- 3 months ago
İslami şahsiyeti oluşturan ve onun devamını sağlayan esaslar büyük bir saldırı altında. Şahsiyeti oluşturan esaslar nelerdir, şahsiyetimizi nasıl koruyacağız?" gibi pek çok soruya cevap bulacağınız “İslami Şahsiyet” programı Serdar Yılmaz ile sizlerle.
Programımızın on ikinci konusu "Nasih ve Mensuh"
- Nesh ve mensuh kavramlarının manası
- Nesh'in caiz oluşuna delil
- Nesh nerelerde yapılmıştır?
- Ayet Nesh olur mu?
- Ayet ile Allah Rasulü'nün fiilinin Nesh oluşu
- Ayetin başka bir ayeti Nesh etmesi
ve daha bir çok konu ile yayında...
Programımızın on ikinci konusu "Nasih ve Mensuh"
- Nesh ve mensuh kavramlarının manası
- Nesh'in caiz oluşuna delil
- Nesh nerelerde yapılmıştır?
- Ayet Nesh olur mu?
- Ayet ile Allah Rasulü'nün fiilinin Nesh oluşu
- Ayetin başka bir ayeti Nesh etmesi
ve daha bir çok konu ile yayında...
Category
📚
LearningTranscript
00:00Euzubillahimineşşeytanirracim, Bismillahirrahmanirrahim, Elhamdülillah, Esselatu ve Selamu Aleyhi Resulillah, Emme Abad, Esselamu Aleykum ve Rahmetullahi ve Berekatuhu.
00:13Kıymetli kardeşlerim, İslami şahsiyet derslerimizde bu hafta yine usul konularından devam edeceğiz ve nesh konusunu ve nasih mensuh bahsini ele alacağız inşallah.
00:27İlk olarak her zamanki gibi kavramsal tahlil yapacak olursak sözlükte nesh bir şeyin ortadan kaldırılması veya nakledilmesi ve kendisi kalmakla birlikte bir halden başka bir hale dönüştürülmesi gibi manalara gelir.
00:45Usul ıslahında ise nesh daha önce geçen bir nastan elde edilen hükmün sonra gelen bir nasla iptal edilmestir.
00:58Yani nesh önce geçen hükmü sonra gelen hükümle tebdil etmek, değiştirmek demektir.
01:06Zira tebdilde, lügatta zaten nesh anlamındadır.
01:11Nasih, nesh eden yani hükmünü kaldıran demek, mensuh ise nesh olunan ve hükmü kaldırılan ve iptal edilen demektir.
01:23Ve kıymetli dostlar, nesih tüm fakih ve alimlere göre şer'i olarak meşru, caiz ve bil fiil meydana gelmiştir.
01:33Aynı zamanda nesh'in caiz oluşuna delil, kitap yani Kur'an sahabe icması ve nesh'in bil fiil meydana gelmiş olmasıdır.
01:45Şimdi bunlara tek tek bakalım inşallah.
01:49Kur'an'dan delillere baktığımız zaman işte Bakara suresinin 106. ayet-i kerimesi ve Mahil suresinin 101. ayet-i kerimeleri bunun delilidir.
01:59Bu ayetlerde Allah subhanahu ve teala,
02:02مَا نَنْسَخْ مِنْ آيَةِنَ اَوْ نُنْسِهَا نَأْتِ بِخَيْرِ مِنْهَا اَوْ مِسْلِهَا
02:07اَلَمْ تَعْلَ مَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِرٍ
02:09Yani biz bir ayeti nesh eder veya onu unutturursak mutlaka daha iyisini veya benzerini getiririz.
02:18Bilmez misin ki Allah her şeye kadirdir buyuruyor.
02:21Diğer ayet-i kerime ise
02:24وَاِذَا بَدَّلْنَا آيَةً مَكَانَ آيَةً
02:28وَاللّٰهُ اَعْلَمُوا بِمَا يُنَزْلُوا
02:31قَالُوا اِنَّمَا اَنْتَ مُفْتَرٍ بَلْ اَكْسَرُهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
02:36Biz bir ayetin yerine başka bir ayeti getirdiğimiz zaman
02:39ki Allah neyi indireceğini çok iyi bilendir.
02:42Sen ancak bir iftiracısın dediler.
02:45Hayır onların çoğu bilmezler buyuruyor.
02:48Görüldüğü gibi bu ayetler açıkça neshin ve tebdilin olduğuna
02:54sarih bir şekilde delalet ediyorlar.
