- 7 weeks ago
- #reportersnotebook
Aired (April 11, 2026): #ReportersNotebook: “Nakatenggang Gusali”
Sa Calumpit, Bulacan, isang sports at convention center na nagkakahalaga ng mahigit ₱140 milyon ang nakitang abandonado at tinutubuan na ng halaman. Sa Batangas naman, isang livelihood center na natapos nang itayo noong 2004 pa ang nananatiling walang operasyon matapos ang mahigit dalawang dekada.
Paano humantong sa ganitong sitwasyon ang mga proyektong pinondohan ng pera ng bayan? Ang buong detalye, alamin sa video. #ReportersNotebook
Sa Calumpit, Bulacan, isang sports at convention center na nagkakahalaga ng mahigit ₱140 milyon ang nakitang abandonado at tinutubuan na ng halaman. Sa Batangas naman, isang livelihood center na natapos nang itayo noong 2004 pa ang nananatiling walang operasyon matapos ang mahigit dalawang dekada.
Paano humantong sa ganitong sitwasyon ang mga proyektong pinondohan ng pera ng bayan? Ang buong detalye, alamin sa video. #ReportersNotebook
Category
😹
FunTranscript
00:04Sa tuwing magtatayo ng ilang proyektong infrastruktura ang gobyerno,
00:10milyon-milyong piso ang inilala ang pondo.
00:14Pero paano kung ang mga pasilidad na dapat pinakikinabangan ng publiko,
00:20iniwan namang nakatiwangwang at abandonado?
00:26Sa kalumpit bulakhan, isang gusali na magsisilbisa ng Sports and Convention Center ang pinanong itayo.
00:33Pero kapansin-pansin na unti-unti nang nasisira ang ilang bahagi nito.
00:41Ginapangan na rin ang mga damo at halaman ng labas at loob ng gusali.
00:46Ang proyekto kasi inabandon na at iniwang nakatiwangwang.
00:51Ang kabu ang inilaang pondo, mahigit 140 million pesos.
00:57Kung nagawa na po yan ngayon, edi sana po nagagamit na po ng kagaya ng atleta.
01:02Sa Batangas City, matatagpuhan din ang isa pang proyekto,
01:06ang Batangas Provincial Livelihood Center para pwestuhan sana ng mga naghahanap buhay ng mga residente.
01:14Pero mahigit dalawang dekada na ang nakararaan mula ng itinayo ito.
01:19Hanggang ngayon, hindi pa rin napakikinabangan ang Livelihood Center.
01:26Ang inilaang pondo, 237 million pesos.
01:31Baay, talagang malaki ang aking pangihinayang.
01:34Sayang lang arin building na arin.
01:36Kasi mula ng tinayo ay hindi malang baga talagang total napakinabangan.
01:42Paano humantong sa ganitong sitwasyon ang mga proyektong pinunduhan ng pera ng bayan?
01:56Kung daraan sa kahabaan ng kalumpit Pulilan Road sa Bulacan,
02:02kapansin-pansin ang isang gusali malapit sa highway.
02:05Sa inisyan na impormasyon na aming nakuha, abandonado ang istruktura at ilang taon nang nakatingga.
02:12Ito ang Kalumpit Sports and Convention Center.
02:17Sa labas, makikitang ginapangan na ng damo ang mga pader.
02:21Bubunga din sa harapan ng mga poste at nakausling mga bakal.
02:29Sa loob, agaw pansin naman ang hindi tapos na mga bintana.
02:36Mga putas sa pader, nakausling mga bakal.
02:41At malaking butas sa bubong ng gusali.
02:45Ginawa na rin itong paradahan ng ilang mga sasakyan.
02:50Habang sa likurang bahagi, makikitang humiwalay na ang slab o ang makapal na simento.
02:58May malalaking bitak na rin sa sahig.
03:022021 ang simulang itayo ang Sports and Convention Center.
03:06Kalumpit LGU ang nagpatayo nito sa pamumuno ni Nooy Mayor Jesse De Jesus.
03:11Layon itong magsilbing pangunahing pasilidad para sa malalaking pagtitipon at aktibidad sa bayan ng Kalumpit.
03:19Pero dahil hindi ito natapos, wala ni isang okasyon ang idinaos dito.
03:25Lumalabas na naipatayo ang pasilidad sa ilalim ng walong kontrata.
