- 5 days ago
- #kmjs
Ang bigla-biglang pangingitim ng mga sanggol, kinatatakutan ng kahit sinong magulang!
Iba’t ibang mga wild fruits na in-season ngayon sa Palawan, ating tikman!
Samantala, Binata mula Iloilo City, natagpuang nakagapos sa isang puno habang may nakabaong kutsilyo sa kanyang ulo!
Habang bagong bahay, kaliwa't kanang raket, at sunod-sunod na endorsement! Kumustahin natin ang katas ng “pitik with soft moves” ng binansagang “Pitik Queen” na si Ian!
Sa pagguho ng mga tulay sa Tarlac, isang SUV ang inanod at ang pagkalunod ng isang biktima matapos mahulog sa bukas na manhole sa Pampanga sa tindi ng baha dulot ng habagat
At kuweba sa Bohol, dinadayo dahil kapag itinapat mo raw ang isang bagay na may apoy sa bukana nito, kusa itong namamatay?!
Panoorin ang video. #KMJS
“Kapuso Mo, Jessica Soho” (One at Heart, Jessica Soho) is the Philippines' top-rating news magazine program, hosted by one of the most-awarded broadcast journalists in the country, Jessica Soho. It features human interest stories, food, news personalities, travel, trends and pop culture. 'KMJS' airs every Sunday, 8:15 PM on GMA Network. Subscribe to youtube.com/gmapublicaffairs for our full episodes. #KMJS
Iba’t ibang mga wild fruits na in-season ngayon sa Palawan, ating tikman!
Samantala, Binata mula Iloilo City, natagpuang nakagapos sa isang puno habang may nakabaong kutsilyo sa kanyang ulo!
Habang bagong bahay, kaliwa't kanang raket, at sunod-sunod na endorsement! Kumustahin natin ang katas ng “pitik with soft moves” ng binansagang “Pitik Queen” na si Ian!
Sa pagguho ng mga tulay sa Tarlac, isang SUV ang inanod at ang pagkalunod ng isang biktima matapos mahulog sa bukas na manhole sa Pampanga sa tindi ng baha dulot ng habagat
At kuweba sa Bohol, dinadayo dahil kapag itinapat mo raw ang isang bagay na may apoy sa bukana nito, kusa itong namamatay?!
Panoorin ang video. #KMJS
“Kapuso Mo, Jessica Soho” (One at Heart, Jessica Soho) is the Philippines' top-rating news magazine program, hosted by one of the most-awarded broadcast journalists in the country, Jessica Soho. It features human interest stories, food, news personalities, travel, trends and pop culture. 'KMJS' airs every Sunday, 8:15 PM on GMA Network. Subscribe to youtube.com/gmapublicaffairs for our full episodes. #KMJS
Category
🎈
FunTranscript
00:00:01.
00:00:03.
00:00:04.
00:00:04.
00:00:04.
00:00:04.
00:00:04.
00:00:04.
00:00:04.
00:00:05.
00:00:05.
00:00:06.
00:00:07.
00:00:08.
00:00:08.
00:00:08.
00:00:08.
00:00:09.
00:00:09.
00:00:11.
00:00:11.
00:00:11.
00:00:11.
00:00:11.
00:00:11.
00:00:12.
00:00:13.
00:00:13.
00:00:14.
00:00:14.
00:00:14.
00:00:14.
00:00:15.
00:00:15.
00:00:15.
00:00:15.
00:00:17.
00:00:17.
00:00:19.
00:00:20.
00:00:20.
00:00:20.
00:00:20.
00:00:21.
00:00:22.
00:00:23.
00:00:23.
00:00:23.
00:00:25.
00:00:26.
00:00:26.
00:00:26.
00:00:26.
00:00:26.
00:00:27.
00:00:27.
00:00:27.
00:00:28.
00:00:28.
00:00:28.
00:00:28.
00:00:29.
00:00:29.
00:00:29.
00:00:29.
00:00:31.
00:00:31.
00:00:31Kaya, laking gulat ni Mary Jane kamakailan nang ang napakalikot niyang anak, bigla nalang nanigas.
00:00:48Narinig ko lang siya, parang nahirapan, tapos nakaganto na yung feast.
00:00:53Hanggang sa tuluyan ng namutla sa takot si Mary Jane, nang angbalat ni baby Maxine, nangitin na.
00:01:01Ibuong katawan po, mami. Kamay hanggang paa, nangitin po siya.
00:01:06Kinuha ko siya agad sa bed, then yun yung pagtakbo ko na sa labas.
00:01:11Ang kanilang pagkaparanta na irecord ng CCTV camera, nariyang inalog-alog na ni Mary Jane si baby Maxine.
00:01:20Sini-shake ko siya noong time na yun kasi hindi nga po siya nagre-response.
00:01:25Tuloy-tuloy yung pagdudrol niya. Dilat po yung mata niya pero parang blanco.
00:01:32Sa mga magulang dyan, ano ang dapat gawin kapag si baby biglang nangitin?
00:01:38Ibarang takot talaga. Iba yung trauma bilang nanay na first time mo, ma-experience yung ganun sa anak mo.
00:01:52Bangmungot para sa kahit na sinong magulang kapag si baby bigla-bigla nalang nangitin at nahirapang huminga.
00:02:03Bakit kaya? Emergency, emergency!
00:02:07Si baby Maxine agad isinugod sa ospital.
00:02:10Medyo malamig po yung katawan niya noong time na yun.
00:02:14Ayon sa mga doktor na sumuri sa kanya, kaya raw nanigas at nangitim ang katawan nito.
00:02:21Inatake ito ng epilepsy.
00:02:24Nagka-epileptic seizure siya.
00:02:27Meron tayong tinatawag na generalized tonic-clonic seizure.
00:02:31Kasama na doon yung mga muscles na kailangan para huminga.
00:02:34So titigil yung ventilation.
00:02:36So babagsak yung oxygen level ng pasyente.
00:02:40So pagbagsak ng oxygen level, kasabay nun yung pangingitim.
00:02:44Tinusukan po siya noong pangpakalma sa epilepsy daw po.
00:02:48Clear naman po and normal naman daw po yung heart.
00:02:51Mahigit dalawang linggo, matapos ma-admit sa ospital, kamusta na si baby?
00:03:00Okay naman po siya. Active naman po siya and parang mas lalong lumikot.
00:03:06Ang mag-ina, nakikituloy muna sa bahay ng kanyang biyanan.
00:03:10Mas doble yung pagbabantay namin kay baby kasi yun nga, natakot kami.
00:03:15Wala kaming idea kung kailan siya ulit atakihin.
00:03:18Kahit tulog siya, hindi na namin siya iniiwan.
00:03:21Pero marami ang pumuna sa ginawang pag-alog-alog ni Mary Jane kay baby Maxine habang nangyayari ang seizure nito.
00:03:30Grape naman yung pagka-alog ni baby.
00:03:32If the child is not breathing and has no pulse, start CPR immediately.
00:03:36Not carry and shake.
00:03:38Madami ako nakikita sa TikTok na comment na dapat ganito, ganyan, dapat hindi inalog, dapat daw kalmadog.
00:03:45Pero pag nanay ka kasi, first time mong ma-experience yung ganon sa anak mo, hindi mo ma-iisip kumalma
00:03:52eh.
00:03:53Hindi mo ma-iisip na huwag magmadali, ganyan, huwag alugin kasi iba yung feeling ng nanay.
00:04:00Lagyan natin ng sandalan yung ulo para habang siya ay nag-seizure ay hindi nauuntog yung kanyang ulo doon sa
00:04:06sahay.
00:04:07Definitely huwag natin na-alugin.
00:04:09Pwede magdulot yun ng ibang injuries.
00:04:11Dapat iposisyon natin yung pasyente doon sa tinatawag na recovery, kusa na nakatagilid siya para maiwasan at hindi sumara yung
00:04:19dila doon sa dalaw niya ng hangin.
00:04:21And make sure na walang laman yung bibig.
00:04:23Karamihan ng mga seizure, tumatagal yan, mga 20-30 seconds up to 2 minutes.
00:04:27Kapag umabot ng 5 minutes, lalo na kapag umabot ng 30 minutes, delikado na talaga sa buhay.
00:04:33Kaya raw ganun na lang ang pagkataranta ni Mary Jane tatlong buwan pa lang kasi mula nung namatay ang mister
00:04:40niyang si Marion.
00:04:41Dahil naman sa aksidente.
00:04:44Ganun din po yung nangyari sa asawa ko na biglaan hindi ako nakapaghanda doon sa pagkawalaan niya.
00:04:50Grabe yung trauma po talaga na pag naisip ko na kakawala lang nung asawa ko tapos ito na naman.
00:05:00Sa base ko sa Maynila naman, namumutla sa kaba ang mag-asawang Joshua at Karen sa tuwing umiiyak ang dalawang
00:05:09taong gulang nilang anak na si Elio.
00:05:19Kapag humahagul-gul kasi ito, ang mukha nito, labi, kamay at mga paa, nangingitim o nagkukulay bughaw.
00:05:29No good, kami nagpa-purple ulit siya.
00:05:30Nahihirapan pong huminga.
00:05:32Ang kaso ni Elio, yung tinatawag na central cyanosis, nangingitim ang buong katawan nito, pati na ang mga kamay, paa,
00:05:41labi at kuko.
00:05:43Blue baby syndrome is a collection ng sintomas. May nagdudulot nun na underlying conditions.
00:05:50Maraming iba-ibang congenital heart disease na kapag pinanganak yung baby, syempre hindi maayos yung dali ng dugo.
00:05:56So yung dugo na mababa ang oxygen, kumakalas siya sa katawan.
00:06:02Dahil dun, nagiging blue yung baby.
00:06:04Ang central cyanosis ni Elio, bunsod daw nang nadiskubri nilang sakit nito sa puso, na tinatawag na hypoplastic right heart
00:06:14syndrome.
00:06:15Nalaman namin na may heart condition siya nung 7 months pa lang siya sa Tchenko.
00:06:19Ang sabi po sa amin nun na kung mabubuhay man po siya, siguro araw lang po or oras lang po
00:06:24yung itatagal niya.
00:06:26Ngayong bata, tapos yung kanyang balakang at tuhod, kailangan sila ibalokto.
00:06:30Ang ginagawa kasi nito ay pinopromote nito yung backflow ng dugo para matulak yung dugo papunta sa lungs.
00:06:38Para madugtungan ang buhay ni Elio, kailangan daw niyang sumailalim sa tatlong operasyon.
00:06:44Matagumpay ang unang operasyon.
00:06:46Ang ikalawa, nagka-komplikasyon.
00:06:49Dumating po sa point na umabong mag-iisang buwan na kami dun sa hospital kasi hindi naging maganda yung recovery.
00:06:54Yung nagkaroon ng parang namuupo yung plema sa baga niya.
00:06:58Iisip ko lang yung lahat ng mga pinagdaanan niya sa murang edad niya.
00:07:01Hindi naalala ko lang po yung mga panahon na hindi ko po eksperasy na ano na mabubuhay siya.
00:07:10Para tuluyan daw gumaling si Elio, kailangan pa raw niyang sumailalim sa pangatlong operasyon.
00:07:16Pero hindi pa raw ito magawa-gawa dahil nag-iipon pa sila ng pampa-opera.
00:07:22Aabutin kasi ito ng 1.5 milyon pesos.
00:07:26Napa-fundraise, nagtitinda po kami para dun po namin kukunin yung mga gastos namin sa hospital.
00:07:31Yung kinikita namin dun parang pang-araw-araw na gastos lang siya.
00:07:35Pulang pa nga po eh.
00:07:37Elio, anak, gagawin namin lahat para sa'yo.
00:07:40Makita lang itong healthy palagi, walang sakit.
00:07:42Hindi ka namin susukuhan kahit anong tasing laban pa yung dumating sa atin.
00:07:52Nakakataranta naman talaga para sa kahit na sinong magulang.
00:07:56Kapag ang kanilang munting anghel, bigla na lang mangitim at hindi makahinga.
00:08:05Walang kalaban-laban ng mga bata at kung minsan,
00:08:08hindi pa nga nila masabi kung ano ang kanilang nararamdaman.
00:08:15Kaya sa oras ng panganil, ang maagap na pagkilos ng magulang o ng mga nakatatanda,
00:08:22ang maaari nilang maging unang hininga ng pag-asa.