02:58Kurtubi Rahimeullah Bakara suresinin bu 106. ayet-i kerimin tefsirinde şöyle diyor.
03:03Bu ayetin nüzul sebebi şudur diyor.
03:06Yahudiler Kabe'ye yönelmeleri hususunda Müslümanları kıskandıklarından dolayı
03:11İslam'a dil uzatmaya ve Muhammed ashabına önce bir hususu emrediyor.
03:16Sonra da onlara o işi yasaklıyor.
03:20O bakımdan Kur'an olsa olsa onun tarafından uydurulmaktadır.
03:24Bundan dolayı bir kısmı ile öteki kısmı birbiriyle çelişiyor demeye koyuldular.
03:31Bunun üzerine Allah-u Teala Nahud suresi 101 ve Bakara suresinin 106. ayet kelimelerini
03:37indirdi diyor.
03:40Evet burada nesh tebdil demektir ve bunu Nahud suresindeki ayetlerde zaten teyit etmektedir.
03:49Ancak bazı müfessirler bu ayetlerin tefsirinde biz bir ayetin yerine bir başka ayeti koyduğumuzda
03:57bu yeni konulan değiştirilenden hayırlı olur ya da misli benzeri olur şeklinde tefsir etmişlerdir ki
04:06bu şekilde bir tefsir yolu zayıf ve hatalı bir son çıkardır.
04:11Neden?
04:11Çünkü ayetlerin birbirine karşı hayırlı olmaları söz konusu değildir.
04:17Hayırlı oluş ancak bize göredir, kullara göredir.
04:20O da bizden kaldırılan ve üzerimize konulan hüküm ayetlerinin bir kısmının diğerlerinden
04:28meşakkat hususunda daha hafif olması bakımından hayırlılık söz konusu olur
04:33ya da bir kısmının sevabının diğerlerinden daha çok olması bakımından hayırlılık söz konusu olur.
04:41Mesela bir ayette Rabbimiz cihatta 10 kafire karşı sebat edilmesiyle ilgili hüküm indiriyor malumunuzdur.
04:49Sonra bunu 2 kafire karşı sebat ile nesh ediyor.
04:54Şimdi Müslümanın 2 kafire karşı sebat etmesi hükmü 10 kafire karşı sebat etmesinden nedir?
05:01Daha hafiftir.
05:03Dolayısıyla 2 kafire karşı sebat etmeci hatta sebat etme hükmü olan nesh edici hüküm
05:1110 kafire karşı sebat etme hükmü olan nesh edilen hükümden daha hafiftir ve bizler açısından hayırlıdır.
05:20Ama mesela Ramazan orucunun aşure orucunu nesh etmesinde ise Ramazan orucu aşure günü orucundan daha zordur, daha meşakkatlidir.
05:28Fakat burada ne var?
05:30Burada da sevap ve ecir bakımından daha yüksek ve bereketli olması söz konusudur.
05:38Yani hayırlı oluş ayet-i kerimede hafifletmek şeklinde de olabilir, sevap şeklinde de olabilir.
05:46Dolayısıyla hayırlı olmak ayetlerin kendileri hakkında değil, sadece onların getirdiği hükümler hakkındadır.
05:53Nesh ile ilgili diğer bir husus size kıymetli dostlar, kastedilenin ayetin tilavetinin metninin nesh edilmesi değil, ayetin hükmünün nesh edilmesidir.
06:05Yani nesh edilen ayetin tilavet edilen metninin kaldırılması değil, ayetin metni sabit kalmakla birlikte hükmü kaldırılmıştır.
06:16Bu da nesh konusunda bilinmesi önemli olan bir husustur.
06:21Kardeşlerim yine nesh'in caizliğinin deliliyle ilgili sahabenin icması da nesh ile ilgili olarak birçok hususta gerçekleşmiştir.
06:31Örneğin Muhammed sallallahu aleyhi ve sellemin şeriatının daha önce geçmiş bütün şeriatları nesh edici olduğu noktasında icma sahabe vardır.
06:40Yine namazda Beytülmaktis'e, Mescid-i Aksa'ya yönelme farziyetinin Kabe'nin kıble kılınması ile nesh edildiğinde icma vardır.
06:52Anne baba ve akrabalara, yakın akrabalara vasiyette bulunmanın miras ayeti ile nesh edildiğinde icma vardır.
07:01Aşure günü oruç tutma farziyetinin Ramazan orucu ile nesh edildiğinde icma vardır.
