00:00Merhaba, bugün cüzdanımızı yakan bir konuya ama bambaşka bir açıdan bakacağız.
00:04Suya. Evet, su kıtlıyla artan fiyatları arasındaki o görünmez ama çok sağlam bağı konuşacağız.
00:11Yani susuzluk bize tam olarak neye mal oluyor? Gelin birlikte görelim.
00:15Hadi, hepimizin ortak derdiyle başlayalım.
00:18Şu market fiyatları. Her gittiğimizde etiketlerin neden sürekli değiştiğini, neden hep yukarı gittiğini merak ediyor musunuz?
00:26İşte bu sorunun cevabı, inanın bana o market rayonlarında falan değil, çok daha derinde.
00:32Aynen öyle. Sorunun kökü raflarda gördüğümüz o ürünlerde değil, toprağın altında.
00:38Gözümüzden kaçan ama her şeyi belirleyen o en temel şey de suda, yani giderek azalan su kaynaklarımızda.
00:45Peki durum ne kadar vahim? Yani kırmızı alarm çalıyor mu?
00:50Gelin şimdi rakamlara bakalım, Türkiye'nin su karnesi ne durumda? Hep birlikte görelim.
00:55Şimdi önce bir kavramı netleştirelim. Su stresi.
00:59Uzmanlar diyor ki, eğer bir ülkede kişi başına düşen yıllık su miktarı 1700 metreküpün altına düşerse,
01:05işte o zaman su stresi başlamış demektir.
01:08Bu sarı ışık gibi bir şey. İlk uyarı.
01:11Peki ya 1000 metreküpün altına inerse ne olur?
01:15İşte o zaman su fakirliği dediğimiz noktaya geliyoruz.
01:18Bu artık sarı ışık değil, kırmızı ışık.
01:21Yani geri dönmesi çok ama çok zor olan o tehlikeli eşik.
01:25Peki Türkiye nerede duruyor bu tabloda?
01:28İşte acı gerçek.
01:29Kişi başına düşen yaklaşık 1300 metreküplük suyla,
01:32tam o stres ile fakirlik çizgilerinin arasına sıkışıp kalmış durumdayız.
01:36Ne o taraftayız ne bu tarafta.
01:38Resmen bıçak sırtı bir durum.
01:40Ve asıl kötü haber ne biliyor musunuz?
01:42Artan nüfusla birlikte bu rakam her sene ama her sene biraz daha aşağı iniyor.
01:48İyi de bu kadar kritik durumdaysak bu su nereye gidiyor Allah aşkına?
01:53Şimdi gelin kayıp suyun peşine düşelim.
01:56Yani suyun en çok nerede kullanıldığının ya da daha doğrusu nerede boşa harcandığının izini sürelim.
02:03Bakın rakam çok net.
02:04Türkiye'deki toplam suyun %70'inden fazlası.
02:08Nereye gidiyor biliyor musunuz?
02:09Tarıma.
02:10Evet yanlış duymadınız.
02:11Her 10 damla suyun 7'si tarlalara akıyor.
02:15Demek ki neymiş?
02:16Sorunun tam kalbine yani tarımsal sulamaya bakmamız gerekiyor.
02:20Ama durun hemen tarımı suçlamayalım.
02:23Asıl mesele suyu nasıl kullandığımız.
02:26Biz hala adını vahşi sulama denen yani suyu tarlaya boca ettiğimiz o eski usul yöntemlerde ısrar ediyoruz.
02:34Düşünsenize bir hortumu açıp bahçeyi rastgele sulamak gibi bir şey bu.
02:38Suyun çoğu toprağın yüzeyinden buharlaşıp uçup gidiyor.
02:42Bitkinin köküne ulaşan ne kadar ki?
02:44Oysa şimdi damla sulama gibi akıllı sistemler var.
02:47Suyu milim milim tam da bitkinin köküne veriyor.
02:50İşte verimlilik bu.
02:51Peki bu israfın bizim soframıza yansıması nasıl oluyor?
02:56Sıkı durun.
02:57Yediğimiz bir kilo kırmızı et için tam 15 bin litre su harcanıyor.
03:0215 bin.
03:03Bu neredeyse bir ailenin bir ayda evde kullandığı su demek düşünebiliyor musunuz?
03:08Ya da bir kilo buğday o bile 1300 litre.
03:11Yani aslında tabağımıza koyduğumuz her şeyin arkasında görünmez devasa bir su faturası var.
03:17İşte bu anlattıklarım sadece rakamlar değil.
03:20Bu yanlışların, bu israfın çok somut hatta insanı ürküten sonuçları var.
03:25Toprağın bize attığı bir çığlık gibi adeta.
