00:00Herkese merhaba, bugünkü analizimizde jeopolitikanın en can alıcı sorularından birini soran oldukça kışkırtıcı bir metne ele alıyoruz.
00:08İşte Dr. Aslan Yaman'ın ortaya attığı o temel soru bu.
00:12Ama hemen uyarayım, yazar diyor ki hani o hep duyduğumuz klasik cevaplar var ya, onlar aslında hikayenin sadece yüzeyi, gerçek
00:18çok daha farklı bir yerde olabilir.
00:20Peki nedir bu cevaplar? Genelde akla ne gelir, petrol meselesi mi? Ya da işte 1979 devriminden kalan mücevherler falan mı?
00:27Yazar bunların hepsini bir çırpıda eliyor ve ortaya açıkçası oldukça şaşırtıcı bir iddia atıyor.
00:34Her şeyin arkasında İsrail'in talepleri var diyor.
00:37Şimdi bu oldukça ağır bir iddia değil mi?
00:39Yazar da bunun farkında. O yüzden bu argümanını temellendirmek için bizi zamanda geriye götürüyor.
00:45Nereye mi? Modern İsrail devletinin temellerinin atıldığı o ilk günlere.
00:50Bakın, metne göre günümüzdeki devletlerin çoğu nasıl kurulur?
00:54Bir toplumsal sözleşmeyle, bir anayasayla değil mi?
00:58Ama yazar diyor ki, tarihte iki büyük istisna var.
01:02Biri Birleşik Krallık, diğeri ise İsrail.
01:05Ve işte İsrail'in bu farklı kuruluş biçiminin bugünkü denklemi anlamak için bir tür anahtar olduğunu iddia ediyor.
01:13Yazarın derin Yahudilik diye tanımladığı bu Yahudi ajansı devleti adeta ilan ediyor.
01:18Ve sonra ne oluyor? Üç parçaya ayrılıyor.
01:21İşte bunlardan en bilineni, Mossad.
01:24Metnin altını çizdiği nokta şu, Mossad, parlamentoya falan değil, doğrudan başbakana bağlı.
01:29Bu ne demek? Kendi başına hareket edebilen, son derece özerk ve güçlü bir yapı demek.
01:34Peki, bu tarihsel arka planı anladık.
01:37Şimdi yazar, teorisini iki çok kritik, her şeyi değiştiren ana bağlıyor.
01:42Öyle anlar ki ona göre bugünkü denklemi tamamen baştan yazmış.
01:46İşte ilk an. 1961'de Kennedy başkan oluyor ve hemen İsrail'in nükleer programına kafa tutuyor.
01:54Gerilim tırmanıyor, toplantılar yapılıyor ve Kasım 1963'de Kennedy bir suikaste kurban gidiyor.
02:02Yazarın iddiası ise gerçekten sarsıcı.
02:04Bu suikastın arkasında Mossad vardı diyor.
02:07Evet, bu metindeki en tartışmalı iddialardan biri bunu belirtmek gerek.
02:12Ve o gerilimi anlatmak için metinde bir anekdot var.
02:15Başbakan Ben Gurion'un Kennedy'ye, bana bak genç adam dediği iddia ediliyor.
02:20İşte bu an, yazar için iplerin koptuğu, o görünmez bağın tamamen parçalandığı an.
02:26Kennedy olayını bir kenara koyalım, şimdi yazar bizi yıllar sonrasına ikinci dönüm noktasına götürüyor.
02:32Bu olay, yazarın tezine göre İsrail'e aradığı o meşru gerekçeyi adeta altın tepside sunacaktı.
02:38Ve işte o gerekçe.
02:40Hümeyni İran'a dönüyor ve diyor ki, İsrail haritadan silinecek.
02:44Şimdi, yazarın burada vurguladığı şey çok ilginç.
02:47Diyor ki, bu sözden önce bütün dünya İsrail'in nükleer programına karşıydı.
02:51Ama bu sözle birlikte İsrail'in programı bir anda kendini savunma hakkı olarak görülmeye başlandı.
02:57Yani kamuoyundaki algı bir gecede değişti.
03:01İşte bu iki olay, metne göre İsrail için bir ders niteliğindeydi.
03:05Özellikle de Kennedy olayı.
03:07Anladılar ki, bir daha hiçbir batılı liderin kendi ajandalarını sorgulamasına izin vermemeleri gerekiyor.
03:14Bunun için de uzun vadeli bir strateji geliştirmeye karar verdiler.
03:18Yani işin özü şu, yazarın anlattığına göre.
03:21İsrail, artık diplomasinin tek başına yeterli olmadığını anladı.