07:08Nebi sallallahu aleyhi ve sellemin huzurunda yapılan münacatta yani gizli ve özel görüşmelerden önce sadaka verme farziyetinin nesh edildiği,
07:17keza yine kocası ölen kadının tam bir yıl beklemesi farziyetinin nesh edildiği ve bir Müslümanın on kafire karşı sebat etme farziyetinin nesh edildiği gibi
07:32diğer hükümlerde sahabe radıyallahu anh'un bunların her birisinin nesh edildiğine dair icma etmişlerdir.
07:42Böylece nesh hakkında sahabenin icması oluşmuş olmaktadır ve bu da nesh'in olduğuna dair şer'i delidir.
07:52Nesh'in bil fiil vuku bulmuş olmasına gelince, yukarıda zikrettiğimiz hususlarda aslında hepsi buna örnektir.
08:03İlk kıblenin neshi hakkında Allah subhanehu ve teala şöyle buyurmuştur.
08:08Biz senin yüzünün göğe doğru çevrilmekte olduğunu görüyoruz.
08:13İşte şimdi seni memnun olacağın, razı olacağın bir kıbleye döndürüyoruz.
08:18Artık yüzünü Mescid-i Haram tarafına çevir buyuruyor Bakar Resulü tarafımız.
08:22Keza Buhari ve Müslim'de geçtiği gibi Nebi sallallahu aleyhi ve sellem 16 ay Mescid-i Aksa'ya yönelerek namaz kılmıştır.
08:33Ve daha sonra bu ayet indirilmiştir.
08:35Böylece Mescid-i Aksa'nın kıble olması hükmü nesh edilip yerine Kabe kıble kılınmış olmaktadır.
08:46Bu bir fiil gerçekleşmiştir.
08:47Yine anne baba ve yakın akrabalara vasiyetle ilgili olarak şöyle buyrulur.
08:54Birinize ölüm alametleri geldiğinde eğer bir hayır bir mal bırakacaksa ana babaya, yakın akrabaya uygun bir biçimde vasiyet etmek muttakiler üzerine bir borçtur.
09:09Bu ayet miras ayetiyle nesh edilmiştir.
09:15Zira miras ayeti bu ayetten sonra indirilmiştir ve bu hususta ittifak vardır.
09:22Miras ayeti anne, babanın ve yakın akrabanın ölenin malındaki payını yani anne baba ve yakın akrabanın ölenin malındaki hükmünü ne yapıyor?
09:35Açıklıyor.
09:36Dolayısıyla miras ayetinde farz kılınan hüküm ondan önceki hükmü ne yapmıştır?
09:45Nesh etmiştir.
09:46İçerisinde nesh'in olduğuna dair biraz önce zikrettiğimiz sahabe radıyallahu anh'un icma ettiği hükümlerin hepsi işte böyledir.
09:55İçinde nesh'in vuku bulduğu başka tabi hükümler de vardır.
10:01Bunlar çoktur.
10:01Bunlara bir örnek Resulullah Aleyhisselatü Vesselam'ın şu sözüdür.
10:07كُنْتُنَهَيْتُكُمْ عَنْ زِيَارَةِ الْقُبُرْ
10:10أَلَا فَزُورُوهَا
10:12Sizi kabir ziyaretinden men etmiştim.
10:14Dikkat edin artık kabirleri ziyaret edebilirsiniz.
10:17Şimdi muhadiste de kabir ziyareti ilk önceleri nehyediliyor ama daha sonra serbest bırakıldığı zikrediliyor.
10:26Bunlar gibi içlerinde nesh'in bil fiil meydana geldiği başka hükümlerde vardır ve bunların hepsi nesh'in varlığına ve meşhur olduğuna delildir.
10:39Zira bil fiil meydana gelmiş olmak caiz oluşuna ve varlığına delil olmuş olur.
10:46Evet kıymetli dostlar nesh Kur'an'da ve sünnette de meydana gelir.
10:53Yani bu ikisi nesh'in mahallidir.
10:56Kur'an'a gelince hüküm olarak nesh edilmesi biraz önce de zikrettiğimiz gibi caizdir.
11:01Bu fiilen de hukuku bulmuştur.
11:03Bunun delillerini zaten zikrettik.
11:05Kur'an'ın tilavet olarak yani metin olarak nesh edilmesine gelince bu caiz değildir ve meydana gelmesi de kat'i delille tespit edilmemiştir.
11:18Zira Kur'an'ın indirilişi, korunması ve yazılışı tevatür yoluyla hep sabit olmuştur.