00:08:34Ngayon lang po siguro tayo makakakita ng ganitong mga prutas na parabang out of this world.
00:08:43Yun pala sa Palawan matitikman.
00:08:48Ito raw ang nagpapatamis sa mga ngiti ng mga tigabaranggay kandawaga sa bayan ng Rizal sa Palawan.
00:08:58Parang candy na pabilog at kulay orange.
00:09:03Pabili po ng candy.
00:09:05Pero hindi raw ito nabibili sa mga sari-sari store.
00:09:10Kundi napipitas lang nila sa mga puno.
00:09:14Ang paboritong candy ng mga tigabarang Rizal,
00:09:17isang wild fruit pala na kung tawagin, pasuni.
00:09:25Sa inyo sir, pili po kayo.
00:09:27Si Mian, matagal nang nagbibenta ng pasuni.
00:09:30Nag-start po kami noong 2012 pa po.
00:09:33Habang sinisip-sip po siya, matagal po matanggal yung tamis niya.
00:09:38Parinlasa po siyang mang gusto.
00:09:39Hing ako saan, nag-iwan po talaga ng tamis sa ating mga lila.
00:09:42Nilalanggan po siya pag iniwan lang po siya na naka-open.
00:09:45Ang mga pasuni at iba pang prutas na ibinibenta ni Mian,
00:09:51pinipitas ng mga katutubo sa bundok.
00:09:56Pinilalagay nila ito sa mga ubat o basket na nakasabit sa kanilang ulo
00:10:01na gawa sa dahon ng bat-bat.
00:10:04Pakibaba lang kay kunin ko lahat yan.
00:10:06Sa'yo, te, ano yan te? Mara ito.
00:10:09Para makatulong po sa mga katutubo natin,
00:10:12lahat po ng fruits kahit hindi po kilala, binibili po namin.
00:10:16Ito po ay mararing kalasa po ng santol at mangosteen.
00:10:24Palaw, usaw, maasim po siya na matamis-tamis.
00:10:28Ito po ay tampoy.
00:10:30Ito po ay papuan, kulay orange.
00:10:32Ito po ay badak.
00:10:34Kahawig po siya ng langka.
00:10:36Ito po ay bulno.
00:10:38Tinatawag namin bulno para po siyang yogurt ang lasa.
00:10:41Ano sa'yo, be?
00:10:42At sa tuwing sobra-sobra ang kanilang naaani,
00:10:46ang gimmick ni Mian para maubos ito,
00:10:49magpa all you can eat.
00:10:52One to sawang wild fruit mukbang sa halagang 200 pesos.
00:11:02Gusto ko rin pong ma-experience talaga yung mga native fruits,
00:11:06kung ano yung pinagkaiba na binibenta sa market po.
00:11:11Kailangan tama lang ating pagkain ito.
00:11:13So, mga isa hanggang dalawang peraso.
00:11:15Pag nasobrahan naman tayo nito,
00:11:17maaari tayo makaramdam ng pananakit ng chan.
00:11:19Pwede rin tayo makaramdam ng pagtatai.
00:11:22Minsan may mga allergic reaction din tayo.
00:11:24Ang pruta sa nimian,
00:11:26nakakaubos ng nasa 200 kilos na wild fruits sa isang araw.
00:11:32Estimate po na kinikita namin sa isang araw
00:11:34ay nasa 15,000 to 20,000 po.
00:11:37Isa po akong OFW.
00:11:39Paalis na sana ako ngayon.
00:11:41Papuntang ibang bansa.
00:11:43Biglang nag-boom yung wild fruit.
00:11:44Tatapusin ko lang po ang season na ito
00:11:46bago po ako babalik sa ibang bansa.
00:11:53Huwag na raw magtaka
00:11:54kung bakit napakaraming kakaibang prutas na sagana
00:11:58dito sa bayan ng Rizal sa bandang dulo
00:12:01ng isla at probinsya ng Palawan.
00:12:05Ito kasi ang binansagang fruit basket capital ng Palawan.
00:12:10Dahil sa klima and sa kalidad ng lupa,
00:12:13kaya po talagang dito po natin,
00:12:15maraming nakikita itong mga wild fruits.
00:12:18Kabilang din sa listahan ng wild fruits ng Rizal,
00:12:22ang prutas na ito na malayo pa lang,
00:12:24panaw na sa mga puno.
00:12:26Ang bunga kasi nito,
00:12:28tumutubo mula sa katawan
00:12:30hanggang sa mga sanga.
00:12:32Berde ito kapag hilaw
00:12:34at kapag nahinog,
00:12:36nagiging dilaw.
00:12:38Parang lanzones,
00:12:39pero hindi hamak na mas maasim.
00:12:43Kaya, mapapangiwi raw ang lips ninyo
00:12:47sa pagkain nito.
00:12:48Ito ang prutas na kung tawagin,
00:12:51lipso.
00:12:52Kalimitan po sa nasa gilid po ng bundok,
00:12:55tumutubo.
00:12:56Maha rin tulad po sa mangga,
00:12:58calamansi, sa kamyas.
00:13:00Si Romer,
00:13:01hindi lang pinapapak ang lipso,
00:13:03ginagawa niya rin pampaasim
00:13:06sa mga iniluluto niyang ulam.
00:13:09Ang kanya raw specialty,
00:13:11sinigang na samaral sa lipso.
00:13:15Pinakuluan muna niya ang lipso
00:13:17para lumambot.
00:13:18Kailangan na po natin durogin ang lipso
00:13:20para ito ay lalong kumatas
00:13:22at lalong umasim.
00:13:23At nang kumulo,
00:13:25inilagay na ang isda
00:13:26at mga gulay.
00:13:31Ito na po ang sinigang na isda sa lipso.
00:13:35Maasim na maninamnam.
00:13:37Yung langsan ng isda,
00:13:38hindi na maamoy.
00:13:39Malaking tulong po kasi
00:13:40di na po bibili ng isang palo.
00:13:42Makukuha mo lang ng libre.
00:13:44Pero ayon sa tala ng DENR
00:13:47o ng Department of Environment
00:13:48and Natural Resources,
00:13:50ang mga puno ng lipso,
00:13:52vulnerable na,
00:13:54may posibilidad ng mawala
00:13:56o maubos sa hinaharap.
00:13:58When it comes po sa propagation,
00:14:00so kailangan po natin ng research
00:14:01kasi may mga nagtry po
00:14:03na magpatubo,
00:14:04pero hindi po sila naging successful.
00:14:08Ang pinakahuling wild fruit
00:14:10na titikman natin,
00:14:12ang prutas na looks and smells familiar.
00:14:16Ang balat nito,
00:14:18may tusok-tusok.
00:14:19Sa unang tingin,
00:14:20akala mo,
00:14:21ang tinatawag nilang
00:14:23king of fruits na durian.
00:14:25Pero magkakatalo
00:14:26kapag ito'y binuksan.
00:14:28Ang kulay kasi ng laman nito,
00:14:31imbes na dilaw,
00:14:32pula.
00:14:33Ito,
00:14:34ang tauri ng durian
00:14:35kung tawagin,
00:14:37dugyan.
00:14:41Isa sa mga nagpakilala nito,
00:14:43online,
00:14:44ang content creator
00:14:45na si Ang Kaalaman.
00:14:47At ito naman,
00:14:48ang Palawan Red,
00:14:49durian o dugyan.
00:14:51Ito ay natural lamang
00:14:51kung tumutubo
00:14:52sa kagubatan ng Palawan.
00:14:54Maihambi nga ng iba
00:14:56sa sea urchin
00:14:57dahil halos magkasing bilog sila.
00:15:00Hindi matamis.
00:15:01Hindi katulad ng mga durian
00:15:02na makikita natin sa Dabao.
00:15:03Halos walang amoy.
00:15:05Ang laman ng dugyan,
00:15:06masarap daw gawing minatamis.
00:15:19Ito na yung ating minatamis na dugyan.
00:15:22Akala mo yung
00:15:23buto na lang ka po.
00:15:25Tapos matamis.
00:15:25Si Ann,
00:15:27isang forestry student.
00:15:28Ito raw ang paraan niya
00:15:29para matulungang dumami ulit
00:15:31ang mga puno ng dugyan
00:15:33sa Palawan
00:15:34na nanganganib na rin
00:15:36maubos
00:15:37dahil daw
00:15:38sa mga itinatayong minahan
00:15:40at plantasyon
00:15:42ng palm oil.
00:15:44Ngayon po,
00:15:44tinutukan ko na talaga
00:15:45yung mga tropical wild fruits
00:15:46ng Palawan.
00:15:47Nang sa ganun,
00:15:48ay mabigyan sila ng pansin
00:15:50para magbigay tayo
00:15:51ng awareness.
00:15:52Napakataas ng banta
00:15:53ng kanilang populasyon
00:15:54dahil nga sa pagpasok
00:15:55nitong mga minahan.
00:15:57Baka pagdating ng oras,
00:15:58sa video na lang nila
00:15:59makikita
00:16:00na sa 100 plus
00:16:01yung nasa listahan namin
00:16:02ng mga tropical wild fruits
00:16:04ng Palawan.
00:16:04Pero ang na-discover
00:16:06pa lang namin,
00:16:0720 to 30 plus,
00:16:08baka nakalbo na
00:16:09ang buong kagubata
00:16:10ng southern Palawan.
00:16:12Hindi pa natin sila
00:16:13natutuklasan.
00:16:14Yung sa Brooks Point,
00:16:16ang kinikwento ng mga katutubo
00:16:18na yung mga lugar
00:16:19na minimina,
00:16:20ang iba doon
00:16:21ay sagradong lugar
00:16:22at hindi na sila pinapayagan
00:16:23pumunta doon.
00:16:25Another concern is also
00:16:26forest conversion
00:16:27that has led
00:16:29to the entry
00:16:31of exotic species
00:16:33like oil palm plantations.
00:16:35Napakalaki ng tulong
00:16:36ng pagbibigay ng pansin
00:16:39at pagsusuri
00:16:40ng wild fruits.
00:16:42Ang boses
00:16:42ng mga pulong kahoy
00:16:44ng mga wild fruits
00:16:45na ito
00:16:46ay hindi naman naririnig.
00:16:47Tayo yun
00:16:48bilang tagapangalaga
00:16:50ang may tungkulin
00:16:51na dapat maiparating ito.
00:16:53Hindi maganda yung
00:16:54efektong ng mining
00:16:55in the long run talaga.
00:16:56Di na tulad na dati
00:16:57na ganun po
00:16:58karami yung aming
00:16:59mga wild fruits na yan.
00:17:01Dapat protectahan natin
00:17:02yung ating kalikasan
00:17:03dahil
00:17:04for the next generation po
00:17:06na mayroon pa silang
00:17:07matitikman.
00:17:08Sa Palawan
00:17:09na tinaguri ang
00:17:11last frontier
00:17:12ng ating bansa
00:17:13kung saan matatagpuan
00:17:15ang napakayamang
00:17:17biodiversity
00:17:18ng mga halaman
00:17:20at mga hayop.
00:17:22Ang tunay na yaman
00:17:24hindi kailangang
00:17:25hukayin
00:17:26kusa itong
00:17:27namumunga.
00:17:29Kaya
00:17:29pangalagaan
00:17:31ang kagubatan
00:17:31para ang mga
00:17:32susunod na
00:17:33henerasyon
00:17:34meron pang
00:17:36matitikman.
00:17:43Sa ilo-ilo
00:17:45may binatang
00:17:46iginapos na nga
00:17:48sa puno
00:17:49sinaksak pa
00:17:50sa ulo.
00:17:52Karumal-dumal
00:17:54bakit naman
00:17:55ganito?
00:18:01Masado na siguro
00:18:02mga
00:18:03last juice.
00:18:07Tinawagan ako
00:18:08ng aming kapitan
00:18:10sabi niya
00:18:10may stabbing
00:18:11dyan doon
00:18:11sa likod
00:18:12ng paralan.
00:18:13Pumunta kami
00:18:14dito gabi na.
00:18:15Pagkita ako
00:18:16dito sa
00:18:17puno.
00:18:19Oh my God!
00:18:27Ito yung kamaya
00:18:28nakatali.
00:18:29Isa bag na
00:18:29shoulder bag.
00:18:30Sino si risa?
00:18:31Oh my God,
00:18:32nong.
