00:00Herkese merhaba. Bugün masamızda gerçekten çok ilginç, ezber bozan bir konu var.
00:04İbrahim Kalın'ın diplomatik rolü tam olarak nedir?
00:07Biliyorsunuz, dünyanın neresine giderseniz gidin, istihbarat şeflerinin hep gölgede kalmasına alışkınızdır.
00:12Genelde kapalı kapılar ardında işleri yürütürler.
00:14Ama Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı İbrahim Kalın söz konusu olduğunda,
00:19son raporların bize sunduğu tablo bambaşka.
00:21Gelin, dış politika sahnemizde giderek daha fazla görünür olan bu,
00:25alışılmışın dışındaki küresel diplomatik rolü kaynaklarımız üzerinden beraber inceleyelim.
00:30Hemen kısaca rotamıza bir bakalım.
00:31Bu diplomatik denklemi çözmek için önce ABD'nin gözdesi iki isim diyerek Washington'daki algıya bakacağız.
00:37Ardından Mekka İnlaşması ve Tahran Zirvesi'ndeki o kritik detayları inceleyeceğiz.
00:42Sonra küresel çapta yoğun diplomasi trafiğinin mercek altına alıp, finalde o büyük soruyu soracağız.
00:48Bütün bunlar bir yük paylaşımı mı yoksa rekabet mi?
00:51Hadi hemen başlayalım.
00:53Evet, birinci durağımız ABD'nin gözdesi iki isim ve ABD'li yetkililerden gelen o ilk iddialar.
01:00Şimdi Trump'ın Orta Doğu özel temsilcisi Steve Witkoff'un şu sözlerine bir kulak verelim.
01:04Diyor ki, Azerbaycan veya Ermenistan'da bir sorunla karşılaştığımda Türkiye'deki şu beyler bu işin uzmanı.
01:09Hemen Tom'u arayıp soruyorum.
01:11İbrahim bu konuda ne düşünüyor?
01:13Dikkatinizi çekelim.
01:14Bu gerçekten çarpıcı bir detay.
01:15Diplomatik bir kriz anında ABD masasında yankılanan soru,
01:19Türkiye'nin istihbarat şefi bu siyasi soruna neden oluyor?
01:22Yani dışarıdan bakıldığında karşınızda sadece bir istihbarat başkanı değil,
01:25doğrudan bir stratejik karar alıcı var.
01:28Aynı şekilde Trump'ın yakın ekibinden Tom Barrick da benzer bir tablo çiziyor.
01:32Barrick, bölgedeki o karmaşık meselelerden bahsederken,
01:35Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile MİT Başkanı İbrahim Kalın'ın ismini adeta yan yana,
01:39eşdeğer aktörler olarak konumlandırıyor.
01:41Kaynaklarımıza baktığımızda şunu çok net görüyoruz.
01:44Dış basında ve uluslararası diplomatik çevrelerde bu iki isim,
01:47Türkiye'nin dış politikasını omuz omuza şekillendiren ayrılmaz bir ikili gibi algılanıyor.
01:51Biz elbette burada sadece raporların ne söylediğine bakıyoruz.
01:54Ama çizilen bu dış profil kesinlikle not edilmeye değer.
01:58Gelelim bu ikili dinamiğin sahaya nasıl yansıdığına.
02:01İkinci bölümümüz Mekke Anlaşması ve Tahran Zirvesi.
02:05Biliyorsunuz Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında inanılmaz hızlı gelişen bir diplomasi trafiği var.
02:10Kronolojiye şöyle bir bakalım.
02:127 Ağustos'ta Erdoğan, Suudi Veliad Prensi ve Pakistan Başbakanı Mekke Anlaşması'nı imza atıyor.
02:17Hakan Fidan, Savunma Bakanı Yaşar Güler ve İbrahim Kalın da hemen orada.
02:22Sonra adeta bir düğmeye basılıyor.