11:24Bu şekilde Kur'an'a iman etmek akidedendir ve akide ise ancak subutu ve delaleti kat'i delillerden alınır.
11:32Kur'an'ın tilavet olarak nesh'inin caiz olduğunu delalet eden bir kesin delil de gelmemiştir.
11:40Bundan dolayı Kur'an'ın tilavet olarak nesh edilmesi caiz olmaz.
11:45Ancak bu hususta geçen bazı rivayetler vardır ki onları birkaçı şöyledir.
11:52Mesela Zeyd bin Sabit'ten şöyle dediği rivayet edilmiştir.
11:56Resulullah Aleyhisselatü Vesselam'ı şöyle derken işittim.
11:58İşte yaşlı erkek ve yaşlı kadın zina ettiklerinde onları kesinlikle recmedin.
12:04Bunun üzerine Ömer dedi ki bu indirilince Resulullah Aleyhisselatü Vesselam'a gittin ve ona bunu benim için yazdır dedim diye zikrediliyor.
12:14Şimdi bu rivayetten recim ayetinin Kur'an'da olduğu ama sonra metninin kaldırıldığı anlaşılmaktadır.
12:22Yine Ayşe radıyallahu anh'ın şöyle dediği rivayet edilmiştir.
12:28Kur'an süt akrabalığından haram kılınan 10 sınıfı belirten ayet indirdi.
12:35Sonra 5 sınıf ile diğerlerini nesh etti diye bir rivayet vardır.
12:41Keza yine rivayet edildiğine göre Ahzab suresi Bakara suresi ile aynı uzunluktaydı.
12:51Sonra bir kısmı nesh edilmiştir şeklinde bir rivayet var.
12:55Şimdi bütün bunlar ve benzerleri ahad haberlerdir.
13:01Kesin olanın kat'i olan Kur'an metninin nesh edildiğine dair bunlardan hücdet getirilmez.
13:07Çünkü bu rivayetler zanni haberlerdir.
13:10Kesin olan, kati olan ise zanni olan ile ne yapılmaz?
13:15Nesh edilmez.
13:16O ancak kesin olanla nesh edilir.
13:19Dolayısıyla yukarıda bahsi geçen o zikrettiğimiz ayetlerin indirildiği kesin delille tespit edilmelidir ki
13:27onların Kur'an'dan olduğuna itikad edilebilsin.
13:31Sonra da onların nesh edildiği kesin delille tespit edilmelidir.
13:34Bu ise asla vuku bulmamıştır.
13:38Buna binaen Kur'an'ın tilavet olarak nesh edildiğine dair kat'i bir vuku söz konusu değildir.
13:48Sünnetin hüküm olarak nesh edilmesine gelirsek bu caizdir ve bu durumda çokça vuku bulmuştur.
13:54Biraz önce zikrettiğimiz o kabir ziyareti hadisi neshin örneğidir.
14:00Yine aşure orucu malum sünnet ile vacip bir oruçtu.
14:05Allah-u Teala'nın Ramazan orucu ayetiyle bu da nesh edilmiştir.
14:10Keza yine malum Beytülmaktis'e kıble olarak yönelmek mütevatir sünnet ile vacip idi.
14:15Allah-u Teala'nın fevellü veçheke şatral mescidel haram artık yüzünü mescidi haram tarafına çevir ayetinde
14:22Kabe'ye yönelme emriyle ne olmuştur?
14:26Nesh edilmiştir.
14:28İşte bütün bunlar sünnette neshin vaki olduğuna delalet etmektedir.
14:35Vuku bulmak caiz oluşun delilidir.
14:38Aynı şekilde sünnette neshin caiz oluşuna da delildir.
14:43Diğer bir husus ise kardeşlerim hitabın hükmünün yerine başka bir hüküm getirilerek nesh edilmesi caiz olduğu gibi
14:53yerine başka bir hüküm getirilmeksizin nesh de caizdir.
14:59Nedir bu?
14:59Yani hükmün yerine bir hüküm getirilerek nesh edilmesine örnek çoktur.
15:05İşte Beytül Maktis'e yönelme farziyetinin Kabe'ye yönelme farziyetiyle nesh edilmesi
15:13işte belirli günlerde yine oruç tutma farziyetinin Ramazan orucu ile nesh edilmesi buna örnektir.
15:21Yani biri kaldırıldı yerine başka biri getirildi.
