00:00TANGHALI NUNG JANWARY 23
00:05Nabulabog ang mga residente ng Candating Arayat, Pampanga
00:17dahil sa unti-unting pagkabitak ng lupa sa itinayong flood control project sa bahagi ng Pampanga River.
00:30Ayan po, kalalam na po ngayon niyo.
00:33Makikita rin sunod-sunod na ang paggalaw at pagkalas ng mga bakal na nakakabit sa retaining wall
00:40o ang nagsisilbing pader para kontroli ng tubig sa tuwing tumataas ang ilog.
00:50Ilang saglit pa, gumuho na ang bahagi ng bahay na ito.
01:00Kaya ang mga residente, agad na lumikas, bit-bit ang kanilang mga naisalbang gamit.
01:23Isang araw matapos ang insidente, pinuntahan ng reporter's notebook ang proyekto.
01:30At ito ang tumambad sa amin.
01:40Malalaking bitak sa lupa at halos mabungkal na ang harapang bahagi kung saan nakatayo ang flood control project.
01:49Nakalundo na rin ang mga bakal na nakakabit sa retaining wall.
01:53Muna mong mapapansin dito, meron ng yellow tip.
01:59Parang sinasabi na sana ay wala nang tatawid mula dito dahil nga umabot na dito yung tipak sa lupa.
02:07Dati nalalakaran hanggang banda doon.
02:09In fact, meron pa nga rito yung basketball rim na naiiwan.
02:13Kasi dati merong basketball court.
02:15Pero dahil dun sa patuloy na pagguho ng lupa,
02:17sinasabi sa atin na nasa dalawampung bahay na yung nasira.
02:24Isa ang bahay ng pamilya ni Ligaya sa naapektuhan ng pagguho ng lupa.
02:32Yan po bahay niyo?
02:35Opo.
02:36Ano na po yung mga nahulog?
02:38Ay, talagang bumitak na.
02:41Opo, ma'am.
02:42So, ang nahulog na po?
02:45Yung kwarto po namin.
02:46Yung kwarto.
02:47Nahulog na yun.
02:48Tapos may bitak na.
02:50Ito.
02:51Yung sana.
02:52Yung kusina.
02:53Yung kusina po.
02:55Natitira.
02:55Naghiwalay na rin po yung...
02:57Naghiwalay na.
02:58Naghiwalay na.
02:58Drew!
02:59Kwento ni Ligaya.
03:00Gabi, bago mangyari ang pagguho.
03:03Narinig pa rao nila ang tila pagputok ng mga bakal sa flood control.
03:08Magbalat niyo.
03:09Ay!
03:09Nung Thursday po ng gabi, may narinig na po kaming mga pumutok na mga shit pile.
03:18Opo yan.
03:18Ito po parang dinamit nilang angkor.
03:20Yan na rin yung mga angkor na.
03:21Parang napigtas.
03:22Opo, ma'am.
03:23Oh my gee!
03:25Dahil sa pangamba, agad na umalis si Ligaya kasamang kanyang dalawang anak.
03:30Nung gabi pong yun, kinuha po ako ng mother ko kasi ayaw niya po kami dito matulog.
03:35Kasi baka po daw mag...
03:37Kung ano mangyari.
03:38Opo, ma'am.
03:39Kasi yung anak ko po is 7 years old, tsaka isang 4 years old.
03:43Doon po kami natulog kasi meron na po kami naririnig na mga pagputok po ng mga...
03:50Angkor, ma'am.
03:51Oh my gosh!
03:54Ay!
03:54Baby, baby, baby!
03:57Pagbalik namin dito, paglabas po namin ng bahay, doon pa lang kami sa may tapat ng court, lumagapak na po yung kwarto namin, ma'am.
04:06Buti, ma'am, nakalabas na po kami ng mga anak po.
04:08Ay, buti, wala na kayo.
04:10Kaya, opo, ma'am.
04:10Paglabas po talaga namin ng bahay, lumagapak na po.
04:14Iyon na po yung ano.
04:16So, galing lang kayo sa kwarto?
04:17Galing lang po kami ng kwarto.
04:18Kumakbo po kami, kaming tatlong mag-iina.
04:21Umiiyak kami, nangihingi kami ng tulong sa mga kapitbahay, tsaka sa mga syahin ko po dyan, malapit.