02:2431 Ağustos'ta İstanbul'da ardından Eylül ve Ekim aylarında Riyad'da peş peşe askeri komite toplantıları yapılıyor.
02:30Üstelik masadaki konu tamamen kuvvet konuşlandırma, askeri işbirliği gibi son derece geleneksel ağır savunma meseleleri.
02:37İşte hikaye tam da tarihler 26 Ekim'i gösterdiğinde.
02:41Tahran Zirvesi'nde ilginçleşiyor.
02:42Masada İran, Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye var.
02:46Ev sahibi İran.
02:47Format belli, tamamen askeri ve savunma ağırlıklı bir buluşma.
02:51Suudi Arabistan oraya Savunma Bakanı'nı yolluyor.
02:53Pakistan Genelkurmay Başkanı'nı yolluyor.
02:56Peki Türkiye'yi o masada kim temsil ediyor dersiniz?
02:59Savunma Bakanı değil.
03:01Dışişleri Bakanı da değil.
03:03MIT Başkanı İbrahim Kalın.
03:04Yani askeri hizalanmaların, stratejik savunma adımlarının konuşulduğu uluslararası bir masada Türkiye adına bir istihbarat şefi oturuyor.
03:11Ve bu durum bize sahadaki o tuhaf tezatlığı mükemmel bir şekilde özetliyor.
03:16Bir anda İbrahim Kalın, Tahran'daki o sıcak ve stratejik masada Türkiye adına diploması yürütürken,
03:21tam o esnada orada olması beklenen iki isim, yani dışişleri ve Milli Savunma Bakanları neredeler?
03:27Ankara'dalar.
03:28Hatta ikisi de aynı gün başkentte KKTC Başbakanı ile görüşüyorlar.
03:33Devlette böyle denk gelişler pek tesadüf sayılmaz.
03:36Bu açıkça bilinçli bir devlet görevlendirmesi.
03:38Doğal olarak da incelediğimiz kaynaklarda analistler tam olarak şu haklı soruyu soruyorlar.
03:43Neden masadaki resmi komite üyeleri yerine istihbarat başkanı oradaydı?
03:47Bazı yorumlara göre Ankara bu toplantıya Mekke İttifakı gibi çok resmi ve ağır bir askeri gövde gösterisi havası katmamak için
03:53bu yolu seçmiş olabilir.
03:55Belki de sadece ara buluculuk çerçevesinde.
03:57Biraz daha farklı bir profille orada bulunmak istediler.
03:59Ama sebep ne olursa olsun sahadaki en kritik dış politika hamlesinde başrolde yine istihbarat başkanı var.
04:06Tabi olay sadece Tahran'la da bitmiyor.
04:08Üçüncü bölümümüze geçiyoruz.
04:10Küresel çapta yürütülen o yoğun diplomasi ve üst düzey ziyaretler serisi.
04:14İbrahim Kılı'nın ajandasına şöyle bir baktığınızda temposuna inanmak gerçekten güç.
04:18Mesela Suriye'de yönetimi değişiyor.
04:20HTŞ lideriyle masaya ilk oturan isim Kalın.
04:23Fidan ondan tam 10 gün sonra bölgeye gidiyor.
04:26Eylül ortasında rotayı Afganistan'a çeviriyor.
04:28Başbakan yardımcısı, Savunma ve İçişleri Bakanlarıyla devasa bölgesel sorunları masaya yatırıyor.
04:33Oradan çıkıp Pakistan'a geçiyor.
04:35Başbakan ve Genelkurmay Başkanı ile anlaşmaları konuşuyor.
04:38Ağustos sonu Yunanistan'da, Eylül-Ekim'de Libya'da meclis başkanlarıyla görüşüyor ki
04:42Libya'daki deniz yetki anlaşması süreci bu Mekik diplomasisinin hemen ardından onaylanıyor.
04:46Ve en ilginci ne biliyor musunuz?
04:48Bu görüşmelerin hiçbiri gizli saklı yapılmıyor.
