00:00Şimdi şu yakın zamanda yaşadığımız İran krizi var ya, aslında bu sadece bir manşet haberi değil çok daha fazlası.
00:07Dünyanın nasıl işlediğini, o kimsenin yazmadığı ama herkesin bildiği soğuk kuralları anlamak için adeta bir laboratuvar gibi.
00:15Birlikte devletlerin eylemlerini ahlakın değil saf gücün nasıl şekillendirdiğini adım adım göreceğiz.
00:22Peki hiç düşündünüz mü devletler neden bir şey söyler de tam tersini yapar?
00:27İşte bütün bu analizin kalbinde yatan soru tam olarak bu.
00:31O söyledikleriyle yaptıkları arasındaki devasa uçuruma bakacağız ve küresel siyaseti asıl neyin yönlendirdiğini, yani o kapalı kapılar ardında dönen hesapları
00:41anlamaya çalışacağız.
00:43Hadi o zaman ilk konumuzla başlayalım. Sözler ve eylemler.
00:46Ve aralarındaki o büyük, o devasa uçurum.
00:50Son zamanlardaki İran gerilimi bu durumu o kadar net gösterdi ki resmen ders niteliğindeydi.
00:56Şimdi duruma bakınca ilk akla gelen şey ne?
01:00Tabii ki iki yüzlülük demek.
01:02Ama durun iş o kadar basit değil.
01:04Bu durum aslında ahlaki bir zayıflıktan falan kaynaklanmıyor.
01:08Tamamen stratejik bir zorunluluk.
01:10Ve arkasında çok daha soğuk, çok daha ince bir hesap var.
01:14Gelin şimdi o hesaba biraz daha yakından bakalım.
01:17Şimdi şu devletlerin ideolojilerle, yüce ilkelerle hareket ettiği fikrini gelin bir kenara bırakalım.
01:25Çünkü uluslararası ilişkiler sahnesinde, inanın bana, geçerli olan tek bir paradirimi var.
01:31O da güç.
01:32Peki bir ülkenin dünya sahnesinde sesini duyurabilmesi, yani sözünün dinlenmesi neye bağlı?
01:40İşte bu analiz bize şunu söylüyor.
01:43Mesele haklı ya da haksız olmak değil.
01:45Mesele kendine yetebilmek ve güç sahibi olmak.
01:49Yani askeri ve ekonomik olarak kimseye muhtaç olmamak.
01:52Bu kadar basit.
01:54Hatta artık o bildiğimiz yumruğunu masaya vurarak sonuç alma dönemi de yavaş yavaş bitiyor gibi.
02:00Düşünsenize en büyük süper güçler bile artık sırf askeri güç göstererek psikolojik üstünlük kuramıyor.
02:06Mesela ABD'nin İran karşısında istediği o baskıyı kurmaktan nasıl zorlandığına hepimiz şahit olduk.
02:13Demek ki oyunun kuralları gerçekten değişiyor.
02:16Gelelim ittifaklar meselesine.
02:18Hani o filmlerdeki gibi sarsılmaz dostluklar, ebedi sadakat falan.
02:23Unutun gitsin.
02:24Gerçekte bu ilişkiler sandığımızdan çok daha fazla bildiğiniz çıkar ortaklığına dayanıyor.
02:30Bakın, buradan çıkarmamız gereken iki tane çok net ama biraz da acı ders var.
02:36Birincisi, NATO gibi devasa yapılar bile size otomatik bir destek garantisi vermez.
02:42Bunlar, çıkarlarınız ortak olduğu sürece yürüyen ortaklıklardır.
02:46İkincisi, ki bunu körfez ülkeleri çok acı bir şekilde öğrendi, güvenliğinizi asla ve asla başkasına havale edemezsiniz.
02:53Bu, kendi ipinizi başkasının eline vermektir.
02:57Şu söze gerçekten dikkat etmenizi istiyorum.
03:00Güvenlik, kiralanabilir bir hizmet değil, egemenliğin ta kendisidir.
03:05Üzerinde biraz düşünelim.
03:06Yani güvenlik gidip parayla satın alabileceğiniz bir servis değil.
03:10O, bir devletin var olmasının temel nedeni, tam da kalbidir.
03:14Ve bu kuralı unutan her devlet aslında kendi geleceğiyle kumar oynuyor demektir.
03:19Bütün bunlar bizi bir sonraki önemli konuya getiriyor.
03:23Savaşın kendisi.
03:24Artık o bildiğimiz eski kurallar pek geçerli değil.