15:24Hükmün yerine başka bir hüküm getirilmeden nesh edilmesine gelince
15:28Nebi sallallahu aleyhi ve sellem ile işte o gizli görüşme, özel görüşmeden önce sadaka verme hükmü
15:36yerine başka bir hüküm konulmadan nesh edilmiştir.
15:41Dolayısıyla yerine bir hüküm getirilmeden nesh'in vuku bulması da caizdir ve vuku bulmuştur.
15:49Evet kıymetli dostlar.
15:51Kur'an'da ayet ile gelen bir hükmün daha sonra gelen başka bir ayetin hükmüyle nesh edilmesine dair delillerin bir kısmını zikrettik.
16:01Keza yine sünnet ile gelen bir hükmün de sonra gelen bir sünnet ile veya bir ayet ile nesh'in de caiz olduğunu zikrettik.
16:10Ancak kimilerince iddia edilen Kur'an'ın sünnet ile neshine gelince bu caiz değildir.
16:19Caiz olmaz ve vuku da bulmamıştır.
16:23Caiz olmayışı Allah subhanahu ve teala'nın ayetindeki sözünden dolayıdır.
16:28Biz bir ayetin hükmünü yürürlükten kaldırır ve onu unutturursak mutlaka dahayesini ve benzerini getiririz buyuruyor.
16:40Şimdi bu söz delalet ediyor ki hayırlı olanı ve benzerini getiren işte o zamirin kendisine dönmesinden dolayı Allah-u Teala'dır.
16:50Böylece nesh eden ancak Kur'an olur.
16:53Bunun için Allah-u Teala şöyle demiştir ayetin devamında
16:58اَلَمْ تَعْلَ مَنَّ اللّٰهَ عَلٰى كُلِّ شَيْءٍ قَدِرٍ
17:01Bilmez misin ki Allah her şeye kadirdir.
17:05Böylece hayırlı olanı ve benzerini getirenin işte o yüce kudret sahibi olduğuna açıkça işaret edilmiştir.
17:14Dolayısıyla Kur'an'ın sünnet ile nesh'i olmaz.
17:18Yine Allah subhanahu ve teala şöyle buyuruyor ayette
17:22وَاِذَا بَدَّلْنَا عَيَةً مَكَانَ عَيَةً
17:26Bir ayetin yerine başka bir ayet getirdiğimizde diyor.
17:30Allah subhanahu ve teala'nın bu sözüyle ayetin sünnet ile değil ancak ayet ile değiştirildiğini bildirmektedir.
17:39Yine Allah-u Teala şöyle buyuruyor bize kavuşmayı ummayanlar ya bunlardan başka bir Kur'an getir ya da bunu değiştir dediler.
17:53De ki onu kendiliğimden değiştirmen benim için olacak bir şey değildir.
17:58Ben bana vahyolunandan başkasına uymam buyuruyor.
18:02İşte bu ayette Kur'an'ın başkasıyla nesh olunmadığına delil olan bir ayettir.
18:11Yani bu ayet bir ayetle değiştirildiğinde müşriklerin
18:17اِنَّمَا اَنْتَ مُفْتَرٍ
18:19Sen ancak bir iftira edicisin demeleri de buna delalet etmektedir.
18:23Zira Allah subhanahu ve teala onların vehimlerine iddialarını şu sözüyle ortadan kaldırmıştır.
18:32Kul de ki
18:33نَزَّلَهُ رُوْهُ الْقُدُسْ مِنْ رَبِّكَ بِالْحَقِ
18:37De ki onu o ruhul kudüs yani Cebrail Rabbinin katından hak ile indirdi.
18:43Bu da delalet ediyor ki bu tebdil, bu değiştirme, bu nesh ancak ruhul kudüsün indirdiği ile yani Kur'an ile olur.
18:54Çünkü Kur'an'ı Cibril aleyhisselam indirmiştir.
18:59Ayrıca neshe ait ayetin naslı, metni ayeti neshedenin ayet olduğuna da in açıkça delalet ediyor.
19:09Biraz önce zikrettiğimiz gibi biz bir ayetin yerine başka bir ayet getirdiğimizde.
19:16Burada da görülüyor ki tebdil bir ayetin yerine bir ayet koymakla hasıl olmaktadır.
19:25Bu nesheden kesinlikle ayet olmalı demektir.
19:29Dolayısıyla Kur'an ancak Kur'an ile nesh olmuş.
19:33İşte bütün bunlar Kur'an'ın ister mütevatir olsun ister ahad haber olsun sünnet ile nesh olunmadığına delalet eden açık delillerdir.
