya 1450 sonrasındaki İstanbul'u anlamamız mümkün değildir.
06:19Bu çok önemli bir sorudur.
06:21Emeviler döneminde İslam tarihinin bütün dönemlerine baktığımız zaman İslam'ın yayılışı, Hazreti Ömer dönemi ve sonrasında Emeviler döneminde büyük fetihler gerçekleştikten sonra yapılan mabetlerin büyük bir kısmı veya en önemlileri aslında orada daha önce mukim olan, yerleşik olan hakim paradigmanın en önemli mabetlerinin yerine kurulmuştur.
06:45Dolayısıyla Fatih Sultan Mehmed'in Fatih Camii'ni inşa ederken veya yerini belirlerken muhtemelen ardında böyle büyük bir motivasyon söz konusuydu.
06:57İstanbul'a hakim bir tepede ve sıfırdan inşa edilmiş olan bu mabet aslında bize çok önemli şeyler söylemektedir.
07:06Nedir bunlar?
07:07Birincisi, bütün paradigmanın yeniden inşa edilmesi.
07:11İstanbul şehrinin artık bir Türk şehri yani bir İslam şehri olmaklığının vurgulanmasıdır.
07:18Arkamda görmüş olduğunuz sütunlar aslında bazı rivayetlere göre 12 havari kilisesinden kalan sütunlar olduğu bilinmektedir.
07:26Bir mabedi anlamak için bir yolculuğa çıkmamız gerekiyordu ve biz de bu hafta Fatih Camii'ne geldik.
07:32Osmanlı padişahlarının içerisinde en enteresan olanı, en ilginç olanı ve tarihe en önemli damgayı vuran padişah Fatih Sultan Mehmed'dir.
07:58Şu an Camii haziresinde Fatih Sultan Mehmed türbesinin önündeyiz.
08:03Fatih Sultan Mehmed'i anlamadan İstanbul'u, İstanbul'u anlamadan Fatih Sultan Mehmed'i anlama imkanımız hiçbir zaman olamaz.
08:12Peki Fatih Sultan Mehmed'i anlamak için onun ne yaptığına, döneminde nasıl bir dünya anlayışına sahip olduğunu bilmemiz gerekiyor.
08:21Fatih Sultan Mehmed diğer Osmanlı padişahlarına nazaran daha farklı bir ufka sahip, daha entelektüel diyebileceğimiz bir bilgi birikimine sahipti.
08:33Aynı zamanda bugün ekümenik lider yani dünya lideri olmayı kafasına koymuş bir padişahtan bahsediyoruz.
08:41Fakat bunun ardında şöyle önemli gerçekler var.
08:45Fatih Sultan Mehmed dönemin alimlerinden mektuplar, risaleler yani makaleler yazmalarını ister.
08:53Bu çok önemli bir şeydir.
08:55Niçin?
08:56Fatih Sultan Mehmed aslında kendi döneminin bilgi felsefesini, epistemolojisini oluşturmak istemektedir.
09:03Birçok alimden makale kitap almaktadır.
09:25Dolayısıyla bu mektuplaşmalardan günümüze ulaşan en önemli örneklerinden bir tanesi Abdurrahman Molla Camii'ye aittir.
09:31Dürretül Fahire isminde bu eser Türkçe'ye de Molla Camii'de Varlık adlı kitap olarak tercüme edilmiştir.
09:39Peki neden bu kitabı tercih ettim ve bugün türbesinin önünde Fatih Camii'nin bahçesinde hem bu kitabı hem Fatih Camii'ni hem Fatih Sultan Mehmed'in kendisini bu kitap üzerinden anlatmayı tercih ettim.
09:51Bunun birçok sebebi var.
09:53Klasik İslam düşüncesini bilmeden, anlamadan, tanımadan hem bu eseri hem de Fatih'i anlama ihtimalimiz yoktur.
09:59Bu eser şu açıdan önemlidir.
10:03Klasik İslam düşüncesinde bütün olarak, miras olarak Türk düşüncesine de aktarılan çok önemli felsefi, epistemolojik ve dönemin gerçeklerini, bilgi felsefesini yansıtan çok fazla kitap vardır.
10:17Fatih Sultan Mehmed sarayında hocalara bu kitapları tartıştırmıştır.
10:20Bu şu açıdan önemlidir.
10:23Bizim klasik İslam düşüncesinde Gazali ve İbni Rüşd tartışması olarak bildiğimiz, aynı zamanda tehafüt tartışmaları olarak da günümüze kadar intikal eden bu tartışmaları Fatih Sultan Mehmed sarayında yaptırmıştır.
