00:00Türkiye'de seçimler biter bitmez bir sonraki seçimin tartışılmaya başlamasına artık alıştık.
00:05Çünkü Türkiye siyasetinde seçim hazırlığı seçimden birkaç ay önce başlayan geçici bir dönem değil.
00:10Neredeyse hiç bitmeyen bir süreç.
00:1231 Mart 2024 seçimlerinin üzerinden henüz bir buçuk ay geçmişken
00:16Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın söylediği şu söz aslında bu durumu oldukça açık bir biçimde ortaya koyuyordu.
00:22Hemen yarın seçim olacakmış gibi hazırlıklıyız.
00:25Peki AK Parti 2024 seçimlerinde yaşadığı oy kaybını nasıl geri kazanmayı planlıyor?
00:30Ve 2028'e giderken Türkiye siyasetinde nasıl bir strateji izleniyor?
00:34Siyasi vizyonun bu bölümünde 2028 seçimlerine giden süreci ve iktidarın seçim stratejisini ele alıyoruz.
00:422028 seçim sürecini anlayabilmek için öncelikle 31 Mart seçimlerine bakmak gerekiyor.
00:46AK Parti 2019 yerel seçimlerinde %44 seviyesinde oy almıştı.
00:512024'te bu oran yaklaşık %35'e geriledi.
00:54CHP ise oylarını arttırarak uzun yıllar sonra ilk kez seçimlerden birinci parti olarak ortaya çıktı.
01:00Ancak burada dikkat edilmesi gereken başka bir veri var.
01:032019'da %84 seviyesinde olan seçime katılım oranı 2024'te %78'e düştü.
01:10Yani AK Parti'nin kaybettiği seçmenlerin tamamen CHP'ye ya da başka bir partiye geçtiğini söylemek mümkün değil.
01:16Önemli bir seçmen kitlesinin tepkisini başka bir partiye oy vererek değil sandığa gitmeyerek gösterdiği anlaşılıyor.
01:23Peki bu tepkinin temel sebepleri neydi?
01:26Seçmen günlük hayatında yüksek enflasyonla, artan kiralarla ve satın alma gücündeki düşüşle karşı karşıyaydı.
01:33Makroekonomik göstergeler ne söylerse söylesin seçmen sandığa giderken ilk olarak kendi cebine bakar.
01:392024 seçimlerinde hükümet geçmiş seçimlerde olduğu gibi ekonomik rahatlama sağlayabilecek bir alana da sahip değildi.
01:46Pandeminin etkileri, 6 Şubat depremleri ve bölgesel krizler ekonominin üzerindeki yükü iyice arttırmıştı.
01:52Bunun yanında Gazze'de yaşanan katliam da özellikle muhafazakar seçmen içerisinde ciddi bir rahatsızlığa yol açtı.
01:59İktidarın İsrail karşısında yeterince somut adım atmadığı düşüncesi ekonomik tepkiyle birleşti.
02:04Sonuçta AK Parti uzun yıllardır kendisini destekleyen seçmenin büyük bir bölümünü sandığa götüremedi.
02:11Seçimleri kazanmanın iki temel yöntemi vardır. Birincisi seçmene yeni bir umut sunmak, ikincisi ise rakibinizin umut haline gelmesini engellemek.
02:21AK Parti'nin ilk yıllarında yükseliş büyük ölçüde birinci yönteme dayanıyordu.
02:26Yeni Türkiye, ekonomik kalkınma, vesayetle mücadele, yerli ve milli siyaset.
02:32Bu söylemler geniş bir seçmen kitlesinde güçlü bir beklenti oluşturdu.
02:35Ancak yaklaşık çeyrek asırlık iktidarın ardından yeni bir başlangıç hikayesi anlatmak giderek zorlaşıyordu.
02:42Sonuçta AK Parti 2024 sonrasında ağırlığını ikinci yönteme verdi.
02:47Yani kendi seçmenine yeni bir hikaye anlatmaktan çok karşısındaki siyasi alternatifi zayıflatmaya yöneldi.
02:54Bu sürecin ilk önemli ayağı CHP ile Den Parti arasındaki siyasi ilişkinin zayıflatılması oldu.
03:00CHP özellikle büyük şehirlerde Kürt seçmenin desteğinden önemli ölçüde faydalanıyordu.
03:061 Ekim 2024 sonrasında başlayan terörsüz Türkiye süreci ise Den Parti ile iktidar arasında yeni bir siyasi zemin oluşturdu.
03:13Böylece Den Parti'nin CHP ile kurduğu ilişki eski gücünü kaybetmeye başladı.
03:18Bu durumun seçim matematiğindeki sonucu açıktı.
03:20CHP'nin özellikle büyük şehirlerde ihtiyaç duyduğu önemli bir seçmen desteği önce belirsiz hale geldi.
03:27Eski HDP milletvekili Altantan'ın yakın zamanda yaptığı Den Parti Cumhur İttifakı'nı destekleyecek açıklaması ise hükümetin istediği sonuca ulaştığını
03:36gösteriyor olabilir.
03:38İkinci önemli alan ise CHP'li belediyeler oldu.
03:412024 sonundan itibaren belediyelere yönelik SGK borçları, yolsuzluk, rüşvet ve ihaleye fesat karıştırma gibi çeşitli soruşturmalar ve operasyonlar gündemin merkezine
03:52yerleşti.
03:52Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor.
03:54Bu soruşturmaların siyasi boyutu, belediyelere yöneltilen suçlamaların tamamının gerçek dışı olduğu anlamına gelmez.
04:01Ya da bu suçları sadece bu belediyelerin işledikleri de düşünülemez.