03:28Evet şimdi bu su krizinin yeryüzünde açtığı o devasa yaralara yani obruklara bakacağız.
03:34Bu söz durumu o kadar güzel özetliyor ki artan obruklar, sulamadaki plansızlığımızın açtığı çukurlar.
03:42Yani o Konya obasında gördüğümüz arabaları, evleri yutan devasa çukurlar var ya onlar bir doğal afet falan değil.
03:50Onlar bizim kendi ellerimizle yeraltı suyunu hoyratça çekerek açtığımız çukurlar.
03:56Peki nasıl oluyor bu?
03:58Şöyle düşünün.
03:59Yerin altı suyla dolu bir sünger gibi.
04:01Biz ne yapıyoruz? Binlerce kaçak kuyuyla o süngerdeki suyu son damlasına kadar deli gibi çekiyoruz.
04:09Eee sünger kuruyunca ne olur? Büzüşür, çöker.
04:13İşte toprakta olan da tam olarak bu.
04:15Altındaki desteği yani suyu kaybedince güm diye çöküveriyor.
04:19Yani kelimenin tam anlamıyla bastığımız zemini yok ediyoruz.
04:24Tamam tablo biraz karanlık görünüyor farkındayım.
04:27Ama karamsarlığa kapılmak yok.
04:28Çünkü çözüm var.
04:30Yeter ki eski alışkanlıklarda inat etmek yerine bilimin ve aklın yolunu seçelim.
04:35Şimdi ne yapmalı sorusunun cevaplarına bakalım.
04:39Peki uzmanlar ne diyor?
04:40Aslında reçete belli.
04:42Dört basit adımda özetleyebiliriz.
04:43Birincisi havza bazlı planlama yani her bölge kendi su zenginliğine göre üretim yapacak.
04:49Ayağını yorganına göre uzat meselesi yani.
04:51İkincisi suya göre ürün seçeceğiz.
04:53Artık şu çok su içen mısırı su fakiri konya ovasında değil de suyu bol olan bir yerde ekmek lazım değil
04:59mi?
04:59Üç.
04:59O modern sulama sistemleri var ya hani damla sulama falan.
05:03Onları artık tercihe bağlı olmaktan çıkarıp zorunlu hale getireceğiz.
05:06Ve son olarak dört.
05:08Yer altındaki o son kalemiz olan suya bir sınır bir kota getireceğiz.
05:11Öyle kafasını esen istediği kadar çekemeyecek.
05:14İşte bütün bunlar bize neyi gösteriyor biliyor musunuz?
05:18Tarım politikası dediğimiz şey hasat zamanı çıkıp buğdayın alım fiyatı şu kadar demekten ibaret değil.
05:24Olmamalı.
05:25Asıl tarım politikası toprağa düşecek ilk tohumdan önce o tohuma can verecek su damlasını planlamaktır.
05:33Evet bakış açımızı tamamen değiştirmemiz lazım.
05:36Tarım artık romantik bir toprak ana edebiyatı değil.
05:39Tarım net bir şekilde matematik ve bilim işidir.
05:43Elimizde ne kadar su var, ne kadar toprak var, bu kaynaklarla en fazla ürünü nasıl elde ederiz, bütün mesele bu
05:50denklemi doğru kurmak.
05:52Şimdi sona doğru gelirken olayı bir toparlayalım ve şunu aklımızdan hiç çıkarmayalım.
05:57Biz burada sadece sudan bahsetmiyoruz.
06:00Biz burada doğrudan doğruya kendi geleceğimizden bahsediyoruz.
06:04Çünkü eğer bu akılcı adımları atmazsak bizi bekleyen felaket senaryosu bir domino taşı gibi tıkır tıkır işleyecek.
06:13Bakın şimdi su biter, üretim düşer.
06:16Üretim düşünce marketteki fiyatlar uçar.
06:19Fiyatlar uçunca mecburen dışarıdan ithal ürün almaya başlarız.
06:23Eee bu arada tarlasından para kazanamayan çiftçi ne yapar?
06:26Küser, toprağını bırakır.
06:28İşte size gıda krizinin adım adım tarifi.
06:31Yani işin özü şu, çok net.
06:34Bugün suyuna sahip çıkamayan, suyunu yönetemeyen bir ülke yarın ne sofrasındaki yemeğe ne de cebindeki paraya sahip çıkabilir.
06:41İpler tamamen elinden kaçar gider.
06:44Ben de bu bölümü hepimizin düşünmesi gereken o can alıcı soruyla bitirmek istiyorum.
06:49Her bir damlası geleceğimizi şekillendirirken suyu kaybeden aslında yarınını da kaybetmiş sayılmaz mı?
Yorumlar