10:35Az önce bahsettiğim bu kitabın önemi ise şöyle bir noktaya tekabül etmektedir.
10:41Gazali, tehafütül felasife yani filozofların tutarsızlığı kitabında aslında kitabı 20 parçaya, 20 bölüme ayırmış ve onları ayrı ayrı anlatmıştır.
10:51Fakat kitabın temel özelliği şudur.
10:53İslam düşüncesinde hakikati arama yollarını kendince tasnif etmiş ve dönemin gereklerince Gazali bunu ciddi anlamda analiz etmiştir.
11:03Burada Fatih'i anlamak için aslında şu soruyu sorabiliriz.
11:26İslam'da hakikati arama yolları nedir?
11:29Düşünce tarihi açısından.
11:30Bir, mütekellimun denen kelamcılar yani teologlar, ikincisi sufiler, üçüncüsü filozoflar.
11:38İmam-ı Gazali'nin yaptığı şey şudur.
11:40Bu üç grubun, üç alim zümresinin, üç anlayışın kendilerince, kendilerine ait metodolojiyle İslam'da hakikati anlama çabalarının birbirinden ayrıştığı yerleri yazmıştır.
11:52Bugün burada Fatih Türbesi'nin önünde aslında dikkat çekmek istediğimiz şey şu.
11:56Fatih Sultan Mehmet'in yine bu konu üzerine Abdurrahman Molla Cami'den istediği bu risale de aslında bu konulara ihtiva etmektedir.
12:05Abdurrahman Molla Cami'nin Fatih Sultan Mehmet'in isteği üzerine yazdığı bu kitap, bu risale, bu mektup Fatih Sultan Mehmet vefat ettikten sonra İstanbul'a ulaşmıştır.
12:14Fakat bu kitap aslında bizlere şunu söylemektedir.
12:18Bu kitabın İmam-ı Gazali'nin yazmış olduğu tehaffütten farkı ise şudur.
12:23İmam-ı Gazali, kelamcıların, sufilerin ve filozofların ayrıştığı noktalar üzerine kitabını yazmıştı.
12:30Fakat Abdurrahman Molla Cami bu kitabında bu üç ekolün, üç anlamı biçiminin ortaklaştığı ve bu üç anlamı biçiminin birlikte yani ortak noktalarını ifade etmiştir.
12:42Aslında bizlere bu mektubun kendisi ve Fatih Sultan Mehmet'in çabası şunu göstermektedir.
12:48Eğer İstanbul'a hakim olmak istiyorsanız dönemin bilgisine, dönemin dünyasına, entelektüel dünyasına, sanat dünyasına ve mimarisine hakim olmak zorundasınız.
12:58Dolayısıyla Fatih Cami'nin 12 kiliseler üzerine inşa edilmiş olması, Fatih Sultan Mehmet'in kitaplarının bu anlamda ve kendisinin talep ettiği üzere yazılan kitaplarının bu noktalarda bu konuları içermesi de tesadüf değildir.
13:13Dünyanın en büyük lideri olmak istiyorsanız dönemin bilgisine hakim olmak zorundasınız.
13:18Zorundasınız.
13:19Dünyanın en büyük lideri olmak istiyorsanız dönemin bilgisine hakim olmak zorundasınız.
13:49İstanbul'un en önemli gerçeklerinden bir tanesi de hiç inanılmaz ve gerçek olan depremdir.
13:56İstanbul şehir olduğundan itibaren ve var olduğundan itibaren deprem gerçeğiyle her zaman yüz yüze kalmıştır.
14:03Dolayısıyla biz Fatih Cami'ndeyiz ve Fatih Cami'yi de bu depremlerden nasibini almıştır.
14:111509'daki küçük kıyamet olarak adlanırılan depremde Fatih Cami'yi ciddi olarak hasar almış ve günümüze orijinal olarak Fatih Cami'nin ve külliyesinin büyük bir kısmının gelmemesinin temel nedeni depremlerdir.
14:26Bugün biz bu depremlerle yaşamayı öğrenmeye çalışmaktayız.
14:31Fakat tarihin 15. yüzyıl, 16. yüzyıl ve 17. yüzyıllarda meydana gelen belli aralıklarla düzenli olarak meydana gelen bu depremler Fatih Cami'nin bugün bize orijinal halinin kalmamasının en temel nedenleridir.
14:48Burada aslında programımızın başında da değindiğimiz 12 kiliseler üzerine, havari kiliseleri üzerine inşa edilen Fatih Cami'nin ciddi bir problemi, daha doğrusu büyük bir sorunu vardır.