03:30Idagdag pa ang dalawang phase ng landfilling at pagbili ng lupa.
03:36Ang kabu ang inilaang pondo. Mahigit 140 milyon pesos.
03:43Ang problema, nananatili itong nakatiwangwang at hindi napakikinabangan.
03:57Isa sa mga dapat sanay-benepisyaryo ng Sports and Convention Center ng Kalumpit ang mga atleta ng bayan.
04:04Tulad ng grade 8 student at track and field player na si Jacob Paes.
04:09Dalawang taon na mula nang makahiligan niya ang pagtakbo.
04:12Sa pagtakbo po, ano po lahat, kahit ano lang po, damit, cycling, tapos kahit wala pong sabatas.
04:19Ito po yung sabatas na ito, ano lang po ito.
04:21Hiniram ko lang po ito sa kakilala. Hiniram ko po siya kasi kailangan po namin ng spike shoe.
04:26Mula noon, makailang beses at kung saan-saan na nakipagtagisan bilang atleta si Jacob.
04:33Nakasungkit din siya ng mga medalya sa palarong pambansa.
04:37Ito po yung mga medal na naipon ko sa dalawang taon na pagiging atleta ko po.
04:41Then ito po yung nakawa ko po na kakagaling na po ng regional meet, 2026.
04:46Ito po yung tatlong medal.
04:48Tapos ito po yung pinakahuli kong nakuha.
04:51Tatlong medal po sa palarong pambansa.
04:54Dahil sa pagiging atleta sa kanilang eskwelahan, malaki raw ang naitulong nito sa kanilang pamilya at sa kanyang pag-aaral.
05:01Yung school po, nagbibigay po ng suporta sa mga player na kagaya ko.
05:04Nagbibigay po sila ng allowance, pamasahe, pagkain.
05:07Nag-offer po sila na bibigyan daw po nila ako ng scholarship para makapag-aaral po ng libre.
05:12Yung malakang bagay po din kasi tulad niyan, hindi na ako nag-iisip ng pambaon-baon niya.
05:18Ang nagiging pa-prem niya po niya, yung ginagamit po namin sa pang-araw-araw po namin, gastusin.
05:25Kaya napakalangang bagay po.
05:28Hindi biro ang training ng mga track and field player tulad ni Jacob.
05:32Napakahirap mo talaga.
05:33Ang gising po namin ay as-quatro.
05:36Yung training po namin, Monday to Friday.
05:39Yung pahinga lang po yung Sabad at Linggo.
05:42Then, pagtapos po ng training, noong gabi po na yun,
05:45tsaka lang po nag-review, nag-aaral.
05:48Ang problema, hirap na nga sila sa training.
05:51Wala pa silang maayos na pasilidad para makapag-ensayo.
05:56Nag-training po ako sa school, pero sa school po hindi po enough yung space.
05:59Minsan po sa Malolos Complex, sa Malolos, ano po, yung open field po doon.
06:04Kung dito po manggagaling, mga ano lang po, dalawang sakay.
06:07Ako po, mamasaya pa rin po.
06:08Kalsadya, yun po yung pinaka-option namin.
06:11Pero ano po, malapit sa aksidente.
06:17Hindi niya tuloy maiwasang maghinayang sa proyektong nakatiwangwang na sila sana ang nakikinabang.
06:25Kung nagawa na po yan ngayon, edi sana po nagbabamit na po ng kagaya namin atleta.
06:30Hindi na po kami nahihirapan sa pagbiyahe-biyahe, maghanap po ng pantitrainingan.
06:39Nagpaunlak sa amin ng panayam ang dating mayor ng kalumpit na si Dr. Jesse De Jesus.
06:44Kung makikita po niyo yung lugar na ito, paluwang po ito.
06:48Kung saan magkakaroon ng park, napapamasyalan ang paligid nito.
06:53Pwede mag-sumba, pwede dyan mag-jogging, mag-family bonding, pwede po dyan.
06:59Dahil ito isang magiging, supposed to be, magiging park.
07:02Ang tanong, bakit nga ba hindi tapos at hindi nagamit ang sports and convention center na ipinagawa ng LGU?
07:10Kulang po sa pondo. Kagaya po kanina, nagkaroon na ng site development, nagsakapagsimula na tayo.
07:17Yung natitirang loan sa pondo na 50 million, nalagay lang ito sa foundation system kasi pilote po yun eh.
