00:02Hello po. Hello. Hello, narinigin po. Ay, opo. Bawal po ang judgmental, ha?
00:10Ang babaeng ito, habang nakaupo sa silya, hindi mapigilan ang panginginig ng buo niyang katawan.
00:19Dahil nakikita niyo akong ganito, meron po akong regular job. Wow!
00:24Pero sa kabila ng kanyang kondisyon, siya lang naman ang pinakahinihintay na magsalitang resource person sa isang event sa Ortigas.
00:36Mixed emotion po yung sinabihan ako na maging panelist. Kasi una, excited. Kasi atyong masaya.
00:46Confirmation na truly, I'm no longer a person with disability, but a person of destiny.
00:55Oh, grabe.
00:57Pero bago niya natawag ang kanyang sarili na isang person of destiny,
01:03dumating daw ang panahong inakala niyang tuluyan ang inagaw ng kanyang sakit ang lahat ng kanyang pangarap.
01:12A person of destiny.
01:16Ang babae sa video, natunto ng aming team dito sa Persons with Disability Affairs Office sa San Juan sa Batangas.
01:25Ang kanyang mga brasot binti, wala pa rin tigil sa panginginig.
01:30Siya, ang 59 anyos na si Marites, mahigit tatlong dekada nang nakikipaglaban sa Parkinson's disease.
01:41Para hindi raw siya masugatan o masaktan habang nakasalampak sa sahig, dapat daw lagi siyang may katabing unan.
01:50Para po hindi mag-asgas yung pwede, yung balat po.
01:55Kasi po yung uncontrollable talaga siya.
01:58Tapos mga tugat-sugat.
02:02Sa kabila ng kanyang kondisyon, si Marites pinipilit maging aktibo para rin daw maging kapakipakinabang.
02:12Wala problems, mga renewal na ano.
02:14Siya ngayon, ang tumatayong representative ng PWD Affairs Office ng kanilang munisipyo.
02:22Ina-empower ko yung mga Persons with Disability Presidents kasi naniniwala ako through education, ma-empower sila.
02:31Kung nag-apply siya, unang tingin palang namin sa kanya is mahusay.
02:35Matalino, kaya naniniwala kami dun sa husay at galing niya.
02:39Hindi naman daw ganito kalala ang kondisyon ni Marites.
02:42Nung unang beses siyang pumaso sa PIDAW.
02:46Ako lahat yung gumago kasi hindi pa naman ganun ka-progressive.
02:49Nung nag-start ng pandemic, kinala nga ako ni Sir na mag-work from home na.
02:54Ginagawa ko nila, nage-encodes.
02:56Pagbalikot, yung ano kasi, fun, ipoprogress namin.
03:00Sa tagal na raw ng kondisyon niya, may mga tawag na rin siya sa kanyang episodes.
03:06Depende sa lala ng kanyang atake.
03:08Kung sa kalagitnaan ng kanyang pagtatrabaho, bigla siyang napapagod o parabang nalolobat at saka nagpuputol-putol ang kanyang pananalita.
03:18Ang tawag niya rito, Robot Queen Stage.
03:22Time na to, hindi po siya makakakuha ng gamot.
03:24So, tinutulungan po namin siya sa pag-inom ng gamot.
03:28Kasi nga po, yung laway niya po ay hindi niya po mapigilan na pusang tumulo.
03:33May mga pagkakataon din daw na bigla nalang naninigas ang kanyang katawan.
03:38Ang tawag naman niya rito, Ice Queen Stage.
03:42Tumihi po siya minsan ng tulong sa amin na i-massage po yung kamay niya.
03:46Para makaramdam yung kamay niya kasi parang nagmamalib po, di niya maigalaw.
03:50At kapag tumalab na ang visa ng kanyang gamot,
03:55mangyayari na raw ang kanyang Dancing Queen Stage,
03:59kung saan hindi na niya talaga makontrol ang panginginig ng kanyang katawan.
04:08At ang lahat daw ng ito, paulit-ulit na nangyayari kada dalawang oras.
04:17Pago mag-alas sa is ng gabi, sinusundo na si Marites ng tricycle driver na si Richard.
04:24Ay, naawa po ko kasi wala namang po ibang mga papagano rin ba.
04:27Wala pong tumanggap pagka po ipasam mo siya.
04:39Pagdating sa bahay, aasikasuhin na siya ng kanyang anak na si John.
04:50Ang buhay ngayon ni Marites, malayong malayo raw sa kanyang kinalakhan.
04:57Nagmula sa may kayang pamilya at ang kanyang mga magulang, may negosyo para sa mga pesticides.
05:05Masipagil naman ako. Kahit naman sobrang yan ko.
05:09Feeling supramatalino.
05:12Pabida.
05:13Mataas ang tingin sa sarili.
05:14Kulang ako sa pakikipagkapatahon.
05:17Ang talaga raw ambisyon niya, maging abugada.
05:22Pagtuntong niya ng kolehyo, kumuha siya ng kursong public administration sa UP Diliman.
05:28Noong mga time na yun, nakakasama nilang ako maging college scholar.
05:33Candidate nga rin ako, 14 lagi.
05:35Hanggang taong 1992, natanggap siya sa isa sa pinakapristiyosong law school sa bansa,
05:43ang Ateneo Law School.
05:44Kung saan daw nagbago ang lahat para sa kanya.
05:48Doon na nag-serve, doon na nakita yung unang symptom, yung nag-tremors.
05:52Akala yata, mga iba, kinakabal ako yung handwriting kung malaki dati, pero pumapangitan.
06:00Dahil bumaba raw ang kanyang grado, bunsod ng problema niya sa kanyang kalusugan,
06:06na kick out si Marites sa Ateneo.