15:01Bu Fatih Cami'nin üzerine kurulduğu yerin aslında depreme dayanıklı olmadığını göstermektedir.
15:08Bu Fatih Cami'ni aslında sadece bir cami olarak değil, vakıf eserlerimizin tamamını, dünyanın en önemli şehri olan İstanbul'da vakıf eserlerimizi depreme karşı nasıl koruyabiliriz?
15:21Bu, bugün İstanbul'da yaşayan ama Türkiye'nin tamamını ilgilendiren en önemli sorunlardan bir tanesidir.
15:28Fatih Cami'nden yola çıktık fakat bütün vakıf eserlerimizi ve bize ecdadımızdan kalan bu önemli binaların vakıf eserlerinin korunması ve depreme karşı dayanıklı hale getirilmesi en önemli meselelerden bir tanesidir.
15:43Bunları nasıl koruyacağız? Bunları korumak ne anlamı gelmektedir?
15:47Yani biz vakıf eserlerini koruyarak kendi hafızamızı ve tarihimizi korumuş olmaktayız.
15:53Bugün burada 12 havari kilisesi üzerine kurulmuş olan Fatih Cami'yi bu depremlere karşı ayakta nasıl kalacaktır bizim masamızda duran en önemli sorunlardan bir tanesidir.
16:05Fatih Cami'yi inşa edildikten yaklaşık olarak 250 ile 300 yıl sonra bu aralarda sürekli deprem görmüş ve belli aralıklarla restorasyon geçirmiş,
16:15tarihe ve bize miras olarak kalması için birçok padişahın aslında çaba sarf ettiği en önemli mekanlardan bir tanesidir.
16:24Son olarak 3. Mustafa'nın üzerine durduğu ve bu konuda çaba sarf ettiği tekrar eski haline getirmek için uğraştığı bir mabettir.
16:32Fakat izlerini barındırmakla beraber Fatih Cami'yi bugün orijinalinden tamamen bağımsızdır.
16:56Fatih Cami ve Külliyesi aslında kocaman, devasa bir kompleks olarak inşa edildi.
17:02Yanında medreseler, şifahane, darüş şifa gibi caminin birden fazla birleşeni vardı.
17:08Peki Fatih Sultan Mehmet niçin kocaman bir kompleks yapma ihtiyacı hissetti?
17:13Bunu anlamamız için klasik dönemde camileri, medreseleri veya bunlarla birlikte şehrin en merkezinde,
17:22en merkezi konumda olan ibadetgahı anlamamız gerekmektedir.
17:26Bu şu açıdan önemlidir.
17:28Şayet bir mabet, bir cami şehrin en merkezi noktasında bu merkeziyet sadece coğrafi olarak veya koordinasyon olarak merkezde olmaklığı anlamına gelmemektedir.
17:39Bir merkezi noktada bulunan bu cami aslında birden fazla anlamı haizdir.
17:45Bunlardan bir tanesi şayet cami merkezde ise bu birçok insanın o şehirde yaşayan ve o şehrin sakinlerinin aslında toplanma yeridir.
17:55Cami kelimesinin etimolojisine bakacak olursak aynı şekilde toplanmak, bir araya getirmek fiilinden Arapçadan dilimize geçen bir kelimedir.
18:06En erken dönemde kullanılan kelime mescittir.
18:09Fakat burada cami denmesinin sebebi aslında biraz da bu külliyeyi, etrafındaki medreseleri, darüş şifayı, arastayı yani caminin etrafında şekillenen bir hayatı imlemektedir.
18:251500'lü yıllarda öncesinde veya sonrasında klasik dönemi imleyen herhangi bir cami veya külliye niçin merkezi noktadadır?
18:48Burada Fatih Sultan Mehmet aslında şehrin en tepesine, şehre hakim olan noktada sadece bir cami inşa etmemiştir.
18:58Bu cami aslında medreseleriyle, kütüphaneleriyle, darüş şifasıyla, bütünlüklü halde bir ortak yaşam merkezidir.
19:08Klasik dönem için veya öncesinde Selçuklu dönemi için aslında şunu söyleyebiliriz.
19:14Selçuklu döneminde bir şehir, büyük şehir olarak adlandırılmak suretiyle aslında biz şunu biliyoruz.
19:22O şehrin iki tane önemli binası yan yana yapılırdı.
19:26Bir ulu camisi, ikincisi o şehrin valiliği.
19:30Bu iki bina klasik dönem için, Selçuklu dönemi için bir şehrin büyük bir şehir olarak adlandırılması için yeterliydi.
19:37Aslında biz bunun bir benzerini aynı dönem için klasik olarak batı dünyasında da görmekteyiz.