00:18:32Ko angigot.
00:18:34Dito.
00:18:35Dito.
00:18:35Degoan.
00:18:36Sino si risa?
00:18:37Sino si risa?
00:18:37kucilo di sana
00:18:38saya tak as
00:18:39ngkanyang
00:18:39tinga.
00:18:40Ndaka tusuk.
00:18:41Kucinju?
00:18:42Oh my God.
00:18:44Sino si risa?
00:18:46Sabinya
00:18:46gustu kupa
00:18:47mabuway.
00:18:53Sino si risa?
00:18:55Sino si risa?
00:18:57Sino si risa?
00:18:58Sino si risa?
00:18:58Hah?
00:18:59Sino si risa?
00:18:59Sino si risa?
00:19:00.
00:19:00.
00:19:01.
00:19:01.
00:19:01.
00:19:03.
00:19:04.
00:19:05.
00:19:05.
00:19:05.
00:19:08Ang lalaking nakatali sa puno, positibong kinilala bilang si Allen. Hindi niya tunay na pangalan. 18 anyos, kargador sa palengke
00:19:19ng Arevalo. Uli lang lubos na raw si Allen. Kaya ang kanyang sinapit, agad ipinagbigay alam ng mga otoridad sa
00:19:27tumatayo nitong guardian. Ang tsahin niyang si Janet. Hindi rin niya tunay na pangalan.
00:19:34.
00:19:34.
00:19:34.
00:19:34.
00:19:34.
00:19:34.
00:19:34.
00:19:34If you want to go to the house,
00:19:36there's a piece of wood
00:19:38and there's a piece of wood
00:19:40that's a piece of wood.
00:19:40It's a piece of wood.
00:19:42Oh my God!
00:19:58Oh my God!
00:20:02Oh my God!
00:20:03Tita,
00:20:04kuwaan ang...
00:20:06kuwaan ang...
00:20:07lubid.
00:20:09Hindi na kukaginawa.
00:20:13Yamurang?
00:20:16Nagpagitlooy ko sa
00:20:17mga tawong aarap dito
00:20:19na pwede kuwao na lang
00:20:21nasa. Ambal nila, ma'am, hindi kita
00:20:23katandogsina kahi
00:20:25tamang kakomplikado.
00:20:27Yung may tao na may sugat,
00:20:29hindi pwede galawin.
00:20:30Baka ikaw pa yung...
00:20:32ano sa tao na mamatay.
00:20:35Hindi lubos makapaniwala
00:20:37si Janet sa kanyang naabutan.
00:20:38Hindi kailan mo na yun.
00:20:43Lalo't ilang oras lang,
00:20:45bago nakitang nakatali
00:20:47sa puno si Allen,
00:20:49inutusan pa raw niya itong
00:20:51magsindi ng kandila
00:20:53dahil nag-brown out.
00:20:54Ginkuha iya ang kandila
00:20:56kaginbutang sa kilid
00:20:59sang amo niya, Perta.
00:21:01Pagkatapos, nagwa na siya.
00:21:05Sobrang sikit po.
00:21:06Ang feeling nga gina...
00:21:09gusto mo mag...
00:21:10bulig nga may...
00:21:14ma...
00:21:15salbar mo pa siya
00:21:17ang kabuhiya.
00:21:20Do...
00:21:21hindi kakahimo.
00:21:24Ginamuma mo sa plakatuig.
00:21:26Kagpilit nga ginapatindog
00:21:28mag ano man siya sa iya
00:21:30nga kaugalingon.
00:21:31Kaya tungod wala sa ginikanan.
00:21:33Ginahimo mo man ng himo part
00:21:35para sa iya.
00:21:36Taposan mo lang na madangtan niya.
00:21:41Pagdating ng Iloilo City Emergency Responders,
00:21:44saka palang tinanggal
00:21:46mula sa pagkakatali sa puno
00:21:48si Allen.
00:21:50Buhay pa raw na naisugod si Allen
00:21:52sa ospital.
00:21:53Pero dahil sa tinamo nitong saksak
00:21:55sa ulo, leeg, kilikili,
00:21:57balikat at paa,
00:21:59kalaunan,
00:22:00pinawian din siya ng buhay.
00:22:03Ang balko, Dok.
00:22:04Sige, pabisok.
00:22:06Hindi ko may...
00:22:07mabaton nga.
00:22:09Madulas.
00:22:11Sakit-sakit.
00:22:12Pag edayhan nga,
00:22:13tutuod ko nasa nga bata.
00:22:15Inabloos ko lang nasa,
00:22:17pero ako na nagtadlong sangiyang...
00:22:20sangiyang attitude.
00:22:22Ang mga labi ni Allen
00:22:23nakaburol ngayon sa bahay nila
00:22:25sa Arevalo, Iloilo.
00:22:27Isa saka inabloos nga,
00:22:30mapagpalangga sa iya,
00:22:31mga pakaisa,
00:22:32mabuot,
00:22:33masinulundon nga bata.
00:22:34Maganda pa nga yung ano namin eh,
00:22:36pangako namin sa isa't isa
00:22:37para po sa kuya at ate namin
00:22:39na sinabi niya pa na tulungan daw namin
00:22:43para maasinso yung buhay namin.
00:22:45Ang puno kung saan itinali
00:22:48at pinagsasaksak si Allen
00:22:49nakatindig sa pribadong lote
00:22:52sa Barangay Kalaparan,
00:22:54pipingsaksi sa malagim na krimen.
00:22:57Dito po siya nakatali,
00:22:58tapos yung kabay niya,
00:22:59dito sa ibaba,
00:23:01tapos yung katawan niya
00:23:02dito sa tubig.
00:23:03Ito po yung ginamit
00:23:04na naiwan pa,
00:23:05nakunti,
00:23:06na strap ng bag,
00:23:07walang ilaw dito,
00:23:08madilim.
00:23:09Pagsakip ng alasays ng gabi,
00:23:11wala na medyo dumadaan dito na tao,
00:23:14kaya dito nila ginawa.
00:23:15Yung pinakamalapit na bahay
00:23:16ito po sa likuran ng puno
00:23:17kung saan dinatlanan yung biktima.
00:23:20My God!
00:23:21Ang mga sigaw ni Allen
00:23:22ng gabing yun,
00:23:23habang nagmamakaawang humihingi ng tulong,
00:23:27narinig daw ni Alma
00:23:28hindi niya tunay na pangalan.
00:23:30Bulig, bulig, bulig.
00:23:32Katatlo siya magsingit, bulig.
00:23:34Kasi sa kasilingan ako,
00:23:36may nagwa nga nakakapot sa iya.
00:23:39Flashlight.
00:23:40Amo ito nakatawag sa sang baragay opisyal,
00:23:43kag mga tanod.
00:23:44At ang may gawa nito,
00:23:46nakuha pa raw sabihin ni Allen
00:23:48sa kabila ng kanyang sitwasyon noon.
00:23:51Sinog?
00:23:52Sinog?
00:23:53Sinog?
00:23:53Sinog?
00:23:54Ha?
00:23:56Ano?
00:23:57Ang itinuro ni Allen
00:23:59na nagtali
00:24:00at di mano sumaksak sa kanya
00:24:02ang kanyang ka-eskwela
00:24:03na itago natin
00:24:05sa pangalang Eric.
00:24:06Ang dating teacher ni Eric
00:24:08na nakapanayam ng aming team,
00:24:10itago naman natin
00:24:11sa pangalang Jane.
00:24:12Hindi makapaniwala
00:24:13sa nagawa
00:24:14ng dati niyang estudyante.
00:24:16Marami siyang friends,
00:24:18bubbly,
00:24:19masayahin,
00:24:20may hints,
00:24:21may mga moments
00:24:22na madali siya,
00:24:24mairitang,
00:24:25pinatatawag ko yung guardian niya
00:24:27because of his attitude.
00:24:29Dahil namasukang kasambahay
00:24:31ang kanyang ina,
00:24:32nakitira lang daw ito
00:24:33sa amo ng kanyang ina.
00:24:34Parang kulang sa love
00:24:36or may nahanap siya
00:24:38sa kanyang family
00:24:39na magpapabuo
00:24:41ng kanyang pagkatao.
00:24:42Base sa palitan ng mga mensahe
00:24:45ni na Allen at Eric
00:24:47na nahalungkat ni Janet
00:24:48sa cellphone
00:24:49ng kanyang pamangkin,
00:24:50matagal na raw
00:24:51na nag-uusap si Allen
00:24:53at ang suspect.
00:24:54Minsan na rin daw silang
00:24:55nagkasundo
00:24:56na magkita
00:24:57matapos di umano
00:24:58alukin ni Eric
00:25:00si Allen
00:25:00ng 1,000 pesos
00:25:02kapalit ng
00:25:03pakikipagtalik
00:25:04hanggang sa
00:25:05nasundan pa raw ito
00:25:07nito lang
00:25:07nakaraang linggo.
00:25:08May nakita kami nga
00:25:09nag-chat siya
00:25:11muna nga uras
00:25:12na makita ay sila.
00:25:13Pero,
00:25:14sa pagkakataong ito,
00:25:15ang kanilang kapusukan
00:25:16na uwi
00:25:17sa parahasan.
00:25:19Sinog,
00:25:20darilas sinog,
00:25:20darilas sinog mo?
00:25:22Ha?
00:25:23Ano?
00:25:25Ang mga otoridad
00:25:26agad nagkasah
00:25:28ng operasyon
00:25:29para hulihin
00:25:30ang suspect.
00:25:31At nung gabi rin yun,
00:25:34nadakip si Eric
00:25:35sa bahay nila
00:25:36sa barangay Kalumpang.
00:25:37Na-recover natin
00:25:38yung damit
00:25:39na sinusuot niya
00:25:40na nilalabhanan niya.
00:25:42Nakakulong siya ngayon
00:25:44sa Iloilo Police Station 6.
00:25:46At ayon sa inisyal na
00:25:47investigasyon,
00:25:49inalok nga
00:25:49ni Eric ng pera
00:25:51si Allen.
00:25:51Nagatabo sila
00:25:53kunsa diin.
00:26:02Pero nang gagawin daw
00:26:04sana nila uli ito
00:26:05nitong nakaraang linggo,
00:26:08nagkaroon daw ang dalawa
00:26:09ng pagtatalo.
00:26:10After niya matali,
00:26:12sa kanya sinabihan
00:26:13na wala siyang pera.
00:26:14Doon na nagalit
00:26:15yung victim na sabi niya,
00:26:16kung makawala ako dito,
00:26:17papatayin kita.
00:26:20Doon na inundayan din
00:26:21ang saksak ng suspect.
00:26:22Pero nag-iba raw
00:26:24ang direksyon
00:26:25ng investigasyon
00:26:27nang may nadeskubre
00:26:28ang mga pulis.
00:26:31Hindi raw kasi
00:26:32self-defense
00:26:33ang ginawa ni Eric
00:26:34matapos siyang
00:26:35pagbantaan ni Allen.
00:26:37Ang motibo
00:26:37nung krimen
00:26:39is silos.
00:26:41Ayon sa kaibigan ni Eric
00:26:42na si Christine,
00:26:44hindi rin ito
00:26:44tunay na pangalan,
00:26:46matagal na raw
00:26:47may pagtingin
00:26:48si Eric
00:26:48kay Allen.
00:26:49Hindi asang grade 8 na,
00:26:50ginasunlog-sunlog lang
00:26:51na sila,
00:26:52ang motoguro na crush siya eh.
00:26:53Wala sila sa relasyon.
00:26:55Ang impormasyong ito,
00:26:57hindi raw itinanggi ni Eric
00:26:58sa mga pulis.
00:26:59Pero giit niya,
00:27:00hindi raw one-sided
00:27:02ang kanilang relasyon.
00:27:03Three years na silang may relasyon
00:27:05nung victim
00:27:06at saka suspect.
00:27:07At nagalit daw si Eric
00:27:09kay Allen
00:27:09nang may nadeskubre ito.
00:27:11Nalaman nung suspect
00:27:13na mayroong iba
00:27:14itong victim natin.
00:27:15Klinano na niya
00:27:16yung krimen na yun.
00:27:18Dagdag pa raw ni Eric,
00:27:19patibong lang daw niya
00:27:20ang inalok niyang
00:27:21isang libong piso
00:27:22kay Allen
00:27:23para makipagkita ito
00:27:25sa kanya.
