00:00May nang-aakit ng kanyang mga bikpa,
00:03nangangain ng buhay,
00:04at naglalabas ng likidong kayang tunawin ang mata-trap dito.
00:09Hindi lahat ng halaman pang paganda ng tahanan.
00:12Yung iba, may tinatagong bagsik.
00:13Alamin ang aming listahan ng six monster plants.
00:17Mauunan ang manindak itong pang-anim sa ating listahan
00:20na hindi niyo na gugusto yung makasalubong sa dilin.
00:22Ang ghost plant na may scientific name na Monotropa uniflora.
00:27Nakikiuso sa takutan itong nakakapanindig balahibong halaman na ghost plant.
00:31Sa mabutlan itong kulay at hindi na animo yung taong nakatayo,
00:35hindi ba layang mapagkamalang itong multo?
00:36At para panindigan ang pagiging ghost nito sa pangalan,
00:40hindi raw nito trip ang sinag ng araw,
00:42nitulad ng karamihan ng mga halaman.
00:44Kung ganun, saan ito nakakakuha ng energy?
00:47Sa fungi, ang galing ano?
00:49Instead of the regular photosynthesis na ginagawa ng mga halaman natin,
00:54ito ay meron siyang association sa mga fungo.
00:58So isa siyang mycoheterotroth.
01:01In return, nabubuhay pa rin siya kahit walang araw.
01:04Kapag nadikay yung plant matter, magigive off yun ng nutrients.
01:08Therefore, yun yung iaabsorb ng halaman.
01:10Ang ghost plant o tinatawag ng Indian pipe ay hindi pang karamiwang kulay verde
01:14dahil sa kawalan ng chlorophyll.
01:16Nagtataka rin ba kayo kung anitong tila kulong na kayo ko?
01:19Yan ang bulaklak na nakaharap sa lupa
01:20kung saan ito nakakakuha ng carbon and energy mula sa fungi.
01:24Kung baga, focus lang sa goal.
01:27Dito ang tingin.
01:28Dami mo alam, Kuya Kim!
01:30Wala naman daw kailangan katakutan dahil hindi sila nagbumulto sa Pilipinas.
01:35Ang halamang ito, familiar ba sa inyo?
01:37Titigang maigi ang tila bibig nito
01:39dahil ang insektong makangahas na dumapo rito.
01:42Napamatay!
01:45Mga kapuso, iyan ang venus flytrap na may scientific name na Ionea muskipula.
01:50Isang carnivorous plant na kumakain na tumutunaw ng mga insekto.
01:53Paano?
01:54Kapag nasense ng venus flytrap na potential insect,
01:57ang mga paang dumapo rito,
01:58kung saan magsasara mga dahon nito?
02:00At doon matatrap ang kanyang biktima
02:02na tutunawin ng lalabas nitong digestive enzymes.
02:05Meron siyang nilalabas na pheromone.
02:07So, alam ko may extra floral nectaris din yung flytrap niya
02:13para maka-attract ng mga prey.
02:16So, matamis yun or very enticing sa mga prey.
02:21Tinaguri ang monster plant ang venus flytrap
02:23dahil sa hugis nitong malabibig ng monster.
02:25Pero don't worry, gaya ng ibang halaman,
02:27ang source of food nito ay pamamagitan ng photosynthesis
02:30at dagdag nutrients naman ang nakukuha nito sa mga kinakayang insekto.
02:34Very nutrient poor yung kanyang environment.
02:38So, ito ay madalas dun sa mga area na swampy, na buggy
02:43para ma-sustain yung high nitrogen diet niya, kumbaga.
02:48Kailangan niya kasi ng nitrogen para sa survival.
02:50Gumagamit siya ng specialized trap.
02:53May mga pagkakataon din naman na nakakaligtas ang bihag nito.
02:56Sabihin natin mga malalakas na insekto,
03:00sa bumblebee, carpenter bee, or wasp yung nahuli.
03:06So, may kakayanan itong mga hayop na ito na pumiglas, na makawala.
03:11Pang-apat sa ating listahan itong uri ng orchid,
03:14ito ang tinatawag na monkey face orchid o dracula simia
03:17dahil sa itsura nitong parang muka ng ungui.
03:21Hindi kayo namamalik mata.
03:22Ang buraklak ng halamang ito,
03:23may pattern ng tila mga mata, ilong, at bibig ng ungui.
03:27Huwag matakot, hindi sinasaliba ng hayop ang halamang niyan.
03:30Sa katunayan, tumutulong pa ito sa pollination.
03:35Para sa ating third plant,
03:37itong malapitsel na halaman na nambibitag daw ng kanyang biktima.
03:40Kilalanin natin ang pitcher plant na may scientific name na Nepenthes.