19:43Yani Hristiyan dünyasında bir şehirde katedral varsa ve o şehrin merkezinde katedral yer alıyorsa aslında biz o şehre büyük şehir diyoruz.
19:54Fatih dönemi için ise Fatih Camii'nde biz şunu görmekteyiz.
19:59Fatih Camii ve Külliyesi fetihten sonra inşa edilen ilk Salatin Camidir.
20:05Bunun önemi şudur, Fatih Sultan Mehmet sadece küçük bir mescit ya da bir cami inşa etmek isteseydi bunu yapabilirdi.
20:14Fakat bunu yapmayarak etrafında medreseler, hamam, darüş şifa, bunun gibi caminin birden fazla bileşenlerini aynı anda yapmasının sebebi bunu merkezi bir hale getirmesiydi.
20:26Fakat burada en önemli olan şeylerden bir tanesi Fatih Sultan Mehmet'in ufkudur.
20:32Niçin?
20:33Büyük bir külliye inşa etmiştir.
20:35Medreseleriyle dönemin bilgisini, kütüphaneleriyle dönemin bilgi anlayışına hakim olmak isteyen Fatih Sultan Mehmet böyle bir camiyi inşa ettirmiştir.
20:44Bu cami sadece bir cami olma hüviyetinin ötesinde tarihi anlamları haiz büyük bir camidir.
21:06Fakat bununla beraber Fatih Sultan Mehmet inşa ettirdiği Arasta'yla adeta şehrin ticaretinin cami etrafında inşa edilmek istendiğini bize söylemektedir.
21:19Bu çok önemlidir.
21:20Burada şu noktayı da vurgulamak gerekir.
21:23Klasik dönem için hangi caminin yanına giderseniz gidin.
21:27Bu cami Üsküp'te olabilir, bu cami Selanik'te olabilir, Bursa'da, Edirne'de veya İslam coğrafyasının, Osmanlı'nın hüküm sürdüğü herhangi bir şehre gittiğinizde camilerin yanında Arasta'lar mevcut.
21:39Bu Arasta'lar aslında caminin, ticaretin, şehrin akışının cami etrafında olmaklığı gerektiğini bizlere söylemektedir.
21:49Bu birden fazla anlamı beraberinde getirmektedir.
21:52Bu noktada bizler Fatih Camii ve etrafındaki Arasta'yı anlamak için aslında şöyle bir örneğe gidebiliriz.
21:59Dünyanın öbür ucunda bir şehre gittiğinizde cami etrafındaki bir Arasta'da gözünüzü kapatıp orada uykuya dalsanız dünyanın bir başka ucunda bir İslam şehrinde gözünüzü açtığınız zaman aslında çok da farklı şeyler görmüyorsunuz.
22:14Bu bize Fatih Camii özelinde aslında şunları ifade etmektedir.
22:18İslam mimarisi, İslami anlayış, hakikati kavrama metodu bütün Müslümanların belli dönemlerde birbiriyle benzerlik gösterdiğini bize söylemektedir.
22:30Ne demek istiyoruz?
22:31Fatih Camii'nin etrafındaki Arasta'dan tutun medreselere kadar, Darüşşifa'dan tutun Hazire'ye kadar.
22:38Dünyanın herhangi bir İslam beldesine gittiğiniz zaman bir farklı bir şey görmüyorsunuz.
22:43Bu noktada küçük bir örnek vermem gerekirse, klasik filmlerden bir tanesinde İslam'ın tasavvufi yönünü veya öze dair bilgileri harmanlayan ciddi bir film söz konusudur.
22:55Bu filmde kahramanımız pencereden dışarıya baktığında bir İslam coğrafyasının başka bir yerinde bir sahneyi görmekteyiz.
23:03Bu film sahnesinden edindiğimiz izlenimin aynısını bir camide de gerçekleştirebiliriz.
23:09Yani şunu söyleyebiliriz, 1400'lü yıllarda veya öncesinde klasik döneme ait herhangi bir camide gözümüzü kapattığımızda, başka bir camide açtığımızda çok da farklı şeyler görmeyeceğiz.
23:20Fakat işin detaylarında Osmanlı tarihçilerinin veya sanat tarihçilerinin bize söylediği elbette farklılıklar, detaylar olmaktadır.
23:30Bu noktada şunu da söyleyebiliriz, Fatih Camii nevi şahsına münhasır bir Türk camisidir.
23:36Kendisinden önceki camiler gibi, hatta öncesinde yapılmış olan bazı camiler gibi barok dönemin veya klasik kendisinden önce yapılan camilerin özelliklerini taşımamaktadır.