00:27:26Hindi rin daw siya
00:27:28nag-iisa
00:27:28ng gawin
00:27:30ang krimen.
00:27:31Mayroon pa tayong isang
00:27:31suspect na
00:27:32babae.
00:27:33Mag-best friend sila
00:27:34nung suspect.
00:27:35Ang babae naman ay si
00:27:36alias Chris.
00:27:37Nineteen years old.
00:27:38Estudyante siya.
00:27:39Hindi sumama yung babae.
00:27:40Ang participation niya lang
00:27:42is siya yung nag-provide
00:27:43nung kutsilyo
00:27:44na gagabitin.
00:27:48Ang magkaibigan
00:27:49parehong nahaharap ngayon
00:27:51sa kaso.
00:27:52Murder po ang
00:27:53ipafile natin na kaso
00:27:54kasi po is premeditated
00:27:56ibig sabihin po
00:27:56planado.
00:27:57Mayroon po siyang treachery
00:27:58kasi sinasabihan po siya
00:28:00na yun yung gagawin nila
00:28:02at saka ginapo siya
00:28:03so wala po siyang kalaban-laban.
00:28:05Sinubukan ang aming team
00:28:06na kapanayamin
00:28:07ang mga suspect
00:28:08pero tumanggi silang
00:28:10magpa-interview.
00:28:11Sa mga relasyon
00:28:11kasi okay lang
00:28:12na normal level
00:28:14na selos
00:28:14pero minsan kasi
00:28:15kapag sumobra
00:28:16ang selos
00:28:17dun na minsan
00:28:18na sumasama.
00:28:19Minsan kasi
00:28:20may mga selos
00:28:21na may source
00:28:22pero meron mga selos
00:28:23na talagang
00:28:24katang-isip mo lang
00:28:25naghinala ka lang
00:28:26tapos biglang
00:28:27na overblown
00:28:28kapag unang-una
00:28:29mo pagkakakilala
00:28:31pag meet up mo
00:28:32doon sa tao
00:28:32wag mo na agad
00:28:33na magkakaroon
00:28:34na mayroong mangyayari
00:28:35sa inyo.
00:28:35Kilalanin mo siya
00:28:37kilala mo yung mga kaibigan niya
00:28:38kilala mo yung pamilya niya
00:28:40as much as possible
00:28:41huwag niyong itago ang relasyon
00:28:43it's added security yun
00:28:45para hindi ka mapapahamat
00:28:46in the long run.
00:28:47Ang kagandahan kasi
00:28:49kapag let's say okay
00:28:49yung pamilya
00:28:50malalaman ng magulang
00:28:52o ng pamilya
00:28:53na ito yung pinagdadaanan
00:28:54ng mga anak nila
00:28:55napapayuan sila
00:28:56ng tama
00:28:57nabibigyan sila
00:28:58ng gabay
00:28:59Para doon sa intimacy
00:29:00hindi naman masama
00:29:02yung magkaroon ng
00:29:03activities na
00:29:04makaiba
00:29:05kailangan lang talaga
00:29:06hindi na masyadong
00:29:07bagay extreme
00:29:09hindi naman to sumama
00:29:10siyempre tao lang sa
00:29:12makabatsyagsang amonat
00:29:18nagpangayogin kami sa inyong
00:29:19nabuli
00:29:20para sa
00:29:21ustisya
00:29:22ni ***
00:29:23kay
00:29:24kabudlay
00:29:25sakit ang amon
00:29:27ang amondugan
00:29:34Ano man ang punot dulo
00:29:37ng karumaldumal na kriming ito
00:29:41Isang bagay ang malinaw
00:29:44hindi pag-ibig
00:29:46ang ugat nito
00:29:48kundi
00:29:48selos
00:29:49panlilinlang
00:29:51at
00:29:51pananakit
00:29:53dahil ang tunay na pag-ibig
00:29:56hindi nananakit
00:29:58at lalong hindi kumikitil
00:30:00ng buhay
00:30:10ang binansagan namang
00:30:12piti queen
00:30:13with the soft moves
00:30:15na si Ayan
00:30:16malayo na raw
00:30:18ang narating
00:30:19hawak mo ang beat
00:30:21hawak mo ang gabi
00:30:23sa bawat galaw mo
00:30:25a queen
00:30:26a baby
00:30:27how
00:30:27sa mga laging online dyan
00:30:30hindi pwedeng hindi mo siya kilala
00:30:34klo
00:30:35parating naka-high waist
00:30:38at may pitik
00:30:40with soft moves
00:30:41ang binansagang
00:30:44pitik queen
00:30:45si Ayan
00:30:47Mark Kamangkang
00:30:48hawak mo ang beat
00:30:50hawak mo ang gabi
00:30:52sa bawat galaw mo
00:30:54a queen
00:30:54pero sino ba namang mag-aakala
00:30:56na mula sa paghawak niya ng beat
00:31:01nahawakan na rin niya ang susi
00:31:03ng bago niya ngayong bahay
00:31:07congrats mima
00:31:09we made the right person famous
00:31:13Dito sa Lake Cebu sa South Cotabato
00:31:16una naming nakapanayam
00:31:18si Sir Ayan Mark Kamangkang
00:31:20nitong Marso
00:31:22may yung nagcoming ang pinakuloan
00:31:23sa yung bang pressure cooker
00:31:26na ilang minuto
00:31:26mas malamot ako
00:31:27kaysa gelatin
00:31:29at hindi lang daw pitik queen
00:31:31ang hawak niyang titulo
00:31:33siya rin daw ang bagong
00:31:36DPWH secretary
00:31:39pero sa kaso niya
00:31:40ang ibig sabihin ng DPWH
00:31:43Department of Public Works and High Waste
00:31:47walang kurakot
00:31:48pitik lang
00:31:49ang gilig
00:31:49sa kubong ito
00:31:51nakatira
00:31:51ang kanyang pamilya
00:31:53welcome kayo
00:31:54sa aming simpleng tahanan
00:31:58meron akong kapatid na nakatapos
00:32:00kay dalawa
00:32:01ko yung napaaral sa kanila
00:32:02kay yung ama ko
00:32:03at aking ina
00:32:03kay hindi sila nakabagtapos
00:32:05mga six
00:32:06ang edad niya
00:32:08nagasaot na na siya
00:32:09mamala ko sa ula
00:32:10sa ako ang soltero
00:32:11mamala ako ng vlog
00:32:12saot
00:32:16nagatulo ang luha ko
00:32:18kasi ipapagya
00:32:19nagahibi siya
00:32:21pagkatapos daw nalipay kami
00:32:25Five months later
00:32:27dito sa Quezon City
00:32:29siya naabutan ang aming team
00:32:30hello everyone
00:32:32kay this is pretty queen
00:32:33from
00:32:34South
00:32:35Cotabato
00:32:36mula kasi
00:32:37nung sumikat online
00:32:39ang mima ninyo
00:32:41laging
00:32:41fully booked na
00:32:43araw-araw mayroong engagement
00:32:44kapag lalabas ako
00:32:46sa bahay
00:32:47o even ma-engagement
00:32:48ang sabi
00:32:48e siya yung sa KMJS
00:32:50yung may hawak mo ang vid
00:32:59I'm thankful
00:33:01magbibigay ako ng 10 pitik
00:33:02sa KMJS
00:33:11Si Ian Mark
00:33:13literal nang lumilipad
00:33:15mula Luzon
00:33:16Visayas
00:33:17Mindanao
00:33:18pati na
00:33:19abroad
00:33:20sa dami ng kanyang gig
00:33:24at kung ano-anong paandar pa
00:33:27ang pinauso
00:33:28gaya ng kanyang
00:33:29chihuahua smile
00:33:33at yung aking road manager
00:33:35sinabi nila
00:33:35itryo mo kaya
00:33:36mag virgin smile
00:33:37so gano'n yung ginawa ako
00:33:39ganyan
00:33:39e di naman yan
00:33:40virgin smile
00:33:42chihuahua smile yan
00:33:43ang signature post naman niya
00:33:45sa kanyang mga picture
00:33:47nag level up na rin
00:33:49Liad pitik
00:33:51with Promax
00:33:51kakapanalo nang yung ating
00:33:53Miss Universe
00:33:53na si Miss Bea
00:33:54yung Liad
00:33:57yung Liad
00:33:58pero may pitik yung sa akin
00:33:591, 2, 3, go
00:34:03naging endorser na rin siya
00:34:05ng mga sikat na brand
00:34:07nakakollab pa
00:34:09ang mga sikat na content creator
00:34:12at artista
00:34:13kapag hawak mo ang tutog sa kamay
00:34:17lahat kumusunod sa dalawang mong tulad
00:34:21isa sa mga unang na ipundar niya
00:34:24sa kanyang mga talent fee
00:34:26ang kanyang 360 camera
00:34:29pero
00:34:30the struggle is real
00:34:33si Ayan Mark kasi
00:34:35hilong-hiluraw
00:34:36kung paano ito gamitin
00:34:39POV ng moon
00:34:40kapag umiikot sa Earth
00:34:42hindi niya inakala
00:34:43na sunod na palang
00:34:45bibilo
00:34:46ang kanyang mundo
00:34:48isa
00:34:49isa
00:34:49sa mga ipinangako
00:34:50noon ni Ayan Mark
00:34:51sa kanyang pamilya
00:34:52ang maipaayos
00:34:54ang kanilang
00:34:55maliit na kubo
00:34:56yung mama ko yung nagsabi sa akin
00:34:58na merong
00:34:59parang
00:34:59nagchismis
00:35:00sa kanya
00:35:01na ano ba yan
00:35:02yung anak mo t-shirt na
00:35:04tapos yung bahay ninyo
00:35:05ganun pa rin
00:35:07giba-giba
00:35:07balang araw
00:35:09aayusin ko ang bahay natin
00:35:12Kakabakaba rin daw kasi sila
00:35:13lalot ang kanilang bahay
00:35:15malapit sa ilog
00:35:17delikado
00:35:18lalo na
00:35:19kung tag-ulan
00:35:20yung division lang namin
00:35:21is cortina
00:35:22and minsan kapag nababaha
00:35:24mapasok yung tubig
00:35:25sa loob ng bahay namin
00:35:26minsan sa kusina namin
00:35:27yung mga
00:35:28baso
00:35:29yung mga plato
00:35:32naglulutangan
00:35:32kaya nung una
00:35:34yung TV namin
00:35:35yung ano lang
00:35:36yung mga lumang TV
00:35:37na malaki yung likod
00:35:38kaya wala kaming sofa
00:35:40nung December 25
00:35:41nabahaan kami
00:35:43kaya
00:35:44all my documents
00:35:45including my passport
00:35:46nabasa
00:35:47and
00:35:49yung tubig
00:35:49hanggang dito
00:35:50kaya
00:35:51naka-highway
00:35:53kaya
00:35:54isa ito
00:35:55sa mga unang pinagawa
00:35:56ni Ayan Mark
00:35:57at matapos
00:35:58ang ilang buwan
00:35:59ang dati nilang
00:36:01maliit na kubo
00:36:02heto na
00:36:03ngayon
00:36:05napataas ko na din
00:36:06para if ever
00:36:07na magbaha
00:36:08hindi na siya
00:36:09naabot ng highways
00:36:10ko
00:36:10at ang kanilang pintuan
00:36:13aba
00:36:14nakasmart lock na
00:36:16sosyal
00:36:18pagpasok mo
00:36:19makikita mo
00:36:20ang living room namin
00:36:21nakatiles na
00:36:23ang mga saheg
00:36:24ngayon
00:36:24meron rin kaming mga sofa
00:36:26at syempre
00:36:27flat screen TV
00:36:29may apat na rin mga kwarto
00:36:31at lahat may mga pintu na
00:36:33maayos na rin ang kisome namin
00:36:35at mas
00:36:36komportable na kami
00:36:37ngayon
00:36:38dito
00:36:39natawa ako
00:36:40yung pag-uwi ko dito
00:36:42nakita ko
00:36:42yung mga parents ko
00:36:43na they are feel comfortable
00:36:44they are sitting
00:36:45in the couch
00:36:46and watching
00:36:47in a big television
00:36:48kasi ako niya
00:36:49mga mami
00:36:50kung mag-uulan
00:36:52hindi kami katulog
00:36:53sadto
00:36:54kung kung isang
00:36:55ang nakakusog
00:36:55ng ulan
00:36:56namin ay matulog
00:36:57Nalipay ko ang gihatag ni Ayan Shaakon, ining labi na ining balay.
