00:00There are two young people in the world.
00:05But one day in this day,
00:08is one of the people who are looking for.
00:11One of the people who are looking for a long hangin
00:14for a long time.
00:18Maybe they claim it as a territory,
00:21it's this place.
00:23While the dupo,
00:25or viper,
00:25they want to hang out.
00:28When they blend in it, it's hard to distinguish.
00:33It's hard to blend in the middle of the way.
00:35It's kind of a color of the fish.
00:39But they're in the same place in their own place.
00:46They're close to the fish and the fish.
01:01Summer vibe na ang mga hermit crab sa dalampasigan
01:06Pero, mas beach mode daw ang mga sand wasp o pataktik sa buhangin
01:12Tinadawa din itong digger wasp dahil mahilig itong magmungkal para gawin niyang lungga
01:20Sinusuyod ito ang buhangin at nagpuhutay
01:25Pero, napapahinto ito kapag may ibang potakti na lumalapit sa kanya
01:30Ayan o, kanina ko pa pinagbamasdan itong isang insekto na ito na mas kasing laki halos ng cricket
01:38A little bit bigger, it's black, it's a wasp, ang dami nila dito
01:44Tapos nakita ko, napansin natin, nagbuho kayo sila ng mga butas dito sa sand
01:51Maraming potakti ang naghahanap ng lungga
01:55Panahon kasi ng paming itlog ng mga ito
01:57Kadalasan, mga babaeng potakti ang maghukay
02:06Ginagamit nila ang kanilang mga harap na paa at bibig para hakutin ang mga buhangin
02:13Ayan o, kanina ko pa ito nakikita na nilalabas niya yung mga buhangin
02:20Doon sa loob, babalik siya
02:21Tapos, dinidefendi niya doon sa mga kasama niya kasi parang inaano siya eh
02:27Parang inaagawan siya ng butas
02:29Mahigit sa dalawang oras na itong huhukain
02:32At halos pito hanggang dalawampung sentimetro naman ang nalim
02:36Ang butas na ito, ang magsisilbing imbakan ng pagkain para sa kanyang lari
02:42Babaeng diggerwast lamang ang may sting
02:46At mahahalin tulad ang sting nito sa bubuyok
02:49Ang potakti na ito, hindi agresibo
02:52Pera na lang kung nalagay ang kanilang buhay sa alamay
02:57Ito pong diggerwast, hindi po siya kagaya ng other mga bee na nag-sting
03:04So this is a solitary organism
03:07When you say solitary, hindi kagaya ng mga bees na makikita mo sila in packs or in groups
03:12So mag-isa lang sila, so pwedeng mag-isa sila na lumilipad-lipad
03:16And at the same time, sila po ay may sting
03:19Pero ang normally nagkakaroon ng sting is yung mga female
03:23Ang kanilang ini-sting lang is yung kanilang mga prey
03:27Generally, they don't attack the humans
03:31Sa tawi-tawi, ang temple pit viper o dupong nagmamasid sa paligid
03:39Naghahanap ito ng punong ahakyatin at masisilungan
03:46Ayan, karaman, kapag nakita mo sa ilalim
03:48Tapos naka-blend in siya dito
03:50Halos mahirap mag-distinguish
03:52Kung ang dali niya mag-blend doon sa paligid
03:57Kasi halos kakulay niya yung dahon
04:02Arboreal o sa puno ito madalas nagpapahinga at nag-aabang na makakain
04:07Tulad ng ibon at daga
04:10Hindi ito basta-basta nakikita dahil ang kanyang kulay
04:13Mabagay sa kanyang paligid
04:16Kaya mahirap mo ma-figure out kung
04:19Hindi ka tumitingin mabuti na meron palang pit viper dito sa puno na ito
04:27Ang kanyang napiling pahingahan, daanan ng mga tao pa uwi sa kanilang komunidad
04:34Madami daw dito at karaniwan nila nakikita itong mga pit viper dito sa lugah
04:40Kaya ang mga tao rito
04:42Hindi basta-basta dumidikit sa mga puno
04:46Ang residenteng si Muxin
04:48Halos araw-araw nakikita ang dupong sa puno
04:52Pag may mga nakikita kayo mga pit viper, ano'y ginagawa niya?
04:55Wala din sir
04:56Kung ganyan talaga, pag nakita namin, hindi namin ginagalaw
05:00Kasi yan ang mabayit na as
05:02Kapag hindi mo siya na ipit o nahawakan, hindi din sila gagalaw
05:06Sana'y din yung mga tao dito?