19:47Şimdi gelelim nasıh ve mensuhu tanıma yoluna.
19:53Kımmetli dostlar bir şeyin nasıh yani başka bir hükmü nesheden olduğuna dair mutlaka bir şer'i delilin getirilmesi zorunludur.
20:02Aksi halde o nasıh sayılmaz.
20:05Şimdi bazıları iki delilin çatışır gibi görünmesinden dolayı hemen nesh'e yönelmişlerdir.
20:12Ve işte şu hüküm nesh edilmiştir demektedirler.
20:16Ancak bu doğru değildir.
20:19İki delilin sadece çatışır halde, çelişir halde olması ve öyle görünmesi o ikisinden birisinin diğerini nesheden olması demek değildir.
20:29Zira ikisinin arasını bulmak, cem etmek mümkün olabilir ki mümkündür çoğu zaman.
20:34Orada da herhangi bir çelişki olmaz cem edildiği zaman.
20:37Çünkü nesh dediğimiz şey hükmün iptal edilmesi bir nassın işlevsiz bırakılmasıdır.
20:46İki delilin arasını cem etmek ise nesh etmekten ve işlevsiz bırakmaktan evla olandır.
20:52Zira hem ihmal ve nesh asıl olana terstir.
20:57Çünkü asıl olana ters olan hakkında bir delilin olması da kaçınılmazdır.
21:02Onun hakkında eğer delil getirilmezse ne yapılmaz ona itibar edilmez.
21:08Buna binaen önceden gelen hükmün iptal edilmesi onun nesh edildiğine delalet eden bir hüccetin, bir delilin getirilmesine bağlıdır.
21:19Bu delil ya sonradan gelenin önceden gelen için nesh edici olduğunu nafız olarak ya da delalet olarak belirtmesi şeklinde olur.
21:28Ya da iki nas arasında aralarını bulmanın mümkün olmadığı bir çelişki olması şeklinde olur.
21:36Şimdi sonradan gelenin önceden gelen için nesh edici olduğunu belirtmesi bu hususta bir takım hükümler geçmiştir.
21:45Mesela bir örnek verelim. Resulullah Aleyhisselatü Vesselam'ın şu sözü.
21:50Biraz önce zikrettiğimiz.
21:51Küntüne hey tüküman ziyaretil kubur.
21:54Ela fezu ruha.
21:55Sizi kabir ziyaretinden men etmiştim.
21:58Dikkat edin artık kabirleri ziyaret edebilirsiniz.
22:01Şimdi bu nas kabirleri ziyaretin haram kılınmasının nesh edildiğini ne yaptı?
22:08Metnin içinde açıkça ortaya koymuştur.
22:10Sonradan gelenin önceden gelen için nesh edici olduğunu delalet olarak belirttiği hükümlere gelince
22:19e bunlara da örnek olarak mesela Allah-u Teala'nın şu sözü verilebilir.
22:23Ey iman edenler Resulullah ile gizli özel bir şey konuşacağınız zaman bu konuşmanızdan önce bir sadaka vermesin.
22:32Bu sizin için daha hayırlı ve daha temizdir.
22:35Şayet bir şey bulamazsanız bilin ki Allah bağışlayandır, esirgeyendir buyuruyor Mücadele Suresinde Rabbimiz.
22:42Şimdi bu ayet Resulullah Aleyhisselatü Vesselam ile özel görüşmeden önce bulunabilirse sadaka zorunluluğuna ne yapıyor?
22:52Delalet ediyor.
22:53Fakat bu hüküm Allah Subhanahu ve Teala'nın daha sonraki şu ayeti ile nesh edilmiştir.
23:01Nedir o?
23:02Özel görüşmelerinizden önce sadakalar vermekten çekindiniz mi?
23:08Uzak mı durdunuz?
23:09Bunu yapmadınız ve Allah da sizi affettiğine göre artık namazı kılın, zekatı verin ve Allah'a ve Resulüne itaat edin buyuruluyor.
23:18Şimdi bu ayette özel görüşmeden önce bulunabilirse sadaka verme zorunluluğunun kaldırmayı açıkça belirtmeksizin,
23:27bir önceki nasta zikrettiğimiz gibi açıkça belirtmeksizin kaldırılmış olduğuna delalet eden ne var?
23:35Bir husus, bir delalet var.
23:37Bu da bu şekilde bunu ortaya koyuyor.