00:37:06Nitong August 23, nagpa-house blessing na rin ang mag-anak.
00:37:10Isinabay na rin nila rito ang binyag, hindi ng bata, kundi binyag nilang anim na magkakapatid.
00:37:19Feeling blessed kasi nabinyagan na po kami sa wakas.
00:37:23Pito kami, yung six kami, hindi pa kami nabinyagan kasi kulang sa pera.
00:37:27Kaya nung maging ano na tayo, parang may welcome na tayo as a Christian na magpa-bless tayo.
00:37:33Kaya in short, sabay-sabay na kaming pumipitik na anim.
00:37:39Paklo sa kanilang magkakapatid, ang napagtapos na rin ni Ayan sa pag-aaral.
00:37:44Teacher din po ako by profession. Siya po yung tumutulong sa amin financially.
00:37:50Samantala, dahil sa jump-pack niyang schedule, pansamantalang tumigil si Ayan sa kanyang trabaho bilang secretary sa kanilang eskwelahan.
00:37:59Ano future, nababalik ako, magturo pa rin ako ng sophomore's architect. Na-joke na.
00:38:04Tuloy-tuloy rin siya sa kanyang outreach programs. Lalo na ngayon nagsimula na ang bare months.
00:38:12Bagay na ginagawa na niya dati, kahit kapos pa sila noon sa buhay.
00:38:17Mga relief po at mga dilata po, mga bigas po sa amin.
00:38:22Sobrang laking tulong na po yan sa amin ma'am kasi bihira lang talagang magbigay ng tulong dito sa amin.
00:38:28Talagang ma-inspired po ako sa paggawa ng mabuti ng dahil po kay PT Queen.
00:38:34Yung tatay ko nag-donate din ng lupa para pagtuyuan ng public school.
00:38:39At yung sa likod ng bahay namin, nag-donate din siya para pagtuyuan ng simbahan.
00:38:43Ito po yung area na dinito po nila si Ryan. Estimating po namin na nasa 600 square meter po.
00:38:50Kaya dito po yung time na binigay po sa amin, hindi po kami nagdalawang isip na patayo ang gagad ng
00:38:55simbahan.
00:38:56Kahit zero balance or yung tinasabi po mahirap sila, pero may kakayanan din silang tumulong kahit tulang wala po sila.
00:39:03Siguro mga half pa lang before we reach the city of Bahong.
00:39:07Ang next sa bucket list niya, ang makapagpakabit ng solar panels sa isang malayong sityo sa kanilang lugar.
00:39:16Hindi ako doon ang kuryente, kasi almost 16 hours of walking para ma-feel din nila kung ano yung feeling
00:39:22during Christmas merong liwanag sa kanilang community.
00:39:26Kami po din na mga kapatid mo, gagawin po namin yung lahat para ma-break namin yung naitulong mo sa
00:39:31amin. Maraming salamat.
00:39:33Planga, ginaanamon siya. Tanan nga, nagustuhan namon, nahatag niya naman sa amon.
00:39:40Ikaw ang reyna ng galaw ngayon.
00:39:48Hawak mo ang beat, hawak mo ang gabi. Sa bawat galaw mo, ako'y nabibig. Hawak mo ang beat.
00:39:56Soft moves man ang kanyang galaw, hard-earned naman daw ang kanyang bawat tagumpay.
00:40:04At sa bawat pitik ni Ayan Mark, hindi lang siya ang umaangat.
00:40:11Yan ba ang barang kasabihan na, the more you give, the more you receive.
00:40:15The more pitik, the more blessings.
00:40:25Talaga bang sa baha, bahala na tayo, kanya-kanyang remedyo, para paraan?
00:40:37Kapag baha, hindi mo nakikita kung ano ang iyong tinatapakan.
00:40:44Kaya, bawat hakbang, maaaring maging sugal sa buhay.
00:40:51Sa CCTV footage na ito, nakuha sa Angeles City sa Pampanga,
00:40:56hapon nitong August 28, kasagsaga ng malakas na ulan
00:41:01at mataas ding baha, makikita ang isang lalaki
00:41:05naglalakad sa kahabaan ng Manguna Avenue.
00:41:08Nang bigla na lang,
00:41:15naglaho ito na parang bula.
00:41:18Biglang sumigaw po yung kasaman namin na babae.
00:41:20Kitang-kita po, and then tumagbula rin po ako.
00:41:22Ang lalaki,
00:41:24nahulog na pala sa isang bukas na manhole.
00:41:28Talagang lumusig po siya sa drainage.
00:41:30Mabilis yung pangyayari po.
00:41:31Pumuha rin po ako ng kahoy para masakit po sana.
00:41:35Inubukan po namin sundan.
00:41:36Baka sakali pong sa anal, may pwede pa siyang pagingaan po.
00:41:40Mingi na lang po kami ng rescue sa mga kakasalukong po namin.
00:41:45Sunod na lang siyang natagpuang wala ng buhay
00:41:49sa ilalim ng isang tulay sa Barangay Santo Domingo.
00:41:53Halos tatlong kilometro ang layo mula sa pinaghulugan niyang manhole.
00:41:58Agad na din nila doon sa Rafael Lecithin Medical Center.
00:42:03At ito ay diniklarang dead-on arrival.
00:42:06Ang biktima, ang 25 anyos na si Rain.
00:42:10Kwento ng partner niyang si Daryl.
00:42:13Pauwi na raw noon si Rain galing ng gym
00:42:16nang nangyari ang aksidente.
00:42:18Nagtitry siya mag-book,
00:42:19kaso wala po siyang mabook talaga.
00:42:21Last message ko po sa kanya is,
00:42:23maghintay ka na lang ng kasakyan.
00:42:26Hanggang sa kinabahan na raw si Daryl
00:42:29nang wala na siyang natanggap na update
00:42:31mula kay Rain.
00:42:33Hindi po typical sa kanya yun na hindi siya magsasabi sa akin
00:42:35kung nasaan siya.
00:42:37Hindi ko makontakt yung phone niya.
00:42:38Nasa isip ko is baka na-aksidente lang,
00:42:41na-hold up yung phone,
00:42:43na-laglag.
00:42:44Dahil kinukutuban na si Daryl
00:42:46na may masamang nangyari kay Rain,
00:42:49agad niyang iniwan ang pagre-review sa Maynila
00:42:52at dali-daling umuwi ng Pampanga.
00:42:55Hindi na biro yung oras ko.
00:42:56Kasi dalawang oras siyang wala eh.
00:43:00Pinakiusapan na rin ni Daryl
00:43:01ang kanyang mga kapatid
00:43:03na pumunta sa mga ospital
00:43:04para magbakasakali
00:43:06kung naroon si Rain.
00:43:08Unang hospital po na pinatahan nila,
00:43:10wala daw po siya doon.
00:43:11Sa pangalawang hospital pa lang po nila
00:43:13na hanap.
00:43:15Masa morgue na po siya.
00:43:16Doon lang po nila sinabi sa akin.
00:43:18Wala na nga raw po si Rain.
00:43:20Hindi ko po kasi expect, no?
00:43:22Magkauwi ko.
00:43:23Wala na po siya.
00:43:29Ang mas ikinadismaya nila
00:43:32nang nalaman nilang namatay si Rain
00:43:34matapos itong malaglag
00:43:36sa bukas na manhole.
00:43:38Paano siya nalaglag sa manhole?
00:43:39Kasi hindi siya maglalakad sa baha,
00:43:42hindi siya maglalakad sa ulan.
00:43:44Hirap na hirap akong ma-explain
00:43:45bakit nangyari yun sa kanya.
00:43:47Agad silang nakipag-ugnayan
00:43:49sa pamilya ni Rain sa Makati.
00:43:51Sabi ko, pwede bang i-revive niyo
00:43:53yung kapatid ni Go.
00:43:59Sabi nila naman na.
00:44:00Naman na sa morgue na daw.
00:44:02Hindi daw nila malabas
00:44:03kung katawan sa kailangan
00:44:05pamilya niyo yung kukuha.
00:44:07Hindi po ako naniniwala.
00:44:08Kasi alam ko po yung kapatid,
00:44:11siya lagi sa kami nagpapaalala
00:44:12o mag-ingat kayo ha
00:44:14kasi umuulan, may baha.
00:44:15Ang ironic mapakinggan na
00:44:18mamamatay siya dahil
00:44:20nga po sa baha.
00:44:21Nakita ko na po yung head injury niya.
00:44:23May crack po yung ulo niya dito.
00:44:24Sa isang igla po talaga is
00:44:26ganun-ganun na lang yung nangyari saan niya.
00:44:30Kinabukasan,
00:44:30pinunpahan ng mag-anak
00:44:32ang manhole
00:44:33kung saan nahulog si Rain.
00:44:35Nakita namin
00:44:35yung sitwasyon ng mga kalsada
00:44:37habang papunta kami doon
00:44:38na puro butas halos
00:44:39na kung hindi man siya doon lumos
00:44:41at may mga lulusot
00:44:42at lulusot sa mga butas na yun.
00:44:44Pag-approach ko po din
00:44:45sa pinakabutas,
00:44:47tinayuan ko po siya.
00:44:48Dalawang tao
00:44:49ang kakasya sa butas na yun.
00:44:50Kaya siguro
00:44:51ganun na lang yung pagkahulog niya.
00:44:53Kasi may cover na siya eh.
00:44:54Bukod din sa cover
00:44:55ng pinakabutas,
00:44:56mayroon pang nakapatong.
00:44:58Kaya niyo naman palang gawin.
00:45:00Bakit kailangan
00:45:01mayroon pang ma-recover na katod?
00:45:04Pinuntahan din
00:45:05ni Nanay Francis
00:45:06ang lugar
00:45:07kung saan na-recover
00:45:08ang labi
00:45:09ng kanyang anak.
00:45:11Doon sa nag-galing eh.
00:45:12Opo.
00:45:14Buti sumabit siya
00:45:15at mayroong sumaboy sa kanya.
00:45:18At least nakita siya kagad.
00:45:19Meron pong apat
00:45:21na nilalusatan
00:45:22ng mga drainage.
00:45:23Sa pangalawang butas po
00:45:24siya lumabas
00:45:25na stop
00:45:26kasi meron pong
00:45:26ano ng basura.
00:45:28At sa nilayo-layo
00:45:29ng binahin
00:45:30ng katawan
00:45:31na nangangas
00:45:31sa ilalim po,
00:45:32sabi ko na lang sana
00:45:33hindi na lang siya
00:45:35gising.
00:45:36Tulog na lang sana siya
00:45:37para yung
00:45:38yung agony,
00:45:40yung burden
00:45:40na nag-iisa siya doon
00:45:41na limited
00:45:42yung katawan
00:45:43na naumaagos na lang
00:45:44yung katawan niya
00:45:45na walang laban.
00:45:46Sana hindi niya
00:45:47na lang naramdaman
00:45:47yung takot,
00:45:48yung hirap.
00:45:50So,
00:45:51naawa po talaga ako
00:45:52sa naimagine ko
00:45:54yung sitwasyon
00:45:54ng anak ko
00:45:55na lumulutang
00:45:56na lang siya doon.
00:45:57Matatanggap namin
00:45:58kung alam niyo po
00:45:59yan na
00:46:00kahit koma lang eh
00:46:01kasi buhay pa eh.
00:46:02Malamig na bang
00:46:03kayo na nainabot.
00:46:14Habang nakaburo
00:46:15lang mga labi
00:46:16ni Rain sa Makati,
00:46:17may nakipag-ugnayan
00:46:19din daw sa kanilang
00:46:20staff ng local
00:46:21government unit
00:46:22ng Angeles City.
00:46:23Ano po ang kailangan
00:46:25ninyong assistance
00:46:25para sa preparation?
00:46:27Sabi ko,
00:46:27anong preparation
00:46:28ang sinasabi ninyo?
00:46:30Ang kailangan ko
00:46:31hindi assistance.
00:46:32Ang kailangan ko
00:46:33yung anak ko.
00:46:34Ang sabi niya sa akin,
00:46:36Ma'am,
00:46:36pag ready ka na po,
00:46:39bumalik na lang po kayo,
00:46:40pumunta na lang po kayo
00:46:41sa opisina.
