00:02Sa Bulacan, matatagpuan ng isang irrigation project na ipinatayo ng National Irrigation Administration, ang Bulo Small Reservoir Irrigation Project.
00:15Sa project information mula sa NIA, nakasaad na January 2014 hanggang April 2022 ang implementing schedule ng proyekto.
00:24Ang halaga nito, mahigit P990 million na binubuo ng dalawang pasilidad, ang dam component at ang irrigation component.
00:35Layunin ang proyekto na mabigyan ng patubig ang mahigit 570 hectares ng agricultural land sa bayan ng San Miguel at
00:43Doña Remedios, Trinidad.
00:45Mahigit tatlong daang magsasaka naman ang makikinabang sa proyekto.
00:51Pero nang bisitahin ito ng reporter's notebook, ito ang aming naabutan.
00:57Mababaw na level ng tubig sa dam at ilang spillway o daraanan ng tubig papunta sa mga sakahan.
01:04Tuyot na ang lupa at natabunan na rin ang damo.
01:10Bagay na inireklamo ng ilang magsasaka sa lugar.
01:19Yung nakikita ninyong parang tulay na yan, yung infrastruktura na yan, yan yung dapat dadaluyan ng tubig mula sa dam
01:27na ito hanggang sa mga sakahan.
01:29So para siya nga delivery route hanggang sa mga sakahan.
01:32Pero ang problema, hindi naman daw naabot ng patubig ang ilang sakahan na beneficaryo ng proyekto.
01:40So ito yun, bahagi ito ng irrigation canal.
01:43Mula dun sa dam, dito dapat dadaloy yung tubig hanggang sa mga sakahan.
01:48Pero ang sabi kasi, nung mga magsasaka dito, makitid na itong irrigation canal.
01:54Kung titignan nyo nga ngayon, parang natabunan na eh ng mga lupa, mga damo, natakpan na yung irrigation canal.
02:03Ang nangyari daw kasi, dahil mas mataas yung lupa dito sa gilid nitong irrigation canal, nagkaroon ng erosyon.
02:12So yung lupa, dito sa gilid ng irrigation canal, nagpupunta dito sa canal.
02:18Kung titignan nyo nga dito sa ilalim, ayan, puro lupa na.
02:21Ito, puro lupa na rin ito eh.
02:24Puro lupa na.
02:25So hindi natin alam kung magkatubig, eh kung madadaanan pa ito ng tubig.
02:33Kasamang magsasakang si Marian Martin, pinaybay namin ang iba pang bahagi ng proyekto.
02:40Una naming narating ang zone 6.
02:43Kapansin-pansin na halos magbitak-bitak at natuyo na rin ang mga sakahan.
02:50Kung mapapansin nyo po, nakatapak po tayo dito sa mismong canal ng patubig na nanggagaling po dyan sa Bulo Dam.
03:00Nung nakaraan po, dumadaloy pa siya.
03:04Okay naman po, nasupply yan naman nung umuulan pa sa kanitong nakaraang cropping.
03:09Pero kung nakikita nyo po, tuyot na.
03:12Wala na pong daloy.
03:14Hindi na po kaya.
03:15Siyempre po, ang magsasaka natin ngayon, walang hanap buhay.
03:20Dahil ang pangunahin po natin kasing ano dito, pagsasaka, paggugulay, yun po ang kabuhayan ng mga taga-malibay.
03:29Sumunod naman naming puntahan ng zone 3, kung saan matatagpuan ang sakahan ni Marian.
03:36Sa bahaging ito, nagbitak-bitak na rin ang lupa at tuluyan ng hindi dinadaluyan ng tubig.
03:44Ito ho, may simento pa to.
03:46Meron pa po yan. Ganyan lang po, ma'am, siya kababaw.
03:49Ay, ang babaw!
03:50Opo, pero ang lalim po nang hinukay nila, lalo po dun sa tapat na yun.
03:54Hanggang sa marating namin ang dulong parte ng proyekto.
03:58So, ang nilalakad natin ngayon, yung hanggang dulo.
04:01Bandang dulo na kasi ito eh, ng irrigation canal.
04:04Aabotin natin hanggang dun sa dulo.
04:07Hanggang banda dun lang daw eh.
04:09Pero kung titignan mo, tingnan mo naman ito, hindi na mukhang irrigation canal, o.
04:13Natakpan na ng mga damo at saka ng mga lupa.
04:17Hindi na siya mukhang irrigation canal.
04:19Kasi hindi naman na po siya inaabot ng tubig, ng flow ng canal, galing sa dam.
04:25E di hindi nyo na ito mapapakinabangan.
04:27Hindi po talaga pinakinabangan, una bis.
04:29Wala po kami naging pakinabang dyan.
04:34Mahigit 990 milyon pesos, o halos isang bilyong piso,
04:38ang pera ni Juan na ginamit para gawin ang irrigation project na ito.
04:43Matagalinin tayo ng mga magsasaka na matapos ang irrigation project na ito.
04:47Sinimulan noong 2014, at natapos lang noong 2022.
04:51Ang masaklap, nang matapos ang proyektong ito, higit sa kalahati,
04:56ng mga magsasaka na dapat ay nakikinabang dito sa proyektong ito,
05:00ay hindi naman nakikinabang.
05:04May ilan pang sakahan na malapit sa proyekto,
05:07ang hindi man lang daw na daraana ng tubig na nagmula sa mga irrigation canal.
05:16Kaya ang magsasakang si Margie, na ilang kilometro lang ang layo mula sa proyekto.
