00:00Naminigas, nanginginig, at walang tigil na nangingisay na nadaknan ang tatlong binatang ito.
00:30Ang isa sa kanila, kahit hirap ng kontrolin ang pangingisay, pilit pa rin bumabangon.
00:40Habang ang isa pa, nawalan naman ng malay at nagsuka.
00:43Nakababahala, bakit bigla-bigla at sabay-sabay sila nangisay.
01:03Dali nila kayo ito sa ospital.
01:08Magsumbi na yan.
01:10Tatlong lalaki sa Puerto Princesa City sa Palawan, sabay-sabay na bumagsak at nangisay pa.
01:19Ang itinuturong dahilan, itim na sigarilyo, ano ito?
01:25Nangyari ito sa Puerto Princesa City sa Palawan.
01:29At ang isa sa mga nasa video, Tiga Barangay Mandaragat.
01:3217 anos, menor de edad, pero pumayag siya at ang kanyang pamilya na magpa-interview.
01:39Sa kondisyong itatago ang kanyang pagkakakilanlan, pawagin natin siyang Aaron.
01:45Bibili lang daw sana si Aaron ng sigarilyo nung lapitan siya ng isang lalaki.
01:50Pakilala po namin niyo pero hindi po namin kaibigan.
01:53Sabi niyo, huwag na daw po kami magbibili ng sigarilyo.
01:55Kaya bibigyan niya lang daw po kami ng sigarilyo.
01:58Pero ang sigarilyong inalok daw sa kanya at sa isa pa niyang kaibigan,
02:02hindi raw yung typical na nabibili sa mga tindahan.
02:06Ordinary ano lang sigarilyo, pero kulay itim po siya sa buong piso po.
02:11Dahil unang beses daw ni Aaron na makita ang sigarilyo na yun, naingganyo siya.
02:15Gusto lang po namin tikman yun.
02:17Yung binigay niya po sa amin, may sindi na po.
02:20Yung nag-alok po sa amin siya po yung po nang nag-heats ng sigarilyo.
02:23Sabay, ako po, sunod po yung isang kasama ko.
02:25Pero ilang sandali lang, matapos nila itong hit-hitin.
02:29Yung katawan namin parang nag-aclamps.
02:31Bigla po kami bumagsak.
02:32Hindi na po makontrol yung sarili.
02:33Yung parang yung may pumipigil sa katawan mo.
02:36Uy! Uy!
02:39Dali nila kayo ito sa hospital.
02:41Nakikita ko po maraming tao sa paligid.
02:43Yung katawan lang po yung hindi ko makontrol.
02:45Napili niya magtayo.
02:47Baka magsumbi na yan.
02:49Hanggang sa may dumating na ambulansya para sila'y saklulohan.
02:55Hindi yan sila na aksidente eh.
02:57Mga nakano lang yan.
02:59Ah, tambay lang yan dyan.
03:00Hindi lang lang nagbagsak.
03:02Sabay-sabay pa man din sila.
03:03Si Aeron agad isinugod sa hospital.
03:06Nung nahimas-masan, agad niyang inalala ang itim na sigarilyo na itinahit-hit daw sa kanila.
03:15Ang tanda niya, ang tawag daw sa sigarilyong yun, tuklaw.
03:19Dahil tila may paglayraw talaga itong kamandag.
03:22Ay, the bell smoke.
03:24Sa pagsasaliksik ng aming team na lamang ang hinit-hit di umano ni Aeron,
03:29isang klase ng tabako na tumutubo sa bansang Vietnam na ang tawag tuklaw.
03:35Ang tuklaw po ay isang halaman.
03:37Kaparehas po siya ng ating tabako dito.
03:41Pero ibang species po.
03:42Nicotiana rustica po ang pangalan.
03:45Wala po ito sa Pilipinas.
03:46Ang native na distribution po ng Nicotiana rustica ay sa South America.
03:52Dito po sa Asia, makikita siya, particularly sa Vietnam, sa Bangladesh, saka sa India.
03:57Ang tuklaw po ay ginagamit talaga para sa smoking.
04:01Kung ikukumpara po natin yun sa ordinaryo na sigarilyo,
04:04para siyang nanigarilyo ka ng more than 20 sticks ng sigaret a day.