00:46:42Ano,
00:46:43manglilimos ako?
00:46:44Nandito na ako.
00:46:46Nandito na kami
00:46:47sa Makati.
00:46:48Papupuntahin mo ako
00:46:49ulitin sa Angeles
00:46:50para lumimos,
00:46:52para bayaran ninyo
00:46:53yung buhay ng anak ko.
00:46:54Ano ko ngayon pala
00:46:55siya nag-uumpisa
00:46:56ng,
00:46:57alam niyo,
00:46:57yung mga gusto niya,
00:46:58yung mga pangarap niya.
00:46:59Bakit siya pa?
00:47:00Bakit siya pa?
00:47:01Hindi nila deserve
00:47:02yung ganong ending na.
00:47:04Kasi parang
00:47:05obligasyon po
00:47:06ng gobyerno na
00:47:08ayusan yung safety
00:47:09ng mga tao.
00:47:11Ang masakit lang po
00:47:12si Rain po
00:47:12kasi yung magiging instrument
00:47:14para mas maging
00:47:15maayos.
00:47:17Kumbaga,
00:47:18siya yung magiging
00:47:19superficial lam.
00:47:20Para sa mag-anak,
00:47:22may pagkukulang
00:47:23sa parte ng LGU.
00:47:24Kaya,
00:47:25naaksidente si Rain.
00:47:26Ang buta siya
00:47:27yung mga isang taon na.
00:47:28Dati maliit lang yun.
00:47:29Nagkalamat lang siya.
00:47:31Matasang tubig.
00:47:32Di mo mapapansin yung buta
00:47:33kasi nga,
00:47:33maitim yung tubig.
00:47:34Delikado talaga.
00:47:35Nagarap naman talaga namin
00:47:36yung kapabayaan
00:47:38ng gobyerno.
00:47:40Yun lang po yung gusto namin,
00:47:41accountability.
00:47:42Nang mga kung sino man
00:47:44yung responsable
00:47:45dun sa lugar
00:47:46na pinaginugan.
00:47:48Nang pinuntahan
00:47:50ng aming team
00:47:50ang manhole
00:47:51nito lang biyernes,
00:47:54ganito na
00:47:55ang itsura nito.
00:47:57Ang manhole
00:47:59under construction.
00:48:00Tinanggal ang mga
00:48:01takip sa kanal
00:48:02para ito
00:48:03hukayin
00:48:04at laliman.
00:48:05Batay sa resulta
00:48:07ng ocular inspection
00:48:08ng DPWH,
00:48:10ang drainage cover
00:48:11ay may chip
00:48:12o pingas
00:48:13at nang hindi na
00:48:14maayos
00:48:15ang pagkakabit
00:48:16o pagkaka-align
00:48:17o sibling inalis
00:48:18upang magsilbing daanan.
00:48:21Dahil sa malakas na ulan
00:48:22at pag-apaw
00:48:23ng tubig
00:48:24na tabunan
00:48:26ang drainage opening
00:48:27at naging mahirap
00:48:29ng makita
00:48:30kaya naging delikado
00:48:32para sa mga dumaraan
00:48:34at nakakadagdag
00:48:35ng panganib
00:48:36na nagresulta
00:48:37sa aksidente.
00:48:40Nakikidalamhati po kami
00:48:41at nakikiramay
00:48:42sa kanila.
00:48:42Syempre,
00:48:43alam naman po natin
00:48:44na walang may gusto
00:48:46sa nangyaring ganito.
00:48:48Yun pong
00:48:49road na yun
00:48:50at yung drainage na yun
00:48:52ay sakop na po yun
00:48:53ng nasyonal.
00:48:54Masasagot po siguro yan
00:48:55ng DPWH.
00:48:58Nakipag-ugnayan din kami
00:48:59sa City Hall
00:49:00ng Angeles.
00:49:01Nagbigay sila
00:49:02ng pahayag.
00:49:03Patuloy po
00:49:04ang aming taus-pusong
00:49:06pakikiramay
00:49:06sa pamilya
00:49:07ng nasawi
00:49:08sa malungkot na
00:49:09insidenting ito.
00:49:10Ang naturang kalsada
00:49:11ay isang national highway
00:49:12agad na nagpadala
00:49:14ang DPWH
00:49:15ng kanilang team
00:49:16at kagamitan
00:49:17upang masecure
00:49:18at maisaayos
00:49:19ang lugar.
00:49:19Sa huli,
00:49:20hindi po ito panahon
00:49:21para magturoan
00:49:22o magsisihan.
00:49:23Panahon po ito
00:49:24ng pakikiramay,
00:49:26pag-unawa
00:49:26at pagtutulungan
00:49:28upang matiyak
00:49:29na hindi mauli
00:49:30ang ganitong malungkot
00:49:31na pangyayari.
00:49:32at pangyayari.
00:49:43Mena supporting
00:49:45langsung maling
00:49:46nak hindi mo
00:49:46atau
00:49:50minta maaf
00:49:52mingga
00:49:53ang
00:49:53bang
00:49:54Wohn
00:49:54ang
00:50:01ang
00:50:02gam
00:50:02jan
00:50:02bangด
00:50:03For people who have made a meme,
00:50:06they have made a meme.
00:50:08Please, don't forget to hear the pain.
00:50:13It's hard.
00:50:14I have to do this, but I have to do this for him.
00:50:19I really need to do this for him.
00:50:20I really need to take care of him.
00:50:25I'm afraid of me, Sir Rage.
00:50:29I'm afraid of me, Sir Rage.
00:50:36I'm afraid of me, Sir Rage.
00:50:37Ang mga kalsada, pati na ang mga tulay,
00:50:40dapat naghahatid sa atin ng ligtas sa ating mga pupuntahan.
00:50:45Pero sa kasagsagan ng baha,
00:50:47ang mga ito mismo ang naging bitag o mitya ng pagkawala.
00:50:54Sa Tarlac City, kasagsagan ng hagupit ng habagat nitong August 29,
00:50:59may sasakyan na tumatawid sa Agana Bridge
00:51:03nang ang tulay, bigla na lang bumigay.
00:51:07May lalaglag na ano, may lalaglag na sasakyan.
00:51:09Sa ilog na hulog ang sasakyan.
00:51:12Walang kalaban-laban sa rumaragasang tubig.
00:51:18Ang isa sa mga pasahero,
00:51:21pilit na lumabas mula sa nahulog na sasakyan,
00:51:24lakas loob niyang sinuong ang malalakas na alon
00:51:28hanggang ligtas siyang nakarating sa gilid ng highway.
00:51:39Pero ang sasakyan nila tuluyan ang inanod
00:51:43kasama ang apat niyang kaibigang na trap sa loob.
00:51:47Kalaunan ang isa sa mga pasahero sa bayana ng Bayambang
00:51:52sa Pangasinan natagpuan ng bangkay.
00:51:55Ang isa naman sa bayana ng Linggayen na recover.
00:52:12Naiahon na rin kalaunan ang sasakyan.
00:52:24Bukod sa Agana Bridge,
00:52:26may isa pang tulay na nasira dito sa tarlak,
00:52:30ang Aquino Bridge.
00:52:32Naputol yung dalawang tulay, naputol din ang kabayan.
00:52:34May sandahan na lang, maghapon.
00:52:35At umina, wala yung mga nag-aaral.
00:52:37Dati-dati po yung mga nagtatrabaho,
00:52:39tsaka po yung mga nag-aaral,
00:52:41sa amin po bumibili ng pagkain nila.
00:52:43Talagang wala pong income ngayon.
00:52:46Hindi po namin napapaubos ngayon yung pagkain namin.
00:52:49There are around 22,000 households or families
00:52:52that are isolated now.
00:52:54Nagbibigay po tayo ngayon ng libreng sakay
00:52:56para sa ating mga mamamayan
00:52:58na naapektuhan nga po nitong incidenteng ito.
00:53:02Nitong Merkulis,
00:53:03nagtunguroon si Pangulong Bongbong Marcos
00:53:06kasama si DPWH Secretary Vince Dizon.
00:53:09This bridge has been standing since just after the war.
00:53:15So 70 years old na ito.
00:53:17Wala naman naging problema hanggang ngayon.
00:53:19Maliwanag na maliwanag,
00:53:20ito ang epekto ng climate change.
00:53:23Dahil sa buong karanasan ng Pilipinas,
00:53:27ngayon lang tayo nakatikim
00:53:29ng ganitong klaseng bulan,
00:53:32ganitong klaseng pagbaha.
00:53:33We will continue to adjust.
00:53:36Bibigyan daw ang LGU ng 300 million pesos
00:53:40para maipagawa ang temporary steel structure
00:53:44sa Agana Bridge
00:53:45na pwede na raw madaanan
00:53:47sa loob lang ng dalawang linggo.
00:53:50Pero mas matatagalan pa raw
00:53:52ang pagpapagawa ng Aquino Bridge
00:53:55dahil mas malawak ang naging pinsala nito.
00:53:58Ayon sa aming pananaliksik,
00:54:01sumailalim sa retrofitting at upgrading
00:54:04ang dalawang tulay na bumigay
00:54:06taong 2014, 2015, 2021, at 2023.
00:54:12Ang kabuoang budget na inilaan
00:54:14para sa mga ito,
00:54:15mahigit 157 million pesos.
00:54:19Ang mga contractor na humawak ng koyekto,
00:54:24Northern Builders,
00:54:25pagmamayari ng asawa
00:54:27ng dating mayor ng Tarlac City
00:54:29at ngayon'y kasalukuyang Congresswoman
00:54:32ng 2nd District ng Tarlac,
00:54:34si Congresswoman Christy Angeles
00:54:37at ang Alphatek Chemical Corporation.
00:54:41Usap-usapan din online
00:54:43isa sa mga posibling dahilan
00:54:45ng pagbagsak ng mga tulay
00:54:47ang paglambot ng lupa sa ilog
00:54:50dahil sa quarrying operations di mano.
00:54:54Sinubukan naming kunan ng panig
00:54:56ang gobernador
00:54:57na kasalukuyan na ngayong mayor
00:55:00ng Tarlac City na si Susan Yap.
00:55:02Quarry is another term for desilting.
00:55:04You really have to desil the riverbed
00:55:07kasi tumataas yan eh through time.
00:55:09What you need to do is really move that out eh
00:55:12para hindi tumaas yung water level.
00:55:15And how do you do that?
00:55:16You get the permit from DNR,
00:55:18the EMB issues that,
00:55:20para ma-maintain yung babaan level ng tuba.
00:55:23Matibay po ang pagkakagawa po
00:55:26ng Northern Builders
00:55:27dun sa sinasabi nilang ground seal po,
00:55:30bumagsak na rin po yung tulay.
00:55:31Dahil sa uka-ukang,
00:55:34parte ng iba't ibang lugar ng Tarlac River
00:55:36dahil sa pag-iili,
00:55:37responsible quarrying nila.
00:55:40Kaya po ang dating ng dalo yung tubig,
00:55:42napakalakas.
00:55:43Talagang madadamay po ang mga footbridge
00:55:45ng ating mga tulay.
00:55:46Along the riverbed,
00:55:48pero malalayo yan.
00:55:49That's maybe two to three
00:55:53kilometers down the river.
00:55:55Meron tayong tinatawag na fatigue
00:55:57sa structure natin.
00:55:58Lalo na kung bakal yan,
00:55:59na pag may dumaan ngayon
00:56:01ng mabigat na truck
00:56:02na biyan sa capacity ng tulay,
00:56:04hindi yan masisira.
00:56:05Pero lumalaki at lumalaki yung fracture nyan.
00:56:08Pag lumaki na yan,
00:56:09kahit lightweight na yung dumaan dyan,
00:56:11posible na siyang bumigay at that time.
00:56:13Normally, ang mga pier natin,
00:56:15may post-it tayo ng bilog,
00:56:16minsan square.
00:56:17Pero pagdating sa mga malalakas
00:56:19na current ng tubig,
00:56:21nilalagyan niya ng patulis
00:56:22para yung hydrostatic pressure
00:56:25so mismo ma-minimize.
00:56:26Pagka-in-upgrade na yan,
00:56:27supposedly,
00:56:28dapat within the standard na yun.
00:56:30Yung mga natural floods,
00:56:32for example,
00:56:32kaya na dapat ma-resist.