03:44Hindi tubig ang iniimbak ng pitcher plant sa kanyang dahon.
03:47Dito niya kinukulong ang mga insektong nahuhulog sa bitag nito.
03:50Paano?
03:52Naglalabas ito ng mga nectar na umaakit sa mga insekto.
03:54Kapag dumapo na ito sa gilid ng pitcher plant,
03:57madudulas ito sa loob at may hihirapan itong umakyat
03:59palabas dahil sa madulas na likido sa loob.
04:02Dahil sa digestive enzyme species at microorganisms,
04:05nabubulok at natutunaw na ang biktima sa loob ng pitcher plant.
04:08Ang sustansyang nakuha nito mula sa insekto
04:10ang tutulong para lumaki ang halaman.
04:12Dami mong alam, Kuya Kim!
04:14Yung pitcher plant, o yung siguro tinatawag na nefentes
04:18sa pamilya ng Nepenthesi,
04:20marami siya actually dito sa Pilipinas,
04:22lalong-lalo na sa mga intact na gubat.
04:25Kailangan doon siya sa mga more or less pristine na habitat.
04:30Ang halaman namang ito,
04:32parang sumasalamin lang sa hamog ng malamig na sundae.
04:34Pero huwag daw magpapalin lang.
04:37Para sa ikalumang spot ng monster plants,
04:39isa namang uri ng carnivorous plant ang ating ibibida,
04:42ang sandu o drosera.
04:44Kapag tinitignan ang malapitan ng sandu,
04:47makikita ang tila malilit na strand na nakapalibot sa dahon nito.
04:50At sa dulo ng mga hibla,
04:52makikita ang tila likido sa dulo.
04:54Parang patak lang ng hamog, ano?
04:56Tumikinang pa sa sikat ng araw.
04:58Pero ang likidong ito ay paraan daw ng sundu
05:00para makapambiktima ng insekto.
05:02Kapag dumapong isang insekto sa mga patak na ito,
05:05mahirapan na ito makawala.
05:06Pero hindi pa dyan natatapos ng kalbaryo.
05:09Yumuyo ko pa ang hibla at dahon nito
05:10para mas mabalot ng likido ang target.
05:13Di dikit siya doon.
05:14Pag dumikit siya doon,
05:16mahirapan siya makawala.
05:17Kapag nabalot na ng todo,
05:18completely yung prey niya,
05:21doon na magre-react yung digestive enzymes.
05:24And alam ko,
05:25meron pang association to sa mga microbes
05:28para ma-digest at ma-absorb nung dahon
05:32yung nutrients na meron doon sa kanyang mga prey na nahumi.
05:36Unti-unti,
05:37idadigest niya na yun.
05:39At para sa ating panghuling monster plant,
05:41literal itong monster plant ng kingdom.
05:43Sa katunayan,
05:44pinangalanan ito ng Guinness Book of World Records
05:46as the fastest predatory plant on earth,
05:49ang bladderwort o artikulanya.
05:51Ang halaman ito,
05:52kaya lumunok ng kanyang prey
05:54sa binis na 5 to 10 milliseconds.
05:56Aba,
05:57badas naman pala itong bladderwort.
05:59Kapag nagkaroon ng friction
06:00sa microscopic trigger hairs ng halaman,
06:02mabilis itong magbubukas
06:04at mahihigop ang biktima.
06:06Nagpa-pump out siya ng tubig.
06:08So,
06:09pump out,
06:09pump out ng tubig,
06:10slowly,
06:11up until mag-build up yung
06:13negative pressure inside it.
06:16Ngayon,
06:17may mga trigger yun
06:18na kapag lumapit
06:19yung mga maliliit,
06:20microscopic na mga organisms,
06:22for example,
06:23meron kang mga zoo o planktons,
06:26mga kiti-kiti,
06:27mga maliliit na
06:28insekto,
06:30matitrigger yung system na
06:31dahil nakabuelo siya
06:33ng negative pressure,
06:34bigla na lang siyang hihigop.
06:37Scary, di ba?
06:38Pero tinagulian mga monster plant,
06:41huwag natin silang i-judge
06:42dahil itong purpose
06:43ng kanilang existence
06:44at abad sa ecosystem.
06:46So, itong mga to,
06:48they are not meant to harm
06:50other organisms
06:53na mas malalaki sa kanila.
06:54For example,
06:55tao,
06:55hindi tayo ma-harm
06:56ng mga ito.
06:57It's for us to appreciate
06:59na ganun.
07:00Now,
07:00despite na halaman sila,
07:03hindi natin sila nakikita
07:04na gumagalaw,
07:05pero matatalino din sila.
07:07Happy Halloween daw,
07:08sabi ng mga monster plant na ito.
07:41Happy Halloween daw,
07:59Happy Halloween daw,