07:26Pag nagtayo ka nito, tinayo mo ito, you need more than 150 million.
07:31But we only have the remaining 50 million from the loan and we have the municipal fund of 25 million
07:40para maipagpatuloy yung phase 2A and phase 2B.
07:45Term ko ay June 30, 2022 lang. Hindi ito natapos.
07:51So ang programang ito ay nakahanda, nakaprograma na ipagpatuloy sana ng susunod na administrasyon.
08:03Sinubukan namin kuna ng pahayag ang kasalukuyang administrasyon ng Kalumpit LGU.
08:08Pero tumanggi silang magbigay ng pahayag dahil iniimbestigahan na rao ng Commission on Audit ang Kalumpit Convention Center.
08:15Pero sa mga dokumentong ibinigay ng Kalumpit LGU, nagsagawa raw sila ng technical at financial audit sa sports at convention
08:23center.
08:24Sa imbesigasyon ng kasalukuyang LGU ng Kalumpit, natuklasa ng ilan umanong irregularidad tulad ng paniningil at pagtanggap daw ng kontraktor
08:33ng bayad para sa mga gawain hindi naman natupad.
08:36Nagsimula rin daw ang proyekto ng walang building permit.
08:41Dagdag pa rito, nakita rin daw ng LGU na depektibo ang convention center.
08:46At sumopra din daw ang naibayad sa kontraktor ng nasa mahigit P50 million pesos, ayon pa rin sa nakuha naming
08:54dokumento.
08:55Kaya naman sa kanilang desisyon, inirekomenda nilang i-terminate ang lahat ng kontrata.
09:01I-blacklist ang joint venture ng dalawang kontraktor na Adim Reconstruction at Zacarias Enterprise na nasa likod ng proyekto.
09:09At ipinag-utos din na ibalik ang mahigit P9 million pesos, P491,000 pesos at P6.3 million pesos na
09:19pondo.
09:20Paliwanag naman ng dating alkalde.
09:23So after June 30, 2022, ang kontraktor ay hindi pa nakakasingil nang dapat masingil niya.
09:32More or less, 16 million.
09:34Ngayong time na ito, we are answering COA findings and we are very sure to come up with the answer
09:44para dumating yung time.
09:47The COA will find out there are no irregularities in the implementation of the program.
09:54Joint venture ng Adim Reconstruction at Zacarias Enterprise ang nasabing proyekto.
10:00Nagpaumbak sila ng panayam.
10:02Lahat po ng sinasabi po nun ng current administration po, nagko-comply po ako.
10:11Sinusunod ko po ang mga gusto nila.
10:13Yung po case na yan, sinabmit na po namin sa COA.
10:19Kasalukuyang po ay sinasagot pa po namin.
10:22Ipresent pa po namin sa kanila aming kasagutan.
10:25Hindi na bago ang mga ganitong klase ng proyekto ng gobyerno na itayo, ginastosan ng Pondo ng Bayan.
10:34Pero hindi napakinabangan.
10:47Taong 2007 ang itayo naman ang Batangas Provincial Livelihood Center o BPLC.
10:53Nasa halos dalawang ektarya ang lawak ng BPLC na nakatayo sa tabi mismo ng Batangas Port.
10:58Ipinatayo ang gusali para pwestuhan ng mga naghahanap buhay ng mga residente na napaalis ng Palawaki ng Batangas Port.
11:07Ayon sa COA, June 2003 nang simulang itayo ang tatlong palapag na gusali sa panahon ng panunungkulan ni Noe Governor
11:15Hermilando Mandanas.
11:18Makalipas ang isang taon, idineklarang tapos ang proyekto.
11:22Pero wala ni isang tindahan na mga target na benepisyaryo ang nag-operate.
11:29Taong 2018, ang una itong bisitahin ng Reporter's Notebook.
11:32Dahil nga hindi na may maintain itong struktura, kinakalawang na yung ibang bahagi ng gusali.
11:37May mga crack dito, mga crack doon.
11:39Ang poste, kita nyo, nakatumba na.
11:42Pader, puno rin ang crack.
11:44Base pa rin sa report ng COA, ginastusan ito ng 237 million pesos ng probinsya ng Batangas na inutang sa
11:52isang bangko.
11:55Noong 2018, may mga inabutan kaming nagtitinda sa ibabang bahagi ng gusali.