00:56:33Kasi once na masira na yung pier,
00:56:35malalaglag yung gerder eh,
00:56:37yung nakapatong doon,
00:56:38yung pinaka-deck mismo ng tulay.
00:56:39Actually,
00:56:40ang quarry nakakatulong
00:56:41kasi pag nag-quarry ka
00:56:42sa gitna mismo ng ilog,
00:56:44lumalalim yan,
00:56:46bumagal yung velocity ng tubig
00:56:47kasi yung volume,
00:56:48the same naman yan eh.
00:56:49Pero pagka lumaki yung channel,
00:56:51mabagal ang takbo ng tubig.
00:56:53So mahina din yung hydrostatic pressure
00:56:55na tinatawag,
00:56:55na pwedeng tumama sa tulay.
00:56:57Ngayon,
00:56:57kung nag-quarry ka mismo
00:56:58doon sa poste,
00:56:59doon sa pier ng tulay,
00:57:01yun ang delikado.
00:57:02Pero siyempre,
00:57:02hindi naman nila huhukayin
00:57:04mismo doon sa ilalim ng tulay siguro.
00:57:34Mula pa noong 2023,
00:57:36taon-taon na inaabot ng baha
00:57:39ang NLEX o ang North Luzon Expressway.
00:57:42Bagay na nangyari ulit ngayon.
00:57:46Pinakamalala nga lang.
00:57:48Kaya ang mga bumabiyahe noon,
00:57:50stranded.
00:57:51Wala halos galawan
00:57:53sa loob ng isang buong araw.
00:57:58Para sa pasaherong ito,
00:58:00hindi lang oras ang hinahabol.
00:58:03Kailangan niyang maisugod sa ospital
00:58:05para mabuhay.
00:58:07Cancer patient na ibinahe
00:58:09patungong Maynila
00:58:10para sa kanyang chemotherapy.
00:58:12Pero dahil hindi na noon umuusad
00:58:16ang traffic,
00:58:19doon na mismo sa expressway
00:58:22siya tinurukan ng gamot.
00:58:30Hindi lang mga buhay
00:58:33ang nalagay sa alanganin,
00:58:35pati na mga negosyo o kabuhayan.
00:58:40Kuha ito kasagsagan ng baha
00:58:43nang balikan ni Shereen
00:58:45ang kanyang tindahan ng mga damit
00:58:46sa siyudad ng San Fernando
00:58:48sa Pampanga.
00:59:07Inimport pa raw niya sa Vietnam ang isang libong tiraso ng mga damit
00:59:11na nagkakahalaga ng mahigit 600,000 pesos.
00:59:16Na ngayon,
00:59:18basang-basa
00:59:19kung hindi man putikan.
00:59:21Pag open ang roll-up,
00:59:22nakita ko,
00:59:23basa na sila.
00:59:24Yung mga matataas kong stocks,
00:59:27yung mga nakadisplay sa store,
00:59:29naabot sila talaga.
00:59:31Yung mga parcels,
00:59:32ganyan,
00:59:33yung mga orders na
00:59:34ready na ipaship,
00:59:35nabasa,
00:59:36na paid na yung mga orders.
00:59:38Ito yung ilan sa mga nakuha ko sa store
00:59:41na nabaha.
00:59:42Ganyan yung nag-iitsura niya.
00:59:43Ito yung worth niya
00:59:44na sa 750, 850
00:59:46kung ibibenta ko.
00:59:48Ayan.
00:59:48Ngayon, hindi ko alam kung
00:59:50kung masisave pa siya.
00:59:52Kung hindi na,
00:59:53nalugi ako ng ganung halaga.
00:59:55Ang mga nasira na talaga,
00:59:57balak na lang niyang ipamigay.
00:59:58Wala akong income
01:00:00sa one week na
01:00:02close na ang store.
01:00:04Tapos,
01:00:05dumagdag pa
01:00:05yung mga expenses ko
01:00:07dito sa pagpapalaba,
01:00:10pagpapabuhat,
01:00:11pagpapakuha
01:00:11ng mga stocks
01:00:12from store hanggang dito sa amin.
01:00:14Wala lang kita.
01:00:14May gastos pa.
01:00:1617 anyos pa lang daw si Shereen
01:00:18nung simulan niya
01:00:19ang kanyang online clothing business.
01:00:22Sa kinita niya rito,
01:00:23nakapagtapos siya
01:00:24ng kursong travel management.
01:00:27Pero sa halip na maghanap ng trabaho,
01:00:29pinilit niyang palaguin
01:00:30ang kanyang negosyo.
01:00:32Nakapagpundar siya ng sasakyan
01:00:34at nito lang Desembre
01:00:35na ipatayo niya
01:00:36ang kanyang store.
01:00:38Sobrang saya
01:00:39kasi yun talaga yung pangarap ko eh.
01:00:40Pastable pa lang siya ngayon.
01:00:42Akala ko tuloy-tuloy.
01:00:43Batid naman daw ni Shereen
01:00:45na bumabaha
01:00:46sa kanilang lugar.
01:00:47Kaya naging maagap sila
01:00:49ang hindi nila inasahan.
01:00:51Ganito ito kalala
01:00:53ngayon.
01:00:54Hindi ko expect na this year
01:00:56uulanin ng isang buwan
01:00:57yung pampanga.
01:00:58Tapos, babahain ng ganun.
01:01:00At hindi ko expect
01:01:01na kakalat yung tubig
01:01:02at tataas ng ganun.
01:01:03Maaga pala,
01:01:03nagpunta na kami doon
01:01:04para iangat na yung mga gamit.
01:01:11Wala na akong pag-asa
01:01:13na mailabas yung
01:01:14mga damit.
01:01:15Nito lang webes,
01:01:17binalitan muli ni Shereen
01:01:18ang kanyang tindahan.
01:01:20Ay, may tubig pa rin siya
01:01:21pala ngayon.
01:01:22Ayan, kung nakikita nyo
01:01:23kung aga sa inyong baha,
01:01:25ito, sa guhit.
01:01:26Pagpasok namin dito,
01:01:28pinagkukuha lang namin
01:01:29ilan-ilang peraso,
01:01:30inaakyat namin.
01:01:31Yung mga negosyo
01:01:32na meron kami,
01:01:33yun lang na meron kami.
01:01:34Nag-invest kami doon,
01:01:36pinaganda namin.
01:01:37Hindi ko lang ma-imagine na
01:01:38sa isang baha,
01:01:39pwede mawala pala yung lahat.
01:01:41Taon-taon na lang,
01:01:43lubog tayo sa baha
01:01:44sa kabila
01:01:45ng mga bilyones
01:01:46o trilyones pa nga
01:01:48na inila ang pondo
01:01:49para sa flood control projects.
01:01:52Na ayon sa mga
01:01:53investigasyong nagdaan,
01:01:55ang malaking parte
01:01:56di umano,
01:01:57kinorakot lang.
01:01:58Ang tanong pa rin,
01:02:00hanggang ngayon,
01:02:01may solusyon ba?
01:02:04Makakaahon ba tayo
01:02:05sa problemang ito?
01:02:07We have had a master plan
01:02:08for decades,
01:02:10but walang ginawa.
01:02:11Hanggang ngayon lang,
01:02:12ngayon lang natin sinisimulan.
01:02:13Dahil sa climate change,
01:02:15nagiging mas madalas
01:02:16yung mga malawakang pagbaha.
01:02:19Ang iisipin talaga,
01:02:21nako,
01:02:21itong mga flood control
01:02:22ay hindi efektibo.
01:02:24Talagang nakadesenyo sila
01:02:25para sa pangkaraniwang baha,
01:02:27hindi pambihirang baha.
01:02:28Mas maganda siguro
01:02:29ang tawagin natin
01:02:30na flood management.
01:02:31Mag-reforest tayo.
01:02:32Yung mga kabundukan natin
01:02:35ay pwedeng mag-absorb
01:02:36ng tubig.
01:02:37Meron tayong mga
01:02:38natural marshlands.
01:02:41Meron tayong mga swamp areas.
01:02:43Pwede magiging mga
01:02:44retention basins yun.
01:02:45Dapat,
01:02:46siguro,
01:02:47gawin muna natin
01:02:48yung mga lahat
01:02:49ng interventions
01:02:50na less costly,
01:02:53mas akma
01:02:53sa gusto ng kalikasan.
01:02:55Itong bahana to
01:02:56ay hindi lang usapin
01:02:57ng korupsyon,
01:02:58usapin
01:02:58ng trahedya.
01:03:00Ito po ay usapin
01:03:00ng human rights,
01:03:01hindi sapatang resilience.
01:03:03Huwag gamitin ito
01:03:04bilang parang alibay
01:03:05sa kapalpakan
01:03:07at sa kawalang aksyon
01:03:08ng pamahalaan.
01:03:29Yung mga pondo na meron tayo,
01:03:32sana,
01:03:33magamit sana sila sa tama,
01:03:35para hindi natadami
01:03:36yung mga maliliit na negosyo.
01:03:38Paano makakaahon
01:03:40sa pagkakalubog
01:03:41sa sariling sinilangan
01:03:42ng hantungon
01:03:43ay puntod?
01:03:44Araw-araw kakayod
01:03:45kay paumabad sa tuhod
01:03:46ang baha kailangan pumasok
01:03:47kahit uugod-ugod.
01:03:48Magditiis,
01:03:49magbubulag-bulagen
01:03:50para sa bariya.
01:03:51Okay lang makiba
01:03:52kakakesyo
01:03:52para sa kanilang mga
01:03:54nakaupos sa silya
01:03:55na di mauga-uga
01:03:56habang ang bahay ng iba
01:03:57kulang na lang
01:03:58ay matumba.
01:03:58Pagkatapos na ba?
01:04:00May ibigin lang sa kikol
01:04:02nasa ang punsa
01:04:04May makihilap
01:04:05may matatapos na ba?
01:04:08Pagkatapos na ba?
01:04:09May rinig
01:04:10taxpayer na siya ngayon eh.
01:04:13Doon kumukuha ng pondo
01:04:14parang swelduhan
01:04:16yung mga nagsiservasyon
01:04:17sa gobyerno.
01:04:18Na ang maibibigay lang ng
01:04:20na maibibigay lang naman
01:04:22ng gobyerno sa kanya
01:04:23is yung safety niya.
01:04:27Deserve ng bawat citizen
01:04:28na namamuhay
01:04:30yung safety nila.
01:04:33Kung bilyones o trilyones
01:04:36ang pondong inilaan
01:04:38para iligtas tayo sa baha,
01:04:40bakit ang ilan nating mga kababayan
01:04:43ang ipinambayad
01:04:45kanilang kaligtasan
01:04:47at buhay?
01:04:54Sa Bohol,
01:04:56may misteryosong kuweba
01:04:59na kapag tinapatan daw
01:05:01ng apoy,
01:05:03bigla na lang itong
01:05:05namamatay.
01:05:06Sa dinami-rami ng mga kuweba
01:05:09sa Bohol,
01:05:10sa yungib na ito,
01:05:12nagliyab ang interes
01:05:14ng cave explorer at vlogger
01:05:17na si Menandro.
01:05:19Napaka-misteryoso raw
01:05:21kasi para sa kanya
01:05:22ang kuwebang ito.
01:05:24Parang ayaw tumanggap
01:05:26ng bisita.
01:05:27Katunayan,
01:05:28nang tinangkaraw niya
01:05:29itong pasukin kamakailan,
01:05:31sa bungad pa lang nito,
01:05:33parang meron
01:05:34ng kakatuwang karanasan
01:05:35ang kanyang grupo.
01:05:36Ang aso namin,
01:05:38walang kuweba
01:05:38na hindi sumama yun.
01:05:39Matras siya.
01:05:40Umabot na sa time
01:05:41na parang hinihila ko
01:05:42na po talaga siya.
01:05:43Ayaw niya talaga ma'am.
01:05:44Doon ko na na-experience
01:05:45yung walang hangin,
01:05:46yung dibdib mo,
01:05:48sumisikip.
01:05:48Iba yung pressure ba?
01:05:49Mararamdaman mo yung
01:05:50amoy lupa
01:05:51ang sinisingaw ng kuweba.
01:05:53At nang sinubukan daw ni Menandro
01:05:56na ilapit sa bukana
01:05:57ng kuweba,
01:05:58ang sinindihan niyang palapa
01:06:01ng nyog,
01:06:01ito ang kanilang navidyohan.