23:40İşte kıymetli dostlar, şu da bilinmelidir ki nesh konusunda nesh dair nas ya aynı nasta olmalıdır ya da nas'tan anlaşılmalıdır.
23:50Onun için sahabelerin işte hüküm şöyleydi, sonra nesh edildi ve kaldırıldı veya o önce indi gibi nesh'e delalet eden söz söylemesi nesh'i tanımada doğru yollardan değildir.
24:03Zira o tür sözlerin bir kıymeti yoktur.
24:06Çünkü onun içtihat olarak söylenmesi muhtemeldir.
24:10Mesela işte Buhari İbni Ömer radıyallahu anhuma senediyle şunu rivayet ediyor.
24:17Diyor ki o kendisine altın ve gümüşü biriktirip gizleyenler ayeti var ya kendisi ayet dediğimiz tevbe selersinde.
24:24Bu ayet hakkında soru soran bir bedeviye şöyle dedi.
24:27Zekatlarını vermeksizin kim onları kenz ederse vay haline o ayet zekat ayeti indirilmeden önceydi.
24:36Zekat ayeti indirilince Allah zekatı malları temizleyici kıldı diyor.
24:41Şimdi bu haberin nesh hakkında bir kıymeti yok.
24:45Neden?
24:45Çünkü bu nesh'e dair bir delil sayılmaz.
24:49Zekat ayetinin kenz ayetinin nesh'den olması hususunda bu habere itibar edilmez.
24:54Çünkü o sahabe radıyallahu anhuma ait bir içtihattır.
24:59O öyle içtihad etmiş.
25:00O öyle zannediyor.
25:02Dolayısıyla bu nesih hakkında delil olmaz.
25:05Aynı şekilde hadis ravilerinin işte hüküm şöyleydi sonra nesh oldu demesi de nesih tanımada doğru yollardan değildir.
25:13Mesela bazı hadis imamları zikrettikleri rivayetlerden sonra işte biz bu hususla ilgili ilk sözlerdendi.
25:22Bu daha sonra bu nesh edildi gibi sözler zikrederler.
25:27Bu da nesh hakkında delil sayılmaz.
25:30Sadece o hadis aliminin bir görüşünü bir içtihadını gösterir.
25:34Yoksa o hükmün nesh edildiğine dair delil değildir.
25:38Dolayısıyla nesh'e dair delalet kitaptan veya sünnetten ya açıkça ya delalet olarak bir naz şeklinde olmalıdır.
25:47Bunun dışındakiler nesh hakkında hüccet sayılmazlar.
25:51İki naz arasında aralarını bulmanın mümkün olmadığı her yönüyle çelişkinin olması konusunda ise
26:00bu durumda bu iki nasta da bakılır.
26:03Eğer birisi malumse yani işte subutu ve delaleti kat'iyse, diğeri ise zanni ise
26:09kat'i olan ne yapılır?
26:11Her halükarda zanni olana tercih edilir ve onunla amel edilir.
26:15Eğer ikisi de kat'i ya da ikisi de zanni olup birinin diğerinden sonra geldiği bilinirse
26:21sonra gelen nesh eden olur, önce gelen nesh edilen olur.
26:26Eğer tarih belli olmazsa veya hangisinin diğerinden daha önce geldiği de bilinmez ise
26:31orada nesh olmaz.
26:33Çünkü birisi diğerinden evla değildir.
26:36Buradan açığa çıkıyor ki, her yönüyle çelişkili iki nazsın aralarının bulunmasının
26:44imkansız olmasında nesh'in vuku bulması ancak iki durumla meydana gelir.
26:50Birincisi, ikisi de malum ve kat'i ya da zanni olup birisinin diğerinden sonra geldiği
26:58bilindiğinde sonra gelen nesh edendir, önce gelen ise nesh edilendir.
27:05İkincisi ise birisi malum kat'i, diğeri zanni olup kat'i olan zanni olandan sonra gelmiş
27:12ise orada da nesh olur ve bu iki durum dışında kesinlikle nesh olmaz.
27:18Evet kardeşlerim, işte bazı alimler bu şer'i nazlardaki çelişki gibi görünen hususlara
27:24bakın, bunlardan sonra gelenin öncekinin nesh ettiği görüşüne yönelmişlerdir ki
27:32bu doğru bir görüş değildir.
27:36Mesela eğer barışa yanaşırlarsa sen de ona yaraş.
27:44İşte Enfal suresindeki ayetindeki hükmün ve bunlar gibi hükümlerin
27:49kılıç ayeti olarak bilinen ayet ile nesh olduğunu söylemişlerdir.