05:08Sana'y talaga
05:09Kasi makita namin
05:11O alimbawa, sa mga bata, sabihan namin, huwag kayong pumunta doon para din yung mahawak
05:16Sa tagal na naninirahan dito ni Muxin
05:19Ganoon din daw katagal na nakikita nila ang mga ganitong uri ng ahas
05:25Kaya posibleng dito na rin pinanganak ang dupong na ito
05:29Di lang dawsog, malaki raw ang respeto nila sa mga hayop tulad ng dupong
05:34Pero akong natuturo ng mga galaga na, mga with light
05:37Inanong ko na sa mga bata, huwag mong patayin
05:41Wala pa rin natutuklaw ng ahas sa kanilang lugar
05:45Pero dahil alam nilang palaging nasa paligid ng mga ito
05:49Pinagsasabihan na nila ang mga bata at ibang tao na mag-igat
05:56Sinubukan kong suriin ang dupong
06:18Ang malaking butas sa kanilang uso ang nagsisilbing heat sensors o sumasagap ng init mula sa mga hayop
06:29Kailangan rin sila na ambush predators
06:31Kaya kaya nilang manatili sa isang lugar
06:34Habang naghihintay sa kanilang praise katulad ng daga o ibon
06:38Dahil dito, normal lang na makita sila nanatili sa isang puno o halaman sa loob ng mahabang panahon
06:47Karaniwan, makikita natin itong mga vipers sa puno
06:50Kasi arboreal sila
06:52But oftentimes, kung halimbawa malaglag sila sa puno
06:55Which seldom happens
06:56Ang hirap din makita kagaya nito
06:59Blend in talaga siya
07:03Pinangalanan itong temple pit viper
07:06Dahil kadalasan daw itong nakikita sa loob ng paligid ng ilang Buddhist temple sa Malaysia
07:14Kaya niyang i-capit yung one-third ng kanyang katawan dito sa kahoy
07:20And then the rest of its body
07:22I-extend niya
07:23Para makalipat lang siya from one branch to another
07:26Ganong kamuscular at saka kalakas
07:28Kahit na sub-adult pa lang ito, biruin mo yun
07:32Dado na siguro kung mas malaki ito
07:34Siguro mga 14 inches
07:35But yung mga sub-adult can reach up to here
07:38And they're very thick
07:39And very heavy looking
07:42Tsaka yung ulo nila talaga ang alaki
07:44You will notice yung kanilang distinct features
07:47Because of the pattern of the scales
07:49And the very prominent jaw
07:52And triangular head
07:54And that's when you know that it's a viper
07:56Pero kung sakaling maka-enkwentro ng buhay ilang tulad ng dupong
08:01Mas maiging huwag itong napitan at hawakan
08:04Kung pumasok man o malapit sa bahay
08:07Tumawag ng otoridad o eksperto sa hayop
08:10Para maailayo ito
08:12Kung a viper ay malapit sa kabahayan
08:14Maari naman itong maingat na ilipat sa mas suitable na habitat
08:18Sa pamamagitan ng pagtawag sa mga otoridad
08:22Na may sapat na kalaman sa paghawak ng mga ahas
08:25Huwag direktang hawakan ng ahas
08:27Gumamit ng mga tools katulad ng mga snake hooks
08:30Lalo na kung ito ay venomous
08:38Dalawang makaibang buhay ilang na tila
08:40Na palapit sa lugar kung saan maraming tao ang dumaraan
08:44Sa ganitong sitwasyon
08:47Maalagang alam natin ang dapat gawin
08:50Sakaling sila ay madaanan natin
09:01Sa bawat paglalakbay sa kalikasan
09:04Parati itong may bagong huwaga
09:08At kapanapalabit na mga sorpresa
09:18May pinagmamalaking ancient
09:21Sa binansagang summer capital ng Davao de Oro
09:25Isa sa mga hiwagang ito
09:28Ang ipinagmamalaking sinuunang gubat
09:32Ang Mount Cardalaga
09:37Sa loob ng isang siglo
09:39Nananatiling buhay ang kanyang old growth trees
09:43O primary forest
09:44Kaya ang ilang mga researchers
09:48Nang buhay ilang
09:49Tila ginawa na itong living laboratory
09:52Malapit na tayo
09:54Ang swerte natin
09:56And meron tayong first timer
09:58Na makakita ng raflisya dito
10:00Ganda
10:03Ganyan na ba ang kulay niya talaga
10:07I'm so amazed about the patterns
10:10Of this bent-toed gecko
10:13Ito yung
10:15Philippine shrub snake
10:16Mabaho daw ito
10:18Pag nag-release ng mask niya
10:22Pero mas natotolerate ko ito
10:25Kaysa sa wolf snake
10:26Sa visa ng gratuitous permit
10:29Mula sa DENR
10:31Mayingat nilang pinag-aaralan
10:34Ang ilan
10:35Sa mga bagong na
10:37Discovering hayop
10:38Sa bundok ng Kandalaga
10:46Maraming salamat
10:47Sa panonood ng Born to be Wild
10:48Para sa iba pang kwento
10:50Tungkol sa ating kalikasan
10:52Mag-subscribe na
10:53Sa GMA Public Affairs
10:54YouTube channel
Comments