00:02At five-taong gulang na bata sa Leyte,
00:05lumobo ang kanyang mga braso, binte at muka.
00:10Makita pa kaya niya ang pag-asang matukoy ang kanyang kondisyon?
00:16Karaniwang ikinatutuwa ng mga magulang ang paglaki ng kanilang anak.
00:21Pero para kina Jorami at Sara,
00:24Ang mabilis at hindi pangkaraniwang paglaki ng katawan ng kanilang bunso na si Janjan,
00:32hindi niya tunay na pangalan, naging palaisipan at pangamba.
00:40Sa kanyang bigat na 25 kilos o simbigat ng kalahating sako ng bigas,
00:48hindi raw aakalaing si Janjan limang taong gulang lang.
00:52Sa sobrang taba nga raw ni Janjan, hirap siyang makalakad.
01:02Ano nga ba ang kondisyon ni Janjan na limang taon ng palaisipan sa kanyang mga magulang?
01:11Sa bayan ng Malitbok, sa Southern Leyte, nakatira ang pamilya ni Janjan.
01:18Dahil hindi nakakalakad at hindi rin nakakakita ang bata,
01:22pirmi na lang itong nakaupo sa veranda ng kanilang kubo.
01:29Bagamat madalas na hindi maintindihan ang kanyang sinasabi, may pagkamadaldal si Janjan.
01:39At ang kanyang saluubin, ipinapakita niya sa paggalaw ng kanyang kamay at paa.
01:47Sa bayannya sa males orаче pangpapi gula
01:52Sas probabil ngomong puing.
01:56Sa bayaran ngisirhas balik norang tunak daab.
01:58Sa bayan ang mga magi RM3 di rinwang dijaringan sakali.
02:04Sa bayan Divang fa worry wako.
02:09Oh my God, how are you?
02:40He's giving us a friend.
02:41He's giving us a friend.
02:47Bumala!
02:50If the child's bad,
02:53according to his mother,
02:55it's not hard to eat.
02:58What is it?
03:00Let's eat?
03:02Let's eat?
03:04What?
03:05In a day, five days, if she's eating it, it's not too long.
03:10After she's eating it, she's eating it in a pie or a biscuit.
03:15But because it's usually a lot, when it comes to bed,
03:18it's hard to eat it if it comes to bed.
03:21Is it good?
03:24It's good.
03:26I don't want to eat it, ma'am.
03:28Do you want to eat it?
03:30Do you want to eat it, ma'am?
03:31Ma'am!
03:33Para hindi maburyo,
03:36nakikinig siya ng music
03:37o hindi kaya pagkiskis ng sirang toothbrush
03:41sa subo-subo niyang suklay
03:43na para bang ito'y gitara.
03:46Ito po, ma'am, yung mga suklay
03:47na binili namin yung ginagawa yung laruan.
03:53At kahit hindi siya nakakakanta,
03:56pilit daw siyang gumagawa ng tunog.
04:01Buma!
04:03Ma'am!
04:05Nagtanong!
04:06Nabangin natin, ma'am!
04:10Kasaya ako kapag tinawag niya ako ng mama.
04:14Hindi usapan ko, mama!
04:15Mama!
04:17Pero kung may paborito man daw gawin si Janjan,
04:20ito'y ang tumambay sa ibinigay sa kanyang wheelchair noon
04:23habang nakakandong sa kanyang nanay Sara.
04:26Pag nakaupo kami dito,
04:29e, gagano'n yung kamay ko
04:31parang para siyang mayakap na masikip.
04:35Ihatag ni Kay para kay GM.
04:37Upat na kato igyan.
04:38Karun di na na mo igawas ninyo wheelchair
04:40pa doong nagtus kalsada kay...
04:44Oana, daana, mga guba na ang wheelchair.
04:47Lagi siyang nagsabi na pupunta daw kami doon sa may kalsada.
04:52Tapos ayaw ko kasi nahirapan talaga ako pag binubuhat siya.
04:56Bunso sa dalawang magkakapatid si Janjan.
05:00Isa siyang menopausal baby.
05:02Hindi ko alam kung buntis ako.
05:05Madaling araw na may tumitigas na dito.
05:08Noong apat na buwan, pinaultrasound ko.
05:11Yun, bata pa lang laman.
05:13Bakug!
05:14Ang agwat nila ng kanyang kuya Jameson, dalawampung taon.
05:19Bakug!
05:21Bakug!
05:23Ipinagbubuntis pa lang daw si Janjan.
05:25Nadiskubre na na meron itong diferensya sa mata.
05:29Yung isa, wala yung laman.
05:32Yung isa lang, wala talagang reaksyon pag ginagano'n mo yung mata niya.
05:37Nang isinilang, malaking bulas daw talaga ito.
05:40Dati, nakakalakad naman daw si Janjan.
05:43Nakakatayo yan.
05:45Sakwoker, lumalakad siya.
05:46Yung isa lang inaapak.
05:49Tatlong taong gulang naman daw nung natutong magsalita.