06:09Taong 1996 pa niya nalaman ang totoo niyang sakit, juvenile Parkinson's disease.
06:16Doon, bakit naman ako? Super bad ba talaga ako?
06:19Ang security service, siguro parang usa talaga yan, Lord, sa'yo.
06:23Unknown cause, pero most probably sa case ko ay environmental kasi
06:28nung bata ka, nung day ko kami nakatira, pesticide store.
06:32Isa sa mga environmental factors na meron ngayon na sa mga papers
06:36is merong dahil exposure sa pesticides, exposure sa iba-ibang chemicals.
06:41Sinabihan ako na kailangan every day, maturo ka na ko intravenously.
06:46Mas lalo para humirap ang kanyang kondisyon, nang ang negosyo ng kanilang pamilya, nalugi.
06:53Ay yung mag-move nga, hindi ko nakala.
06:56Super minod ganda man ako ni Lord, yung lahat na, lahat na naaspeto ng buhay kong disabled.
07:04Bukod sa galaw, meron din silang non-motor symptoms.
07:06So meron silang depression, anxiety.
07:09Isa pong malaking factor po yung family support
07:12para ma-encourage din po yung mga patients na magtuloy-tuloy po, no,
07:17na hindi silang mawala ng pag-aasak.
07:18Pero sa kabila ng mga hamon, nakahugot pa rin daw siya ng lakas sa kanyang anak.
07:24Pinala ko siya, may sakit na ako before.
07:27Miracle baby nga siya, hindi ako nag-take meds kasi alam po, super tinde.
07:32Pero yun, nakasurvive siya.
07:34Puro yun ang the best thing na nagawa ko lang.
07:37Si John ngayon ang nag-aasikaso sa kanyang mami Marites.
07:42Hindi pa na ganun kalakas.
07:43Pero siya parang sumusuporta sa pagbili ng medicine.
07:47Kaya nahihiya, talaga nahihiya ako.
07:49Ayokong ma-obligasyon ng obligasyon kasi hindi naman niya obligasyon yun eh.
07:56Hindi na humihinga ko ng source kasi hindi ako yung normal person.
08:01Kasi hindi ko matanggalan siya ng diaper kasi kaya siya nag-UTI nung bata pa siya eh.
08:07Marami ako hindi nagagawaan.
08:08At nagagawaan yung ma-embrace mo na siya.
08:11Yung may pag-buto ba, ma...
08:13Nagagawa ng mga mothers, hindi ko yung nagawa.
08:16Ngayon siya parang siya parang gasi sa akin.
08:19Lagi niyang sinishare yung isang moment na nag-attend siya ng card giving ko.
08:24Nasabihan siya ng ibang parents na sana hindi ka nalang pumunta.
08:28Not touch ako doon for her.
08:30Kasi nga, ayun, ginagawa niya pa rin kahit alam kong nahihirapan siya.
08:34I'm proud of her na despite na parang binamak siya,
08:37na parang nililimit siya sa kanyang abilities,
08:41hindi niya hinahayaan na ma-overcome siya ng mga delimitations na sinasabi ng environment niya.
08:47Dahil daw sa mga taong nagtitiwala sa kanya, sa kabila ng kanyang kondisyon,
08:54nagagawa pa rin ni Marites ang mga bagay na akala niya imposible.
08:59Katulad ng magsulat ng libro.
09:03Through these books, kahit wala na ako, matatandang pa na merong kahit isang,
09:11ang isang taong may ordinary buhay ay kaya gawin ni Lord na extraordinary.
09:17Basta took din na yung purpose ko.
09:19Hello.
09:20Narito din po.
09:21Lagi rin siyang imbitado sa mga speaking engagement.
09:26Hindi lang sa Pilipinas, pati na abroad.
09:29Na sinasabi ko doon na nga, na person with a self can still dream.
09:34Yun nga, yung maging voice para sa persons with a disability.
09:37Not necessarily my voice kasi pindit na rin niyang inaagaw ng Parkinson's sa mga.
09:42May mayroong ganitong klase ng kapansanan na hindi kayo dapat na hindi nakakahawa.
09:50Hindi kayo lalang awa pero yung pangunawan.
09:53As long as may hininga ka pa, tuloy ang laban.
09:58Ang quacking songs ay hindi end.
10:00Para hindi na siya mahirapan sa kanyang speaking engagements at events,
10:06nirigaluhan ng aming programa si Marites ng bagong wheelchair.
10:21O, kasi pag hindi matanggal, pag robot ako free,
10:28hindi ako makamove lalo, ako pang may mga nakaharap.
10:53May mga nagbigay din sa kanya ng liham mula sa mga na-inspire sa kanyang kwento.
10:59Ate, gusto ko lang sabihin sa'yo kung gaano kita kamahal.
11:03Alam kong matigal mo nang pinagdaraanan ng laban mo.
11:05Pero para sa amin, nananatili kang isa sa pinakamalakas at pinakamatapang taong kilala namin.
11:17At siyempre, mula sa kanyang anak na si John.
11:21Thank you for being strong for keeping us together.
11:35Thank you, thank you, thank you, thank you, thank you, thank you talaga.
11:42Bawal ko ang judgment.
11:43Maaring hindi makontrol ni Marites ang bawat galaw ng kanyang katawan.
11:50Pero siya pa rin ang nagpapasya ng direksyon ng kanyang buhay.
11:58At sa bawat salitang binibigkas niya, hindi kapansana ng nangingibabaw,
12:04kundi tinig na buo, matatag at hindi mapipigil.
12:11I'm no longer a person with disability, but a person of destiny.
12:16Oh, grabe!
Comments