04:06Odaklandığımız nokta şu.
04:07Neden bu operasyonların yoğunluğu, iktidarın yerel seçimlerde ağır oy kaybetmesinin hemen ardından arttı?
04:14Sürecin en önemli ismi ise Ekrem İmamoğlu oldu.
04:17Önce üniversite diploması iptal edildi.
04:19Ardından İstanbul Büyükşehir Belediyesi soruşturmaları kapsamında tutuklandı ve görevinden uzaklaştırıldı.
04:24Hakkında farklı davalar ve suçlamalar da gündeme geldi.
04:27Böylelikle 2028 seçimleri için Erdoğan'ın karşısındaki en güçlü adaylardan biri uzun ve oldukça ağır bir sürecin içine atılmış oldu.
04:36Sonraki aşamada CHP'nin kendi iç yapısı tartışmaların merkezine yerleşti.
04:392023 kurultayına ilişkin dava ve ardından yaşanan gelişmeler CHP içerisinde büyük bir bölünmeye yol açtı.
04:47Bu süreci tek tek hukuki ayrıntılarıyla anlatmak yerine siyasi sonucuna bakalım.
04:522024 seçimlerinden birinci parti olarak çıkan CHP, belediye operasyonlarıyla, İmamoğlu davalarıyla ve parti içerisindeki mücadelelerle meşgul hale geldi.
05:00İktidara karşı siyasi gündem üretmek yerine büyük ölçüde kendi varlığını ve kadrolarını korumaya odaklandı.
05:06Üstelik seçim kampanyalarında kritik önüme sahip belediye imkanları ve finansal kaynaklar da önemli ölçüde baskı altına girdi.
05:13Ortaya çıkan tabloda iktidarın karşısındaki en büyük siyasi blok hem parçalanmış hem de hareket kabiliyeti sınırlandırılmış hale geldi.
05:212028 seçimleriyle ilgili başka bir mesele daha var.
05:24Erdoğan'ın tekrar aday olabilmesi.
05:27Mevcut anayasaya göre Cumhurbaşkanı iki dönem seçilebiliyor.
05:302018-2023 birinci dönem.
05:322023-2028 ise ikinci dönem kabul edildiğinde.
05:36Normal şartlarda yeniden adaylık mümkün görünmüyor.
05:39Ancak anayasanın 116. maddesi önemli bir istisna getiriyor.
05:42Cumhurbaşkanının ikinci döneminde meclis 5'te 3 çoğunlukla seçimlerin yenilenmesine karar verirse Cumhurbaşkanı bir kez daha aday olabiliyor.
05:51Bunun için 360 milletvekilinin desteği gerekiyor.
05:54Dolayısıyla 2028'den kısa süre önce alınacak bir erken seçim kararı Erdoğan'ın yeniden adaylığının önünü açabilir.
06:00Erdoğan'ın aday olmasının diğer bir yöntemi ise anayasa değişikliği.
06:04Bunun referandumsuz gerçekleşmesi için ise 400 milletvekilinin desteğine ihtiyacı var.
06:10Terörsüz Türkiye sürecinin çerçeve yasa tasarısı 467 evet oyu aldı.
06:14Bu sayı hükümetin referandumsuz anayasa değiştirme kabiliyetini tartışmaya açtı.
06:19Ancak çerçeve yasa oylamasıyla anayasa değişikliği oylamasının arasına ayırmak gerekiyor.
06:23Erdoğan'ın anayasa değişikliği oylamasında aynı desteği toplaması zor bir ihtimal.
06:27Yüksek ihtimalle daha güvenli yolu seçerek erken seçim yöntemini tercih edecektir.
06:32Günümüzdeki tablo ise yani güçlü, birleşik ve maddi imkanları sağlam olan bir muhalefetin yokluğu seçim yarışının sonucunu daha sandığa gitmeden
06:42bizim için netleştirmiş oluyor.
06:44Fakat burada yalnızca Erdoğan'ın yeniden seçilip seçilmeyeceğine.
06:47Başka bir ifadeyle sadece seçimlerin sonuçlarına odaklanmak daha büyük bir meseleyi kaçırmamıza neden olur.
06:53Çünkü problem yalnızca bir partinin veya bir liderin seçim stratejisi değil.
06:58Problem siyasetin seçim kazanmaya indirgenmesi.
07:02Siyaset toplumun işlerini gözetmek, sorunlarını çözmek ve insanların maslahatlarını korumak yerine iktidarı elde etme ve elde tutma mücadelesine dönüştüğünde sandık
07:13amaç haline gelir.
07:15İslam'da ise siyaset seçim kazanma sanatı değildir.
07:18Ümmetin işlerini Allah'ın hükümleriyle gözetme sorumluluğudur.
07:22Yöneticilik bir kazanç kapısı değildir.
07:24İktidar bir ganimet değildir.
07:26Halk da birkaç yılda bir sandığa çağrılan bir oy deposu değildir.
07:30Yönetim bir emanettir.
07:32Ve bu emanetin ölçüsü bir yöneticinin kaç seçim kazandığı değil.
07:36Hakkı ne ölçüde ikame ettiği ve insanların işlerini ne ölçüde adaletle gözettiğidir.
07:42Dolayısıyla mesele bir sonraki seçimi kim kazanacak sorusundan önce nasıl bir sistemde yönetiliyoruz ve siyaset hangi amaç için yapılıyor sorusunu
07:52sormaktır.
07:52Çünkü sistem değişmedikçe sandıktan çıkan isimler değişebilir.
07:56Ama masalar yerinde kalır.