04:27Nakaligtas man sa peligro ang pamilya ni Ligaya, hanggang ngayon, ramdam pa rin nila ang trauma na dulot ng pagguho.
04:35Dahil malapit tayo, mga dalawang hakbang lang po, eh, no?
04:40Nasa dalawang hakbang tayo doon sa may yellow tape.
04:43May trauma pa si ate tungkol dito sa paglapit niya rito.
04:48Dahil nga napanood nila yung pagguho ng bahay nila.
04:52Kaya habang nandito tayo, tinitiis mo lang yung nervyos.
04:55Tinitiis lang ni ate yung nervyos.
04:57Nangangatog yung tuot.
04:58Talaga, ganun yung trauma.
05:01Sobrang hanggang ngayon po, yung mga anak ko, napapanaginipan nila, ma'am.
05:05Banda rito si ate Ligay at kanyang mga anak nung biglang gumuho yung bahagi ng kanilang bahay.
05:16So, hindi na tayo pwedeng pumasok doon sa loob ng bahay.
05:20Kasi anytime, kaya nga may yellow tape, ay delikado na.
05:24Anytime, pwedeng gumuho yung natitirang bahagi ng bahay.
05:28Pero mula dito, sa may bintana, kung sisilipin natin, ay ano, ay grabe talaga.
05:35Talagang makikita mo yung sira.
05:36Kasi itong flooring, yung sahig ng bahay, makikita mo naman na bitak-bitak na.
05:42Hindi lang bitak-bitak, talagang humiwalay na nga yung ibang bahagi nitong sahig ng bahay.
05:48Sa likod kasi nito, nitong pader na to, yan ay yung kwarto ng pamilya.
05:53At yan yung unang gumuho.
05:54Ito yung kusina nila, tapos may isa pang kwarto sa tabi.
05:59Kung makikita natin yan, o, yung pader na yan, naghiwalay na yung pader.
06:04Yan.
06:05Kaya talagang, hindi na makakauwi dito yung pamilya nila, ate Ligaya.
06:10Isa sila doon sa talagang mawawalan na ng matitirhan.
06:16Hirap maghanap ng mapagtatayo ang bahay ngayon.
06:19Kasi alam po namin, susuportahan kami ng flood control na yan.
06:25Pag nakikita niyo yung ganyang kalaking halaga para sa ganitong proyekto.
06:29Hindi ko po ma-explain kasi sumisikip po yung tip-tip ko.
06:34Sumisikip ang tip-tip ninyo?
06:36Parang sobrang laki ng proyekto. Tapos biglang, ganun lang yung nangyari.
06:42Kinumusta rin namin ang ibang apektadong residente.
06:51Sa inyo to, no? Suminakuha na rin.
06:55Oo po, yung ano po namin.
06:56Yung kusin natin.
06:57Yung kusin natin.
06:57CR at saka grep.
06:59Ah, ito po.
07:00Bumigay na rin.
07:02Bumigay na rin.
07:03Pero hindi pa kayo umaalis.
07:05Malis na rin na rin.
07:06May kasamang kababayan na...
07:08Siyempre, hindi kami makatulog.
07:10Hindi ka makakain.
07:12Nagka-nervious na.
07:12May nervous na.
07:14Bawat po may pumuputok, maninig na po kami.
07:17Hindi, hindi pa natatapos yung putok.
07:19Hindi pa po.
07:20Hanggang ngayon may narinig pa kayo.
07:21Kunti-kunti pa po.
07:23Ano po yung pumuputok?
07:25Parang kagal.
07:25Yung ano po, hindi ko po alam kung...
07:27Yan, yung parang bakal na yan.
07:30Ito po kasi, sabi rito, galing po ito sa DPWH, Pampanga.
07:35So actually, ang makikita lang naman po rito,
07:37more than 90 million pesos yung nabayad na sa kontraktor.
07:43Kaya naman humasasabing nabayad na kasi dineclare na nilang 100% completed.
07:49So, ibig sabihin, nakasingil na sila kasi 100% completed.
07:53So, yun ang gusto kong tanong sa inyo na reaction na yun.
07:57Alam namin yung sasabihin namin, ma'am, pero hindi namin mailabas.
08:01Dahil may trauma pa kami.
08:04Siyempre, ma'am, hanggang natatapot yung kramiwan sa...
08:07Tignan mo, yun, may bitak na naman. Dati, wala nang bitak yun.