05:57Pero nung mag-aapat na taon na, pinakalumobo na ang katawan nito.
06:02Ang kuanda, diyan ni mukto niya.
06:05Murag na ka, kuana, tambok na siya.
06:08Ang agin na na siya, murag na tumba-tumba na.
06:11Mula raw nung ipinanganak ang bata, hindi pa nila napapatignan sa doktor.
06:16Nagpunta kami ng hospital, dalawa kami mamasahe.
06:20Yung pera ng 2,000, hindi magkasya.
06:23Mahirap talaga.
06:24Si Sarah, nagbibenta ng bibingka.
06:27Si Joramy naman, sa pagsasaka-umaasa.
06:31Kita na ang asawa ko 400 isang araw.
06:34Pag naisip ko na kung mawala man ako
06:38o yung papa niya, tapos ganyan siya,
06:41sino mag-aalaga sa kanya.
06:45Gusto ang ta'namo, mam, o makakita.
06:48Parang normal na niyang pagpananaw sa mga tao.
06:52Gusto ko po siyang makalakan,
06:54makapagtapos ng pag-aaral kahit ganyan siya.
07:00Para mabigyang linaw kung ano nga ba ang kondisyon ni Janjan,
07:05ipinakonsulta namin siya sa mga espesyalista.
07:08Una muna siyang tinignan ng pediatrisyan.
07:14At sa pagsusuri ng doktor, si Janjan, obese.
07:18Severely stunted.
07:19So meaning, may pagkabansot,
07:21which is isang uri ng pangmatagalang malnutrisyon.
07:25Napansin din daw ng doktor
07:26ang ilang senyales na posibleng meron itong
07:30AUDHD o Attention Deficit Hyperactivity Disorder
07:35at Autism Spectrum Disorder.
07:38May mga repetitive behaviors si Kuya.
07:40Hindi siya napipay ng attention,
07:42tapos slapping movement.
07:44Although, kailangan natin ma-rule out
07:46kung hindi ba siya part ng kanyang kondisyon.
07:49Ang kanyang kondisyon may tuturing daw na
07:52Congenital Syndrome.
07:54Most probably from a genetic problem.
07:57Or pwede rin na na-expose si mother
07:59sa mga infection during pregnancy
08:01na nakapagdulot dun.
08:03Yung maternal age ni mother is 42 years old.
08:06Alaman niya na pregnant siya at 4 months old.
08:08So, hindi siya nakapag vitamins,
08:11prenatal check-up.
08:12So, yun yung mga risk factors.
08:15Samantala, may isa pang bagay
08:17na napansin ang doktor
08:18na ikinaggulat ng mag-asawa.
08:20Yung genitalia is ambiguous or atypical.
08:23So, hindi nakikita yung penis
08:26kapag hindi siya umiihi.
08:31Para naman malaman
08:33kung makakalakad pa ng normal si Janjan,
08:36minabuti na rin naming ipakonsulta rin siya
08:39sa orthopedic doctor.
08:41Mayroon siyang hypotonia.
08:42Mahina yung toe ng muscle.
08:44Malambot sobra yung muscle niya.
08:46Yung bigat ng katawan niya
08:48is also a factor.
08:50As long as yung therapy niya is continuous
08:52and then mayroon naman siyang
08:54appropriate na assistive device.
08:56Mag-improve yung ability to stand
08:58and possibly walk.
09:01Sunod namang dinala ng aming team si Janjan
09:04sa isang ophthalmologist
09:06para mapatignan ang kanyang mga mata.
09:09Parang hindi normal.
09:10Parang medro small ba? Small, no?
09:13And then, hindi tayo sure inside
09:15kung normal din.
09:17Possible may hapon na makakita siya ng light.
09:20Now, the best way, MRI.
09:23Samantala, ang lokal na pamahalaan
09:25ng malitbog,
09:26nagbigay ng medical assistance
09:28at grocery
09:29sa pamilya ni Janjan.
09:31At dahil may kalumaan na rin
09:33ang wheelchair nito,
09:34niregaluhan siya
09:35ng bagong pediatric wheelchair
09:38ang cop sa kanya.
09:47At para kahit paano, hindi siya mahuli sa pag-aaral,
09:52i-enroll din daw si Janjan
09:54sa special education program.
09:56Six months,
09:57one to one year,
09:58matuto din naman.
09:59I love you!
10:04Mahal!
10:05I love you!
10:06Mahal kita habang buhay!
10:10Teng!
10:11Teng!
10:11Teng!
10:14Teng!
10:15Marami pang kailangang matukoy
10:17tungkol sa kondisyon ni Janjan.
10:20Pero para sa kanyang mga magulang,
10:22isa ang malinaw,
10:23ang kanyang nanay Sarah
10:24at tatay Jeremy
10:26ang magsisilbi pa rin niyang mga mata
10:28at paa
10:29hanggang sa harinawa.
10:31makakaya rin itong tumindig
10:34mag-isa
10:35at tignan ang buhay
10:37na punong-puno pa rin
10:39ng pag-asa.
11:01for our latest updates.