05:21Sa maliit na sapa na ito, umaasa ng patubig para sa mga pananim na talong.
05:27Wala po dito hanggang dito, as in, dito po sa gulayan.
05:32Doon naman po sa kabila, sasali namin sa tabon para makarating doon sa isang lot namin.
05:39Para matubigan.
05:40Ito po ma'am, ang kinukuha na namin, yung pong taas na yan.
05:45Kinailangan niya para gumastos ng mahigit limang libong piso
05:48para makabili ng motor na ginagamit sa patubig.
05:53Kinukuha na po namin ang tubig, electric motor po ginagamit namin, di kuryente.
05:58Ito po sa baba, sa may gilid ng ilog,
06:02papunta po doon sa aming gulayan,
06:04iniaakyat po ng electric motor.
06:08Kaya laking panghihinayang ni Margie na ang proyekto ang abot kamay na sana nila,
06:13hindi naman lubos na mapakikinabangat.
06:17Bawas din po sa mga pangailangan ng gulay.
06:20Eh, kamahal-mahal naman po ng pataba, kamahal ng gamot.
06:23Sana po maabot yung aming gulayan para maaluan ang magiging ano sa amin ng tubig,
06:31hindi mamumorblema.
06:33Ang tanong, sa kabila ng halos isang bilyong pisong pondong inilaan para sa proyekto,
06:40bakit marami pa rin sa mga dapat sanay-benepisyaryo,
06:44hindi pa rin ramdam ang ipinangakong ginhawa ng proyekto?
06:50Pinakita namin sa isang structural engineer ang disenyo ng proyekto.
06:55Yung passing roller coaster by principle,
06:58para sa akin dapat yung elevation ng spillway natin o aqueduct,
07:04theoretically, pababa parang flow ng tubig.
07:08Kung meron mang portion na tumaas, dapat may bomba.
07:12So, ang suggestion ko,
07:14i-review din yung elevation eh,
07:16itong spillway, yung aqueduct natin,
07:18kung nakatugon ba rin sa plano.
07:21Pusible rin daw na naka-apekto ang disenyo ng proyekto,
07:24kung bakit hindi naaabot ng patubig,
07:26ang mga dapat na pupuntahan nito.
07:29Una-una, dapat rebuhin yung plano kung dapat bumaba o tumaas yung tubig.
07:33Kasi kung bababa yan,
07:36I don't see any natural way para tumaas nila.
07:38Unless may pump dun.
07:39Merong mechanical pump para i-taas yung tubig.
07:43Which I don't think nagagawin baso-base sa design.
07:47Sa isinagawang pagdinig sa Senado para sa proposed 2026 budget ng NIA,
07:52isa ang Bulo Small Reservoir Irrigation System sa mga pinag-usapan sa Senado.
07:58Bukod kasi sa inilaang mahigit 900 million pesos sa konstruksyon ng proyekto,
08:05kinailangan pang gumastos ng karagdagang 50 million pesos
08:08para sa pagre-repair ng mga nasirang bahagi nito.
08:12Makalipas lang ang isang taon,
08:14matapos ideklarang completed ang proyekto.
08:1850 million pesos for a certain repair.
08:22At yung nakita niyo sa video, palitada lang.
08:25Ganoon ba tayo gumastos ng pera ng gobyerno?
08:2750 million, patsi-patsi lang.
08:29Nakita niyo naman, tinusok lang ang farmer.
08:32Yung pinag-repair niyo, bumuhos na agad yung tubig.
08:3550 million pesos na agad yun.
08:37Sa naging pahayag naman ni NIA Administrator Eduardo Guillen,
08:41sa isang programa ng GMA,
08:43pinaliwanag niya kung bakit kinailangang maglabas ng karagdagang 50 million pesos.
08:48Ang nangyari lamang po kasi noong 2021,
08:52yung bagyong karding, bumagyo po.
08:54At may nasira po na portion ng irrigation.
08:57Yung kanal lang, yung pong mga project po ng NIA.
09:00Kami po yung nasa front line kumbaga,
09:03dahil ang dam natin nasa ilog.
09:05Ang irrigation natin, siya ang nagiging drainage kapag may bagyo.
09:10Pag napatunayan, napatsi-patsil ang ginawa,
09:14someone has to resign.
09:16Are you willing to resign?
09:18Challenge taken.
09:19Yes, sir.
09:19Good.
09:21Ano ba yung mga naging problema?
09:22Kasi po, naging problema nga, maraming katas.
09:26Tapos yun nga po, nagka-problema.
09:29Sabi nila, i-re-repair nila.
09:30Nirepair naman po.
09:31Pero sa observation ninyo,
09:33nung nirepair,
09:33nagli-leak pa rin pa o hindi na?
09:35Parang mayroon pa po.
09:37At pagka may leak po,
09:38ano yung resulta yun?
09:40Eh, nasasayang lang din po ang tubig.
09:41So kayo ba yung nanghihinaya?
09:43Doon sa ginastos na pera ni Juan
09:46para dito sa proyektong to.
09:48Yes po, napakalaking halagang pera noon.
09:51Para po makatulong malang dito sa mga magsasaka.
09:55Eh, pero nagagalak rin po kasi kami
09:57kasi nagkaroon nga kami ng ganito.
09:58Kaya lang.
09:59Hindi nga po lahat nakikinabaw.
10:01Hindi po lahat na...
10:03Yun po talaga ang totoo.
10:13Yun po talaga ang totoo.
Comments