12:00Ito po ang dinat na namin. Hindi ko siyempre kami muna ang gagamit.
12:04Habang wala pang pinaplano sa i-Governor para dito.
12:07Dahil hindi na pakikinabangan, unti-unti na rin nasisira ang ilang bahagi ng proyekto.
12:17Matapos ang walong taon, inabutan naming nakatingga pa rin at mas marami ng sira ang istruktura.
12:28Ilang mga bintana na ang nasira at nawala.
12:32Nangalawang at sira na rin ang mga linya ng kuryente.
12:36Mas marami ng mga bitak sa pader.
12:39Ang mga palikuran, sira-sira at tungkab na rin.
12:44At ang roof deck, tinubuan na rin ang halaman.
12:48Ang istruktura, mas naluma na.
12:50Ang inabutan namin noong mga residente na nagtayo ng mga tindahan sa labas ng gusali, pinaalis na rin daw.
12:58Ang aming dinatnan, ilang mga nakaparadang sasakyan.
13:05Sa harapan ng gusali, may ilang nakatirang mga residente.
13:08Ang iba sa kanila, ang mga dapat sana ay beneficiary ng livelihood center.
13:13Kaya kami po'y nangihinayang dahil maganda na sana ang pwesto at maganda na ang tayo na wala pa.
13:20Kung nabuksan po yan at natuloy, kami po ay may pwesto din yan na kukuha kami para makapagtinda ako ng
13:26aking hanap po na pagtitinda ng isda.
13:30Nakilala rin namin si Mary Lou. Isa siya sa mga nagtinda noon sa labas ng gusali.
13:35Hindi namin alam kung ano yung sistema, bakit kami ay alis hindi yan at kaso tasaraduhan yung terminal 3.
13:42Kaya ang ginawa sa amin, kami pinalabas din ni sa karsada na wala na yung mga tao.
13:49So, sabi ay, arin na daw ang gagawin daan.
13:53Tapos nung ginaba ng arindaan, tatlo din lang yata na taon.
13:57Pinasaraduhan naman, yun naman ang binuksan.
13:59Kaya hindi na namin maintindihan.
14:06Makalipas ang ilang taon, unti-unti raw tumamlay ang kanilang hanap buhay.
14:14Binakuran daw kasi ang likod ng Livelihood Center.
14:18At mula noon, wala na mga pasaherong dumaraan sa gusali hanggang ang kanyang tindahan, tuluyan nang nagsara.
14:26Ayan, nandi dito yung, ayan, ang mga paninda ko.
14:30O, nakatambak na lang na ganyan.
14:32Ang aking mga paninda, halos hindi ko na maipagbili.
14:36Oo, kaya nga ako'y naiiyak nalaan din.
14:39Kasi hindi ko nga alam kung paano ko ipagbibili itong mga pinamuhunanan ko nga para nga ako'y kumita.
14:46Ganito lang ang nangyari.
14:48Baka dadating ang araw, may expert na maipagbili ko pag ito.
14:54Hindi namin nga alam kung ano ang sistema ang aming kakarapin din eh dahil wala namang nakikipag-usap sa amin
15:02para kami ilagay sa tama, sa ayos.
15:06Dekada na ang lumipas pero hindi pa rin mawala ang kanilang panghihinayang.
15:11Sa gusaling dapat sana'y nakatutulong sa kanilang kabuhayan.
15:16Pag kami nga tinitingnan nga namin yung building na yan, sayang lang arin building na arin.
15:21Kasi mula nung tinayo ay hindi malaang talagang total na pakinabangan.
15:26Pinuntahan at pinadalhan namin ng sulat ang Kapitulyo ng Batangas para kuhanan sila ng pahayad.
15:32Pero busy raw ang kanila mga tauhan sa ngayon at wala pa raw pwedeng makaharap sa amin.
15:37Pero una nang nagbigay ng panayam si Governor Mandanas noong 2018.
15:41Kasi pag alis ko yung sumunod sa akin, hindi na rin itinuloy.
15:47So pagbalik ko dito, ganun pa rin.
15:51Well, it was worse, yung building.
15:54So one of the first things we did, first six months, nilinis, inayos, and then we tried it.
16:01We got the help of somebody from Divisoria and from Baclaran to sample, you know, for yung mga ganon.
16:11And we gave employment immediately to the vendors.
16:15We gave them space inside.
16:17Walang renta.