04:10Sa isang gramo lang po yun.
04:11Sa ganun ka-concentrated, kapag hininga natin siya, didiretso po yun sa utak.
04:16Lolokohin niya yung utak natin para mag-release ng feel-good hormones.
04:21So isa po dito yung tinatawag natin na dopamine.
04:23Kaya po nakaka-addict ang nicotine.
04:26Wala pang batas na nagbabawal ng paggamit ng tuklaw dito sa Pilipinas.
04:31Dahil sa taas ng nicotine content nito,
04:34ang sobra-sobrang paggamit ng tuklaw,
04:37maaring magdulot ng pagsusuka.
04:40Why?
04:40Nagsuka na.
04:41Pagkahilo.
04:43O hindi kaya pagkawala ng malay.
04:46One of the possible side effects could be seizures.
04:49Pag first-time takers,
04:50the toxicity may be more excessive for you
04:54compared to somebody who already smoked nicotine.
04:56Seizure is the hyper-excitation nga of yung mga neurons natin in the brain.
05:00Nagkakaroon din ng changes in yung pag-movement,
05:04consciousness,
05:05even behavior.
05:07When it comes to seizures,
05:08of course we have to bring them to the hospital as quick as possible.
05:12We can lie them to the side
05:14and wait for it to stop.
05:16At the same time, calling for help already.
05:18A typical seizure would last for less than two minutes.
05:21Pero if it's five minutes,
05:23we consider it's tantus epilepticus,
05:25which is a very serious form of seizure
05:28na kailangan i-aggressively na i-manage na natin.
05:31Pero saan nga ba galing ang tuklaw na inalok kina Aaron?
05:37Ang lalaking di umano,
05:39nag-alok nito kina Aaron,
05:41nakausap ng aming team.
05:42Itago natin siya sa pangalang Michael.
05:45Ayon sa kanya,
05:46hindi raw tuklaw
05:47ang kanilang tinit-it,
05:49isang parang tabako
05:50na nakalagay sa botelya.
05:52Himililim po ng euros sa tindahan.
05:54Nagkataon na rin po yun na dumating rin sila
05:56na may dumating na rin isa na may inabot sa amin.
05:58Hindi ko rin po alam kung ano yung ano nun,
06:00pero straightsura lang po kilala ko.
06:02First time lang po ako namin nag-alok sa akin.
06:04Hindi po itim na sa garilyo yung ginamit namin.
06:06Ginamit po namin yung taglas po
06:07na may parang tabako na itim sa loob.
06:09Mga parala lang po sa kung usok na sa garilyo,
06:11parang ganun po.
06:12Pero po yung lasa niya mapait.
06:15So may paglaad po namin
06:16ng mga ilang akbang,
06:18bigla po kami nagbagsak
06:19kasi may nakita na akong tundok
06:20na nagalapit at nagalaki.
06:21Ang pamunuan ng barangay Mandaraga
06:24agad nag-imbestiga.
06:26Wala po siyang maipakitang picture
06:27sa amin during that time.
06:29So kami po yung nag-search.
06:30Pinakita namin sa kanya yung picture na ito
06:33at kinumpirma niya
06:34na ito yung kanilang ginamit.
06:36Ang ipinakita nila,
06:37yung tinatawag nilang vial.
06:39Mala cylindrical test tube ito
06:42na sa loob may damo.
06:43Depende po ito sa magiging content.
06:45Mga ni po itong mas malaki ang adverse effect.
06:48Kung hindi po tayo sanay
06:49sa gumamit ang mataas na nikuting content,
06:51ito po ay very disturbing.
06:54Samantala,
06:55habang ginagawa ang ulat na ito,
06:57ayaw pang magbigay ng opisyal na pahayag
06:59ang mga otoridad
07:00kung tuklaw o vial ba ang sanhi
07:03ng pangingisay ng mga binata.
07:05Lalo't wala silang na-recover
07:07na ebidensya.
07:08Hindi pa po natin tukoy yung laman.
07:12Meron na po tayong mga leads.
07:14Hindi lang po natin
07:15may debulge yung ibang information.