03:25Kendi çıkarlarını garanti altına almak için çok daha farklı, çok daha doğrudan bir kontrol yöntemi gerekiyordu.
03:32Ve bu ihtiyaç, yazarın senaryo dediği şeyi doğurdu.
03:36Peki ne bu senaryo?
03:37Metnin iddiasına göre, önemli siyasi ve ekonomik figürleri kontrol altında tutmak için kurulmuş bir tehdit ve şantaj ağı.
03:44Yazar hatta bunu günümüzdeki Epstein dosyalarıyla kıyaslıyor.
03:48Amaç ne?
03:49ABD gibi ülkelerin İran politikasını aslında bu gizli ağ üzerinden şekillendirmek.
03:54Tamam diyelim ki yazarın anlattığı bu senaryo doğru.
03:58O zaman akla şu soru geliyor.
04:00Madem bu kadar büyük bir baskı var, İran neden boyun eğmiyor, neden pes etmiyor?
04:05İşte yazar cevabın siyasette değil, inançta yattığını söylüyor.
04:10Metne göre asıl mesele dini lider Ali Hamaney'in kendisi.
04:14Yani iddiaya göre ABD ve İsrail'in asıl istediği şey Hamaney'in etkisizleştirilmesi.
04:20İşte bu, İran için pazarlık konusu bile yapılamayacak o kutsal kırmızı çizgi.
04:26Peki neden bu kadar önemli?
04:28Cevap, velayet-i fakih denilen kavramda gizli.
04:31Bu, basitçe bir liderlik ünvanı değil.
04:33Bu inanca göre dini lider şu an gaybde olan, yani gizli olan 12. imamın yeryüzündeki temsilcisi.
04:41Yani rejimin tüm meşruiyeti, tüm varlık sebebi bu inanca dayanıyor.
04:45Dolayısıyla dini lidere dokunmak, sadece siyasi bir lideri hedef almak anlamına gelmiyor.
04:51Bu, doğrudan Şii inancının kalbine, o nihai ve yanılmaz kabul edilen imamın otoritesine bir saldırı demek.
04:59İşte bu yüzden de teslim olmak, teolojik olarak, yani inançları gereği imkansız hale geliyor.
05:05Yazar, rejimin bu konudaki kararlılığını ve direncini tek bir sayıyla özetliyor.
05:11Oldukça etkileyici bir sayı.
05:1380. Bu sayı ne anlama geliyor?
05:15Uzmanlar Meclisi'nin üye sayısı.
05:17Bu meclisteki her bir üye, dini lider olma potansiyeline sahip.
05:21Yani diyor ki yazar, mevcut lideri bir şekilde denklemden çıkarırsanız bile, yerine geçmeye hazır en az 80 kişi anında sıraya
05:28girer.
05:29Sistem kendini anında yeniler.
05:30Ve bütün bunlar bizi bugüne, yazarın deyimiyle büyük bir stratejik açmaza getiriyor.
05:35Tehlikeli bir kilitlenme durumu.
05:37Yazarın iddiası şu, Amerika aslında bir tuzağın içinde.
05:41Bir yanda İsrail'in rejim değişmeli baskısı var, diğer yanda ise topyekun bir savaşın ne kadar maliyetli ve imkansıza yakın
05:49olduğunun farkındalığı.
05:50Bu yüzden de sürekli diplomasiyi uzatıyorlar çünkü iki kötü seçenek arasında sıkışıp kalmış durumdalar.
05:56Peki neden savaş bu kadar zor?
05:58Metin birkaç sedef sıralıyor.
06:00Birincisi, olası bir kara harekatı için kullanılabilecek 50 bine yakın savaşçının İran tarafından çoktan etkisiz hale getirildiği iddia ediliyor.
06:10İkincisi, Belücistan gibi stratejik bölgeler tamamen kontrol altında.
06:15Ve üçüncüsü, en önemlisi, Rusya ve Çin'in desteği var.
06:19Onlar bu durumu bir vekalet savaşı olarak görüyor ve İran'ın arkasında duruyorlar.
06:24Geriye tek seçenek kalıyor, herkesin kaybedeceği uzun bir yıpratma savaşı.
06:29Ve işte geldik en başa.
06:31O ilk soruya.
06:32Yazarın bu analiziyle baktığımızda sormamız gereken belki de şu,
06:36ABD-İran çatışması gerçekten bu iki ülkenin kendi meselesi mi?
06:40Yoksa yazarın iddia ettiği gibi,
06:42biz aslında 10 yıllardır devam eden çok daha farklı, çok daha derin bir savaşın sadece sahnedeki perdesine mi izliyoruz?
06:50Bu, üzerine düşünmeye değer bir soru.
Yorumlar