27:56Nedir bu kılıç ayeti?
27:58Bu kılıç ayeti şudur.
27:59İşte kendilerine kitap verilenlerden, Allah'a ve ahiret gününe inanmayan,
28:05Allah ve Resulünün haram kıldığını haram saymayan ve hak dini kendine din edinmeyen
28:11kimselerle küçülerek güçlerinin yettiğince cizye verinceye kadar savaşın ayettir.
28:19Tevbe suresinin 29. ayet-i kerimesi.
28:20İşte bu ayet kafirlerle barışa yanaşmak gibi ayetleri nesh ettiğini söylemişlerdir.
28:29Oysa ki 1. ve 2. ayetin nazlarından açıkça görülüyor ki
28:33ayetler arasından nesh'e sevk edecek bir çelişki yoktur.
28:39Zira 1. ayet sulh halini, barış halini kastediyor.
28:43Hudeybiye sulhunda meydana geldiği gibi davetin maslahatı ve onun gerektirdiği zamanı kastediyor.
28:502. ayet ise davetin gerektirdiğindeki cihat halini kastediyor.
28:58Cihat ve sulh halleri sürekli iki halidir.
29:02Bunlardan her biri hakkındaki hükümler devam etmektedir.
29:06O hükümlerden bir şey nesh olmamıştır.
29:09Aralarında çelişki olduğunu iddia ederek nesh'e yöneldikleri nazların çoğu işte böyledir.
29:17Zira dakik bir şekilde incelendiğinde bu nazlar aralarında çelişkinin olmadığı açığa çıkıyor.
29:23Yani bakan bir kimse için, inceleyen bir kimse için çelişkiden bir şey varmış gibi görünmesi bu aslında şeriatın nazlarının tabiatındandır.
29:32Zira hayatın halleri, yaşamın halleri farklıdır.
29:36Yani onlarda soyutlama ve genelleme yapmak doğru olmaz.
29:40Bilakis her hal, her olay, her husus yalnız başına ele alınır.
29:46Sadece onun için naz getirilir.
29:48Sadece benzeşmekten dolayı o hayatın, yaşamın hallerinden bir şeyi başkasına kıyas etmek doğru olmaz.
29:58Çünkü hayatın hallerinde zaten asıl olan farklılıktır.
30:01Her olay birbirinden farklıdır.
30:03Belirli bir olayın, belirli bir halin veya hususun çözümü için belirli bir naz gelir.
30:09Sonra da birincisinden başka bir hal, olay veya husus için başka bir naz gelir ve aralarında benzerlik oluşur.
30:18Dolayısıyla bakıldığında farklı iki husus için geldikleri halde iki naz arasında sanki çelişki varmış gibi görülür ve öyle zannedilir.
30:29Özellikle insan tabiatında bulunan o genelleştirme ve soyutlamadan dolayı iki nazın birisinin diğeriyle çeliştiği zannına kapılarak hataya düşürür.
30:43Fakat dediğimiz gibi yaşamın hallerinin farklı olduğundan dolayı bunu bilenler, bundan haberdar olanlar, teşriğinin esaslarını ve yöntemini bilenler ve vakalardan haberdar olanlar,
30:56nazları hakikatleri üzere idrak ederler.
31:00Her nazı manasına hamlederler.
31:04İşte o zaman çelişkinin olmadığı açığa çıkar.
31:08Bunun için iki naz arasındaki sadece çelişki görüntüsünden şu naz nesh edilmiştir, şu naz nesh edendir iddiasında bulunmak doğru olmaz.
31:22Yani bir nazın nesh edici olduğuna delalet eden şeriattan bir şeyin olması kaçınılmazdır.
31:32Onun için şer'i bir hüccet olmadıkça kıymetli dostlar nesk olmaz ve nesk yoktur.
31:41Evet kardeşlerim işte nesk konusu ile ilgili ana hatlar ve genel hususlar bunlardır.
31:50Her zaman dediğimiz gibi bu konunun diğer detaylarını ve teferruatlarını öğrenmek isteyenlerin usul kitaplarına başvurmaları konuya daha vakıf olma noktasında son derece önemlidir.
32:09Böylece kardeşlerim bu haftada bir dersimizin sonuna geldik.
32:13Diğer dersimizde diğer bir derste buluşmak üzere hepinizi Allah'a emanet ediyorum.
32:20Esselamu Aleyküm ve Rahmetullahi ve Berekatuhu.