01:06:05Napakalakas ng aboy!
01:06:07Pero pag nilapit ko na siya rito,
01:06:11unti-unti na siyang mamamatay.
01:06:14Ayan!
01:06:15Wala na!
01:06:18At nang inilayo naman ito
01:06:20sa kuweba,
01:06:21ang kanyang hawak na palapa,
01:06:23walang kung ano-ano.
01:06:26Muli itong nagliyab!
01:06:28Isang kamangamangang discovery.
01:06:31Mga ka-idea yan!
01:06:33Posibleng delikado ang kuweba na yan.
01:06:35Doon ako nag-alala.
01:06:36Pero ang me-ari ng lupa,
01:06:39kung saan na roon ang kuweba,
01:06:41may babala.
01:06:42Ang paniniwala kasi niya
01:06:44sa kuweba,
01:06:45may ibang mga nakatira.
01:06:48Basta hindi mo sugot ng taguayana,
01:06:50nagpuyo.
01:06:51Lamona nga,
01:06:51hindi natin magkapasok.
01:06:52Doon talaga ako,
01:06:53mas kinilubutan sa sinabi ni Tatay Lolo
01:06:55kasi nagkalangan din ako
01:06:56kung anong meron doon sa kuweba.
01:06:58Napakalakas na kapoy!
01:06:59Ano nga bang lihim ang nagkukublik
01:07:02sa kuwebang ito sa buhol?
01:07:10Si Menandro,
01:07:11isa raw talagang visual artist.
01:07:14Hindi ako gumagawa ng mga hiyas o
01:07:16sisirain ko ito.
01:07:17Kasama sa aking mga medium,
01:07:19yung ating mga precious stone dito sa Pilipinas,
01:07:21meron akong mga proper training din
01:07:22pagdating sa mga bagay kung anong meron
01:07:25sa loob ng isang kuweba.
01:07:26Manghang-mangha rin daw kasi talaga siya
01:07:29sa mga bato.
01:07:30Kaya ito rin ang nang-ingganyo sa kanya
01:07:33na mag-vlog at mag-explore
01:07:35sa mga kuweba sa Pilipinas.
01:07:37Kulay puti.
01:07:39Ang mga crabs na iyan
01:07:40ay tinatawag na troglobite.
01:07:44Sa pagpasok sa kuweba,
01:07:46napaka-importante ng experience
01:07:48bukod doon,
01:07:49educational,
01:07:50adventure exploration.
01:07:51Kaya tinuloy-tuloy ko ito talaga.
01:07:53More than hundreds of caves
01:07:54ang aking napasok,
01:07:55mga 20 caves
01:07:56dito sa buhol.
01:07:57At sa kanyang ang pinakahuling vlog,
01:08:00sinadya ni Menandro
01:08:02na huwag banggitin
01:08:03ang eksaktong lokasyon ng kuweba
01:08:06na kanyang pinuntahan.
01:08:07Binalaan din niya ang kanyang followers
01:08:10kung gaano rito kadelikado.
01:08:13Kasi kapag magtagal ka talaga doon,
01:08:15hindi mo mamalayan
01:08:16talagang magkukulaps ka nalang biglang.
01:08:18Pero kung ang may-ari ng lupa
01:08:21kung saan matatagpuan ang kuweba
01:08:23na si tatay luloy ang tatanungin,
01:08:26ang kuweba sa diyaraw mahiwaga
01:08:29dahil di umano
01:08:30sa mga nakatira rito.
01:08:32Panahon sa dakumbulan,
01:08:34unay, magawa sila.
01:08:35Magawa sila na magpakita
01:08:36o gusto magpakita sa imuha.
01:08:39Katunayan,
01:08:40minsan pangaraw
01:08:41na meron nang nagpakita
01:08:44sa kanya.
01:08:45Panahon na ito nga,
01:08:471981,
01:08:47may nakita ko nga,
01:08:49matangkad,
01:08:50kapre.
01:08:51Daga mo kayo ng hadlock ko.
01:08:53Taas ang buhok,
01:08:55maputi ang sinina,
01:08:56yung lumakamp,
01:08:57yung pahingon sa kuweba.
01:08:59Hadlock ko,
01:09:00kaya hindi good.
01:09:01Sama na ito nga tao.
01:09:03Kaya hindi rin daw totoo
01:09:05na hindi napapasok ang kuweba.
01:09:07Dati raw kasi,
01:09:09labas-masok siya roon.
01:09:10Ang importante raw,
01:09:12magpaalam muna
01:09:14sa mga di umano,
01:09:15bantay ng kuweba.
01:09:17Ang katong kababatan ako,
01:09:19ningsulod lang ito nga sa kuweba
01:09:21nga wala na ng head.
01:09:25Muto'y nahitabo,
01:09:26nga nagpasa-pasa ang iyahang lawas.
01:09:28Mananambal lang po ito akong lolo.
01:09:30Zambalan siya.
01:09:31Balik nito,
01:09:32pangayaw o pasaylo.
01:09:32Ang mga pinaniwalaan
01:09:36ni tatay loloy
01:09:37na elemento sa kuweba,
01:09:39hindi raw kinatatakutan
01:09:41ng mga residente noon.
01:09:43Katunayan,
01:09:44sa tuwing meron daw okasyon,
01:09:46ang pamilya ng ngayon 88 anyos
01:09:49na si Lolo Hill
01:09:49dumadayo raw doon sa kuweba
01:09:51para manghiram
01:09:53sa mga elemento
01:09:54ng kubyertos.
01:10:15Pero sa paglipas ng mga panahon,
01:10:17parang nabaon na raw sa limot ang kuweba.
01:10:20Hindi na rin daw magawa ni tatay loloy
01:10:23na silipin ang loob nito.
01:10:25Hanggang napanood niya
01:10:27ang mga vlog
01:10:28ni Menandro.
01:10:29Napakalakas ang aboy!
01:10:32Pero pag nilapit ko na siya rito,
01:10:36unti-unti na siyang mamamatay.
01:10:38Ayan!
01:10:39Wala na!
01:10:40Pero ano nga bang meron
01:10:42sa loob ng kuweba?
01:10:44Hindi magiging madali.
01:10:45Mainit ang singaw nito.
01:10:47Sa bukana pa lang,
01:10:48eh hindi ka napapayagan
01:10:49talagang pumasok dito.
01:10:50Napakalakas ang aboy!
01:10:51At bakit namamatay ang aboy
01:10:54sa bukana nito?
01:10:56Ayan!
01:10:57Wala na!
01:10:58Hindi pa ako nakakarating mga kaipi ah!
01:11:01Nitong Webes,
01:11:03pinuntahan ng Cave Assessment Team
01:11:05ng SENRO
01:11:06o ng Community Environment
01:11:07and Natural Resources Office
01:11:09ang kuweba.
01:11:10Kasama muli si Menandro.
01:11:13Sinubukan ulit nilang magsindi
01:11:15ng aboy malapit sa bukana.
01:11:17Dito pa lang,
01:11:18sa area nito,
01:11:19ma-feel mo na yung hangin iba na.
01:11:21Mamamatay rin kaya ito
01:11:23gaya sa naunang nakunan
01:11:25ni Menandro.
01:11:26Ang mga lihim ng kuweba.
01:11:30Uling papalik kang malakas na apoy!
01:11:33Bibigyang liwanag na natin
01:11:35sa aming pagbabalik.
01:11:37Isang kamangamangang discovery!
01:11:42Parang apoy na kumalat ang balita na ang isang kuweba sa buhol,
01:11:49nababalot daw ng misteryo.
01:11:51Nang tangkain kasi itong pasukin
01:11:53ng cave explorer at vlogger na si Menandro
01:11:57kung ano-anong kakatuwang pangyayari ang kanilang nasaksihan.
01:12:01Basis sa aking experience,
01:12:03ito na,
01:12:04ang pinakakaibang kuweba sa lahat.
01:12:06Kapag magtagal ka talaga doon,
01:12:07hindi mo mamalayan talagang magkukulaps ka na lang biglada.
01:12:11At nang sinubukan daw niyang ilapit sa bukana ng kuweba,
01:12:15ang sinindihan niyang palapa ng nyog.
01:12:18Napakalakas ang aboy!
01:12:20Pero pag nilapit ko na siya rito,
01:12:24unti-unti na siyang mamamatay.
01:12:26Ayan!
01:12:27Wala na!
01:12:28At nang inilayo naman ito sa kuweba,
01:12:31ang kanyang hawak na palapa ng nyog,
01:12:33walang kung ano-anong muli itong nagliyab!
01:12:38Isang kamangamangang discovery!
01:12:40Paniniwala ni Menandro,
01:12:42posibleng ito raw ang kauna-unahang kuweba sa buong Pilipinas
01:12:47na walang oxygen o yung tinatawag na anoxic cave.
01:12:52Basis sa aking lalaman,
01:12:53dito sa Pilipinas wala akong narinig ng ganong klaseng kuweba.
01:12:57Pero sa ibang bansa,
01:12:59meron.
01:12:59Yun nga lang,
01:13:00ang pag-explore nito ay hindi magiging madali.
01:13:02Pero para sa me-ari ng lupa kung saan naroon ang kuweba
01:13:06na si Tatay Loloy ang nasa likod ng mga kakatuwang insidenteng ito,
01:13:11sa paniniwala niya,
01:13:13mga di-umanong elemento na nakatira sa loob ng kuweba.
01:13:18Panahon na ito nga,
01:13:201981,
01:13:21may nakita ko nga,
01:13:22matangkad, kapre.
01:13:25Para bigyang linaw ang misteryo na bumabalot sa kuweba,
01:13:30sinuri ito ng mga eksperto mula sa Senro.
01:13:34Kung titignan natin yung pwesto ng kuweba,
01:13:37is talaga mahina yung ventilation.
01:13:39Gawa pang meron tayong maraming puno dito sa paligid ng kuweba.
01:13:44Ang grupo,
01:13:45sunod na nagsinde ng tuyong palapa ng nyog,
01:13:49ang apoy,
01:13:51nang inilapit sa bukana,
01:13:53na matay rin.
01:14:02At nang inilayo ang palapa,
01:14:05ang apoy muling nabuhay.
01:14:12Ang oxygen ay kinakailangan para ma-maintain ang apoy.
01:14:16Posible po na may pagbabago sa komposisyon ng hangin habang papalapit sa cave.
01:14:21Maaaring mas mababa ang oxygen o may ibang gases na present sa area.
01:14:25Kinakailangan po natin ang proper instrument
01:14:27para ma-determine at ma-analyze ang gas content ng kuweba.
01:14:34Wala sila roong nakitang mga elemento,
01:14:37pero ang aming team may namataan na mga buto ng hayop.
01:14:42Maraming natural possibilities po.
01:14:44Maaaring pumasok ang hayop o namatay dahil sa natural causes.
01:14:48Kapag sisilipin naman ang kuweba,
01:14:50makikita na ang flooring nito na puno ng putik.
01:14:55Ang pinaka-importanting advice namin ay huwag muna pong pumasok sa cave
01:14:59hanggat hindi ito properly na-assess ng qualified personnel.
01:15:03At lalo ilayo muna mga taong walang training sa cave exploration.
01:15:07Itinuturing ko pa rin itong achievements
01:15:09sapagkat ang ganitong klase nga phenomenon ay pambihira.
01:15:13Baka meron pang mas malalim na dahilan na maaaring makatulong sa ating pag-unlad, ano?
01:15:18May mga kuwebang hindi basta-basta dapat pasukin
01:15:23ng walang sapat na kaalaman at pag-iingat.
01:15:27At sa kuwebang ito sa buhol.
01:15:30Ayan, wala na!
01:15:32Namamatay man ang apoy sa bungad.
01:15:34Lalo namang nagliliyab ang mga tanong.
01:15:37Isang kamangamangang discovery!
01:15:39Pero hanggat hindi pa tapos ang pagsusuri ng mga eksperto,
01:15:45ang nasa kailaliman nito,
01:15:47mananatiling buhay na misteryo!
01:15:55Thank you for watching mga kapuso!
01:15:58Kung nagustuhan nyo po ang videong ito,
01:16:01subscribe na sa GMA Public Affairs YouTube channel
01:16:04and don't forget to hit the bell button for our latest updates!
01:16:09Thank you so much for watching!
Comments