03:28Eğer savaşların hala sadece en pahalı, en havalı süper silahlarla kazanıldığını düşünüyorsanız, size bir haberim var.
03:35O devir kapandı.
03:37Eskiden güç denince akla ne gelirdi?
03:39Şöyle bir düşünelim.
03:41Devasa uçak gemileri değil mi?
03:43En gelişmiş savaş uçakları.
03:45Ve tabii ki bunlara harcanan milyarlarca dolar.
03:48Evet, bunlar dünün gücünü temsil ediyordu.
03:50Peki ya bugün?
03:52Bugünün tehdidi çok daha farklı.
03:54Artık yüzlerce, binlerce drondan oluşan sürülerden bahsediyoruz.
03:59Nokta atışı yapan, akıllı füzelerden.
04:01Ve en önemlisi, bütün bunlar çok daha düşük maliyetli ama etkisi inanılmaz yüksek.
04:07İşte bu, oyunu değiştiren o temel kaymağı.
04:11Eskiden her şey nitelik üzerineydi.
04:13Yani en gelişmiş, en pahalı sisteme sahip olmak.
04:16Ama yeni yöntem nicelik diyor.
04:19Yani idare eder seviyedeki teknolojiden o kadar çok üretiyorsunuz ki, karşınızdaki en karmaşık, en pahalı savunma sistemini bile adeta boğuyorsunuz.
04:28Sayısal üstünlük kaliteyi yenebiliyor.
04:30Gelelim son bölüme.
04:33Güç, hukuk ve algı.
04:35Yani bu oyunun kurallarını kimin nasıl koyduğuna.
04:38O çok güvendiğimiz uluslararası hukukun gerçekte ne kadar işe yaradığına bir bakalım.
04:44Maalesef acı gerçek şu.
04:46Birleşmiş Milletler gibi o büyük uluslararası kurumlar var ya,
04:49eğer arkalarında büyük devletlerin gücü olmazsa, büyük krizlerde ne yazık ki pek bir işe yaramıyorlar.
04:56Yani uluslararası hukukun işleyip işlememesi tamamen o anki güç dengelerine bağlı.
05:02Fakat denklemde yeni ve çok önemli bir faktör var.
05:05Kamuoyu algısı.
05:07Artık yeni savaş alanı burası.
05:09Eskisi gibi ben yaptım oldu demek çok zor.
05:12Çünkü sosyal medya çağındayız.
05:14Net anlaşılır bir gerekçe sunmadan askeri bir hamle yaparsanız, bütün dünyanın tepkisini üzerinize çekersiniz.
05:21Bu da devletleri artık imajlarını çok daha dikkatli yönetmeye zorluyor.
05:25Peki, bütün bu anlattıklarımızdan sonra elimizde ne kaldı, bu analizden çıkarmamız gereken ders ne?
05:32Gelin her şeyi beş tane soğuk ama net gerçeğe bağlayalım.
05:36Birinci gerçek.
05:37Devletler ne söylediklerine göre değil, ne yaptıklarına göre hareket eder.
05:42Unutmayın, söylenenler genelde iç kamuoyuna yöneliktir.
05:46Asıl önemli olan ise, çıkarları doğrultusunda attıkları adımlardır.
05:51İkinci gerçek.
05:52Güvenlik başkasına devredilemez.
05:55Bu sizin en temel sorumluluğunuzdur.
05:58Kimsere emanet edemezsiniz.
06:01Çünkü o, egemenliğin ta kendisidir.
06:04Üçüncü gerçek.
06:05İttifaklar kalıcı dostluklar değil, geçici ortaklıklardır.
06:09Çıkarlar örtüştüğü sürece devam eder, çıkarlar ayrıldığındaysa o ortaklık biter.
06:15Bu kadar basit.
06:16Dördüncü gerçek.
06:18Savaşın kuralları tamamen değişti.
06:21Artık mesele en pahalıya sahip olmak değil.
06:24Nicelik, yani sayısal üstünlük, çoğu zaman niteliği, yani en gelişmiş teknolojiyi alt edebilir.
06:30Ve beşinci.
06:32Belki de en soğuk gerçek.
06:34Güç olmadan hukuk bir hiçtir.
06:36Uluslararası arenada kurallar, ancak arkasında o kuralları uygulayacak bir güç varsa anlamlıdır.
06:42Peki, tüm bu soğuk gerçeklerin hüküm sürdüğü bir dünyada en kritik soru şu.
06:48Gerçek güç bugün aslında neye benziyor?
06:51İşte bu sorunun cevabını düşünmek sanırım hepimize düşüyor.
Yorumlar