07:17At after po na makompleto natin
07:19yung ating investigation,
07:20ay papaalam po natin
07:21sa ating mga kababayan
07:22kung ano po talaga
07:23yung nilalaman itong vial
07:24at itong sigarilyo.
07:25Yung dalawang minor yun po
07:27ay nanindigan na ito
07:28ay kulay itim na sigarilyo.
07:30Ang isa naman,
07:32ay umamin siya
07:32yung item na yun talaga
07:34ang ginamit nila.
07:35Ang tatlo,
07:36isinailalim sa drug test.
07:38O napagalaman po namin
07:39na dalawa ang negatibo
07:43at isa yung positibo.
07:45Magkakandak po kami
07:46ng mga intelligence
07:47sa operasyon.
07:48I-identify po namin
07:50kung sino po ang
07:51nagpapadala,
07:52nagpapakalat
07:52nito mga bagay na ito.
07:55Hihingi rin po kami
07:55ng tulong
07:56sa iba't ibang government agencies
07:58upang maiwasan na po,
08:00maeradicate na yung
08:01pagpasok at pagkalat
08:02ng mga ganitong
08:03bagay dito sa
08:04lungsod ng Puerto Princesa.
08:05Bukod pa sa pag-alok,
08:07di umano ng suklaw
08:08na pag-alaman
08:09ng aming team
08:09na may iba pang reklamo
08:11laban kay Michael.
08:12Una, nariyang pinagbantaan
08:14di mano niya
08:15ang uploader
08:16ng nagviral nilang video.
08:20May nagtitreat sa akin.
08:21May nagchat sa akin
08:22na isa sa mga
08:24nangisay
08:24na pinapabura
08:26yung video.
08:27Ang nakipag-usap ako
08:27na huwag idamay
08:28yung pamilya ko.
08:29Nag-blatter na agad ako.
08:31Wala po akong binabanta doon.
08:32Sinabi ko po sa akin
08:33ano,
08:33padilit na lang po
08:34ng video.
08:35Marami po yung chat na yun.
08:36Anong pinagsabi niya sa akin.
08:37Nag-take do po
08:38ng marijuana,
08:39ganun sabi niya.
08:39Hinihira po siya yun.
08:41At sa video
08:42na kuha sa kanila,
08:43makikitang si Michael
08:44may gamit na motor
08:46na di o mano
08:47nakaw.
08:50Nakilala kasi ito
08:51ng mismong may-ari
08:52nang nakapanood sa video.
08:54Nakonfirm po natin
08:55na nakaw po yung motorcycle.
08:57Siya po ang suspect
08:58according po doon
08:59sa ating mga witnesses.
09:01So, siya po
09:01ang papailan natin
09:02ng kaso.
09:03Di rin po alam
09:04na nakaw po yan eh.
09:05Gingbiligo po siya
09:06sa online lang rin.
09:07Gingbiligo po ng 8-10.
09:08Nagtaka rin ako
09:09ba't bininta niya
09:09ng ganong kamura?
09:11Sa ngayon po
09:11is nakuhanan na po natin
09:13ng statements
09:15yung mga witnesses
09:16and for filing na po
09:18yung paso natin
09:20ng motor napping.
09:24Tana po,
09:24hindi na maano
09:25ng ibang bata.
09:26Hindi na nila
09:26take man yung sigarilong ganun.
09:28Huwag tayo basta
09:28take ng take
09:29ng kung ano-ano.
09:30Huwag basta-basta
09:31sumama
09:32sa mga kaibigan
09:33na hindi sila sigurado.
09:37Usok
09:37na inakala nilang
09:39laro.
09:40Apoy pala
09:41ng kapahamakan.
09:43Dali nila kayo
09:43sa hospital.
09:45Kaya bago
09:46magpadala sa tukso,
09:48maging babala
09:48sana ito.
09:50Uy!
09:51Uy!
09:52Sa maling uso
09:54at maling mga kasama
09:55ang isang
09:56hit-hit lang.
09:58Ay!
09:59Nagsoka na.
09:59Pwedeng maging
10:01kuling
10:02hininga.
10:03Kamagsumbi na yan.
Comments