08:09Bago yan?
08:10Bago na wala po yan.
08:11Bago yan, yung nakita ko po.
08:13Yun, katabi ng yellow tape.
08:15Dati, wala naman kasi yan.
08:16So, palapit siya ng palapit.
08:18Kaya hindi pwedeng-hindi kami lili.
08:20Siyempre, namin, alam ma'am nito kung saan kami titira.
08:23O, na kaming malilipatan, nakituloy lang kami, ma'am.
08:27Nakikituloy lang.
08:28Sa mga kamagahanap.
08:29Hindi ito ang unang beses na gumuho ang proyekto
08:33at nalagay sa panganibang buhay ng mga residente rito.
08:38O, lawan niya yung pwemeryari.
08:41Ay ka, delikado na.
08:42Kasi naiyan ka nito.
08:43Bakit niya kang pulot?
08:46August 2024, nang unang puntahan ng reporter's notebook
08:50ang flood control, matapos gumuho ang ilang bahagi nito.
08:54100 meters ang haba ng retaining wall na ito.
08:58Itinayo para hindi bumaha dito sa bayan ng Arayat
09:01sa oras na tumaas ang tubig sa ilog.
09:05Sinimula ng construction noong February 2023,
09:07pero matapos lang ang higit isang taon,
09:10gumuho na ang bahaging ito ng retaining wall.
09:13Nabutan pa naming nire-repair ng kontraktor na
09:16Ed Marie Construction and Trading
09:18ang bahagi ng retaining wall noon.
09:21Bakit hindi ninyo alam?
09:22Bago po itayo itong retaining wall,
09:25almost 100 million pesos pa naman.
09:28Bakit hindi nyo alam na mangyayari yun?
09:31Di ba dapat napag-aralan po yun?
09:33Hindi po namin ano kasi.
09:35So sayang.
09:37Sayang po itong project no?
09:39Tabi po nilagyan na namin sa labas eh.
09:41Yung panggaan ng tubig,
09:43nilagyan na namin ng mga dead grits na malalaking bato
09:46para hindi na po ano.
09:47Tangayin ng yung lupa dito sa doon.
09:51Una tayong nagpunta dito noong August 2024
09:54dahil nasira ang bahaging ito ng flood control project.
09:58Kahit na wala pang isang taon mula nang ideklara ng DPWH
10:02na 100% completed ang proyektong ito.
10:06Pero pagkatapos lang ng dalawang buwan,
10:08ay gumuho na naman.
10:09Pinagpatuloy yung pagre-repair,
10:12ang pagsasayos ng bahaging ito ng proyekto.
10:15Pero, nitong buwan lang,
10:17ay nasira uli ang bahaging ito ng flood control project
10:20at sa pagkakataong ito,
10:22nadamay na ang ilang mga bahay.
10:27Noong panahon na yun,
10:28itong bahay sa tabi natin,
10:31maayos pa ang kondisyon.
10:32Wala pang bitak yung pader.
10:34At kung titignan mo,
10:36doon sa may bandang kalayuan,
10:38may mga bahay pa.
10:39Pero ngayon,
10:41kita naman mula rito,
10:42itong bahay na ito,
10:44may mga bitak na yung pader,
10:47hindi na ligtas tirhan,
10:48at kung yung natatanaw mo mga dating bahay doon,
10:52gumuho na.
10:53Talaga namang,
10:54mahigit isang taon lang yung lumipas
10:56mula nung bumisita tayo,
10:58ay parang mas lumala pa
10:59yung sitwasyon ng mga residente rito.
11:04Ayon sa kapitan ng barangay,
11:07umabot na raw sa mahigit dalawampung bahay
11:10ang nasira
11:10dahil sa gumuhong proyekto.
11:13Noong nakaraan na 2024, ma'am,
11:16ang talagang na-damage na bahay dito,
11:19apat.
11:21At ngayon, ma'am,
11:22kasalukuyan,
11:23kaapun nga inikutan namin
11:24yung unang report ko,
11:2716 na bahay lang,
11:28kaya lang,
11:29yung 8 talagang totally damaged.
11:31Yan nakikita natin,
11:33hindi lang drawing talagang actual
11:34na nakikita natin talaga,
11:35talagang sumama na sa pag-uho na lupa.
11:37Malaki ang problema ngayon
11:39kaysa kaya nung nakaraan taon.
Comments