04:50Devletin kendi haber ajansları üzerinden boy boy fotoğraflarla kamuoyuna servis ediliyor.
04:55İstihbarat servisinin hiç de gizli olmayan açık diplomasisi.
04:59Bu koşturmaca içinde raporların dikkat çektiği çok enteresan bir detay daha var.
05:03Roller arası bir nevi iyi polis, kötü polis oyunu gibi.
05:05Kaynaklara göre Ağustos'ta Yunanistan Ulusal İstihbarat Başkanı ile görüşen Kalın'ın
05:09Ege ve Akdeniz hakları konusunda iktidar medyasına yansıyan şekliyle oldukça açık ve net.
05:14Yani sert mesajlar verdiği belirtiliyor.
05:16Ama çok kısa bir süre önce Dışişleri Bakanı Fidan'ın Brüksel'de benzer konularda son derece yumuşak mesajlar verdiği ifade ediliyor.
05:23Roller gerçekten de adeta birbirinin içine geçmiş durumda.
05:26Peki bütün bunlar günün sonunda bize ne anlatıyor?
05:29İşte son dönümümüze geldik.
05:31Yük paylaşımı mı, rekabet mi?
05:33Gelin bu devlet dinamiklerinin analizini hep beraber toparlayalım.
05:37Açıkçası buradaki can alıcı nokta tam olarak şu.
05:39Dünyaya şöyle bir baktığınızda bir istihbarat başkanının faaliyetlerinin haber bültenlerinde ana manşet olduğu,
05:45kameralar karşısında bu kadar rahat olduğu başka bir örnek bulmanız çok zor.
05:48Çoğunun ismini cismini bile bilmeyiz.
05:50Ancak İbrahim Kalın kapalı kapılar ardındaki bir şeften ziyade kamuoyuna açık diplomatik anlaşmalara zemin hazırlayan,
05:56sahada neredeyse bir eş Dışişleri Bakanı gibi işlev gören bir figür çiziyor.
06:00Fakat kaynak metnin parmak bastığı çok haklı bir çelişki de var ortada.
06:04Dışişleri Bakanı ve MİT Başkanı dünyanın dört bir yanına uçarken bizim yakın coğrafyamızda çözülemeyen çok garip diplomatik bürüzler var.
06:11Düşünün, kimin davet ettiği belli olmayan bir şekilde Rum lideri Antalya'daki iklim zirvesine geliyor,
06:17Filistin meselesi bu kadar sıcakken Mahmut Abbas tam da Cumhuriyet bayramımızda Rum kesimini ziyaret ediyor.
06:23Ve en şaşırtıcısı, can yoldaşımız Azerbaycan'ın medyası Dışişleri Bakanı Fidan'ı istihbarat operasyonları yapmakla suçluyor.
06:30Yani iki dev ismin küresel sahadaki bu yoğun koşturmacası kendi arka bahçemizdeki tüm taşları yerine oturtmaya yetmiyor gibi görünüyor.
06:37Ve bu incelememizi kaynaklarımızın da ulaştığı o en kritik soruyla bitiriyoruz.
06:43Bizler şu anda dünyayı turlayan bu iki güçlü aktörün varlığıyla karmaşıklaşan dünya siyasetinde zorunlu ve planlı bir yük paylaşımına mı
06:50tanık oluyoruz?
06:50Yoksa kulislerde iddia edildiği gibi bu durum devlette yaşanan içerideki bir güç mücadelesinin bir rekabetin sahaya yansıması mı?
06:58Sebebi her ne olursa olsun bildiğimiz tek bir şey var, Türkiye'nin dış politikasında artık diplomatların çantaları kadar istihbarat şefinin
07:05dosyaları damasının tam ortasında.
07:07Sizce bu durum uzun vadede Türkiye'nin diplomatik duruşunu nasıl etkileyecek?
07:11İncelememize katıldığınız için çok teşekkürler. Bu sorunun cevabını hep birlikte göreceğiz.
07:16Hoşçakalın.