23:48Bu şu anlama gelmektedir.
23:50Caminin seçildiği yer, 12 havari kilisesi, caminin yapılış amacı Fatih Sultan Mehmed'in etrafında külliye olarak inşa etmesi,
23:58caminin konumu, caminin arkasındaki motivasyon aslında bize Fatih Sultan Mehmed'in kendine has ve dünyayı okuma biçimini de Fatih Camii ile beraber okumaktayız.
24:10Bu noktada şunları da ifade etmek gerekiyor.
24:13Biz bir mabedi anlarken aslında sadece taşları, taşlara dokunmayı veya o taşların bizdeki izlenimini anlamıyoruz.
24:21Burada önemli olan şey şu, biz tarihin kendisini bir dönemi aslında anlamak istediğimiz zaman biz bir mabedi bir kitap gibi okuyabilmeliyiz.
24:32Fatih Camii'nde müezzin mahfilindeyiz.
25:00Bir müezzin mahfiliyle birlikte biz Fatih Camii'nin aslında bütün duvarlarına, taşlarına dokunduk.
25:07İslam dünyasının ürettiği üç kavramla birlikte bu bölüme devam ediyoruz.
25:12Bu kavramlardan bir tanesi insibah.
25:15İnsibah kavramı siz karşıdakini boyarsınız, karşıdaki sizi boyar.
25:20Bunun bir mimari eser, bir vakıf eseriyle alakasını sorabilirsiniz.
25:25Aslında şöyledir, gittiğimiz, gördüğümüz, gezdiğimiz bütün yerler aslında bir şekilde bize bir boya sunar.
25:35Biz oradan hissettiğimiz boyayla kendimizi boyarız.
25:39Bu bir ibadethane olabilir, başka bir vakıf eseri olabilir.
25:42Fakat bizim burada iletişime geçtiğimiz, iletişimin başladığı yer bu ibadethanenin kendisidir.
25:48Bugün Fatih Camii'nde aslında biraz da biz Fatih Camii'ne boyandık, Fatih Camii de bizi boyamış oldu.
25:56İkinci kavram ise in ikas.
25:58Bu da karşılıklı yansıtma demektir.
26:01Tarihin bir döneminde bir mabedi ele alıp anlamaya çalıştık.
26:06Bir anlama çabası içerisinde mabet yolculuğuna çıktık.
26:09Bu çabayla beraber aslında biz kendi düşüncelerimizi, duygularımızı, hayatı okuyuş biçimimizi bu camiye yansıttık.
26:18Ve caminin kendi döneminde, inşa edildiği dönemde ne hissediyorsak o dönemden bize yansıdı.
26:26Bu da ikinci kavramımızdı.
26:28Üçüncü kavramımız ise insicam.
26:31Aslında bu üç kavramı birlikte ele aldığımızda Fatih Camii'ni biraz daha anlama çabası içerisinde oluyoruz.
26:37Fatih Sultan Mehmet'i dönemi ve aslında binayla beraber, külliyeyle beraber anlamış oluyoruz.
26:44Bu üç kavramla beraber insicam aslında adeta şunu söylemektedir.
26:49Siz bir mabedin taşına, duvarına, orada yapılmış olan müezzin mahfiline, haziresine, haziredeki bir mezar taşına dokunduğunuzda
26:59o dönemi yaşıyor ve aslında adeta o dönemi canlandırıyorsunuz.
27:04Kendi ruhunuzda ve kendi dünyanızda.
27:08Bu tarihi anlama yöntemlerinden bir tanesidir.
27:12Elbette herkesin oturup ciltlerce, kütüphanelerce kitap okuma vakti olmayacaktır.
27:17Ama bazen bir cami külliyesiyle beraber bize kocaman bir dönemi ve tarihi anlatmak için yeterlidir.
27:26Bugün Fatih Camii'nde bir sonraki bölümde size anlatmak istediğim çok önemli bir tablonun karşısındayız.
27:32Bu bölüme başlarken sorduğum bir soru vardı.
27:35Bir kültürü, bir vakıf eserini, bir mabedi, bir tarihin bir dönemini veya bir eseri nasıl anlayabiliriz?
27:44Bu sorunun cevabını bir sonraki bölümde beraber arayalım.
27:47Arehte yürüyen adam vakıf eserlerimizin bu bölümünün sonuna geldik.
27:52Sevgiyle kalın, şehrinize, Fatih Camii ve Külliyesi'ne sevgiyle bakın.
28:32M.K.
29:02Vakıf Katılım tarihte yürüyen adamla vakıf eserlerimizi sundu.