16:19Para lang testing muna.
16:24Para sa isang engineer, may epekto sa integridad ng pasilidad kapag matagal itong nakatiwangwang.
16:30Also whether the structural element may be severely affected,
16:35pwede ma-penetrate ng water yung mga structural member mo,
16:38hindi naman siya denesigned.
16:40Para sa ganoon, it will take years na ganoon siya naka-expose.
16:43So kailangan ng re-evaluation.
16:45And pag nag-re-evaluation, if we found out na nag-disintegrate or na-reduce ng strength,
16:51sunod doon is retrofitting.
16:52Maraming bagong pundo naman yung nasayang.
16:55Sa hirap ng bansa natin, mas maraming fund na dapat napuntahan
16:59kaysa mag-start ka ng product na hindi mo kain tapusip.
17:07Kung may mga inabando na, may mga proyektoring delayed
17:11o nakuhuli sa target date na matapos ito.
17:16Sa Amparo Rotonda area ng Caloocan City,
17:20isang multi-purpose building ang itinatayo.
17:23Sa notice of award na nakuha ng reporter's notebook,
17:26Metro Manila 3rd District Engineering Office
17:28ng Department of Public Works and Highways o DPWH
17:31ang proponent ng ginagawang pasilidad na isang covered court.
17:35Sa transparency portal ng DPWH,
17:38lumalabas na mahigit 50 million pesos ang halaga ng proyekto.
17:42February 2025 naman ang contract effectivity date.
17:46Nagmula ang pondo sa 2025 General Appropriations Act o GAAP.
17:51January 2026, ang target completion date ng multi-purpose building sa Caloocan City.
17:58Nangpuntahan ng aming team noong January,
18:01ongoing pa rin ang construction.
18:04Nakipag-ugnayan kami sa DPWH para sa ibang detalya ng proyekto.
18:09Yung construction noong Amparo Rotonda covered court
18:12will provide yung safe venue for sports,
18:15community activities,
18:17and public gatherings in Caloocan City,
18:19while also serving as a temporary evacuation facility during emergency.
18:27Inaalam din namin kung ano mga dahilan ng delay sa construction.
18:30Yung Phase 2, dapat mag-istart siya ng February 2025.
18:35Dahil nga hinihintay yung completion ng Phase 1,
18:38which is September, so nag-istart siya.
18:40And then, nagkaroon ng other issues tungkol dun sa construction of drainage.
18:46Nahold ulit siya noong November same year 2025.
18:49And nag-istart lang ulit yung Phase 2 ng February 2026.
18:53Yung sa Phase 1 kasi is nagkaroon talaga ng delay.
18:56May konti pa silang hindi nagawa.
18:58And then, naabutan na nga ng medyo tag-ulan na.
19:01May mga shortage na rin ng mga manpower, ganyan.
19:04Sa dokumentong ibinigay ng DPWH,
19:07November 2026 na ang revised completion date ng proyekto.
19:12Wala sa original target date na January 2026.
19:15Mahigit 7.6 million pesos na rin ang nagastos na pondo
19:19o advance payment para sa proyekto.
19:22Jose Chris Builders, ang contractor ng nasabing
19:26multi-purpose building.
19:28Binabantayan po namin araw-araw yung mga project.
19:30May mga naka-assign po tayo diyang mga project engineers.
19:34Yung mga delay po ay may mga penalties po yan
19:37na ibibigay po natin sa kanila.
19:42Pinuntahan namin ang opisina ng contractor
19:44para kunan ang pahayag.
19:45Naruwala pa rin silang tugon.
19:48Mananatiling bukas ang reporter's notebook
19:50para sa kanilang magiging pahayag.
19:56Ngayong marami na ang uma-aray
19:59dahil sa patuloy na pagtaas
20:01ng presyo ng mga bilihin at serbisyo,
20:05nakapanghihinayang na may mga proyektong
20:08pinunduhan ng milyon-milyong piso.
20:11Pero ngayon ay nakatiwangwang
20:14at hindi napakikinabangan.
20:17Kaya dapat lang na patuloy tayong
20:20maging mapagmatsyag at magbantay
20:22dahil ang bawat piso na ginastos dito,
20:26pera ng bawat mamamayan.
20:28Hanggang sa susunod na sabado,
20:31ako si Mackie Pulido
20:32at ito ang Reporter's Notebook.
Comments